Inhoud. Colofon. Kopij vóór de deadline per naar vdwaals.nl.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoud. Colofon. Kopij vóór de deadline per e-mail naar koerier@ vdwaals.nl."

Transcriptie

1 Colofon Inhoud De Koerier is een periodiek, uitgebracht door de studievereniging voor Technische Natuurkunde Johannes Diderik van der Waals, in samenwerking met de Studenten Onderwijs Organisatie (STOOR). Beide zijn gevestigd aan de faculteit Technische Natuurkunde van de Technische Universiteit Eindhoven. De Koerier verschijnt zes maal per jaar en is te vinden in de Van-der-Waalskamer. De Koeriercommissie bestaat uit: Joep van Lieshout (voorzitter), Suze Verbruggen, Thomas Lemmens, Reinier van Mourik, Martin van Mourik, Don van der Drift, René Joosten en René van Bussel. Kopij vóór de deadline per naar vdwaals.nl. 4 e editie, jaargang 49, april 2009 De deadline voor Koerier 5 is: 20 april Redactioneel 3. Scherpe visie 4. Mogen wij even STOORen 8. Workshop TMC Physics 10. Extremisten in de Natuurkunde 12. Bier en Spelen 14. Sjak in Pokertoernooi 18. Extreme survival 20. Camsa: de stamboom 22. Externe stage Berkeley, California Extreem slechte uitvindingen 29. Rondvliegende olievaten 30. Een maatschappij van extremen 31. Puzzel 32. Dropping 34. Als vrouw in N-laag: Mannen 36. Agenda 1

2 Redactioneel Scherpe visie Door Joep van Lieshout Voorzitterspraat Door Koen op t Hoog Veel studenten proberen om ergens in hun drukke programma tijd te vinden om nog wat te sporten. Misschien door een beetje te gaan fitnessen om je conditie op peil te houden of gezellig met een paar vrienden te gaan zaalvoetballen. Extreme sporten zijn veel minder populair bij studenten. Een relatief grote groep gaat nog wel snowboarden of skateboarden. Maar veel minder bekend zijn flyboarden, wheelbarrowing en extreem strijken. Wheelbarrowing is een extreme sport die bedacht is door twee broers uit het Verenigd Koninkrijk. Het doel van de sport is om extreme trucjes uit te halen met een kruiwagen. De sport is nog steeds onbekend in Nederland, maar zelfs hier worden er wedstrijden gehouden. De winnaar hiervan mag als afgevaardigde van Nederland naar het wereldkampioenschap in het Verenigd Koninkrijk. In 2006 was dit Rick Kalden uit Utrecht. In Engeland en Schotland staat hij nog steeds bekend als The Dutchman. Veel bekender is extreem strijken. Deze sport is in 1997 uitgevonden door de Engelsman Phil Stream Shaw. De gedachte achter de sport is in een zin samen te vatten: Extreme ironing is the latest danger sport that combines the thrills of an extreme outdoor activity with the satisfaction of a well pressed shirt. De bedoeling van de sport is dat je een strijkijzer, een strijkplank en een paar ongestreken kledingstukken meeneemt naar een moeilijk te bereiken locatie en daar de kleding gaat strijken. Denk bij een locatie aan de top van een berg of de bodem van een groot meer. Het kan zelfs nog extremer door te gaan strijken tijdens het parachutespringen! Eind mei zal er voor Van-der-Waalsleden een activiteit worden georganiseerd door dispuut Superstring waarbij extreem gestreken gaat worden. Alleen jammer dat er geen hoge bergen in de buurt zijn Redactioneel Hèhè, het jaar is weer doormidden, wat betreft Koeriers dan. Niet dat ik het al moe ben hoor, in tegendeel. Ik heb juist heel veel zin om ook in de tweede helft van mijn jaar een mooie serie blaadjes neer te zetten. Maar goed, even over deze editie. Als thema is ditmaal extreem gekozen. Dit omdat wij als natuurkundig ingenieurs in wording constant bezig zijn met extremen en de grenzen van het bekende. Interessant om daar eens wat op in te zoomen. Al zul je in deze editie ook veel stukjes aantreffen over extremen op andere gebieden, zoals extreme survival en de maatschappij. Extreem is dit jaar ook zeker van toepassing op de levensstijl van mijn bestuursgenootjes en ik. Zo werken we overdag natuurlijk keihard om alles draaiende te houden bij Van der Waals, met op zijn tijd de nodige stress tot gevolg. Gelukkig hebben we voor al die stress een uitlaatklep, namelijk de vele activiteiten die onze vereniging organiseert. Nadeel hiervan is wel dat het eetgedrag er niet gezonder op wordt. Door ons vaak drukke avondprogramma is er weinig tijd om te koken en wordt een gezond diner dan ook regelmatig vervangen door een iets minder gezonde snack of ovenmaaltijd of iets dergelijks. Als er s avonds eens een keer geen Vander-Waalsactiviteit is, is er wel een feest of borrel van een collega of zusje. Ook hier zijn wij natuurlijk van de partij en drinken we uiteraard niet alleen maar colaatjes. Ondanks alles slagen wij er dan toch bijna altijd in om om 9.00 uur weer met minimaal 2 mensen aanwezig te zijn in de Van-der-Waalskamer om weer een dagje hard te werken. Ook vanochtend (de dag naar het N-feest) zaten Koen en Lorenz rond 9 uur alweer achter hun laptop te werken. Maar toch heeft vandaag niet iedereen het kunnen halen om op een enigszins acceptabel tijdstip te arriveren bij Van der Waals. En niet nader te benoemen EB er kwam namelijk pas om half 1 de Van-der-Waalskamer binnenwandelen. Hij had de wekker van zijn telefoon ingesteld en vervolgens zijn telefoon uitgezet. Druiloor. Nou ja, het wordt tijd dat er bij mij een wekkertje gaat rinkelen en dat ik stop met dit verhaaltje, zodat jij lekker verder kunt lezen in de rest van deze Koerier! Van der Waals 2 3

3 Mogen wij even STOORen Door Tim Weekenstroo Mogen wij even STOORen: Iedere student sluit zijn Bacheloropleiding af met een interne stage aan de faculteit. Om eventuele problemen op te sporen, moet iedereen die zijn stage afgerond heeft een enquêteformulier invullen. STOOR evalueert deze enquêtes één keer per jaar. In dit artikel bespreek ik de resultaten van de enquêtes die afgelopen jaar binnengekomen zijn. Het totaal aantal binnengekomen enquêtes is 48, maar niet alle vragen zijn door iedereen juist ingevuld, dus het totaal aantal antwoorden kan per vraag verschillen. Tabel 1: Generatieverdeling van de studenten. figuur 3 is de totale duur van de stage weergegeven, welke gemiddeld 99 is, dat wil zeggen 1 halve dagen uitloop. Dit is een stuk lager dan vorig jaar toen de uitloop gemiddeld 21 dagen was. Figuur 1: Het aantal halve dagen dat een student werkt aan zijn onderzoek. Figuur 4: Het aantal maanden waarin een student onderzoek doet. STOOR 4 In tabel 1 is de generatieverdeling van de studenten te zien. De meeste studenten doen hun interne stage in het einde van het derde jaar of vierde jaar. In tabel 2 is te zien dat alle vakgroepen ongeveer evenveel stagiaires hebben gehad, met als grote uitschieter EPG die dit jaar 10 studenten over de vloer kreeg. Tabel 2: Verdeling over de vakgroepen. Een interne stage zou volgens het boekje 64 halve dagen aan onderzoek moeten kosten en het schrijven van een verslag 34 halve dagen in totaal 14 Ects. In figuur 1 is het aantal halve dagen te zien dat aan onderzoek wordt gedaan. De gemiddelde uitloop is 9 halve dagen, wat een stuk minder is dan vorig jaar. Figuur 2 laat zien hoe lang een student besteedt aan het schrijven van zijn verslag. Gemiddeld is hier geen uitloop. Voor diegenen die uitgelopen zijn geven zij meestal als reden dat zij te weinig tijd hadden ingepland voor correcties of moeite hadden met het goed opschrijven in het Engels. In Figuur 2: Het aantal halve dagen dat een student besteedt aan het schrijven van zijn verslag. Figuur 3: Het totaal aantal halve dagen dat een student aan zijn stage besteedt. Figuur 5: Het aantal maanden waarin een student aan zijn verslag schrijft. STOOR 5

4 In figuur 4 en 5 is te zien hoe veel maanden het doen van onderzoek en het schrijven van een verslag duurt. Het doen van onderzoek wordt meestal in een trimester gedaan, waardoor het binnen 3-4 maanden af is. De studenten lopen gemiddeld 7 halve dagen stage per week waarbij een grote groep 9 halve dagen en een groep 4 halve dagen stage loopt. Ook het schrijven van het verslag duurt tussen de 1 en de 3 maanden. Uitschieters komen deels doordat studenten het schrijven over de zomervakantie heen tillen, maar dit wel meetellen bij het aantal maanden. Verder wordt het schrijven van het verslag vaak uitgesteld door gebrek aan motivatie. Studenten geven aan deze uitloop vervelend te vinden, omdat het schrijven van het verslag en het volgen van vakken moeilijk samengaat. vorig jaar de begeleiding een uitstekend hebben gegeven. Dat de vakgroepen ook tevreden zijn over de studenten, is te zien aan de gegeven cijfers, gemiddeld een 8, zie figuur 8. Figuur 6: De tijdsbesteding uitgesplitst naar werkzaamheden. In figuur 9 is de gemiddelde uitloop per vakgroep uitgesplitst. Opvallend is dat vooral PSN en WDY flink uitlopen. Je bent als student zelf verantwoordelijk voor de duur van je stage, dus maak daar met je begeleider afspraken over. Na aanleiding van een klacht dat sommige vakgroepen hogere cijfers geven dan andere hebben we In figuur 10 is het gemiddelde cijfer per vakgroep uitgesplitst. Bij alle vakgroepen ligt het gemiddeld cijfer tussen een 7.5 en een 8.5. Houd bij deze resultaten van vakgroepen rekening dat sommige waarden op maar weinig studenten gemiddeld zijn. Meer tips over het volgen van een stage kun je vinden in de stagehandleiding op onze website, Wil je meer informatie over de interne stage naar aanleiding van dit verhaal, spreek dan de mensen van STOOR aan of kom in de pauze naar STOOR toe. De hele week kun je in de pauze binnenlopen voor al je andere vragen. In figuur 6 is de tijdsbesteding te zien, uitgesplitst naar een aantal werkzaamheden. De meeste stages bestaan uit een mix van verschillende werkzaamheden. In figuur 7 is te zien dat de meeste studenten tevreden tot zeer tevreden zijn over de begeleiding. Het valt op dat de studenten veel vaker dan Figuur 9 : Gemiddelde uitloop per vakgroep. Figuur 7: De kwaliteit van de begeleiding. STOOR Figuur 8: De gegeven cijfers. Figuur 10 : Gemiddelde cijfer per vakgroep STOOR 6 7

5 Activiteiten 8 Workshop TMC Physics Door Johan van Meijl Hoe kan je een enorme metalen kamer geleidelijk opwarmen tot 100 graden Celsius en ook nog eens zorgen dat het verschil in temperatuur tussen twee punten niet groter is dan 10 graden Celsius? Oplossing: Koken in water, lastig om iets tot 100 graden te krijgen, dan maar frituren. Wanneer dit allemaal te verwarrend word komt hier een verdere uitleg: TMC Physics is het enige fysicahuis in Nederland. Ze sturen fysici naar opdrachtgevers om verschillende fysische problemen op te lossen. Op donderdag 5 februari waren ze aanwezig in N-laag om een lezing over hun bedrijf en een workshop te geven. Tijdens de lezing is verteld dat TMC Physics een bedrijf is dat fysici uitzend naar verschillende bedrijven om problemen op te lossen. Een belangrijk punt uit de lezing was dat TMC natuurlijk een leuk bedrijf is om voor te werken, zo is uit de doeken gedaan hoe het er bij TMC aan toe gaat. Actieve 1 op 1 carrière coaching, langdurige arbeidsrelatie en winstdeling maken TMC een leuk bedrijf om voor te werken. Bij TMC Physics bestaan er 6 groepen gespecialiseerd in verschillende onderwerpen. Voorbeelden van deze groepen zijn: vloeistof en gasstroming, laser & optica en dunne film technologie. In de klantenkring van TMC zijn bedrijven te vinden die zich bezig houden met halfgeleiders, zonnecellen, defensieve technologie en nog vele andere. Maar natuurlijk stond er ook een workshop op het programma. De spreker vertelde dat hij bezig was geweest met een case waarbij en groot metalen voorwerp egaal verwarmd moest worden. Dit voorwerp was een bak, een grote metalen bak met dikke wanden. Qua grootte denk aan 4 op 5 meter ongeveer. Wand dikte in de orde van 10 centimeter. De bak moet egaal verwarmd worden zodat deze op een temperatuur van 100 graden gelast kan worden. Als de bak niet egaal verwarmd wordt en er temperatuurschommelingen ontstaan van meer dan 10 graden Celcius kunnen er scheuren ontstaan. Iedereen ging ijverig aan de slag met de case. Het was aan ons een oplossing te bedenken. Twee groepjes kwamen met het idee om grote verwarmingselementen en heel veel isolatie materiaal te gebruiken, dan alles geleidelijk te verwarmen en wanneer het warm genoeg was een stuk isolatie materiaal weg te nemen zodat er gelast kan worden. Een andere mogelijkheid, bedacht door het groepje waar de schrijver van dit stukje zich in ophield was zeker origineel te noemen. Gooi de bak in een groot zwembad waarvan het water verwarmd wordt. Een vrij egale manier om te verwarmen. Nadeel is natuurlijk dat water maar tot 100 graden Celsius vloeibaar is. Olie daarentegen kan verder, vandaar frituren. Maar even terug naar het serieuze stuk: als de bak uit het water komt en verwarmd is, wordt het opgetakeld en komt het in een ruimte van 100 graden Celsius. Dan blijft het op temperatuur en verdampt het overtollige water. Op het eind werd de door TMC gebruikte oplossing uit de doeken gedaan. Leroy: Koningin zijn is niks voor mij. Anneke: Ahh kut, ik sta nog open. Quotes Luuk tegen Jeroen: Ik heb geen hyves nodig om jou te krabbelen. Jessica: Gitta doet het veilig of ze doet het niet. Gitta: Nou ik ben er klaar voor. Vier oud-bestuursleden staan te tafelvoetballen. Anneke: Hey ouwe lullen. Erik: Hallo jong kutje. Hoewel de mensen van TMC het laatste gedeelte wel leuk vonden, was de beste optie toch de verwarmingselementen. Hierna is dan ook uitgelegd hoe TMC bij een gespecialiseerd bedrijf ervoor heeft gezorgd dat de bak verwarmd werd met grote verwarming elementen. Nadat dit eenmaal bekend was gemaakt liep het alweer tegen vieren. Een Borrelbon van de XL was snel ter plaatse, zodat met het Borrelen en napraten begonnen kon worden. De lezing van TMC was zeer interessant, de case was nog leuker, al was dat misschien door een beetje onzin die er tussendoor kwam. Frituren is de bom! Mark vd H. als hij zijn bier te snel inschenkt: He, zo is het net slagroom. Anneke s uitleg over 2-eiïge tweelingen: Dan heb je 2 eiwitten en 2 zaadcellen. Remco tegen Jeroen: Wat is je grootste tegenvaller van je bestuursjaar? Jan: Dat het hem 600 euro heeft gekost. Activiteiten 9

6 Extremisten in de Natuurkunde Door René van Bussel Thema Extreem 10 Volgens Van Dale is een extremist iemand die uitersten nastreeft; synoniemen zijn fanaticus en radicaal. Ook in de natuurkunde komen extremisten voor, maar de bekendsten hiervan zijn degenen die (uiteindelijk) gelijk bleken te hebben. Over hen zal ik het niet hebben, maar wel over diegenen die blijven geloven in een al afgewezen theorie of een bestaande, algemeen geaccepteerde theorie niet accepteren en zelf een nieuwe naar voren brengen, of over deze theorieën. De bekendste extremist in de hedendaagse natuurkunde is natuurlijk Randell Mills. Hij beweert Randell Mills dat er een nog lagere energietoestand bestaat in het waterstofatoom, het hydrino. Met zijn meningen heeft hij het zelfs tot in de almanak van Van der Waals geschopt. Mills zegt dat hij plasma heeft gecreëerd met minder ingaande energie dan volgens de geldende theorieën mogelijk zou moeten zijn. Ook bepaalde spectraallijnen zouden een indicatie zijn voor de aanwezigheid van hydrino s. Zijn meest vergaande bewering is dat hij door middel van hydrino s energie kan opwekken. De andere kant op is er de natuurkundige Alan Sokal die in 1996 een Alan Sokal nonsensartikel naar een postmodernistisch sociale studies vakblad opstuurde. Dit om te kijken of dit blad een onzinartikel zou publiceren als het maar goed klonk en het de redactie zou flatteren met hun ideologische standpunten. Ook Albert Einstein kan in een bepaald licht als een extremist gezien worden. Einstein vond dat the kwantummechanica niet compleet was. Er moesten verborgen variabelen bestaan, zodat de werkelijkheid Albert Einstein deterministisch zou zijn. Hij zag de Kopenhaagse interpretatie van de kwantummechanica, die stelt dat de golffunctie de waarschijnlijkheid aangeeft dat een deeltje op een bepaalde plek wordt aangetroffen, niet zitten en bedacht een serie van gedachte-experimenten, die allemaal weerlegd werden, voornamelijk door Niels Bohr. Maar juist door deze weerleggingen zijn bepaalde problemen uit de kwantummechanica verder bekeken. In zijn latere leven heeft Einstein veel tijd besteed aan het vinden van een theorie die kwantum en relativistische effecten verenigt, een zogenaamde unificatietheorie. Ook al lukte het niet, hij ging er mee door, omdat er volgens hem een unificatietheorie moest bestaan. Een ander uiterste ligt in de slechte natuurkunde, die op een of andere manier toch gepubliceerd wordt. Een voorbeeld hiervan is de affaire Bogdanov. De tweelingbroers Igor en Grichka Bogdanov, Fransen van aristocratisch Russische afkomst, studeerden eerst wiskunde en begonnen daarna een carrière als presentatoren van een populair wetenschappelijk tv-programma. Hierna wilden ze beiden gaan promoveren op Igor en Grichka Bogdanov de op zichzelf al ingewikkelde theorieën over het universum vlak voor de Big Bang. Grichka s proefschrift werd goedgekeurd door de faculteit wiskunde van de universiteit van Bourgondië, onder voorwaarden. Op dezelfde dag kreeg Igor te horen dat hij pas zou slagen als hij drie artikelen gepubliceerd kreeg. Samen met zijn broer schreef hij zes artikelen en drie jaar later kreeg hij ook zijn doctorstitel. Vervolgens werden de twee op Usenet beschuldigd van een omgekeerde Sokaltruc. De broers ontkenden dit echter, maar na verder door gerenommeerde natuurkundigen bekeken te zijn, werden hun artikelen toch als nonsens bestempeld. Ook om de zogenaamde perpetuum mobile kan je niet omheen bij de behandeling van extremen. Ook al zegt de thermodynamica dat een perpetuum mobile niet kan bestaan proberen toch ieder jaar verschillende mensen een patent op een dergelijk energiecreërend apparaat aan te vragen. Helaas zijn dit meestal personen die geldelijk gewin voor ogen hebben en zijn ze vaak ook niet onder de natuurkundigen te scharen. Thema Extreem 11

7 Activiteiten 12 Bier en Spelen Door Bart Klarenaar en Jori van Osch In den beginne was er niets dan nummertjes in wanorde over een tafel verspreid. Ieder nummertje vond zijn baasje. Baasjes met dezelfde nummertjes vormden een team en zo werden Jori en Bart gedwongen samen te spelen. Vijf verschillende opdrachten moesten worden voltooid en falen was geen optie. Dit is een verhaal over winnaars: Om het begin makkelijk te maken, werd er begonnen met een bierquizje. Aangezien Jori een fervent bierdrinker is en Bart een Limburger, sloegen ze toe als n Bush op een lege maag. Het eerste punt was binnen. Nog in de roes van deze overwinning is ze helemaal ontschoten hoe spel 2, het poolen, is afgelopen. Naar het schijnt, heeft de andere partij vals gespeeld en ze een punt ontvreemd. De tafel stond bijvoorbeeld krom, in het voordeel van de tegenstander. Daarna moest er getoept worden. Om het spannend te houden lieten Jori en Bart het op t laatste potje aankomen. Helaas voor de tegenstanders was het allemaal schijn en is het nooit spannend geweest. Na een gemakkelijk finalepotje konden ze door naar het volgende spel met 2 punten: het darten. Dit was het spel waar onze helden voor vreesden. Beiden hadden geen ervaring met pijltjesgooien en hadden hulp nodig van een hogere macht om dit te kunnen winnen. Hun gebeden werden verhoord en het was 4 uur: Beer-o clock! Na een flinke teug bier en een hoop missers zette Jori hem weg op een dubbel 10, Barts favoriet. Bart nam zijn tijd. En een slok. Hij gaat op de lijn staan en spreekt de legendarische woorden: Deze gaat erin.. Hij werpt demonstratief zijn eerste 2 pijlen op de grond, neemt een aanloop en werpt al wat hij kan de pijl in de dubbel 10. Euforie alom. 2 Hoedjes voor de winnaars om het te vieren. Of Hoegaarden voor de leken onder ons. Op een kroegspellenmiddag kan natuurlijk tafelvoetbal niet ontbreken. Na deze winning streak kon het niet meer misgaan. En dat ging het uiteraard ook niet. Na een schitterende voorzet van de linksbuiten maakte de spits het af met een halve omhaal. Humaan als ze waren, lieten ze de tegenstander 3 keer scoren, zodat er niet gekropen of getrakteerd hoefde te worden. Na dit laatste gewonnen punt, werd de avond gezellig voortgezet aan de bar. Er werd nog gespeculeerd over een eindspel, maar naar het schijnt durfde niemand het meer op te nemen tegen De Verpulveraars, zoals ze ondertussen genoemd werden. Dus konden ze hun fles La Chouffe zonder extra moeite innen. Hierna werd nog doorgeborreld tot een uur of 9. Al met al was het een goedgeorganiseerde, leuke en voornamelijk gezellig afsluiter van de tentamenweek. Hiervoor dank aan de Eerstejaarscommissie. Een ding is zeker: deze 2 kroeghelden zullen niet snel vergeten worden! De 2 winnaars: Jori en Bart. Bij de chipproductie werd tot nog toe Deep UV-licht gebruikt (193 nm). Om kleinere chips mogelijk te maken, werkt ASML nu aan de toepassing van Extreem UV-licht (13.5 nm). In het vacuüm zijn vluchtige koolwaterstofmoleculen aanwezig. EUV-fotonen slaan deze organische moleculen uiteen. Morgen kunnen we 10-nm-chips maken. Vandaag mag jij bedenken hoe. EUVfotonen 13.5 nm -1% Door het neerslaan van vrije koolstof-atomen (0.5 nm) op de spiegels in het vacuümsysteem wordt de reflectie verminderd. Voor engineers die vooruitdenken Profiel: Wereldwijd marktleider in chip-lithografiesystemen Marktaandeel: 65% R&Dbudget: 500 miljoen euro Kansen voor: Fysici, Chemici, Software Engineers, Elektrotechnici, Mechatronici en Werktuigbouwkundigen Ontdek: ASML.com/careers Een systeem van magnetisch gestuurde spiegels in een vacuüm kneedt het EUV tot een constante bundel, sterk genoeg om het silicium te belichten, voor de chipproductie van 10-nm-structuren. ASML zoekt naar oplossingen om het spiegelsysteem schoon te houden. Schoonvegen behoort niet tot de mogelijkheden ASML_adv_A5_NIEUW_1.indd :58:23

8 Sjak in the Fast and the Furious Door Don van der Drift Pokertoernooi Door Geert van de Burg Sjak in Het weekend is lekker ontspannen geweest. De griep epidimie had ook mij bereikt, dus had ik mezelf een rustig weekend gegund. Zaterdags ondernam ik een heldhaftige poging om als Romein de wereld te vervoveren. Helaas moest ik tijdens het computerspel onderkennen dat de Chinezen kwamen. Zondags had ik heerlijk ontspannen in mijn favoriete boek gelezen en zo was ik er maandag dus helemaal klaar voor om deel te gaan nemen aan het Van der Waals-pokertoernooi. Een mooi jaarlijks terugkerend evenement waarbij de jongetjes van de echte mannen worden gescheiden. Ook een mooi evenement om te laten zien waar de Wervingsdagen voor staan: Succes is een keuze! Veel thuispokeraars die ik ken hebben nogal de neiging om hun poker-skills schromelijk te overdrijven. Grote woorden worden vaak gewisseld over geniale blufs en de eigenschap doortastendheid willen de pokerspelers maar al te graag aan zichzelf toeschrijven. Maar alle woorden ten spijt zullen uiteindelijk de daden moeten laten zien hoe goed een pokerspeler is. En een mooie en heldere daad om te stellen is het winnen van het Van der Waals-pokertoernooi. Het format van het pokertoernooi is nauwelijks veranderd. De enige verandering is dat de blinds iets sneller omhoog gaan, zodat het toernooi zeker voor 9 uur afgelopen zal zijn. Zo n 40 deelnemers dongen naar de hoofdprijs, die uiteindelijk een kleine 50,- zou inhouden. Mijn plaats wordt toegewezen en aan mijn tafel zitten o.a. Pokerface Jean-Paul, oud winnaar Niels en enkele gevaarlijke outsiders, waaronder mijn goede vriend Martin. Vanaf het begin was de spanning te snijden. Het spel begint en de blinds zijn nog laag. Enkele oninteressante potjes worden gespeeld, waarbij er vooral voorzichtig gespeeld wordt. Deze mensen nemen het serieus... jammer, want dan is er niet zoveel geld te verdienen. Aan de andere tafels gebeurt veel meer. Zo loopt Luuk 5x naar de bar om zich weer in te kopen en aan onze tafel begint men zich zorgen te maken of Luuk wel geschikt is als penningmeester van Van der Waals. Bij onze buurtafel gaat het ook hard en hebben de spelers gemiddeld 3x zoveel fiches als aan onze tafel. Het hoogtepunt in deze fase van het spel is het winnen van een rondje voor de hele tafel, hoezee! Helaas moet ik een rebuy doen. Frank Borgreve (die het nog ver gaat schoppen overigens) doorzag mijn bluf. Dit is niet goed voor mijn reputatie, die nu snel degradeert tot calling-station. In de pot daarop zit ik tegenover Martin. Hij heeft Activiteiten 15

9 Activiteiten 16 al laten merken dat hij zeer content is met zijn hand. Op tafel liggen een K, Q en 8. Ikzelf heb pocket 7 s als hand. Best leuk. Vier mensen gaan mee naar de flop. Niels verhoogt. Martin gaat all-in. Oei, hij zal dan wel een echte goede hand hebben. Maar pocket 7 s zijn ook mooi... Toch leg ik ze neer en Martin pakt triomfantelijk de pot. Hij is zo blij dat hij zijn hand laat zien: pocket 3 en. Gelukkig weet ik me toch terug te werken, met als hoogtepunt een all-in van Jean Paul. Ik heb aardige kaarten, maar niet de winners. Jean-Paul is low on stack, dus hij kan best een risico tje wagen. Ik call zijn all-in en wat blijkt: Jean-Paul heeft 2-5 off-suit. Jammer JP... De gekste outfits werden weer uit de kast getrokken. In het laatste potje voor de pauze is het Niels (die zijn stack netjes heeft uitgebouwd) tegen mij. Op de flop liggen er bijna geen kansen op straits of flushes en ik zie dat ik het hoogste pair heb dat er nu is (Q). Een mooi moment om alle strait en flush spelers eruit te spelen en ik zet hoog in. Iedereen fold behalve Niels, oud winnaar en dus gevaarlijk. De turn is niet veel bijzonder. Ik ben benieuwd wat Niels heeft dus ik check. Niels doet een kleine bet. Ik call. Op de river is er een redelijke strait kans ontstaan. Ik check (lafjes, maar Niels is gevaarlijk), Niels gaat all-in. Hij wil mij doen geloven dat hij een strait heeft. Hij kan natuurlijk ook gewoon bluffen zoals JP dat al eerder heeft gedaan. De ogen zijn de poort tot iemands ziel, maar niet tot die van Niels. Hij staart zo serieus mogelijk naar de tafel. Dan moet hij kort glimlachen. Een teken van bluf? Ik durf het niet aan en fold. Niels is zo opgelucht dat hij gelukkig zijn hand laat zien: 8-4 off-suit. Na de pauze wordt het duidelijk dat er aan de andere tafels echt veel meer is verdiend. Ik heb 3x de begin stack, de rest heeft gemiddeld 10x de begin stack, dus het wordt lastig. De big blind is nu een kwart van mijn stack. De strategie is dus simpel. Met een goede hand voor de flop all-in gaan. De andere spelers spelen veel aggressiever. De eerste 2 potjes gaan er in gelijk 6 mensen all-in. Helaas, de goede kaarten blijven voorlopig uit en ik steel wat blinds als er weinig mensen in het spel zitten. Uiteraard zal dit me niet de overwinning gaan opleveren. Het interessantse aan deze tafel is dat Bart (chipleader aan het begin van de ronde) niks callt en aan het eind gerooid is. Op het laatste moment gaat Bart dan toch all-in, tegen mij en gelukkig weet ik de showdown te winnen en wordt met een verdubbelde stack naar een andere tafel verplaatst. Deze nieuwe tafel is niet veel leuker dan de tafel waar ik vandaan kwam. De stacks zijn gemiddeld 2x zo hoog en het besef om het gewoon rustig aan te doen en te genieten dringt tot me door. De eerste hand die ik krijg is A-10 suited. Netjes, ook een mooi moment om zulke kaarten te krijgen. Tijd om all-in te gaan. Arjen is chipleader en duidelijk overmoedig. Hij callt. Ik laat mijn A-10 zien. Hij legt een 7-2 op tafel, hij wil de La Chouffe winnen, maar... jammer Arjen. Uiteraard win ik die pot. De volgende hand is weer mooi: K-J off-suit. Laten we proberen om mijn foefje te herhalen: All-in. Arjen callt weer. Ditmaal zijn de stackes wel wat hoger. Hij heeft een A-4 unsuited. Oei... Nu komt het aan op mijn poker-geluk. De flop is niks. Op de turn verschijnt de K en de river brengt niets. In 2 beurten tijd ben ik van schlemiel van de tafel veranderd in chip-leader! Nog voordat de eindtafel in zicht komt ben ik heads-up tegen Niels. Mijn hand is waardeloos: J-6, maar op tafel liggen ook waardeloze kaarten (7-4-3). Ik wil Niels eruit bluffen en heb tevens kans op een strait. Niels zal waarschijnlijk hoge kaarten hebben, aangezien hij al fix verhoogde voor de flop. Het is een mooie pot en het is tijd om hem terug te pakken voor zijn bluf vlak voor de pauze. Ik zet de helft in van mijn stack. Niels denkt... en denkt... en denkt... hij fold. Verstandige keuze. Op naar de finale tafel. Er zijn 3 chipleaders: Frank (aka de voorzichtige), Joep en ik. Verder is het kommer en kwel, en dat mag ik graag zien. Mijn strategie is om me vooral niet te bemoeien met de grote stacks, en de kleinere stacks (die toch allemaal binnenkort all-in moeten) naar me toe te trekken. Dit betekent veel geduld hebben en Mark zegt dat ik voor een 2 e plek speel. De beste stuurlui staan aan wal, dat is wel weer duidelijk. Vuurwerk! Joep gaat all-in en Frank (aka de voorzichtige) callt! Joep heeft beter kaarten, maar zoals zo vaak met showdowns... wint Frank (aka de voorzichtige). Er is nu 1 hele grote chipleader, dus is het voor mij zaak om het nu nog niet tegen hem op te nemen. Mijn srategie werkt en ik weet uiteindelijk ook Joep, (die overigens uitstekend speelt) zijn stack me toe te eigenen en het is heads-up tegen Frank (aka de voorzichtige). De stack van Frank (aka de voorzichtige) is de helft van mijn stack. Dat is een mooi begin van de finale. Verder speelt Frank (aka de voorzichtige) zeer voorzichtig. Dat is verstandig met 10 spelers aan de tafel, maar heads-up zal hij toch wat moeten veranderen aan zijn tactiek. De blinds zijn lekker hoog en ik steel zijn blinds. Ik steel zijn blinds. Ik steel zijn blinds. Ik steel zijn blinds. Waar wacht hij op? Ik steel zijn blinds. Zijn stack is nu nog ¼ van mijn stack. De eeuwige roem ligt in het verschiet! Ik steel zijn blinds. Dan zet hij in. Zal hij goede kaarten hebben? Ik weet het niet, maar ik heb Q-9. Aardige hand voor heads-up. Ik ga mee. Op de flop komt er een Q bij. Mooi. Frank gaat all-in! Tja... Een pair is mooi. Er liggen nog geen flushes of straits op tafel, maar misschien heeft hij wel die A die ook op de tafel ligt. Toch call ik hem. Frank heeft J-3! Oei... ik moet hem zo boos hebben gemaakt dat hij zowaar iets onverantwoords heeft gedaan. Er is nog maar een speler over in het spel. En dat ben ik! De eeuwige roem is van mij en het is dan toch weer bewezen: Succes is een Keuze! Het erepodium. Activiteiten 17

10 Thema Extreem 18 Extreme survival Wie kent hem niet: Bear Grylls, de held van Ultimate Survival op the Discovery Channel. Hij gaat naar wat hij de meeste extreme plekken op Aarde noemt en laat jou, de kijker, zien hoe je in die omstandigheden moet overleven. Zo n beetje elk insect dat hij vindt eet hij op, en hij zorgt ervoor dat de kijker het goed ziet als hij de kop eraf bijt. Ook kan je zien dat hij zijn eten goed kauwt. Hij vindt het uiteraard zelf altijd smerig, maar dat houd hem nooit tegen. Verder is zo n beetje alles dat Grylls tegenkomt en alles dat hij doet zo gevaarlijk dat hij op elk moment dood zou kunnen gaan. Ja, hij houdt de kijker goed in spanning: Zal Bear Grylls deze aflevering overleven? Dat noemt hij extreme survival. In het voorstukje van het programma zegt hij altijd dat hij naar de meest extreme locaties ter wereld gaat. Nou, nou, een beetje drama creëren is wel OK, maar meest extreme locaties vind ik als natuurkundige ontzettend overdreven. Grylls is naar veel verschillende omgevingen geweest: warme plekken, koude plekken, droge plekken, vochtige plekken, etc, maar hoewel dit moeilijk overleefbare plekken zijn, noem ik ze zeker niet de meest extreme. Laat ik maar beginnen met warmte. Grylls komt wel vaker in warme plekken terecht, zoals woestijnen. In warme plaatsten moet je oppassen voor zonnesteek. Dit komt voor als je lichaam sneller warmte inneemt dan het kan Door Martin van Mourik dissiperen. In een laatste poging om naast de conventionele manieren warmte kwijt te raken gaan je bloedvaten uitzetten om meer bloed te kunnen transporteren. Dit veroorzaakt wel een verlaging in bloeddruk, waardoor je uiteindelijk flauwvalt. Om dit te verkomen is het verstandig om weinig kleren te dragen maar genoeg om de zon af te weren, in plekken met veel schaduw blijven en vooral veel water te drinken. Grylls heeft temperaturen van tegen de 50 graden overleefd. Knap, maar zeker niet de meest extreme temperatuur die op aarde is te vinden. Stel Grylls wordt gedropt binnen een Tokamak. Hier bevindt je typisch een temperatuur van rond de miljoen graden Celsius. Binnen een Tokamak is er geen zon; zonafwerende kleding is dus niet nodig. Wel zal de iets hogere temperatuur een probleem zijn. Ik kon niet vinden wat precies het smelt- en kookpunt van het menselijk lichaam is, maar ik vermoed dat Grylls redelijk snel een plasma zou zijn; in de meeste gevallen fataal. Ok, extreem warm gun ik hem niet. Koud dan? Grylls kan op dat gebied best wel wat hebben: hij heeft rond de -40ºC overleefd en is in die kou ook nog in vriezend water gesprongen. Gezien water veel beter warmte van je lichaam kan nemen is dit nogal gevaarlijk. Als je lichaam niet sneller warmte aan kan maken dan dat het warmte verliest wordt het lichaam onderkoeld. Om dit tegen te werken gaan de spieren in je lichaam rillen om warmte op te wekken. Je koude lichaam wordt suf, je kan minder goed nadenken, en je motoriek is zwaar verlaagd. Bij nog verdere koeling stop je met rillen, maar kun je bijna niet meer logisch nadenken en al helemaal niet normaal bewegen. Eigenlijk vergelijkbaar met een typische donderdagavond. Je loopt ook risico op bevriezing. Bloedvaten in je ledematen worden nauw om meer bloed in het meer belangrijke gedeelte van je lichaam te laten stromen. Het weefsel koelt dan extra snel af, en vriest. De cellen gaan door de ijskristallen kapot. Vaak is de medische oplossing hiervoor amputatie. Extreem. Maar springen in een bad met vloeibare stikstof kan ergere gevolgen hebben voor Grylls. Met een temperatuur van 77 K vriezen zijn cellen zo snel dat ze niet eens tijd hebben om te breken. Geen kans op bevriezing dus. Zijn zenuwstelsel zal geen boodschappen naar zijn hersenen kunnen sturen; hij voelt dus ook geen pijn. Door een letterlijke hartstilstand zou hij echter wel ontzettend dood zijn (of hij daarna nog gereanimeerd kan worden ga ik niet op in). Goed, het is duidelijk dat Bear Grylls het ergste niet gezien heeft. Hij beklimt bergen en klaagt dat er heel weinig zuurstof is; stop hem in een vacuüm en hij zal gegarandeerd minder klagen. Leuk is dan wel dat als hij een wondje krijgt dat het bloed Kill Bill style eruit spuit. Hoge druk kan ook: op de bodem van de oceaan is de druk een paar miljoen Pa. Hij kan er dan niks aan doen om het water dat in zijn oren, neus, mond en zelfs ogen binnen stroom tegen te houden. Ademen wordt om een aantal redenen moeilijk: er is weinig lucht op de bodem van de oceaan, zijn longen zouden instantaan gevuld worden met water en tevens zijn zijn hersenen al verpletterd. Dit is misschien een iets te schokkend stukje voor een Koerier, maar het zou vele malen erger zijn als het op de Discovery Channel getoond werd. Eigenlijk wil ik hiermee zeggen dat Bear Grylls het veel te goed heeft. Natuurkundigen treffen dagelijks de echte extremen en zeuren een stuk minder over hoe dodelijk alles zou kunnen zijn. Toegegeven, we eten wel een stuk minder insecten. Thema Extreem 19

11 Camsa: de stamboom Door Dante 1, 2 en 3 J-P hield het niet lang vol als Dante 2. Ook voor de eerste Dante 3, Arjen, was het snel uit met de pret. Sanne kon haar titel niet prolongeren. Na een flitsende start was het spel voor de eerste Dante 1, Jan, snel uit. Toen Remco vermoord werd, viel het doek voor Dante 2. Ook Anneke overleefde niet lang. Niet lang daarna werd Luuk ondervraagd. Reinier kon de schijn ook niet hooghouden. Ook Martin werd ontmaskerd. Activiteiten 20 Ook Marloes, Fiere en Geert hielden het niet lang vol. De winnaar van Camsa werd Lorenz! Stefan en Koen waren niet actief genoeg. Daarom werden zij door God van het leven beroofd. Arno deed het goed als Dante 3, maar niet goed genoeg voor de overwinning. Activiteiten 21

12 Leden in het buitenland 22 Externe Stage Berkeley, California Voor mijn afstuderen heb ik gekozen om een project in het buitenland te doen. Ik ben terechtgekomen in Berkeley, California, aan het Lawrence Berkeley National Laboratory (LBNL). Het lab is gesticht door Ernest Lawrence die voor zijn cyclotron in de nabijgelegen University of California at Berkeley de Nobelprijs won, waarna nog 10 Nobelprijzen op het lab volgden. De groep waar ik te gast ben heet Laser Optical Acceleration Systems Integrated Studies, oftewel LOASIS. De groep houdt zich bezig met Laser Wakefield Acceleration, oftewel LWFA. Het principe is dat een terawatt laser in een plasma wordt geschoten, waardoor er een plasma golf (laser wake) ontstaat waarvan het elektrische veld meerdere GV/m kan bedragen. Over een afstand van centimeters kunnen electronen versneld worden tot GeV s. Het is dus een alternatief voor lineaire versnellers. Lawrence Berkeley National Laboratory. Door Reinier van Mourik Als die laser het plasma binnendringt, dat een paar cm lang en een paar honderd micron breed is, wil je dat de laser daar blijft en niet meteen diffundeert. Daarom zorgt de groep ervoor dat er een kanaaltje gemaakt wordt, waarmee, door het verschil in refractieindex, de laser geleid wordt, vergelijkbaar met de werking van een glasvezelkabel. Dat kunnen ze op verschillende manieren doen. Er kan eerst een heater laser op het plasma gericht worden zodat het plasma gecontroleerd verhit wordt en een kanaaltje ontstaat of het plasma wordt binnen een vaatje gemaakt. Mijn deel van het project heeft te maken met dit vraagstuk. Berkeley verder is een stadje met een eigen cultuur. Gelegen in de Bay Area in California, aan de oostkust van de San Fransisco Baai, heeft Berkeley in de jaren 60 een belangrijke rol gespeeld in de Civil Rights en Free Speech bewegingen, alsmede de hippie beweging, wat vandaag nog steeds te voelen is. De eerste dag dat ik in Berkeley kwam en wat te eten zocht kwam ik op Telegraph Ave, in de geschiedenis een van de belangrijke straten voor deze beweging, een groep hippies tegen; ze speelden folk en dansten en zagen er een beetje uit zoals je hippies voorstelt, en de lucht rook naar een combinatie van sigaretten- en wietrook. Maar verder staat Berkeley bekend als zeer politiek liberaal. Een verder voorbeeld voor de eigen cultuur die ik noemde is dat ik Berkeley voor de grap beschreven heb gehoord als People s Republic of Berkeley. Berkeley Campus Sather Tower. Quotes Sander: Mei, das lente hè, eieren en vogels enzo. Ramon: Ik ben het meest volwassen lid van Van der Waals. Bovenaan de lijst bezienswaardigheden staat het nabijgelegen San Fransisco. Ik ben er er nog maar een keer geweest sinds ik in Berkeley zit, maar de toeristische dingen zoals de Pier heb ik nog niet gezien. Wat mij persoonlijk ook boeit aan Berkeley is dat Creedence Clearwater Revival er vandaan komt, en ook Green Day is in Berkeley begonnen. Ik heb het hier best naar mijn zin en ben erg tevreden over mijn project. Wat ze op het lab doen is erg indrukwekkend en interessant, en Berkeley is dat ook. Leroy tegen Lorenz: Draai je eens om, dan kan ik kijken of je hoofd er van achteren net zo uitziet als dat van mij. Anneke tegen Joep: Heb jij mij gister omhelst of heb ik dat gedroomd? Eline: Missen jullie een vrouw in jullie bestuur? Koen: Ja, tijdens het kerstdiner. Dorris (over het India N-feest): De opkomst was zeer gemiddeld. Thomas: Vanderlande, dat ligt toch HELEMAAL in Veghel? Mark He.: Wat valt er onder omzet overig? Leroy: Dat is de overige omzet. Arjen: Succes met alle stukjes voor het Smoelenboek zelf schrijven. Tom: Ja we hebben iemand uit de commissie thuis zitten met Pfeiffer. Koen de P. (tijdens college vectorruimten): Ik vind het allemaal maar een beetje gelul in de ruimte. Suze: Ik heb niet zo heel veel vingers. Leden in het buitenland 23

13 Eens een natuurkundige Extreem slechte uitvindingen Door Thomas Lemmens Wolter Smit studeerde technische natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft en is een van de twee directeur-eigenaren van TOPdesk, een internationaal softwarehuis met het hoofdkantoor in Delft. Reden voor een gesprek met hem over natuurkundigen en TOPdesk. Van der Waals 24 Hoe ben je eigenlijk van natuurkunde in de software verzeild geraakt? als student had ik ook geld nodig en ik kon programmeren. Dus ging ik aan de slag bij OGD. Daar rolde uiteindelijk TOPdesk uit voort. Het ontwikkelen en verkopen van softwareoplossingen deed ik op mijn zestiende al; mijn moeder was mijn telefoniste! Wolter beweert dat TOPdesk een typisch bedrijf is voor pasafgestudeerden. Hoe dat zo? Wolter: Veel studenten vinden bij ons hun eerste baan na hun studie. Ook natuurkundigen zijn bij ons te vinden. Natuurkundigen zijn een apart soort mensen: vaak heel aardig anders in het leven: het gaat ze niet altijd om de aardse voordelen, maar meer om het proces en de oplossing. Draait het daar bij TOPdesk ook om? Onze passie is om met een zo goed mogelijk standaardproduct zo veel mogelijk mensen gelukkig te maken. Het gaat bij ons niet zozeer om de harde cijfers, maar meer om het bezig te zijn. Uitdagend werk in een prettige omgeving. Wat is er precies uitdagend? Op onze Ontwikkelafdeling gebeuren spannende dingen. We hebben bijvoorbeeld onze eigen ingezet. Bij Consultancy ben je elke dag bezig met mensen in plaatsvindt om tot een verbetering te komen. En hoe zit het met die prettige omgeving? Wolter: Het gaat om samenwerken, samen iets bereiken en klanten blij maken. De sfeer is relaxed en door de vrijheid die je krijgt kun je jezelf al snel een senior -status aanmeten. Kernwaarden en eigenschappen die je ook bij natuurkundigen terugziet. Schrödingervergelijking nog kent. Prompt tekent hij deze uit op mijn notitieblok. Eens een natuurkundige, altijd een natuurkundige t e /werk De mens is altijd gedreven door een drang naar vernieuwing. Dit heeft tot geweldige uitvindingen geleid, zoals het wiel, het schrift en de computer. Minder bekend is echter een aantal flaters dat vanuit ons perspectief misschien wat minder gelukkig was. 1. Rolstoel met pedalen Een van de nadelen van een rolstoel is dat je een behoorlijke armkracht nodig heb om deze gedurende langere tijd aan te kunnen drijven. Daarom heeft een zeker genie bedacht om de benen, die er in een gewone rolstoel maar een beetje bijhangen, aan het werk te zetten. Dit leidt tot een soort gepimpte driewieler. Alhoewel het apparaat veel weg lijkt te hebben van gehandicapte pesten, heeft het wel degelijk een functie. Het zou mensen met een beperkte benenfunctie kunnen helpen. Het pure sadisme dat echter uit het apparaat spreekt, maakt dit toch wel tot een van de mindere creaties van het menselijk ras. 2. Pet rock In de jaren zeventig van de vorige eeuw ontstond er in Californië een rage: de pet rock, ofwel de huisdiersteen. Een zekere Gary Dahl besloot op gegeven moment een steen in een kleine, kartonnen doos met ademgaten te stoppen en deze te gaan verkopen als huisdier voor $ 3,95. Er zat zelfs een handleiding bij met instructies hoe je steen op te voeden en trucjes te leren. Het bevatte enkele commando s: zit en blijf waren je steen heel gemakkelijk te leren. Rollen wat lastiger en had wat extra hulp van de trainer nodig. Kom was onmogelijk om te leren, maar attack kon relatief eenvoudig worden geleerd. De rage duurde slechts zes maanden, maar de beste man is er wel miljonair mee geworden Thema Extreem 25

14 waarop we kunnen beknibbelen, maar een aantal milieuactivisten heeft het licht gezien door een einde te maken aan al die papierverspilling die het naar het toilet gaan met zich meebrengt: herbruikbaar toiletpapier. Alhoewel het niet echt van papier en allerlei leuke motiefjes bevat, lijkt het me nauwelijks een stap vooruit in onze evolutie als we stukken stof met onze poepresten in een zak naast de wc gooien. en fiberglas wol. De filter dient af en toe vervangen te worden, afhankelijk van de frequentie van het gebruik. Alhoewel natuurkundigen zich niet zelden onbetuigd laten van een scheet (met een opvallende piek op vrijdag), met een soms onbegaanbare g-vleugel tot gevolg, gaat dit alle voorstellingsvermogen te boven. Thema Extreem De batterijoplader op batterijen Zucht 4. Herbruikbaar toiletpapier Toiletpapier is een van de beste uitvindingen die de mens ooit heeft gedaan, als was het maar omdat diens voorganger je linkerhand was. Helaas hebben we tegenwoordig het broeikaseffect waartegen maatregelen genomen dienen te worden. Nu zijn er een hele hoop dingen 5. Fluoroscoop Voordat iedereen wist dat langdurige blootstelling aan röntgenstraling schadelijk was, werd röntgenstraling als handig gezien om schoenen te passen. In 1927 patenteerde Jacob Lowe de fluoroscoop en al vrij gauw waren er zo n te vinden in heel Europa en de VS. Het bleek, helaas, een enorm gevaar voor de gezondheid. Al vrij gauw kwamen er klachten van brandwonden. Eén dame die als model diende om het apparaat aan te prijzen, was zodanig bestraald dat haar been geamputeerd moest worden. De machines bleken zoveel straling uit te slaan dat ze vernietigd werden. 6. Opblaasbaar dartboard Nuff said. 7. Antischetenbroek Je hoeft gelukkig geen plug in je aars te stoppen, maar dat is dan het enige lichtpuntje aan deze voor de rest totaal overbodige uitvinding. De antischetenbroek is volledig luchtdicht, zowel rond het middel als bij de dijen, met een filter die bestaat uit vilt, houtskool 8. Zonneklep in de vorm van een hand Weet je wel als je in de zon kijkt en je je hand boven je hoofd houdt om je wat schaduw te verlenen. Stel dat je geen hand hebt. Dan heb je hier de originele zonneklep. Weet je, het wordt steeds lastiger om hier tekst bij te verzinnen Thema Extreem 27

15 Rondvliegende olievaten Door Joep van Lieshout Thema Extreem Huisdierentrapje Gelukkig, nummer negen al. Normaal gesproken is het fijn als je huisdieren niet op je meubels komen, maar om dat te voorkomen is er nu iets geweldigs op de markt gekomen: een trapje voor je huisdieren, zodat ze gemakkelijk op je dure bank kunnen komen om de boel lekker onder te schijten. Iedere hond die te lui is om die halve meter te springen, dient in een zak met stenen te worden gestopt en in de put te worden gegooid. Quotes Koen: Ik heb gehoord dat Joep vroeger een insect was. 10. IPod toilethouder Heb jij ook altijd het gevoel dat je zo nutteloos bezig bent als je op het toilet zit? Nu niet langer, want nu kun je naar muziek luisteren terwijl je op het toilet zit. Toch is het niet compleet nutteloos, want je kunt er tenminste nog een toiletrol aan ophangen. Maar goed, wat voor ontzettend kansloze Facebooktrut moet je zijn om deze op het toilet te hangen. Maar gelukkig, dit was de laatste. Ik denk dat ik mijn vinger in mijn keel ga steken en me in een donker hoekje diep ga schamen voor het menselijk ras. Leroy (tijdens de ALV): Ik dacht dat mij dit nooit zou overkomen. Erik S.: Oh ja. Joep (in de trein): Ik ga hier zitten. Leroy: Dan ga ik hier zitten, dan kan ik de hele tijd naar je kijken. Arno: Laat jij die van jou zien, dan laat ik die van mij zien. Leroy (bij Anneke op schoot): Hoe meer ik drink, hoe zwaarder ik wordt hè. Anneke: Als je een scheet laat, word je iets lichter. Op 29 januari jl. reisden twee medewerkers van ExxonMobil af naar N-laag om een groep geïnteresseerde lunchers te vertellen over hun werkzaamheden. Na een introductie door de XL was het woord aan Marijn Kappers. Hij vertelde ons over de geschiedenis en de structuur van ExxonMobil. Zo werd ons duidelijk gemaakt dat ExxonMobil een fusiebedrijf is van 2 van de 34 afsplitsingen van het in 1868 opgerichte Standard Oil. Na enkele slides verscheen ineens een antieke portretfoto op het scherm van iemand die schijnbaar belangrijk was geweest voor ExxonMobil. Wie is dit? was de vraag. Een oplettende toehoorder riep: Rockefeller! Vrijwel direct kreeg deze luisteraar een stressballetje in de vorm van een olievat naar zijn hoofd geslingerd. Een cadeautje, voor blijkbaar het juiste antwoord. Er volgde gedurende de lezing nog meer van deze quizjes over allerlei feitjes over ExxonMobil, waarbij telkens de gever van het goede antwoord beloond werd met zo n zelfde goodie. De olievaten vlogen ons om de oren! Vervolgens gaf Marijn het woord aan Peter-Jan van den Broek, een jonge ingenieur, die pas net zijn carrière was begonnen bij ExxonMobil. Hij kwam iets vertellen over waar je als starter binnen ExxonMobil aan de slag kunt. Wanneer je als afgestudeerde van de TU/e bij de raffinaderij ExxonMobil binnenkomt, zul je meteen de leiding krijgen over één van de productieprocessen in de fabriek, units genaamd. Verder liet hij enkele gave dingen zien die hij nu al bij ExxonMobil heeft meegemaakt, waaronder een hoop reisjes naar het buitenland. Ook liet hij zien dat er bij ExxonMobil veel extra recreatieve dingetjes zijn voor de medewerkers, zoals borrels en diverse sportactiviteiten. Tenslotte verwees hij mensen die geïnteresseerd zijn in een carrière bij ExxonMobil naar www. exxonmobil.com/careers. Door deze lezing hebben wij een goed beeld gekregen van hoe ExxonMobil in elkaar zit en wat wij er na onze studie zouden kunnen gaan doen en het was dan ook zeer geslaagd! Activiteiten 29

16 Een maatschappij van extremen Door Joep van Lieshout Puzzel Door Reinier van Mourik Vorige Puzzel Nieuwe Puzzel Thema Extreem 30 De natuurkunde barst natuurlijk van de extremen en uitersten. De meeste van deze extremen bevinden zich op grote afstand ergens in het heelal. Maar op Aarde leven we tegenwoordig ook in een maatschappij van extremen. Een belangrijke rol is hierin weggelegd voor de media. Nieuws verspreidt zichzelf tegenwoordig razendsnel. Bijvoorbeeld bij de vliegtuigcrash van Turkish Airlines laatst. Doordat iemand het nieuws één minuut na het ongeluk op twitter.com zette, was binnen vijf minuten na de crash half Europa bijgekletst! De burger heeft in tal van deze sites een enorm krachtig middel om te laten zien wat hij de wereld wil laten zien. En soms zijn dat extreem bizarre dingen. Filmpjes van zelfverminking en walgelijke seksuele handelingen zijn voortaan heel normaal en worden door miljoenen mensen bekeken. Ook in sommige tv-programma s krijgen mensen de gelegenheid om zich helemaal bloot te geven en zich vaak voor schut te zetten voor een miljoenenpubliek, allemaal voor het plezier van de menigte. Om dit soort figuren ontstaat dan vaak een wereldwijde hype. Ook de hype rond de sport is hier een voorbeeld van, alleen is dat een blijvende hype. In het geval van de grote sporten, zoals voetbal, brengt dit extreme belangen en bedragen met zich mee. Spelers worden gekocht voor 100 miljoen euro of meer, alleen omdat ze toevallig iets beter tegen een bal kunnen schoppen dan de gemiddelde deelnemer van Boer zoekt Vrouw. En dan te bedenken dat er in de derde wereld complete families zijn die het met enkele euro s een week uit moeten zien te zingen. Om dat verschil uit te drukken schiet zelfs het woord extreem tekort. En in het westen zijn we alle luxe zo gewend. We vinden het heel gewoon om in een aflevering van MTV Cribs een rapper te zien, die na het scoren van één hit een huis en auto s heeft ter waarde van een topspits. Het duurste huis ter wereld is overigens het Updown Court in het Engelse Windlesham. Het bevat 103 kamers, 5 zwembaden, een bioscoop met 50 stoelen, een squash- en tennisbaan, een bowlingbaan, de oprit is van marmer en de bibliotheek heeft een gouden vloer. Mocht je er willen gaan wonen zul je het extreme bedrag van 106,1 miljoen euro moeten lappen. En als je dat te duur wordt, maar je toch even van dergelijke luxe wil genieten, zul je naar één van de meest luxe hotels van de wereld moeten. Zo is er bijvoorbeeld het Burj al Arab hotel in Dubai, tot nu toe s werelds enige 7 sterren hotel. Gebouwd in de zee, met kamers van wel 780 m 2!! Enkele feitjes: elke kamers heeft op zijn minst 6 telefoons, er zijn 7 restaurants, het hotel bevat ongeveer 1590 m 2 bladgoud en heeft een atrium van 180 m hoog met daarin een fontein die water 42 m de lucht in spuit! De kosten voor een overnachting in dit nederige stulpje bedragen enkele duizenden euro s. En tuurlijk ziet het er allemaal wel leuk uit, maar zijn we misschien niet een beetje te ver doorgedraaid in het extreme? In de opgave in de vorige Koerier werd gevraagd welke afstand je kon bereiken als je N of oneindig veel fiches op elkaar stapelt. Het principe dat naar het antwoord leidt is dat het samengestelde zwaartepunt van de bovenste n fiches op het randje van het n+1 de fiche moet liggen. Neem de fiches als 1-dimensionaal met lengte 1. Nummer de fiches 1 t/m n van de bovenste tot onderste fiche en noem x n het horizontale middelpunt van fiche n. Dan moet gelden: 1 1 n xn+ 1 + = xcm,1.. n = i = x 1 i 2 n Het verschil tussen opeenvolgende x n is dan: x 1 = n 1 = n 1 = 2n wat leidt tot x n+ 1 N 1 n xn = ( x ) i= 1 i n n 1 ( xi) + xn) ( n 1) x 0 i= 1 x n x 2 N 1 = = i 1 2i x 2 x Deze som divergeert, waaruit blijkt dat je fiches oneindig ver kunt stapelen. Één persoon heeft deze oplossing ingestuurd; Sjors Schellekens wint 3 Borrelbonnen! n n n 1 x 2 n Maak de volgende rij af (met 1 getal op de plaats van het vraagteken): 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 20, 22, 24, 31, 100, 121, 10000,? Lever je oplossing in voor 20 april! Puzzel 31

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

VAN BEGINNER TOT WINNER GIJSBERT OONK

VAN BEGINNER TOT WINNER GIJSBERT OONK VAN BEGINNER TOT WINNER GIJSBERT OONK INHOUD 1 Het begin 5 Geschiedenis 5 De regels van het spel 10 Pokertermen en hun achtergrond 25 2 Met welke kaarten speel ik? 29 Overwegingen voor beginners en gevorderden

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

HANDIG SPELEN MET EEN HOND

HANDIG SPELEN MET EEN HOND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG SPELEN MET EEN HOND OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER SPELEN MET EEN HOND. JE

Nadere informatie

Introductie. Dansvoorstelling

Introductie. Dansvoorstelling Door: John van Sambeek Introductie Ja, je ziet het goed. Daar is alweer een nieuwe schoolkrant! De schoolkrantredactie bestaande uit allemaal leerlingen heeft in een paar weken tijd veel leuke en interessante

Nadere informatie

Afval Anne en de Sorteerbrigade

Afval Anne en de Sorteerbrigade Afval Anne en de Sorteerbrigade Verhaal ontwikkeld voor educatieproject Afval groep 3 School en Cultuur Veenendaal 2014 Geschreven door: Sanne Heymann Tekeningen door: Sjoerd Kreijns Dit is Afval Anne.

Nadere informatie

De voordelen van hardlopen

De voordelen van hardlopen Hardloop tips De voordelen van hardlopen Zodra het buiten lekker weer wordt zie je overal om je heen mensen in hun hardloopschoenen springen. Op een mooie lenteof zomerdag is het heerlijk om na het werk

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk. 1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs!

SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs! SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs! De D1 van SV Baarn is met Pinksteren vier dagen naar Parijs geweest. Dit was een onvergetelijke ervaring voor de spelers uit het team. De ploeg van Jacco Engelsman,

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Verslagen partijen 2 e ronde

Verslagen partijen 2 e ronde Verslagen partijen 2 e ronde Geschreven door Dewi van den Bos Het Roode Hert en de rest van het bestuur van het toernooi kunnen niet aansprakelijk gesteld worden. 13 april 2012, 6 e en laatste speelavond

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Spotlight: Joris van Leeuwen

Spotlight: Joris van Leeuwen Om bekende en onbekende schrijvers van Nederlandse bodem die in de genre spanning / fantasy druk bezig zijn en een aantal boeken hebben gepubliceerd, toch wat meer bekendheid te geven, heb ik besloten

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT ROOS Roos (27) is zeer slechtziend. Ze heeft een geleidehond, Noah, een leuke, zwarte labrador. Roos legt uit hoe je het beste met geleidehond en zijn baas

Nadere informatie

SAMEN DELEN. een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie

SAMEN DELEN. een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie SAMEN DELEN een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie INHOUD LESBRIEF 1. Introductie 2. De SAMEN DELEN Lesinhoud 3. De SAMEN DELEN Quizzz 4. Het SAMEN DELEN Diploma 5. De SAMEN DELEN Activiteiten

Nadere informatie

Plaats: bij de oud papier doos in de dolfijnen groep. Nodig: oud papier doos.

Plaats: bij de oud papier doos in de dolfijnen groep. Nodig: oud papier doos. Opdracht 1 Plaats: bij de oud papier doos in de dolfijnen groep. Nodig: oud papier doos. Flip heeft gezien dat jullie na het werken papiersnippers in de oud papier doos gooien en niet in de prullenbak.

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen?

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Vooraf Oud en nieuw is leuk en gezellig: oliebollen eten, spelletjes doen, televisie kijken, met zijn allen aftellen tot twaalf uur en vuurwerk afsteken.

Nadere informatie

Werkblad Natuurlijk water in de Kwebben

Werkblad Natuurlijk water in de Kwebben Werkblad Natuurlijk water in de Kwebben Droppie in de Kwebben Hallo allemaal! Wat fijn dat jullie straks naar de Kwebben in Vught gaan! Mijn naam is Droppie en ik weet alles over water. Wist je dat water

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in LINDA AMMERLAAN KINDERVOEDINGSCOACH Inleiding Wie ben ik? Als moeder van 2 kinderen weet ik hoe lastig het is om in deze tijd je kinderen gezond te laten opgroeien.

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008 Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008 Plan: Bij het Christiaan Huygens College mogen 4-VWO leerlingen een aantal dagen meelopen bij een bedrijf

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Naam: Valérie den Besten Klas: G&I A Datum: 06-11-15 Module: Project 100% presence Begeleider: Irene van Peer Groep 11 (team 14)

Naam: Valérie den Besten Klas: G&I A Datum: 06-11-15 Module: Project 100% presence Begeleider: Irene van Peer Groep 11 (team 14) Naam: Valérie den Besten Klas: G&I A Datum: 06-11-15 Module: Project 100% presence Begeleider: Irene van Peer Groep 11 (team 14) Reflectieverslag Maandag hebben we gebrainstormd en we hebben voor mijn

Nadere informatie

Een nieuw leven. Een maand eerder. Zondag 25 juli

Een nieuw leven. Een maand eerder. Zondag 25 juli Een maand eerder Zondag 25 juli Een nieuw leven Het lijkt me zo leuk om naar Aruba te verhuizen. Simon krijgt daar een topbaan en ik kan mijn leven weer op orde brengen. Ik kan gaan doen wat ik wil. Een

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Schrijver Trent Stewart

Schrijver Trent Stewart Schrijver Trent Stewart Door : Thomas Pereira School : het Baken Klas : 7A Datum : 2010-02-15 Pagina: 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. Biografie... 4 3. Boeken die geschreven staan....

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Scouts instructie: hakken Hoe je veilig je houtvoorraad aan kan leggen

Scouts instructie: hakken Hoe je veilig je houtvoorraad aan kan leggen Scouts instructie: hakken Hoe je veilig je houtvoorraad aan kan leggen Als je een kampvuur of een kookvuur gaat maken, zal het je zelden gebeuren dat al je hout precies de goede afmetingen heeft. Je hebt

Nadere informatie

Interview met DJ Kit T

Interview met DJ Kit T Interview met DJ Kit T Ik denk dat heel veel mensen nieuwsgierig zijn naar wie Kit-T nu precies is. Kun je ons wat over jezelf vertellen? Mijn naam is Kitty Nendels, geboren in Kerkdriel en opgegroeid

Nadere informatie

Cadeautjes van de natuur

Cadeautjes van de natuur Cadeautjes van de natuur Een gedicht dat zegt dat ieder mens bijzondere talenten heeft. Ieder mens is uniek en bijzonder. En mag er zijn! Praat met de kinderen over hun talenten. Wat vinden ze leuk om

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

~~Weekly Diary 14~~ [social_share] Zondag 31-03-2013

~~Weekly Diary 14~~ [social_share] Zondag 31-03-2013 ~~Weekly Diary 14~~ [social_share] Zondag 31-03-2013 Eerste paasdag, en we gingen s,avonds heerlijk gourmetten. Helaas heb ik er aardig last van gehad, ondanks ik niet super veel gegeten heb Kan er gewoon

Nadere informatie

GKIJ GKIJ. Jarno. Hilde

GKIJ GKIJ. Jarno. Hilde Er kwamen mensen van ze vertelden hoe het was als je in een rolstoel zat. We hebben veel geleerd. Als je in een rolstoel zit zijn sommige dingen vervelend, maar daar kun je bij geholpen worden. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

We spelen in het huis van mijn mama deze keer,

We spelen in het huis van mijn mama deze keer, Jip en Janneke. Ik ben Jip. Ik ben Janneke en we wonen naast elkaar. Hij heet Jip, zij heet Janneke. en we spelen soms bij hem en soms bij haar. We spelen in het huis van mijn mama deze keer, we kunnen

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

15 tips om de dag ontspannen te beginnen

15 tips om de dag ontspannen te beginnen 15 tips om de dag ontspannen te beginnen Het is voor werknemers met een drukke agenda vaak moeilijk goed voor hun lichaam te zorgen. Daarom heb je tools nodig om je lichaam en geest te ontspannen. Voor,

Nadere informatie

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN PREVIEW Probeer nu 1 dag DE JONGE JAREN VAN DAVID VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN DAG 1 GOD ZIET JOU ZITTEN! Het is niet leuk om buitengesloten te worden,

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Eerste hulp bij planning

Eerste hulp bij planning Eerste hulp bij planning Druk, druk, druk, iedereen heeft het druk. Je hebt school, werk, sport, verjaardagen, hobby s, afspraken met vrienden en ga zo maar door. Het is iedereen wel eens overkomen dat

Nadere informatie

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3.

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3. Over de streep Inhoud Over de streep. 1. Zaalindeling... 2. Hoe ziet de dag eruit?.. 2. Hoe ziet de workshop eruit?.. 2. De groep(en). 2. Wat te doen als.. 3. Hoe. 3. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent,

Nadere informatie

De boekenbeer Module dans groep 1-2

De boekenbeer Module dans groep 1-2 De boekenbeer Module dans groep 1-2 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol In samenwerking met Centrum voor de Kunsten Beverwijk en ABC Cultuur Contact: DeboraVollebregt@centrumvoordekunstenbeverwijk.nl

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Beoordelingsformulieren

Beoordelingsformulieren Beoordelingsformulieren In elke prestatie zitten zoals hierboven uiteengezet (p. 81) vijf elementen verpakt. Het Takenblad is daarop gebaseerd. Om elk van die vijf elementen grondig te kunnen beoordelen

Nadere informatie

Hiervoor zet ik me in! in klas

Hiervoor zet ik me in! in klas Hiervoor zet ik me in! in klas Ik ben voorzichtig met de spullen van een ander. Ik kom altijd op tijd op school. In de klas praat ik zachtjes met andere leerlingen. Ik behandel anderen zoals ik zelf behandeld

Nadere informatie

Stap voor stap ontdekken hoe jij het allerbeste uit jezelf kan halen. / created by: Mariëlla /

Stap voor stap ontdekken hoe jij het allerbeste uit jezelf kan halen.  / created by: Mariëlla / Stap voor stap ontdekken hoe jij het allerbeste uit jezelf kan halen Start each day with a gratefull heart 1 Inleiding Stap 1 Face your FEARS Stap 2 De Confrontatie en Acceptatie Stap 3 Zoek naar je innerlijke

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

Liefdesgedichten schrijven

Liefdesgedichten schrijven Schrijf zelf een liefdesgedicht! Deze les hoort bij het boek Wil jij met mij? met gedichten van Rian Visser en tekeningen van Annet Schaap. Het boek is verkrijgbaar als e-boek in de ibooks Store en als

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Waarom zijn er ongelukkige mensen?

Waarom zijn er ongelukkige mensen? Eerste Communieproject 8 Waarom zijn er ongelukkige mensen? De mensen doen niet wat God wil Je hebt gezien wat geluk is. Als mensen van jou houden, word je gelukkig. Niet iedereen is gelukkig. Als andere

Nadere informatie

Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken. coaching en energetische therapie. www.pranakompas.nl

Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken. coaching en energetische therapie. www.pranakompas.nl Nieuwsbrief 2015-3: Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken coaching en energetische therapie www.pranakompas.nl Een nieuw jaar nieuwe kansen! 9 Tips die je helpen je

Nadere informatie

Het allerleukste meisje

Het allerleukste meisje > > 0 0 0 Het allerleukste meisje Er zijn meisjes die het liefst met poppen spelen er zijn meisjes die vaak voor de spiegel staan er zijn meisjes die zich als een bruid verkleden en dan wensen dat ze ooit

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en Het plan van Bart Dobber, niet doen! Bibi staat op het dek van het schip en kijkt naar haar hond die een kat achterna zit op de kade. Haar broer Bart ligt op de loopplank en peutert aan het touw van de

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 actief leren WWW.leer-actief.nl Dit is Wybo. Wybo was vroeger een heel gewoon jongetje, maar hij was wel erg lui. En dat...werd zijn redding. Hij had nooit

Nadere informatie

2 spelers in de poppenkast. (het kan gespeeld woorden door 1 persoon) Speler 1: Katrijn en de koningin Speler 2: Jan Klaassen

2 spelers in de poppenkast. (het kan gespeeld woorden door 1 persoon) Speler 1: Katrijn en de koningin Speler 2: Jan Klaassen Het schilderij voor de koningin door Nellie de Kok Samenvatting De koningin heeft gevraagd of Katrijn voor haar een schilderij wil maken. Katrijn wil dat wel graag, maar ze heeft geen idee wat ze op het

Nadere informatie

Johannes 20,24-29 Gelukkig als je niet ziet en toch gelooft!

Johannes 20,24-29 Gelukkig als je niet ziet en toch gelooft! Johannes 20,24-29 Gelukkig als je niet ziet en toch gelooft! Gezinsdienst Liturgie Zingen: - EL 478 Zing, zing, zingen maakt blij - Weet je dat de lente komt? Stil gebed Votum / groet Zingen: Gez 94,1.3.6

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Hoe gaat het met je studie?

Hoe gaat het met je studie? 195 195 HOOFDSTUK 12 Hoe gaat het met je studie? WOORDEN 1 Kies uit: onvoldoende controleren gymnastiek mening huiswerk 1 Heb je je al gemaakt? 2 Ik was op school niet zo goed in. Ik vond sport niet leuk.

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

Vieze handen. Je hoeft niet zo n gezicht te trekken. Het is elke keer hetzelfde met jou. Kijk nou hoe je eruitziet!

Vieze handen. Je hoeft niet zo n gezicht te trekken. Het is elke keer hetzelfde met jou. Kijk nou hoe je eruitziet! Vieze handen Wat zie jij eruit! Marts vader kijkt naar hem alsof hij een en al viezigheid is. Mart werpt een blik op zijn handen. Daar zit nog smeer op, dat is waar. Maar als je een motorblok uit elkaar

Nadere informatie

het begin van dit boek

het begin van dit boek De autisme survivalgids 9 het begin van dit boek Ken je dat gevoel? Je bent een kind. Een jongen of een meisje. Om je heen zijn er heel veel andere kinderen. Allemaal zien ze er net een beetje anders uit.

Nadere informatie

In dit thema staat het creëren van een goede groepssfeer centraal.

In dit thema staat het creëren van een goede groepssfeer centraal. Thema 1 De groep? Dat zijn wij! overzicht van de lessen De groep? Dat zijn wij! In dit thema staat het creëren van een goede groepssfeer centraal. Les 1 - Hoe gaat het nu? In deze eerste les na de zomervakantie

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren'

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren' De tovenaar tovert De verhalenvertelster vertelt Wat zou een tovenaar allemaal kunnen toveren? Hoe zouden de kinderen zich voelen? Waar zie je dat aan? Is de tovenaar blij/ boos/ verdrietig of bang? Hoe

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie