Naar een persoonlijke behandeling van kanker

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Naar een persoonlijke behandeling van kanker"

Transcriptie

1

2

3 Naar een persoonlijke behandeling van kanker

4

5 We weten tegenwoordig ongelooflijk veel meer over hoe kanker werkt, maar helaas heeft dat nog niet geleid tot grote veranderingen in de manier waarop we kanker kunnen behandelen. Dit komt in grote mate doordat we nog steeds een behandeling kiezen die voor de meeste mensen met dezelfde vorm van kanker werkt en niet is afgestemd op de noden van de individuele patiënt. Hierdoor krijgen patiënten te maken met statistieken die weinig zeggen over wat er specifiek met hen gaat gebeuren. Dit betekent niet alleen onzekerheid over de werkzaamheid van de behandeling en de kansen op succes maar ook over de bijwerkingen als de behandeling onverhoopt niet werkt. Hier proberen wij verandering in te brengen. We hebben namelijk steeds meer informatie over hoe kankercellen anders werken dan normale cellen en over het DNA, de genetische code in elke cel. Het DNA van een tumor bepaalt hoe de kanker zich gedraagt en hoe het reageert op een behandeling. Het is nu mogelijk om dit DNA op een dusdanige manier te analyseren dat zichtbaar wordt wat de kwetsbare plekken zijn van de kanker. Door deze analyse aan het begin van het behandeltraject uit te voeren moet het mogelijk worden om elke patiënt een behandeling op maat te geven. Daarmee verlengen we niet alleen de levensduur maar voorkomen we ook onnodige behandelingen met bijwerkingen. Dit is de visie en ambitie van het Center for Personalized Cancer Treatment en samen met alle betrokken medische specialisten en onderzoekers gaan we dit verwezenlijken! Prof. Dr. Emile Voest, Internist-Oncoloog Voorzitter Center for Personalized Cancer Treatment

6 Kanker: Moeilijk te stoppen Kanker is een van meest aangrijpende ziektes die we kennen, en ook een van de hardnekkigste. Patiënten, artsen en onderzoekers hebben er de afgelopen eeuw alles aan gedaan om kanker te bestrijden maar toch krijgt nog steeds één op de drie mensen een vorm van kanker. Wereldwijd sterven er jaarlijks meer dan 7 miljoen mensen aan kanker. Dit is even groot als de gehele bevolking van Zwitserland, en dat elk jaar. En waar er meer dan 100 verschillende types kanker zijn, de een agressiever dan de andere, hebben ze allemaal één ding gemeen: ze hebben enorme impact op het leven van patiënten en hun omgeving. Wat is kanker? In het menselijk lichaam zorgt voortdurende celdeling voor het repareren van beschadigde cellen en het vervangen van cellen die versleten zijn. Elke cel heft een sensor die aangeeft wanneer de celdeling moet stoppen en wanneer het tijd is om vervangen te worden door nieuwe cellen. Kankercellen houden zich echter niet aan deze regels. Ze vermenigvuldigen zich sneller, maken fouten bij het kopiëren en luisteren niet naar de sensor die hen vertelt wanneer het genoeg is geweest. Daardoor dringen ze binnen in andere organen die daardoor niet meer goed kunnen werken. Sommige ophopingen van cellen, of tumoren, worden snel ontdekt en kunnen worden verwijderd. Andere groeien echter zo snel dat ze al uitgezaaid zijn in het lichaam voordat ze opgemerkt worden. 6

7 Geen garantie op genezing Na de diagnose kanker begint een patiënt aan een behandelingstraject waarvan het resultaat niet vast staat. Of een patiënt nu geopereerd wordt of radiotherapie, chemotherapie of experimentele geneesmiddelen krijgt, er is over het algemeen geen garantie op genezing. Een meerderheid van de patiënten herstelt gelukkig, maar velen verliezen de strijd nadat alle opties zijn uitgeput. Hoewel we nu meer weten over hoe kanker werkt dan we ooit hebben geweten, is de ziekte zo complex en heeft het zo veel verschijningsvormen dat veel patiënten helaas nog steeds niet genezen na behandeling. Bovendien maakt de oneindige variatie in vormen van kanker het erg moeilijk om nieuwe behandelingen te ontwikkelen. Slechts een beperkt aantal veelbelovende medicijnen kunnen uiteindelijk beschikbaar worden gesteld voor patiënten omdat zij slechts op de markt mogen komen als ze bewezen hebben te werken voor een grote groep patiënten. Het gevolg is dat behandelingen die sommigen zouden kunnen helpen niet door de testfase komen omdat ze voor velen niet helpen. Niet te onderschatten impact Elk jaar krijgen ongeveer mensen in Nederland te horen dat ze kanker hebben. Hoewel de ziekte niet discrimineert en zowel jongeren als ouderen treft, komt kanker steeds vaker voor bij oudere mensen. Met de vergrijzing zal daarom het aantal gevallen van kanker ook toenemen en in 2020 rond de liggen. 7

8 In dat jaar zullen er in Europa 3,4 miljoen nieuwe gevallen van kanker worden geconstateerd en wereldwijd ongeveer 17 miljoen. Met de huidige beschikbare behandelingsmethoden zal ongeveer de helft van de patiënten vijf jaar na de diagnose nog in leven zijn, afhankelijk van het type kanker dat ze hebben. Tijdens het behandeltraject hebben ze primaire zorg, diagnostiek, behandeling door specialisten en medicijnen nodig, en eventueel ook palliatieve zorg en psychologische ondersteuning. Als samenleving moeten we een manier vinden om de kosten van kanker te dragen: naast het verlies aan productiviteit wordt in Nederland elk jaar 2,7 miljard uitgegeven aan nieuwe gevallen van kanker. 70% hiervan gaat naar ziekenhuiszorg en specialistische behandelingen. Geïndividualiseerde zorg: Naar een behandeling die werkt De medische wetenschap is het erover eens dat de toekomst van kankerbehandeling ligt bij een individuele aanpak. Kanker is namelijk niet één ziekte, het is voor elke patiënt anders. Omdat elk type kanker zijn eigen kenmerken heeft, is het logisch om uit te gaan van elk individueel geval en niet alleen een standaardaanpak voor bepaalde patiëntengroepen te bieden. Als we weten wat het specifieke type van de tumor is en informatie hebben over de exacte tumorgroei bij een specifiek individu, hebben we een grotere kans om de juiste behandeling te kiezen. Maar hoe weten we welk type tumor een patiënt heeft, wat de tumorgroei veroorzaakt bij die specifieke patiënt en hoe we het zouden kunnen bestrijden? 8

9 Het DNA van kanker Elke cel in het lichaam bevat DNA. Bij de celdeling wordt dit DNA gekopieerd naar de nieuwe cel. Omdat kankercellen snel en ongecontroleerd groeien, maken ze vaak fouten bij het kopiëren. Zo worden bepaalde delen soms niet mee gekopieerd, andere juist meerdere malen, of wordt de volgorde door elkaar gehaald. Deze mutaties geven aan dat er iets mis is met de cel. Met de huidige technologie kunnen we DNA lezen, van normale cellen maar ook tumorcellen. Dit heet genoomsequentie. Door deze DNA-analyse kunnen we de mutaties in de tumorcellen ontdekken en voorspellen hoe dit type kanker zich zal ontwikkelen en welke DNA-veranderingen de tumorgroei zal veroorzaken. Met deze informatie kunnen we dan op zoek gaan naar medicijnen die gericht zijn op de specifieke mutaties en dus meer kans hebben om een effect te hebben. Deze benadering is vooral voor patiënten met uitzaaiingen een stap vooruit. Analyse van het tumor-dna maakt het namelijk mogelijk de zwakke plekken van de kankercellen te vinden waardoor een geïndividualiseerde behandeling kan worden gegeven die alleen de kankercellen aanpakt en de gezonde cellen nagenoeg onaangeroerd laat. Dit betekent dat er een kans is om ook de kankercellen die door het lichaam zijn uitgezaaid een halt toe te roepen. Zoals genetische eigenschappen van ieder individu de kleur van de ogen, maar ook minder gunstige eigenschappen zoals je cholesterolgehalte en aanleg voor taaislijmziekte bepalen, zo bepalen de mutaties in een tumor de eigenschappen van een tumor. Door met moderne technieken voor iedere patiënt het mutatiespectrum in de tumor te bepalen worden de achilleshielen van de tumor zichtbaar waardoor zeer waarschijnlijk de meest effectieve behandeling gekozen kan worden John Martens - Hoofd laboratorium borstkankergenomics en proteomics Erasmus MC/DdHK 9

10 Ongeveer 10 jaar geleden werd het menselijk genoom ontrafeld na bijna 20 jaar werk. Dit heeft enorme hoeveelheden waardevolle biologische inzichten opgeleverd. Met de huidige technologieën kunnen we binnen enkele weken hetzelfde doen voor individuele tumoren. Binnen het CPCT willen we dit op systematische manier toepassen om zo de behandeling aan te kunnen passen aan de genetische eigenschappen van de tumor. Edwin Cuppen - Hoogleraar Humane Genetica, UMC Utrecht Een wereld van verschil Onderzoek naar geïndividualiseerde behandeling heeft de afgelopen 20 jaar een hoge vlucht genomen. We hebben alle circa genen van de mens geïdentificeerd en in kaart gebracht welke signalen in het lichaam aangeven dat er iets mis is met de celgroei. Uit dit onderzoek is in 2002 de eerste toepassing voor patiënten voortgekomen die is gebaseerd op genanalyse. We kunnen met genanalyse nieuw behandelingen ontwikkelen. Zo heeft mutatieanalyse van DNA aanwijzingen opgeleverd dat het borstkankergeneesmiddel Herceptin niet werkt als het PIK3CA-gen gemuteerd is, wat in ongeveer een kwart van alle borstkankers het geval is. En met de Mammaprinttest kunnen borsttumoren die heel kwaadaardig zijn veel beter worden opgespoord, waardoor de behandeling veel preciezer kan worden gekozen voor elke individuele patiënt. René Bernards - Hoogleraar Moleculaire Carcinogenese, NKI - AVL Er is echter nog een lange weg te gaan. We kennen slechts een fractie van de genmutaties die een rol spelen bij kanker en het aantal beschikbare behandelingen is nog beperkt als men het vergelijkt met de verscheidenheid in types kankertumoren. 10

11 Het Center for Personalized Cancer Treatment (CPCT): Perfect gepositioneerd om geïndividualiseerde behandeling bieden Over de hele wereld worden onderzoekscentra opgericht om nieuwe indicatoren voor kankersoorten (biomarkers) te vinden. Farmaceutische bedrijven werken nauw samen met medische centra om nieuwe medicijnen uit te testen. Bij het UMC Utrecht, het Nederlands Kankerinstituut (Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis) en het Erasmus MC/Daniel den Hoedkliniek geloven we dat we samen echt het verschil kunnen maken. Samen staan we sterk In 2010 hebben drie van de grootste kankercentra in Nederland besloten om hun krachten te bundelen in het CPCT. Samen behandelen het Nederlands Kankerinstituut (NKI), het Erasmus MC/Daniel den Hoedkliniek en het UMC Utrecht al meer dan 20% van de Nederlandse kankerpatiënten en zijn ze gemakkelijk bereikbaar voor iedereen in het land. Elk centrum levert een bijdrage in de vorm van de expertise van vooraanstaande wetenschappers om een instituut te creëren dat zich wereldwijd in de top van persoonlijke kankerbehandeling bevindt. Nederlands Kankerinstituut (NKI): dit onderdeel van het Amsterdamse Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis is een internationaal vermaard centrum waar meer dan 550 wetenschappers en 113 medische specialisten zich alleen op kanker richten. Een zeer ervaren speciaal voor kanker opgericht klinisch team zal zich inzetten om het klinische deel van het CPCT tot een groot succes te maken. Dit team werkt volledig volgens de richtlijnen voor Goede Klinische Praktijken (GCP). Het nieuwe Cancer Systems Biology Center van het NKI is opgericht om nieuwe biomarkers te vinden en voegt met haar vooraanstaande wetenschappers, waaronder de ontdekker van de Mammaprinttest, onderzoekscapaciteiten van wereldklasse toe aan het CPCT. 11

12 Erasmus MC/Daniel den Hoedkliniek: het Erasmus MC uit Rotterdam wordt wereldwijd erkend als het beste Europese instituut voor klinische geneeskunde. Naast patiëntenzorg en onderwijs, richt de afdeling Medische Oncologie zich op onderzoek. Het heeft een grote staat van dienst in vroegklinische trials en onderzoek naar verschillende types kanker. Ook is de afdeling Medische Oncologie toonaangevend op het vlak van het bouwen van modellen die de evolutie van diverse tumortypes en de uitkomst van therapie kunnen voorspellen, met name voor borstkanker. Het Erasmus MC/Daniel den Hoed levert een unieke bijdrage aan het CPCT door de link tussen preklinisch onderzoek en patiëntenzorg te waarborgen. CPCT: Drie grote kanker centra in Nederland UMC Utrecht: met bijna medewerkers is het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC Utrecht) een van de grootste ziekenhuizen in Nederland. Het UMC Utrecht staat als academisch centrum international bekend voor haar kankeronderzoek en behandeling, met veel geciteerde publicaties van zowel klinische als preklinische onderzoeksgroepen. Bij het Personalized Cancer Care -programma van het UMC Utrecht Cancer Center zijn zowel het ziekenhuis betrokken als het Cancer Genomics Center en het gerenommeerde Hubrecht Instituut. Het UMC Utrecht brengt expertise op het gebied van de nieuwste imaging-technologie en huisvest ook het sequencing laboratorium van het CPCT. De onderzoekers en medisch specialisten van de drie centra zorgen ook voor toegang tot een wereldwijd netwerk van topwetenschappers die gespecialiseerd zijn in kanker. 12

13 Alles valt op z n plaats Het CPCT wil zo veel mogelijk patiënten de mogelijkheid tot individuele behandeling bieden. Daarom behandelen we niet alleen patiënten maar helpen we ook nieuwe medicijnen te ontwikkelen door klinische trials, en doen we onderzoek om nieuwe biomarkers te vinden Patiëntenzorg: als een kankerpatiënt naar één van de ziekenhuizen van het CPCT komt, beginnen we met het maken van een genetisch profiel van de tumor. Als er al een behandeling bestaat waarvan we weten dat hij helpt voor het specifieke type kanker van de patiënt, dan geven we deze en blijven we de patiënt volgen om te zien of dit inderdaad de beste behandeling is. Klinische studies: als het profiel van de patiënt ons vertelt dat er een beter resultaat mogelijk kan zijn of er minder bijwerkingen kunnen zijn als we een nieuw experimenteel medicijn toedienen, dan zorgen wij ervoor dat de patiënt dit medicijn krijgt en nemen we de persoon op in een klinische studie. Zo kunnen patiënten met een specifiek profiel al baat hebben bij een medicijn voordat het algemeen beschikbaar wordt gesteld, wat pas jaren later kan zijn. Ook helpen we het goedkeuringsproces voor dat medicijn te versnellen door bij te houden wat het effect is. Biomarkeronderzoek: het profiel van de patiënt gaat ook naar ons onderzoekslaboratorium. Daar combineren we de gegevens van alle specifieke profielen met hoe de patiënten hebben gereageerd op een bepaald medicijn om zo patronen te ontdekken en nieuwe biomarkers te vinden die aangeven of een patiënt baat heeft bij een bepaalde behandeling. 13

14 De precieze samenstelling ( vingerafdruk ) van het DNA in de tumor van een patiënt is net zo uniek als de patiënt zelf. Ontcijfering van deze code geeft ons de uitgelezen mogelijkheid de pijlen van de kankerbehandeling te richten op deze unieke code van de tumor. Dit is een grote stap voorwaarts bij het onderzoek met nieuwe en bestaande middelen tegen kanker.. Jan Schellens - Internist-oncoloog-klinisch farmacoloog, Hoofd afdeling Klinische Farmacologie, NKI - AVL Kanker komt in elke familie voor en heeft daarmee een enorme impact op het persoonlijk leven van velen. Om de prognose van kankerpatiënten te verbeteren vind ik dat klinische studies waarbij de behandeling geïndividualiseerd wordt op basis van genetische veranderingen in tumorcellen essentieel zijn. Het Center for Personalized Cancer Treatment is een uniek samenwerkingsverband dat in staat is om dergelijke complexe studies op grote schaal uit te voeren. Stefan Sleijfer - Internist-Oncoloog, Plaatsvervangend Afdelingshoofd, Interne Oncologie, Erasmus MC/DdHK De patiëntenzorg, klinische trials en het onderzoek binnen het CPCT vullen elkaar aan zodat patiënten zo snel mogelijk voordeel kunnen halen uit de nieuwste inzichten. 14

15 Ambitieuze doelstellingen De beslissing om samen te werken is slechts de eerste stap in het creëren van een instituut dat echt het verschil zal maken voor kankerpatiënten. De komende jaren zal het CPCT haar pre-klinische en klinische onderzoeksactiviteiten uitbreiden om ervoor te zorgen dat het zo veel mogelijk patiënten bereikt. Zo zullen uiteindelijk alle kankerpatiënten in Nederland met uitzaaiingen een DNA-profiel van hun tumor kunnen krijgen zodat hun behandelend arts een effectievere behandeling kan voorschrijven. Als een kankerpatiënt in 2020 naar een bij het CPCT aangesloten ziekenhuis komt, kan hij/zij rekenen op: Een profiel van zijn/haar kanker dat aangeeft welke behandelingen het meest effect hebben Een behandeling die 20% meer kans heeft om de verdere groei van zijn/haar kanker tegen te gaan en minder bijwerkingen geeft 50% minder kans om blootgesteld te worden aan een behandeling die niet werkt voor zijn/haar specifieke type kanker De mogelijkheid om deel te nemen aan een klinische trial voor zijn/haar kankertype die de levensverwachting verdubbelt De kracht van het CPCT ligt in het samen brengen van vaardigheden, gedrevenheid en slagkracht. Als u wilt weten hoe u hieraan bij kunt dragen, contacteer ons dan op: Samen kunnen de volgende stap nemen naar een persoonlijke behandeling van kanker! Prof. dr. René Bernards - NKI-AVL Prof. dr. Edwin Cuppen - UMC Utrecht Dr. John Martens - Erasmus MC/DdHK Prof. dr. Jan Schellens - NKI-AVL Dr. Stefan Sleijfer - Erasmus MC/DdHK Prof. dr. Emile Voest - UMC Utrecht 15

100 jaar Antoni van Leeuwenhoek

100 jaar Antoni van Leeuwenhoek 100 jaar Antoni van Leeuwenhoek Onze toekomstdroom Het Antoni van Leeuwenhoek koos 100 jaar geleden al voor de grensverleggende weg door onderzoek en specialistische zorg samen te voegen met één scherp

Nadere informatie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie Behandelingen bij longkanker inclusief klinische studie immuuntherapie 1 Longkanker Longkanker is niet één ziekte: er bestaan meerdere vormen van longkanker. In deze brochure bespreken we de twee meest

Nadere informatie

Focused on What Really Matters. Focused on What Really Matters. Gepersonaliseerde kankertherapie. Focused on What Really Matters 1

Focused on What Really Matters. Focused on What Really Matters. Gepersonaliseerde kankertherapie. Focused on What Really Matters 1 Focused on What Really Matters. Focused on What Really Matters. Gepersonaliseerde kankertherapie Focused on What Really Matters 1 Gepersonaliseerde kankertherapie - hoe het werkt nucleus met gezond DNA

Nadere informatie

Hoe kijken we naar het DNA van een patiënt?

Hoe kijken we naar het DNA van een patiënt? Hoe kijken we naar het DNA van een patiënt? Ies Nijman UMC Utrecht Dept of Genetics, Centre for Molecular Medicine Center for Personalized Cancer Treatment (CPCT), Hartwig Medical Foundation 1994 DNA sequenties,

Nadere informatie

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Samen komen we verder Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Uw bijdrage zorgt voor vooruitgang Juan Garcia, onderzoeker bij VUmc CCA: Ik studeerde geneeskunde omdat ik mensen wilde

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Niveau: expert. Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus

Docentenhandleiding. Niveau: expert. Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus Docentenhandleiding Niveau: expert Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus Ontwikkeld door het Cancer Genomics Centre in samenwerking met het Freudenthal Instituut voor Didactiek van Wiskunde en Natuurwetenschappen

Nadere informatie

Darmkanker. darmkanker nederland. lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging

Darmkanker. darmkanker nederland. lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging Darmkanker en uw DNA darmkanker nederland lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging Darmkanker Nederland Darmkanker Nederland wordt gesteund door een Raad van Advies. Deze bestaat uit specialisten

Nadere informatie

Algemene informatie kinderkanker

Algemene informatie kinderkanker Algemene informatie kinderkanker De behandeling van kinderen met kanker is in Nederland gecentraliseerd in 5 kinderkanker (kinderoncologische) centra en 2 beenmergtransplantatie centra. De 5 kinderkanker

Nadere informatie

Ka nke r, hoe we meer kunnen bereiken in de strijd ertegen. met het door jouw opgehaalde geld. Dr. Jeanine Boesen-de Cock, MBA

Ka nke r, hoe we meer kunnen bereiken in de strijd ertegen. met het door jouw opgehaalde geld. Dr. Jeanine Boesen-de Cock, MBA Ka nke r, 21 november 2015 hoe we meer kunnen bereiken in de strijd ertegen met het door jouw opgehaalde geld Dr. Jeanine Boesen-de Cock, MBA Het team Geldbesteding Dr. Maaike Alderliesten Onderzoekscoördinator

Nadere informatie

demedisch Specialist Klinisch geneticus Eva Brilstra: Dit vak is dynamisch, booming en nooit saai

demedisch Specialist Klinisch geneticus Eva Brilstra: Dit vak is dynamisch, booming en nooit saai GATEN IN HET ROOSTER In de knel door individualisering opleiding DEAL! Geheimen van goed onderhandelen demedisch Specialist 1 ARTSEN OVER PAPIERWERK Lusten en lasten van registraties APRIL 2016 UITGAVE

Nadere informatie

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker Deze folder is bedoeld voor onze patiënten en de mensen in hun omgeving. Wij willen u graag informeren over onze succesvolle behandelingsmethode

Nadere informatie

Risicofactoren Niet erfelijke factoren: Erfelijke factoren:

Risicofactoren Niet erfelijke factoren: Erfelijke factoren: Zoals bij alle soorten kanker, is er bij borstkanker sprake van cellen met een ontregelde celdeling. Door deze ontregeling kunnen cellen zich ongeremd vermenigvuldigen en uitgroeien tot een tumor. Deze

Nadere informatie

Summary in Dutch (Nederlandse samenvatting voor leken)

Summary in Dutch (Nederlandse samenvatting voor leken) Summary in Dutch (Nederlandse samenvatting voor leken) 13_Smakman.indd 173 10-02-2006 11:30:37 Het menselijk lichaam bestaat uit een groot aantal organen en weefsels die zijn opgebouwd uit miljarden cellen.

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van gliomen. Dr J Bromberg, prof M.J. van den Bent Neurologen Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam

Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van gliomen. Dr J Bromberg, prof M.J. van den Bent Neurologen Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van gliomen Dr J Bromberg, prof M.J. van den Bent Neurologen Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van gliomen Twee uitersten

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 3

Inhoudsopgave. Inleiding... 3 Beleidsplan 20 Inhoudsopgave Inleiding... 3... 4 Revolutionaire inzichten... 5 Het Centrum voor Personalized Cancer Treatment... 5 Drie kernactiviteiten... 7 Uniek aan het CPCT... 8 DNA sequencen... 8

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Niveau: expert Lees de taal van de tumor Ontwikkeld door het Cancer Genomics Centre (CancerGenomiCs.nl) in samenwerking met het Freudenthal Instituut voor Didactiek van Wiskunde en

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Niveau: basis Lees de taal van de tumor Ontwikkeld door het Cancer Genomics Centre (CancerGenomiCs.nl) in samenwerking met het Freudenthal Instituut voor Didactiek van Wiskunde en

Nadere informatie

KANKER EN KANKERONDERZOEK

KANKER EN KANKERONDERZOEK DE GEMENE DELER KANKER EN KANKERONDERZOEK Naam: Klas: Datum: INLEIDING Kanker is een veelvoorkomende ziekte. Bijna een derde van de Nederlanders krijgt er vroeg of laat zelf mee te maken. Op dit moment

Nadere informatie

Ontwikkeling van genezende medicijnen tegen ouderdomsgerelateerde ziekten. Ad W. van Gorp, oprichter en CEO

Ontwikkeling van genezende medicijnen tegen ouderdomsgerelateerde ziekten. Ad W. van Gorp, oprichter en CEO Ontwikkeling van genezende medicijnen tegen ouderdomsgerelateerde ziekten Ad W. van Gorp, oprichter en CEO Agenda 1. Historie 2. Strategie 3. Projecten 10/28/2013 2 Historie Spin off bedrijf van het Hubrecht

Nadere informatie

Longkanker en nieuwe ontwikkelingen. Dr. SA Smulders longarts

Longkanker en nieuwe ontwikkelingen. Dr. SA Smulders longarts Longkanker en nieuwe ontwikkelingen Dr. SA Smulders longarts Indeling Cijfers over longkanker Een vlekje op de foto, en wat dan? - Diagnostiek - Stadiering - Behandelplan Behandelmogelijkheden Nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER. Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek. Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden

TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER. Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek. Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden TRIPLE NEGATIEF BORSTKANKER Nieuwe ontwikkelingen en onderzoek Rianne Oosterkamp, internist-oncoloog Medisch Centrum Haaglanden Triple negatief borstkanker TNBC Geen ER Geen PR Geen HER2 (Nog) geen target

Nadere informatie

MátWerk wordt standaard

MátWerk wordt standaard CC CCC CGCCC GGGGGC CCGGGGG CCC GGGGGC CCGGGGG, GGG CGGGGGG GGGGGG CGGGGGG t' CCCC CiCCCC CCC CGGGGGGC C CC 111 CGGGGGCIGGGGGG CGGGGG CCCCCCCCC GGGGGC CGGGGGC CGGGGGC GGGGGC C CGGGGC CC GGGGICC CCC CGGCCCC

Nadere informatie

Erfelijke ziekten bij rashonden: Hoe los ik dat probleem nou op?

Erfelijke ziekten bij rashonden: Hoe los ik dat probleem nou op? Erfelijke ziekten bij rashonden: Hoe los ik dat probleem nou op? Expertisecentrum Genetica Gezelschapsdieren Prof. dr. Jan Rothuizen Departement Geneeskunde van Gezelschapsdieren Faculteit Diergeneeskunde

Nadere informatie

p a t i ë n t e n i n f o r m a t i e 2

p a t i ë n t e n i n f o r m a t i e 2 Chemotherapie Inleiding Deze brochure is voor patiënten die voor het eerst behandeld gaan worden met chemotherapie. U krijgt uitleg over wat chemotherapie inhoudt. Hoewel deze brochure waarschijnlijk helpt

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting / Dutch summary

Nederlandse samenvatting / Dutch summary Eiwitbiomarkers voor klinische toepassingen in dikkedarmkanker Kanker van de dikke darm en de endeldarm (colorectaal carcinoom; CRC) vormt wereldwijd een belangrijk gezondheidsprobleem vanwege de hoge

Nadere informatie

KANKER EN KANKERONDERZOEK

KANKER EN KANKERONDERZOEK DE GEMENE DELER KANKER EN KANKERONDERZOEK Naam: Klas: Datum: INLEIDING Kanker is een veelvoorkomende ziekte. Bijna een derde van de Nederlanders krijgt er vroeg of laat zelf mee te maken. Op dit moment

Nadere informatie

NEDERLANDSE 8 SAMENVAT TING VooR NIET-INGEWIJDEN PTER A H C

NEDERLANDSE 8 SAMENVAT TING VooR NIET-INGEWIJDEN PTER A H C Nederl andse samenvat ting voor nie t-inge wijden 8 CHAPTER nederlandse samenvatting Inleiding In 2006 rookte 28% van de Nederlandse bevolking gemiddeld 15 sigaretten per dag. Jaarlijks overlijden circa

Nadere informatie

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn:

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn: Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

2014-2015. Antoni van Leeuwenhoek

2014-2015. Antoni van Leeuwenhoek FEITEN & CIJFERs 2014-2015 Antoni van Leeuwenhoek Comprehensive Cancer CentRE Onderzoeksinstituut (Het Nederlands Kanker Instituut) Gespecialiseerde kliniek (Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis) Antoni van

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Analyse van chromosomale afwijkingen in gastrointestinale tumoren In het ontstaan van kanker spelen vele moleculaire processen een rol. Deze processen worden in gang gezet door

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING 2 NEDERLANDSE SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN In gezonde personen is er een goede balans tussen cellen die delen en cellen die doodgaan. In sommige gevallen wordt deze balans verstoord en delen cellen

Nadere informatie

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker 9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker Uw behandelend chirurg heeft in overleg met u en de internist-oncoloog (internist gespecialiseerd in de behandeling van kanker), besloten om na uw operatie

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel BORSTKANKER

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel BORSTKANKER Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE onderdeel BORSTKANKER Inhoud Wat is borstkanker?... 3 Vormen van kanker... 4 DCIS... 4 Ductaal carcinoom... 4 Lobulair carcinoom... 4 Erfelijke en familiare belasting...

Nadere informatie

Maak kanker kansloos. Steun wetenschappelijk onderzoek in het Erasmus MC Kanker Instituut

Maak kanker kansloos. Steun wetenschappelijk onderzoek in het Erasmus MC Kanker Instituut Vroeger kregen mijn broertjes alle aandacht. Nu ben ik aan de beurt Linda, acute lymfatische leukemie Maak kanker kansloos Steun wetenschappelijk onderzoek in het Erasmus MC Kanker Instituut Even voorstellen

Nadere informatie

3.3 Borstkanker bij de man

3.3 Borstkanker bij de man 3.3 Borstkanker bij de man Bij u is zojuist de diagnose borstkanker vastgesteld. Alle patiënten die voor borstkanker worden behandeld in het Catharina-ziekenhuis ontvangen een Persoonlijke Informatie Map.

Nadere informatie

Casus: Van DNA mutaties naar behandeling: selectie voor geïndividualiseerde oncologische behandelingen. Marlies Langenberg Internist oncoloog

Casus: Van DNA mutaties naar behandeling: selectie voor geïndividualiseerde oncologische behandelingen. Marlies Langenberg Internist oncoloog Casus: Van DNA mutaties naar behandeling: selectie voor geïndividualiseerde oncologische behandelingen Marlies Langenberg Internist oncoloog Geen disclosures Casus Casus 2005 Vrouw, 62 jaar Oncologische

Nadere informatie

ZONDER CELDELING GEEN KANKER

ZONDER CELDELING GEEN KANKER DE GEMENE DELER ZONDER CELDELING GEEN KANKER Naam: Klas: Datum: ZONDER CELDELING GEEN KANKER HAVO Celdeling is cruciaal voor het leven van organismen, en wordt dan ook heel nauwkeurig gereguleerd. Wanneer

Nadere informatie

NEDERLANDSE HERSENBANK. De oplossing zit in de hersenen

NEDERLANDSE HERSENBANK. De oplossing zit in de hersenen NEDERLANDSE HERSENBANK De oplossing zit in de hersenen Onderzoek doet leven Het wetenschappelijk onderzoek is de laatste jaren in een stroomversnelling geraakt. Nieuwe technieken maken het mogelijk om

Nadere informatie

Borstkanker. Celdeling

Borstkanker. Celdeling Borstkanker In Nederland wordt per jaar bij ongeveer 12.000 vrouwen borstkanker (mammacarcinoom) ontdekt. Daarnaast wordt bij ongeveer 1.300 vrouwen in Nederland een voorstadium van borstkanker (ductaal

Nadere informatie

Patiënten Informatie Brochure Erfelijkheidsonderzoek: Exoom Sequencing

Patiënten Informatie Brochure Erfelijkheidsonderzoek: Exoom Sequencing 2 Patiënten Informatie Brochure Erfelijkheidsonderzoek: Exoom Sequencing Algemene informatie Exoom Sequencing is een nieuwe techniek voor erfelijkheidsonderzoek. In deze folder vindt u informatie over

Nadere informatie

Hoop aan de horizon. Naar een nieuwe behandeling voor borstkanker CMYK C 85 C 00 M 91 Y 76 K 00 M 19 Y 00 K 00

Hoop aan de horizon. Naar een nieuwe behandeling voor borstkanker CMYK C 85 C 00 M 91 Y 76 K 00 M 19 Y 00 K 00 Hoop aan de horizon Naar een nieuwe behandeling voor borstkanker DDResponse Het samenwerkingsproject DDResponse (2011-2015) is een consortium dat wordt gefinancierd door het zevende Kaderprogramma van

Nadere informatie

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. DNA-onderzoek en gentherapie

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. DNA-onderzoek en gentherapie Afsluitende les Leerlingenhandleiding DNA-onderzoek en gentherapie Inleiding In de afsluitende les DNA-onderzoek en gentherapie zul je aan de hand van een aantal vragen een persoonlijke en kritische blik

Nadere informatie

9.1 Chemotherapie voorafgaand aan de operatie bij borstkanker

9.1 Chemotherapie voorafgaand aan de operatie bij borstkanker 9.1 Chemotherapie voorafgaand aan de operatie bij borstkanker Uw behandelend chirurg heeft na overleg met de internist-oncoloog (internist gespecialiseerd in de behandeling van kanker) en in overleg met

Nadere informatie

Verkorte titel: de effecten van budesonide op de bijwerkingen van cabazitaxel bij patiënten met prostaatkanker

Verkorte titel: de effecten van budesonide op de bijwerkingen van cabazitaxel bij patiënten met prostaatkanker PATIËNTENINFORMATIE EN TOESTEMMINGSVERKLARING SUBSTUDIE BEHOREND BIJ HET ONDERZOEK: Fase II onderzoek bij patiënten met prostaatkanker naar de effecten van budesonide op cabazitaxel (Jevatana ): een gerandomiseerd,

Nadere informatie

Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling

Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling Status bepaling: 99,4% Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling Vóór het starten van de behandeling

Nadere informatie

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra Medische Publieksacademie UMCG Thema: Dikkedarmkanker Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra (moleculair geneticus). Dikkedarmkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

Kanker Genomics Markt Plaza

Kanker Genomics Markt Plaza Kanker Genomics Markt Plaza BEATRIX THEATER UTRECHT 28 MAART 2009 Tweede landelijke manifestatie voor patiënten, professionals en belangstellenden. Laat u op de hoogte brengen van de nieuwste ontwikkelingen.

Nadere informatie

a a a a a a a a a a a a a a a a a a

a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a tijd om persoonlijk te worden stefan sleijfer a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Nadere informatie

18 november 2016 CineMec Utrecht

18 november 2016 CineMec Utrecht Julius Academy Personalized Medicine en de rol van Big Data: Grenzeloze Mogelijkheden 18 november 2016 CineMec Utrecht Personalized Medicine en de rol van Big Data: grenzeloze mogelijkheden Op vrijdag

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA

KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA AZ Klina legt hierbij de resultaten voor van de tweede kwaliteitsmeting van onze borstkankerzorg. Deze resultaten werden in januari 2015 meegedeeld door het Kankerregister

Nadere informatie

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Non Hodgkin lymfoom Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne

Nadere informatie

The best protection is early detection.

The best protection is early detection. Inhoudsopgave Inhoudsopgave Blz. 1 Inleiding Blz. 2 Historie van de organisatie Blz. 3 Informatie over de organisatie Blz. 4 Helden in de organisatie Blz. 5 Verdere informatie over de organisatie Blz.

Nadere informatie

Mens en kanker. Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties

Mens en kanker. Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties Mens en kanker Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties De stem van de kankerpatiënt NFK NFK staat voor de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties. Binnen deze koepel zijn 20

Nadere informatie

PRAKTISCH KANKER BIJ HUISDIEREN

PRAKTISCH KANKER BIJ HUISDIEREN PRAKTISCH KANKER BIJ HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n over houden van huisdieren De diagnose kanker bij uw geliefde huisdier komt hard aan.

Nadere informatie

Translating science into better healthcare. Nieuwe bloedvaten beter in beeld

Translating science into better healthcare. Nieuwe bloedvaten beter in beeld Translating science into better healthcare Nieuwe bloedvaten beter in beeld In deze folder leest u de resultaten van een groot onderzoek naar bloedvaten. Onderzoekers, bedrijven en de Hartstichting ontwikkelden

Nadere informatie

Informatie over Exoom sequencing

Informatie over Exoom sequencing Informatie over Exoom sequencing Exoom sequencing is een nieuwe techniek voor erfelijkheidsonderzoek. In deze folder vindt u informatie over dit onderzoek. De volgende onderwerpen komen aan bod: Om de

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33222 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Braak, Bas ter Title: Carcinogenicity of insulin analogues Issue Date: 2015-06-18

Nadere informatie

mammaprint adviezen hernia-operatie borstkanker ZorgSaam

mammaprint adviezen hernia-operatie borstkanker ZorgSaam mammaprint adviezen na een bij hernia-operatie borstkanker ZorgSaam 1 2 Mammaprint Deze folder geeft u informatie over de Mammaprint, een laboratoriumtest die kan worden ingezet bij de behandeling van

Nadere informatie

Hoe doen ze dat: een medicijn maken?

Hoe doen ze dat: een medicijn maken? Hoe doen ze dat: een medicijn maken? Je neemt vast wel eens iets tegen de hoofdpijn of koorts. En vaak waarschijnlijk zonder er bij na te denken. Maar wist je dat het wel twaalf jaar duurt voordat een

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Keel- Neus- en Oorheelkunde Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 10-2015-6094 Geachte... U heeft een bezoek gebracht

Nadere informatie

Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog

Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog Prof.dr. Epie Boven Medisch oncoloog Nieuwe antikanker medicijnen, hoge kosten Waarom ontsporen cellen in ons lichaam? De normale cel bevat 46 chromosomen, ook wel DNA genoemd - het DNA vormt ons genetisch

Nadere informatie

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078)

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) Non-Hodgkin lymfoom Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. 1 Inleiding U heeft

Nadere informatie

Vlaams Indicatoren Project VIP²

Vlaams Indicatoren Project VIP² Vlaams Indicatoren Project VIP² Het initiatief voor het Vlaams Indicatoren Project VIP² gaat uit van de Vlaamse overheid, de Vlaamse vereniging van hoofdartsen en de ziekenhuiskoepels Zorgnet en Icuro.

Nadere informatie

Informatie over. Neuro Endocriene Carcinomen. neuro-endocriene carcinomen (NEC) elke NEC is anders

Informatie over. Neuro Endocriene Carcinomen. neuro-endocriene carcinomen (NEC) elke NEC is anders NET-groep Neuro Endocriene Carcinomen elke NEC is anders Informatie over neuro-endocriene carcinomen (NEC) patiëntenfolder Stichting NET-groep www.net-kanker.nl 1 Deze folder gaat over het neuro-endocriene

Nadere informatie

The Symphony triple A study

The Symphony triple A study Patiënten informatie en toestemmingsverklaring The Symphony triple A study USING SYMPHONY AS AN ADJUNCT TO HISTOPATHOLOGIC PARAMETERS WHEN THE DOCTOR IS AMBIVALENT ABOUT THE ADMINISTRATION AND TYPE OF

Nadere informatie

Genen, eiwitten en functies

Genen, eiwitten en functies Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. De buurt in kaart brengen: Huntingtine's nieuwe eiwitpartners Studie

Nadere informatie

23-11-2014. Verschillende soorten kanker & en de bijbehorende diagnostiek en behandeling. Wat is kanker? Kanker = kwaadaardig gezwel

23-11-2014. Verschillende soorten kanker & en de bijbehorende diagnostiek en behandeling. Wat is kanker? Kanker = kwaadaardig gezwel 2 Wat is kanker? Kanker = kwaadaardig gezwel Verschillende soorten kanker & en de bijbehorende diagnostiek en behandeling Prof.dr. Vivianne Tjan-Heijnen Hoofd afd Medische Oncologie 26 november 2014 3

Nadere informatie

ONCOLOGIE- en MILESTONEDAGEN

ONCOLOGIE- en MILESTONEDAGEN NEDERLANDSE VERENIGING voor ONCOLOGIE ONCOLOGIE- en MILESTONEDAGEN De Oncologiedagen worden georganiseerd door: NVvO, NKI-AVL en ERASMUS MC 1. Larynx- en hypofarynxafwijkingen 09-05-1970 2. Hormonen en

Nadere informatie

Organisatieniveaus (niveau: expert)

Organisatieniveaus (niveau: expert) Organisatieniveaus (niveau: expert) Ontwikkeld door het Cancer Genomics Centre In samenwerking met het Freudenthal Instituut voor Didactiek van Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Utrecht

Nadere informatie

Belangrijkste punten van deze folder:

Belangrijkste punten van deze folder: Longkanker, wat nu? Belangrijkste punten van deze folder: Een gespecialiseerd behandelteam van het Oncologisch Centrum bespreekt samen met u de verschillende behandelmogelijkheden en voert deze uit. Tijdens

Nadere informatie

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker START Gemaakt door: In samenwerking met: Financieel mogelijk gemaakt door: 2015 De ArgumentenFabriek en borstkankervereniging nederland FAS799.014.011/exp. juli 2017 Hoe

Nadere informatie

Geven voor kwaliteit van leven. STEUN UROLOGISCH ONDERZOEK IN HET LUMC cc

Geven voor kwaliteit van leven. STEUN UROLOGISCH ONDERZOEK IN HET LUMC cc Geven voor kwaliteit van leven STEUN UROLOGISCH ONDERZOEK IN HET LUMC cc Het Doelfonds Urologie van de Bontius Stichting De afdeling Urologie van het Leids Universitair Medisch Centrum zoekt naar nieuwe

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 juni 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 juni 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EH Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek?

Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek? Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek? Inhoud Pagina Inleiding... 2 Medisch wetenschappelijk onderzoek... 3 Waarom zou u meedoen... 4 Onderzoeksfasen... 5 Medisch Ethische Commissie...

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Mond-, Kaak-, Aangezichtschirurgie Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 09-2015-6212 Geachte... U heeft een bezoek

Nadere informatie

Kanker. de nieuwe aanpak

Kanker. de nieuwe aanpak Kanker de nieuwe aanpak Tijdens de komende lessen ga je veel meer leren over kanker. Hiervoor gebruik je het cahier Kanker - de nieuwe aanpak van de Stichting Bio- Wetenschappen en Maatschappij. Aan de

Nadere informatie

MOGELIJKE BEHANDELINGEN

MOGELIJKE BEHANDELINGEN Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel MOGELIJKE BEHANDELINGEN PROSTAATKANKER 2 Inhoud Behandelingen bij prostaatkanker... 4 Curatieve behandelingen... 4 Active surveillance... 4 Operatie...

Nadere informatie

BASISPRINCIPES VAN KANKER

BASISPRINCIPES VAN KANKER BASISPRINCIPES VAN KANKER Prof.dr. D.J. Ruiter Afdeling Pathologie Cursus Introductie in de Fundamentele en Klinische Oncologie HET BEGRIP KANKER? a.alle gezwelgroei b.alle kwaadaardige gezwelgroei c.alle

Nadere informatie

Samen voor een gezonde toekomst

Samen voor een gezonde toekomst business friends Samen voor een gezonde toekomst Business Friends De Business Friends van het Erasmus MC Vriendenfonds is een groep van zakelijke relaties en bedrijven in de regio die we regelmatig uitnodigen

Nadere informatie

Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing

Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing Exoomsequencing is een nieuwe techniek voor erfelijkheidsonderzoek. In deze folder vindt u informatie over dit onderzoek. De volgende onderwerpen komen aan bod:

Nadere informatie

Behandeling borstkanker

Behandeling borstkanker Behandeling borstkanker 1. Heelkunde (chirurgie) (operatie): - Borstsparend: betekent wegname van het gezwel met veiligheidsmarge van gezond weefsel rondom en wegname van de schildwachtklier (poortwachterklier

Nadere informatie

VARIATIE IN KANKERZORG: EEN ZORG? SABINE SIESLING OUTCOMES RESEARCH AND PERSONALIZED CANCER CARE

VARIATIE IN KANKERZORG: EEN ZORG? SABINE SIESLING OUTCOMES RESEARCH AND PERSONALIZED CANCER CARE VARIATIE IN KANKERZORG: EEN ZORG? SABINE SIESLING OUTCOMES RESEARCH AND PERSONALIZED CANCER CARE aantal per 100.000 (ESR) MAATSCHAPPELIJKE UITDAGING KANKERINCIDENTIE 550 500 450 400 350 300 250 200 150

Nadere informatie

Stichting Hematologisch-Oncologisch. Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg

Stichting Hematologisch-Oncologisch. Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg Stichting Hematologisch-Oncologisch Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg Comité van aanbeveling Ria Bremer, journalist Prof. Dr. Jan Wouter ten Cate, vasculair geneeskundige Peter Faber,

Nadere informatie

Klinisch onderzoek bij kinderen en jongeren met kanker. wat is het en hoe werkt het?

Klinisch onderzoek bij kinderen en jongeren met kanker. wat is het en hoe werkt het? Klinisch onderzoek bij kinderen en jongeren met kanker wat is het en hoe werkt het? De behandeling van kinderen en jongeren met kanker vindt meestal plaats in combinatie met een klinisch onderzoek. We

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

Bloedafname CAIRO5. Coördinerend Radiologen: Dr. K. van Lienden, Dr. M Engelbrecht, afdeling Radiologie, AMC Amsterdam

Bloedafname CAIRO5. Coördinerend Radiologen: Dr. K. van Lienden, Dr. M Engelbrecht, afdeling Radiologie, AMC Amsterdam Bloedafname CAIRO5 Een gerandomiseerde fase 3 studie naar behandelingsstrategieën voor patiënten met dikke darmkanker met metastasen in alleen de lever, welke (nog) niet in aanmerking komen voor chirurgische

Nadere informatie

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker

Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker Keuzehulp Uitgezaaide Borstkanker START Gemaakt door: In samenwerking met: Gefinancierd door: 2014 en Borstkankervereniging Nederland Hoe werkt deze Keuzehulp voor uitgezaaide borstkanker? Informatiekaart

Nadere informatie

de vraag is niet of we de strijd tegen MS gaan winnen... maar wanneer

de vraag is niet of we de strijd tegen MS gaan winnen... maar wanneer de vraag is niet of we de strijd tegen MS gaan winnen... maar wanneer belofte Onze belofte aan mensen met MS Al meer dan drie decennia neemt Biogen Idec het voortouw in de strijd tegen multiple sclerose.

Nadere informatie

Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2013. Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut

Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2013. Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2013 Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut 1 UITNODIGING Dromen worden waarheid Conferentie 2013 Donateurs bedankt voor uw giften in 2013. 2 Hubrecht Instituut

Nadere informatie

PCA3. www.urologischcentrum.be

PCA3. www.urologischcentrum.be PCA3 www.urologischcentrum.be De PCA3 test, een eenvoudige urinetest die kan helpen bij de diagnose van prostaatkanker en de keuze van therapie. Over prostaatkanker Prostaatkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies Center of Research on Psychology in Somatic diseases Lonneke van de Poll Franse, Integraal Kankercentrum

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker Kanker Inleiding Mijn spreekbeurt gaat over kanker patiënten. Ik hou mijn spreekbeurt hier over omdat er veel kinderen zijn die niet precies weten wat kanker nou eigenlijk is en omdat kanker heel veel

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker Kanker Inleiding Ik heb dit onderwerp gekozen omdat veel mensen niet weten wat kanker precies inhoud en ik zelf er ook meer van wil weten omdat mijn oma er in de zomervakantie aan gestorven is. Dat je

Nadere informatie

Het risico op hart- en herseninfarcten inschatten via bloedcellen

Het risico op hart- en herseninfarcten inschatten via bloedcellen Translating science into better healthcare Het risico op hart- en herseninfarcten inschatten via bloedcellen Deze folder geeft een beknopt overzicht van de resultaten van een groot onderzoek naar het eerder

Nadere informatie

Oncologische zorg bij ouderen

Oncologische zorg bij ouderen Oncologische zorg bij ouderen Balanceren tussen over- en onderbehandeling Johanneke Portielje, HagaZiekenhuis Kring ouderenzorg AMC & partners 12 juni 2013 mamma carcinoom

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus

Nederlandse samenvatting. Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus Nederlandse samenvatting Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus Baarmoederhalskanker is de op een na meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Elk jaar krijgen wereldwijd ongeveer 500.000

Nadere informatie

Stand van zaken. Ondertussen ruim 27.000 familieleden met FH gevonden. Database met 65.000 individueen uit 5.000 stambomen

Stand van zaken. Ondertussen ruim 27.000 familieleden met FH gevonden. Database met 65.000 individueen uit 5.000 stambomen Van naar Start van de StOEH Ontwikkeld door de afdeling geneeskunde van het AMC 1994 Initiatiefnemers: Prof. dr. J.J.P Kastelein Dr. Ir. J.C. Defesche 1994-2001 700 1000 FH patienten / jaar April 2003

Nadere informatie

1. Algemeen... 3. 2. Barcode for Life... 3. Missie en doelstellingen... 3. Uniciteit van Barcode for Life... 4. Historie... 5. 3. Resultaten 2012...

1. Algemeen... 3. 2. Barcode for Life... 3. Missie en doelstellingen... 3. Uniciteit van Barcode for Life... 4. Historie... 5. 3. Resultaten 2012... Inhoud 1. Algemeen... 3 2. Barcode for Life... 3 Missie en doelstellingen... 3 Uniciteit van Barcode for Life... 4 Historie... 5 3. Resultaten 2012... 6 Financiën... 6 Resultaten werving... 6 Resultaten

Nadere informatie

Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie

Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie NIEUWE PERSPECTIEVEN Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie De diagnose leukemie, lymfklierkanker of multipel myeloom heeft een enorme impact op het leven van patiënten en hun omgeving. Vaak

Nadere informatie