Dertien bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dertien bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader"

Transcriptie

1 2 Dertien bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader Door: Stef Vermeulen Op 1 januari 2015 is het langverwachte wetsvoorstel Aanpassing financieel toetsingskader ingevoerd. Dit hoofdstuk beschrijft de belangrijkste bestuurlijke vragen waar pensioenfondsbesturen bij de invoering van het nieuwe financieel toetsingskader (ftk) voor staan. Aan de hand van een verdieping op de wijzigingen van het ftk worden de verschillende dilemma s geschetst. 2.1 Het nieuwe ftk kent een lang voortraject Al sinds begin 2010 wordt over aanpassing van het ftk gediscussieerd. Naar aanleiding van de financiële crisis stelde toenmalig minister Donner een aantal commissies in die rapporteerden over de houdbaarheid van het Nederlandse pensioenstelsel. Volgens de Commissies Goudswaard en Frijns waren forse aanpassingen aan het stelsel noodzakelijk. Via de evaluatie van het ftk (door minister Donner), het Pensioenakkoord, het Uitwerkingsmemorandum, het reële contract, het hybride contract, de Hoofdlijnennotitie (van minister Kamp) en het consultatiedocument heeft staatssecretaris Klijnsma van SZW in juni 2014 het wetsvoorstel voor aanpassing van het ftk gepubliceerd. Nederland staat eind 2014 volgens de staatssecretaris voor noodzakelijk technisch onderhoud van het pensioenstelsel. Ze is bij de wijziging van het ftk een aantal fundamentele discussies uit de weg gegaan en heeft onderwerpen als de doorsneesystematiek en het reële contract doorgeschoven naar de nationale dialoog over de toekomst van het pensioenstelsel, die in 2015 moet leiden tot een hoofdlijnennotitie met verschillende scenario s voor ons toekomstige pensioenstelsel.

2 22 d e r t i e n bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader 2010 Commissies Frijns en Goudswaard Evaluatie van het ftk Stichting van de Arbeid: Pensioenakkoord 2011 Stichting van de Arbeid: Uitwerkingsmemorandum 2012 Ministerie van SZW: Hoofdlijnennotitie 2013 Ministerie van SZW: consultatiedocument 2014 Ministerie van SZW: aanpassing Pensioenwet / ftk 2015 Introductie van het nieuwe ftk Nationale pensioendialoog Dit hoofdstuk focust op de wijzigingen in het ftk en de uitdagingen die daardoor op de korte termijn voor pensioenfondsen ontstaan. Onderwerpen uit de nationale pensioendialoog komen niet aan de orde. Ook de voorgeschiedenis van het nieuwe ftk wordt in dit hoofdstuk niet behandeld. Dat is vorig jaar in Pensioenactualiteiten 2014 al uitgebreid gedaan door Emilie Schols (hoofdstuk 3). Hoewel volgens de staatssecretaris alleen sprake is van technisch onderhoud, stelt dit nieuwe ftk pensioenfondsen wel voor bestuurlijke uitdagingen die grote impact hebben op deelnemers en gepensioneerden. Dit hoofdstuk bespreekt er dertien, in de wetenschap daarmee niet uitputtend te zijn. De vragen zijn relevant voor ieder pensioenfonds. De antwoorden zullen van fonds tot fonds verschillen. Ieder pensioenfonds heeft immers zijn eigen voorkeuren en karakteristieken.

3 d e berekening va n de dekkingsgraad Ambitie en risicohouding In het verlengde van de Wet versterking bestuur pensioenfondsen verplicht het nieuwe ftk pensioenfondsen hun ambitie en risicohouding te concretiseren. Door vooraf heldere doelstellingen te formuleren moeten het pensioenfonds en het bestuur beter gaan functioneren. De ambitie en risicohouding worden opgenomen in de actuariële en bedrijfstechnische nota (ABTN) en moeten voldoen aan het prudent person-beginsel. In de toelichting bij het artikel over de risicohouding beschrijft de staatssecretaris meerdere beleidsuitgangspunten die de risicohouding kan bevatten: de gewenste maximale premiestijging; de volatiliteit en de gewenste kans op de realisatie van toeslagen; de gewenste kritische grens en volatiliteit ten aanzien van de dekkingsgraad; het maximaal acceptabele niveau van verlagingen; de gewenste eigenschappen van het strategisch beleggingsbeleid. Het bestuur formuleert een ambitie en risicohouding op basis van de haalbaarheidstoets. De haalbaarheidstoets is de vervanger van de continuïteitsanalyse en komt later in dit hoofdstuk nog aan de orde. Aandachtspunt bij het vaststellen van de risicohouding is dat in de wet is opgenomen dat de vaststelling van een risicohouding pas na overleg met sociale partners en de relevante organen van het fonds tot stand kan komen. Bij veel pensioenfondsen vindt dit overleg nu overigens al plaats. Ambitie en risicohouding vormen de basis voor de eerste bestuurlijke vragen die volgen uit het nieuwe ftk. 1 Wat is de ambitie van het pensioenfonds en binnen welke risicohouding moet deze worden gerealiseerd? 2 Zijn ambitie en risicohouding überhaupt haalbaar binnen de huidige pensioenregeling en financiële opzet 2.3 De berekening van de dekkingsgraad Op dit moment is in het ftk sprake van een dekkingsgraadberekening op basis van een driemaands gemiddelde rente. Daarnaast wordt de nominale rentecurve aangepast via een zogenoemde Ultimate Forward Rate (UFR), die op lange termijn toegroeit naar een vaste waarde van 4,2%. De

4 24 d e r t i e n bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader UFR dempt de impact van renteontwikkelingen op de dekkingsgraad. Bij de huidige lage rente heeft de UFR een opwaarts effect op de rentecurve en daarmee een positief effect op de dekkingsgraad. De middeling van rentes in het huidige ftk leidt tot vreemde situaties. Wanneer de rente daalt, stijgt het belegd vermogen doordat het renterisico (deels) is afgedekt via obligaties en renteswaps. De waarde van de verplichtingen stijgt echter niet zo snel mee doordat de rente wordt gemiddeld. Hierdoor kan het voorkomen dat de dekkingsgraad op korte termijn stijgt bij een rentedaling of daalt bij een rentestijging. In het nieuwe ftk vervalt de rentemiddeling. Daarvoor in de plaats komt een twaalfmaands dekkingsgraadmiddeling. Deze zogenoemde beleidsdekkingsgraad is leidend voor het toezicht in het ftk. Het is nog niet volledig duidelijk hoe in het nieuwe ftk wordt omgegaan met de UFR. Het was de bedoeling van het kabinet om in het nieuwe ftk de UFRmethodiek aan te passen. De staatssecretaris wilde een daartoe in het leven geroepen commissie volgen die een nieuwe systematiek heeft geadviseerd. In het voorstel van de commissie is het eindniveau van de UFR geen vaste waarde van 4,2% meer, maar is deze gebaseerd op een tienjaars voortschrijdend gemiddelde. Deze nieuwe eindwaarde ligt eind 2014 lager dan 4,2%, ongeveer op 3,6%. De dekkingsgraad zou hierdoor enkele procentpunten lager uitvallen en daarmee een negatief effect hebben op de verwachte toeslagverlening in de komende jaren. De pensioensector heeft tegen de introductie van de nieuwe UFR geprotesteerd. De nieuwe UFR zorgt volgens de sector niet voor de gezochte stabiliteit en is erg complex. Deze lobby heeft effect gehad op de besluitvorming in de Eerste Kamer. De nieuwe UFR wordt nog niet per 1 januari 2015 ingevoerd. De staatssecretaris heeft toegezegd dat pas op het moment dat de UFR-methode voor verzekeraars in Europa vaststaat, wordt bekeken of de UFR voor pensioenfondsen wordt aangepast. Naar verwachting gebeurt dit nog in het eerste kwartaal van Het effect van de nieuwe berekening van de dekkingsgraad is op dit moment, vanwege de onzekerheid over de UFR, nog moeilijk in te schatten. Het vervallen van de rentemiddeling heeft vanwege de dalende rente in het laatste kwartaal een negatief effect op de dekkingsgraad. De introductie van de twaalfmaands dekkingsgraadmiddeling heeft, vanwege dalende dekkingsgraden in 2014, waarschijnlijk een positief effect op de dekkingsgraad. De impact is echter afhankelijk van het dekkingsgraadverloop van het pensioenfonds in Die is met name afhanke-

5 h e r s t e l p l a n en stuurmaat r e g e l e n 25 lijk van het beleggingsbeleid van het fonds. In het beleggingsbeleid bestaan grote verschillen tussen fondsen. Verandering van de dekkingsgraad heeft directe impact op fondsen in dekkings- of reservetekort. Herstelplannen moeten worden aangepast en de toeslagverwachtingen op de korte termijn veranderen. Het is zelfs mogelijk dat aanspraken moeten worden verlaagd. De beleidskeuzes rondom het herstelplan en de sturing komen in de volgende paragraaf aan de orde. 2.4 Herstelplan en stuurmaatregelen Het nieuwe ftk beoogt meer stabiliteit in pensioenuitkeringen. Daarvoor worden de voorschriften voor pensioenfondsen in reserve- en dekkingstekort gewijzigd. Het crisisplan, op dit moment reeds verplicht vanuit een beleidsregel van DNB, heeft in het nieuwe ftk een wettelijke basis gekregen. Daarnaast zijn er nog vier wijzigingen rondom herstelplan en stuurmaatregelen te onderscheiden. De belangrijkste verandering zit in het langetermijnherstelplan. In het verleden kregen fondsen vijftien jaar de tijd om te herstellen tot het vereist eigen vermogen (VEV). De einddatum van het herstelplan stond daarmee vast. In het nieuwe ftk is de hersteltermijn verkort naar tien jaar. Door de kortere hersteltermijn zijn grotere maatregelen nodig op het moment dat een fonds in reservetekort komt. Daar tegenover staat echter dat fondsen in het nieuwe ftk ieder jaar een nieuwe hersteltermijn van tien jaar krijgen. Kort door de bocht kun je stellen dat ieder jaar naar verwachting 10% van het verschil tussen de actuele dekkingsgraad en het VEV in het komende jaar moet worden opgelost. Het maakt niet uit of het verwachte herstel over het afgelopen jaar ook daadwerkelijk is gerealiseerd. Hierdoor worden grote en abrupte maatregelen aan het einde van een hersteltermijn voorkomen. Wel bestaat het risico dat fondsen onder het nieuwe ftk veel langer dan tien jaar in reservetekort blijven. De tweede verandering is de berekening van het VEV. Al in de evaluatie van het ftk in 2010 is door het Ministerie van SZW geconstateerd dat de schokken die worden gehanteerd voor de berekening van het VEV niet voldoen aan de eis van 97,5% zekerheid. In het nieuwe ftk worden de

6 26 d e r t i e n bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader schokken vergroot, waardoor het VEV van een gemiddeld pensioenfonds ongeveer 5% stijgt. Hierdoor komen fondsen eerder in een langetermijnherstelplan en moeten grotere herstelmaatregelen worden genomen. Op dit moment zitten veel fondsen in deze situatie. Het hogere VEV zorgt daarmee voor een beperking van de toeslagverlening op de korte termijn. Met de nieuwe berekeningswijze van het VEV volgt de staatssecretaris een rapport van DNB over dit onderwerp uit Op verzoek van de Tweede Kamer heeft de staatssecretaris één wijziging doorgevoerd, voor de kredietschok op AAA-obligaties. Deze obligaties worden in de berekening van kredietrisico in het VEV in tegenstelling tot het voorstel van DNB alsnog als risicovrij gezien. Dit voorkomt dat fondsen het renterisico volledig met derivaten gaan afdekken. Voor derivaten hoeft geen kredietrisico te worden meegenomen. Deze wijziging resulteert in een kleinere stijging van het VEV. Een derde wijziging is dat kortetermijnherstelplannen komen te vervallen. Hiervoor in de plaats is een nieuwe onderdekkingseis gekomen. Deze eis houdt in dat als de beleidsdekkingsgraad zich vijf jaar (zes meetmomenten) achter elkaar onder het minimaal vereist eigen vermogen (MVEV) bevindt, het pensioenfonds een verlaging van aanspraken moet doorvoeren. Voor ondernemingspensioenfondsen kan ook een bijstorting plaatsvinden. Het MVEV is daarmee nog steeds relevant. Het bestuur kan ervoor kiezen de verlaging uit te smeren over maximaal tien jaar. De toekomstige verlagingen zijn echter wel onvoorwaardelijk en moeten worden opgenomen in de administratie. Toekomstige toeslagen kunnen wel tegen deze verlagingen worden weggestreept. De verlaging vindt plaats volgens het zogenoemde gesloten systeem: nieuwe pensioenopbouw en aanspraken van nieuwe deelnemers mogen niet worden geconfronteerd met (een deel van) de verlaging. Uitsmeren van een verlaging betekent dat verlagingen naar verwachting vaker voorkomen, maar kleiner zijn. Het vervallen van het kortetermijnherstelplan betekent dat herstelmaatregelen ook in dekkingstekort worden afgeleid uit het langetermijnherstelplan. Hoewel nominale verlagingen nog steeds ultimum remedium zijn, kan er voor fondsen met een beperkt herstelvermogen in het nieuwe ftk sprake zijn van verlaging van aanspraken boven het MVEV. Wanneer uit het langetermijnherstelplan blijkt dat een nominale verlaging noodzakelijk is, moet deze verlaging direct worden doorgevoerd. De bestuurlijke vraag die zowel in dekkings- als reservetekort moet worden

7 t o e s l a g b e l e i d 27 beantwoord, is of premie of bijstorting als stuurinstrument wordt gebruikt om herstel naar het MVEV en VEV te versnellen. De staatssecretaris komt in de toelichting bij het wetsvoorstel meerdere keren terug op de premie als stuurinstrument. Centrale boodschap is dat de premie als herstelmaatregel volledig mag worden uitgeschakeld. Achtergrond hiervan ligt waarschijnlijk buiten het ftk. Met de versobering van het Witteveenkader wordt immers gestreefd naar lagere pensioenpremies. Het is ongewenst als het ftk vervolgens leidt tot een stijging van pensioenpremies. De vierde wijziging die impact heeft op de herstelmaatregelen van het pensioenfonds is de introductie van een nieuwe set parameters. Nieuwe verwachtingen voor rendementen, rente en inflatie zijn door de staatssecretaris overgenomen uit het in 2014 uitgebrachte advies van de Commissie Parameters. Verwachte rendementen gaan omlaag. De nieuwe parameters resulteren daardoor in een kleiner verwacht herstel en een grotere kans op nominale verlagingen en een beperking van de toeslagverlening. Het bestuur van het pensioenfonds moet een fors aantal vragen beantwoorden om tot een leidraad voor beleid onder het VEV te komen. 3 Heeft het pensioenfonds een evenwichtig en voldoende groot herstelvermogen? 4 Is premieverhoging of bijstorting een stuurinstrument voor herstel richting het VEV en/of MVEV? 5 Welke groepen delen in welke mate mee in een eventuele verlaging van aanspraken? Vindt verlaging uniform of gedifferentieerd plaats (bijvoorbeeld: onderscheid in verlagingspercentages tussen gepensioneerden en actieven)? 6 Worden eventuele verlagingen in één keer doorgevoerd of over een langere periode gespreid? 2.5 Toeslagbeleid Onder het huidige ftk kennen de meeste pensioenfondsen een dekkingsgraadafhankelijk toeslagbeleid. Het huidige ftk geeft, buiten het langetermijnherstelpan om, geen randvoorwaarden aan de toeslagverlening. De staatssecretaris wil met het nieuwe ftk, naast het beschermen van pensioenaanspraken, het intergenerationele evenwicht bewaken. Om jonge deelnemers te beschermen tegen te hoge en te snel verleende toe-

8 28 d e r t i e n bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader slagen introduceert ze daarom het toekomstbestendig indexeren (TBI). Deze methodiek schrijft een maximale toeslag voor. Ook mogen in het nieuwe ftk pas vanaf een dekkingsgraad van 110% gedeeltelijk toeslagen worden verleend, waar dat in het huidige ftk al mag vanaf 105%. Door de introductie van deze voorwaarden worden ook meevallers gelijkmatiger over de tijd gespreid. Dit zorgt voor meer stabiliteit in de uitkering van deelnemers. De TBI-methodiek schrijft voor dat het vermogen boven de dekkingsgraad van 110% mag worden aangewend voor toeslagen. Er wordt berekend bij welke toeslag dit vermogensoverschot gelijk is aan de waarde van alle toekomstige toeslagen wanneer deze levenslang ieder jaar wordt toegekend. Omdat toekomstige toeslagen voorwaardelijk en dus onzeker zijn, vindt waardering van deze toeslagen plaats aan de hand van het verwachte rendement op aandelen (6,75%). Vuistregel voor de uitkomst van TBI is dat voor iedere 10%-punt dekkingsgraadoverschot 1% toeslag mag worden toegekend. Dit is echter afhankelijk van de hoogte van de nominale rente en de rijpheid van het pensioenfonds. Een grijs fonds met een korte gemiddelde looptijd van de pensioenuitkeringen mag hogere toeslagen geven dan een groen fonds met pensioenverplichtingen ver in de toekomst. De regels voor TBI hebben ook invloed op de mogelijkheden tot het compenseren van in het verleden doorgevoerde nominale verlagingen en niet verleende toeslagen. Beide compensaties mogen pas aan deel nemers worden toegekend zodra fondsen een dekkingsgraad hebben bereikt waarop volgens TBI een volledige toeslag mag worden toegekend. Een vijfde deel van het vermogen boven deze grens mag worden besteed aan de compensatie van dat jaar. Deze compensatie hoeft niet toekomstbestendig te kunnen worden toegekend. Het is aan het fonds of en in welke volgorde verlagingen en niet verleende toeslagen worden gecompenseerd. Het nieuwe ftk verplicht fondsen haar toeslagambitie en toeslagbeleid in de ABTN vast te leggen. De meeste pensioenfondsen doen dat op dit moment al. De vraag is echter of het huidige beleid nog past binnen de systematiek van TBI en de dekkingsgraaddrempel voor toeslagen van 110%. Voor de meeste fondsen zal dit niet onder alle marktomstandigheden het geval zijn.

9 p r e m i e b e l e i d 29 De randvoorwaarden voor toeslagen die worden geïntroduceerd zorgen voor beperking van de fondsspecifieke invulling van evenwichtige belangenafweging door het pensioenfondsbestuur. Deze invulling is op dit moment een van de belangrijkste taken van het pensioenfondsbestuur. Vanuit die taak blijft beantwoording van de volgende vragen over het toeslagbeleid belangrijk. 7 Zijn het huidige toeslagbeleid en de regels voor het compenseren van gemiste toeslagen houdbaar binnen de systematiek van toekomstbestendige indexering en de drempel voor toeslagen van 110% dekkingsgraad? 8 Worden nominale verlagingen gecompenseerd en hoe dan? Welke compensatie krijgt voorrang: nominale verlagingen of niet verleende toeslagen? 2.6 Premiebeleid In het huidige ftk moet de feitelijke premie van een pensioenfonds minimaal gelijk zijn aan de kostendekkende premie. Er zijn meerdere mogelijkheden om de kostendekkende premie te berekenen. De pensioenopbouw kan worden gewaardeerd aan de hand van een verwacht rendement, de verwachting van de langetermijnrente of een gemiddelde rente over de afgelopen jaren. Door van deze mogelijkheden gebruik te maken, wordt de kostendekkende premie gedempt en is een stabiele feitelijke premie mogelijk. In de evaluatie van het ftk is geconstateerd dat deze mogelijkheden vaak leiden tot te lage premies, omdat al rekening mag worden gehouden met toekomstig rendement. In het nieuwe ftk blijft er de mogelijkheid tot het dempen van de kostendekkende premie. Er kan worden gekozen voor een tienjaars rentemiddeling, waarbij een opslag voor het VEV moet worden opgenomen. Daarnaast kan worden gekozen voor het saldo van verwacht rendement en de verwachte inflatie behorende bij de gekozen maatstaf voor toeslagen. Dat de methodiek van het verwacht rendement tegen de verwachting in alsnog in het nieuwe ftk mogelijk blijft, heeft vooral te maken met het feit dat de staatssecretaris streeft naar een stabiele premie en een mogelijke stijging van premies op dit moment ongewenst vindt. Door de aanpassing van het Witteveenkader wordt de pensioenopbouw beperkt en zijn lagere pensioenpremies mogelijk. Het nieuwe ftk mag deze daling niet teniet doen.

10 30 d e r t i e n bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader Het huidige ftk kent vrijwel geen voorschriften voor premiekorting. Wanneer de dekkingsgraad boven het VEV is, staat verlaging van de premie het bestuur vrij. In het nieuwe ftk worden hier extra voorwaarden aan gesteld. Ten eerste moet de dekkingsgraad de grens van volledige toeslagverlening vanuit TBI bereikt hebben. Daarnaast dient het fonds over de afgelopen tien jaar zijn ambities te hebben waargemaakt alvorens tot premiekorting mag worden overgegaan. De laatste belangrijke wijziging rondom de premie is het vervallen van de premiedekkingsgraadeis. Hoewel dit een beleidsregel van DNB was en geen onderdeel van het ftk, heeft de staatssecretaris toch expliciet gemaakt dat deze eis komt te vervallen. Volgens de premiedekkingsgraadeis moeten in onderdekking de nieuwe aanspraken minimaal op de actuele marktrente worden ingekocht. Dit kan een procyclische werking op de economie hebben. Juist in geval van een lage rentestand en dekkingsgraad kan deze eis namelijk tot een hoge premie leiden. Het vervallen van de premiedekkingsgraadeis betekent een aanzienlijke toename in de premiestabiliteit. Die stabiliteit geldt echter ook nadrukkelijker in financieel goede tijden. De eisen voor premiekorting zijn aangescherpt. De volgende vragen spelen rondom de premie in het nieuwe ftk. 9 Maakt het fonds onder het nieuwe ftk gebruik van de mogelijkheid tot premiedemping en op welke wijze? 10 Voldoet het huidige beleid voor premiekorting aan de aangescherpte regels in het nieuwe ftk? 2.7 Beleggingsbeleid Een passend beleggingsbeleid is fondsspecifiek. Er bestaan dan ook geen directe richtlijnen in het ftk voor de inrichting van het beleggingsbeleid. Indirect hebben voorschriften in het ftk rondom herstelplannen, premiebeleid en toeslagbeleid uiteraard wel impact op bijvoorbeeld het risiconiveau van het beleggingsbeleid of de mate van renteafdekking. Deze impact is fondsspecifiek en wordt in dit hoofdstuk niet beschreven. Er zijn twee maatregelen in het nieuwe ftk in relatie tot het beleggingsbeleid die ik hier apart wil belichten:

11 h a a l b a a r h e i d s t o e t s 31 Het nieuwe ftk schrijft voor dat een pensioenfonds kwantitatieve normen opstelt in het kader van het prudent person-principe. Dit wordt in lagere regelgeving verder ingevuld. Het betreft geen nieuwe normstelling, maar de uitwerking van de bestaande norm. Het open karakter blijft behouden en dus blijft de verantwoordelijkheid voor de vormgeving van het beleggingsbeleid bij pensioenfondsen liggen. DNB toetst of het beleggingsbeleid met de zelf opgestelde normen in overeenstemming is. In het huidige ftk is het voor fondsen in reservetekort niet toegestaan het risicoprofiel van het beleggingsbeleid te verhogen. Deze randvoorwaarde kan knellend werken wanneer herstel uitblijft en de economische of fondsspecifieke situatie vraagt om aanpassing van het beleggingsbeleid. In het licht van de forse wijzigingen in de financiële opzet van fondsen naar aanleiding van het nieuwe ftk geeft de staatssecretaris pensioenfondsen de mogelijkheid het beleggingsbeleid aan te passen. De fondsen krijgen deze mogelijkheid echter alleen voor de overgangssituatie naar het nieuwe ftk. Structureel blijft het fondsen niet toegestaan om in reservetekort het risicoprofiel te verhogen. Het nieuwe ftk leidt waarschijnlijk niet direct tot beperkingen voor de vaststelling van het beleggingsbeleid. De bestaande en blijvende randvoorwaarde omtrent het risiconiveau in reservetekort doet dit echter wel. Het bestuur staat voor de volgende vragen rondom het beleggingsbeleid. 11 Is onder het nieuwe ftk aanpassing van het beleggingsbeleid wenselijk? Is er een beleggingsbeleid dat beter past bij het nieuwe beleid in de financiële opzet? 12 Welke kwantitatieve normen zijn in het kader van de prudent person-regel passend voor het pensioenfonds? 2.8 Haalbaarheidstoets In het nieuwe ftk wordt de haalbaarheidstoets geïntroduceerd. Deze toets vervangt de continuïteitsanalyse en geeft inzicht in de samenhang tussen de financiële opzet, het verwachte pensioenresultaat en de risico s daarvan. Het pensioenfonds stelt vooraf haar eigen ambitie en kritische grenzen voor het pensioenresultaat vast. Jaarlijks wordt via de haalbaarheidstoets bekeken of het verwachte pensioenresultaat nog aansluit bij de door het fonds gekozen kritische grens en of het pensioenresultaat in

12 32 d e r t i e n bestuurlijke uitdagingen in het nieuwe financieel toetsingskader een slechtweerscenario niet te veel afwijkt van het verwachte pensioenresultaat. De haalbaarheidstoets wordt uitgevoerd op basis van een voorgeschreven uniforme scenarioset. De uitkomsten worden ook gebruikt in de communicatie richting deelnemers over het verwachte pensioenresultaat en de risico s daaromheen. Het bestuur legt zijn eigen normen vast in de ABTN. 13 Welke ambitie voor het pensioenresultaat in de haalbaarheidstoets heeft het pensioenfonds? Hoever mag het pensioenresultaat van de verwachting afwijken in een slechtweerscenario? Bij aanvang van het nieuwe pensioencontract toetst het pensioenfonds of de nieuwe financiële opzet voldoet aan de geformuleerde grenzen. 2.9 Fasering en tijdpad Het ftk wordt per 1 januari 2015 ingevoerd. De definitieve wetgeving is echter pas in het vierde kwartaal van 2014 bekend geworden. Delen van lagere regelgeving moeten op moment van schrijven zelfs nog bekend worden. De staatssecretaris heeft pensioenfondsen uitstel verleend om de pensioenregeling en financiële opzet te herijken aan het nieuwe ftk. Beleidsdocumenten, zoals de ABTN, hoeven pas op 1 juli 2015 te zijn aangepast. Een aantal onderdelen van het nieuwe ftk wordt wel al per 1 januari 2015 van kracht. Het gaat dan om de wijzigingen in de berekening van de dekkingsgraad, het VEV en de parameters voor rendement en inflatie waarmee in het kader van toezicht moet worden gerekend. Zowel in het jaarverslag als in rapportages aan DNB moet dus al met deze nieuwe vereisten worden gewerkt. Pensioenfondsbesturen kunnen, al dan niet in samenwerking met sociale partners, de eerste helft van 2015 gebruiken om de ambitie, risicohouding en alle stuurregels in de financiële opzet te heroverwegen. De dertien bestuurlijke vragen in dit hoofdstuk kunnen daarvoor als leidraad dienen. Het huidige ftk is vrijwel alleen gericht op het bewaken van de nominale garantie. Door middel van herstelplannen en buffervorming wordt verlaging van gegarandeerde nominale aanspraken voorkomen. In het nieuwe ftk zien we een duale doelstelling ontstaan. Hoewel solvabiliteitseisen en herstelplannen blijven bestaan, heeft het ftk ook het bewaken

13 fa s e r i n g en tijdpa d 33 van het evenwicht tussen generaties als doelstelling gekregen. De staatssecretaris benoemt deze doelstellingen ook expliciet in de toelichting bij het wetsvoorstel. Daarbij stelt zij nadrukkelijk dat er geen sprake is van harde garanties. Ze benadrukt zelfs dat dat in feite ook nooit het geval is geweest. b e l a n g r i j k e documenten: Wet aanpassing financieel toetsingskader, memorie van toelichting, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 25 juni 2014 Wet aanpassing financieel toetsingskader, nota naar aanleiding van het verslag, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 23 september 2014 Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen en het Besluit uitvoering pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 23 september 2014

Aanpassing Financieel Toetsingskader

Aanpassing Financieel Toetsingskader pggm.nl Aanpassing Financieel Toetsingskader PGGM Bestuurlijke Advisering 27 juni 2014 Quickscan: Aanpassing Financieel Toetsingskader (FTK) Woensdag 25 juni heeft staatssecretaris Klijnsma van Sociale

Nadere informatie

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

Huidige stand van zaken nftk. drs. Lonneke Thissen AAG

Huidige stand van zaken nftk. drs. Lonneke Thissen AAG Huidige stand van zaken nftk drs. Lonneke Thissen AAG juli 2014 1. Huidige stand van zaken nftk Wetsvoorstel naar de Raad van State op 4 april 2014 Gebaseerd op nominaal kader - De komende tijd wordt gekeken

Nadere informatie

reëel financieel toetsingskader (FTK2)

reëel financieel toetsingskader (FTK2) nominaal financieel toetsingskader (FTK1) - bestaande contract - nominale contract - uitkeringsovereenkomst - onderscheid tussen nominale opbouw en indexatie - 2,5% onderdekkingskans maatstaf voor nominale

Nadere informatie

134 De Pensioenwereld in 2015

134 De Pensioenwereld in 2015 14 134 De Pensioenwereld in 2015 Ontwikkelingen in de pensioenmarkt 135 Het nieuwe FTK: oude wijn in nieuwe zakken? Auteurs: Gijs Hoedemaker, Machiel Koper en Alexander van Stee Na de crisis leek er een

Nadere informatie

Het Financieel Toetsingskader wijzigt

Het Financieel Toetsingskader wijzigt Het Financieel Toetsingskader wijzigt Wat zijn de consequenties en welke keuzes kunt u maken? Dit document is gebaseerd op het wetsvoorstel van 25 juni 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen

Nadere informatie

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG Herstelplan Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Herstelplan versie: juni 2015 Herstelplan PPF APG 2015 juni 2015 1. Inleiding In dit herstelplan 2015 voor PPF APG leest u eerst welke uitgangspunten

Nadere informatie

P O S I T I O N P A P E R

P O S I T I O N P A P E R Pensioenfederatie Prinses Margrietplantsoen 90 2595 BR Den Haag Postbus 93158 2509 AD Den Haag T +31 (0)70 76 20 220 info@pensioenfederatie.nl www.pensioenfederatie.nl P O S I T I O N P A P E R KvK Haaglanden

Nadere informatie

Reactie op het wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader (FTK)

Reactie op het wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader (FTK) Reactie op het wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader (FTK) Utrecht, 2 september 2014 Koninklijk Actuarieel Genootschap Postbus 2433 3500 GK UTRECHT 1 In deze notitie treft u de reactie aan

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader ingediend

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader ingediend 1 JULI 2014 PENSIONS Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader ingediend Het voorstel van Wet aanpassing financieel toetsingskader (het "wetsvoorstel") beoogt een nieuw type pensioencontract te

Nadere informatie

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid publiceerde op vrijdag 12 juli 2013 het lang verwachte consultatiedocument over de uitwerking

Nadere informatie

Het financieel toetsingskader wijzigt

Het financieel toetsingskader wijzigt Het financieel toetsingskader wijzigt Wat zijn de consequenties en welke keuzes kunt u maken? Lonneke Thissen, Caroline Bosch & Steven Verschuren augustus 2014 Dit document is gebaseerd op het wetsvoorstel

Nadere informatie

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015 Belanghebbendenvergadering 24 september 2015 Agenda 1. Opening 2. Actuele ontwikkelingen Ballast Nedam N.V. 3. Jaarverslag 2014 4. Nieuwe pensioenregelgeving en herstelplan 5. Toekomst pensioenfonds 6.

Nadere informatie

Het nieuwe FTK. Pascal Janssen (PGGM) Studiemiddag VVP 15 april 2015

Het nieuwe FTK. Pascal Janssen (PGGM) Studiemiddag VVP 15 april 2015 Het nieuwe FTK Pascal Janssen (PGGM) Studiemiddag VVP 15 april 2015 1 Toekomstdiscussie in meerdere tempo s economie demografie NIEUW FTK VERBETERDE PREMIE OVEREENKOMST arbeidsmarkt maatschappij NATIONALE

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM Wormerveer, 12 december 2011 Betreft: Herstelplan Stichting Pensioenfonds De Fracties Geachte heer Keereweer, De dekkingsgraad

Nadere informatie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie Postadres Postbus 9208, 3506 GE Utrecht Team Pensioenen T 0900 9690 (lokaal tarief) F 030 66 30 000 wwwfnvbondgenotennl Datum 30 september 2015 008/LJ/AH Onderwerp FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

Nadere informatie

November Financiële positie Pensioenfondsen. Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

November Financiële positie Pensioenfondsen. Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid November 2016 Financiële positie Pensioenfondsen Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 1. Inleiding De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft

Nadere informatie

Het nieuwe FTK: Een rem op de toekomst

Het nieuwe FTK: Een rem op de toekomst Het nieuwe FTK: Een rem op de toekomst Na jaren discussie over het FTK maakt Staatssecretaris Klijnsma een pas op de plaats. Zij stelt slechts aanpassingen van het huidige FTK voor. Deze aanpassingen leiden

Nadere informatie

Generatie- en premie-effecten aanpassing FTK Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Generatie- en premie-effecten aanpassing FTK Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 20 juni 2014 Generatie- en premie-effecten aanpassing FTK Uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie Aan: Minsterie van SZW Centraal Planbureau

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1 RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL Vraag 1 Onder het huidige FTK krijgen pensioenfondsen te maken met de zogenaamde beleggings -spagaat: aan de ene kant kan er weinig risico worden genomen

Nadere informatie

Korte termijn: onnodig korten van rechten voorkomen. Lange termijn: naar een nieuw FTK op basis van nieuwe pensioencontracten

Korte termijn: onnodig korten van rechten voorkomen. Lange termijn: naar een nieuw FTK op basis van nieuwe pensioencontracten Korte termijn: onnodig korten van rechten voorkomen Lange termijn: naar een nieuw FTK op basis van nieuwe pensioencontracten De daling van de dekkingsgraden heeft de afgelopen weken een uitgebreide discussie

Nadere informatie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun. langlopende swaps te verkopen? De implementatie van het nieuwe. Financieel Toetsingskader

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun. langlopende swaps te verkopen? De implementatie van het nieuwe. Financieel Toetsingskader S&V Reflector De implementatie van het nieuwe Dienen de pensioenfondsen hun Financieel Toetsingskader langlopende swaps te verkopen? Welke keuzes kunt u maken en wie betrekt u daarbij? Een risicomanagement

Nadere informatie

Financieel crisisplan. Voorwoord. Inleiding. 1. Beschrijving financiële crisissituatie

Financieel crisisplan. Voorwoord. Inleiding. 1. Beschrijving financiële crisissituatie Financieel crisisplan November 2016 Voorwoord Voor de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2018 zijn met de werkgever afspraken gemaakt over een bijstortingsgarantie (en een terugstortingsverplichting

Nadere informatie

10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets

10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets 10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Conform de Pensioenwet dient het bestuur van een pensioenfonds de doelstellingen en beleidsuitgangspunten (waaronder de risicohouding) van het pensioenfonds

Nadere informatie

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader pensioenfondsen / Marianne Meijer-Zaalberg

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader pensioenfondsen / Marianne Meijer-Zaalberg 17 december 2014 Pensioen Flash Onderwerpen van deze Pensioenflash: Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader aangenomen Wetsvoorstel versnelde verhoging AOW-leeftijd ingediend Wetsvoorstel pensioencommunicatie

Nadere informatie

ABC van het FTK Agnes Joseph

ABC van het FTK Agnes Joseph Update juni 2014 ABC van het FTK Agnes Joseph Verder gaan. Zomer update: FTK in grote lijnen bekend Het financieel toetsingskader voor pensioenfondsen (FTK) wordt aangepast. Op 25 juni 2014 stuurde staatssecretaris

Nadere informatie

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Dit financieel crisisplan is geschreven in het kader van artikel 145 van de Pensioenwet. Het crisisplan maakt deel uit van de beschrijving van de beheerste en integere

Nadere informatie

Regeling parameters pensioenfondsen. Artikel 1. Artikel 2. Regeling parameters pensioenfondsen

Regeling parameters pensioenfondsen. Artikel 1. Artikel 2. Regeling parameters pensioenfondsen Regeling parameters pensioenfondsen Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 19 december 2006, nr. AV/ PB/2006/102565b, tot vaststelling van de parameters voor pensioenfondsen

Nadere informatie

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren:

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren: Vastgesteld door het bestuur op 16 mei 2012 1 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Beschrijving crisissituatie... 3 3. Dekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen... 4 4. Maatregelen

Nadere informatie

Nieuw pensioencontract. DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012

Nieuw pensioencontract. DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012 Nieuw pensioencontract DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012 Kernpunten 1. Eén ftk met twee soorten contracten (nominale contract en reële contract) 2. Contracten

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds AT&T Nederland. 9 Financieel crisisplan. 9.1 Inleiding. 9.2 Beschrijving crisissituatie

Stichting Pensioenfonds AT&T Nederland. 9 Financieel crisisplan. 9.1 Inleiding. 9.2 Beschrijving crisissituatie 9 Financieel crisisplan 9.1 Inleiding SPAN heeft als doel om de pensioenregeling van AT&T Global Network Services Nederland B.V. (hierna AT&T of ) zoals die gold tot 1 januari 2014 uit te voeren. Het primaire

Nadere informatie

Datum 24 november 2015 Betreft Kamervragen van het lid Krol over het bericht 'In 2020 veel meer mensen gekort dan ufr-rapport veronderstelt'

Datum 24 november 2015 Betreft Kamervragen van het lid Krol over het bericht 'In 2020 veel meer mensen gekort dan ufr-rapport veronderstelt' > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Pensioenen... Crisisplan 2015

Pensioenen... Crisisplan 2015 Pensioenen.............................................. Crisisplan 2015 17 september 2015 INHOUD Inleiding... 1 Beschrijving van de financiële crisis... 1 Kritische dekkingsgraad... 2 Maatregelen die

Nadere informatie

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG)

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Herstelplan 2016 Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Onderwerp: Herstelplan PPF APG 2016 Datum: 10 maart 2016 1. Inleiding Deze notitie geeft een overzicht van de uitgangspunten die gehanteerd

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

Notitie. Aan Eerste Kamer der Staten-Generaal Nummer PA/2014/11-03. C.c. Datum 14 nov 2014. Van Peter Borgdorff / PFZW Telefoonnr 030-277 9959

Notitie. Aan Eerste Kamer der Staten-Generaal Nummer PA/2014/11-03. C.c. Datum 14 nov 2014. Van Peter Borgdorff / PFZW Telefoonnr 030-277 9959 Notitie Aan Eerste Kamer der Staten-Generaal Nummer PA/2014/11-03 C.c. Datum 14 nov 2014 Van Peter Borgdorff / PFZW Telefoonnr 030-277 9959 Onderwerp Inbreng financieel toetsingskader (FTK) Op 18 november

Nadere informatie

Het nieuwe FTK Hoe gaat het er uit zien? Wordt het transparant?

Het nieuwe FTK Hoe gaat het er uit zien? Wordt het transparant? Het nieuwe FTK Hoe gaat het er uit zien? Wordt het transparant? Adri Jansen en Diede Panneman VSAE workshop 5 maart 2014 Copyright 2012 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document

Nadere informatie

Advies Commissie Parameters

Advies Commissie Parameters Advies Commissie Parameters Voorstel tot herziening van verwachte rendementen Sprenkels&Verschuren Maart 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document of een deel

Nadere informatie

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 Herstelplan PME 2015 Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 1 PME Herstelplan 2015 dekkingraadsjabloon inclusief onderbouwing Dit document bevat het dekkingsgraadsjabloon dat deel uitmaakt

Nadere informatie

Antwoord: Gelet op het antwoord op de eerste vraag, is deze vraag niet aan de orde.

Antwoord: Gelet op het antwoord op de eerste vraag, is deze vraag niet aan de orde. Bijlage: antwoorden op de vragen van de Pensioenfederatie Naar aanleiding van een vraag van de CDA-fractie zijn hieronder de vragen van de Pensioenfederatie beantwoord die zijn opgenomen in de notitie

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Financieel crisisplan 2015

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Financieel crisisplan 2015 Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Financieel crisisplan 2015 1 Inhoudsopgave 1.1 Inleiding en onderdelen financieel crisisplan... 3 1.1.1 Inleiding... 3 1.1.2 Relatie financieel crisisplan met de doelstelling

Nadere informatie

mei 2016 Financiële positie Pensioenfondsen Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

mei 2016 Financiële positie Pensioenfondsen Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mei 2016 Financiële positie Pensioenfondsen Rapportage op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Inhoud Aanleiding en samenvatting 3 1 Financiële positie 2015 en herstelplannen

Nadere informatie

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur,

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur, De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds Handelsregister

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland. Extra nieuwsbrief 2014 nummer 6

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland. Extra nieuwsbrief 2014 nummer 6 Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Extra nieuwsbrief 2014 nummer 6 In deze nieuwsbrief Voorwoord Toeslagverlening 1.1.2015 Inhaaltoeslagverlening Pensioenpremie 2015 De informatie in dit document

Nadere informatie

nftk Seminar voor Intern Toezichthouders 13 april 2015

nftk Seminar voor Intern Toezichthouders 13 april 2015 nftk Seminar voor Intern Toezichthouders 13 april 2015 Agenda Tijd Onderwerp 14.00 14.15 Opening & Welkom 14.15 14.30 Overzicht van de belangrijkste wijzigingen 14.30 15.15 Financiële opzet 15.15 15.45

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Aan: Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Aan: Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

Financieel crisisplan PDN

Financieel crisisplan PDN Financieel crisisplan PDN Inleiding Uit hoofde van artikel 145 Pensioenwet en artikel 29b Besluit FTK zijn pensioenfondsen verplicht een financieel crisisplan op te stellen. Een financieel crisisplan beschrijft

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM. Tweede kwartaal april 2012 t/m 30 juni Samenvatting: Lage rente drukt dekkingsgraad

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM. Tweede kwartaal april 2012 t/m 30 juni Samenvatting: Lage rente drukt dekkingsgraad Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Tweede kwartaal 2012-1 april 2012 t/m 30 juni 2012 Samenvatting: Lage rente drukt dekkingsgraad Nominale dekkingsgraad is gedaald van 110,0% naar 105,1% Beleggingsrendement

Nadere informatie

S&V Reflector. De implementatie van het nieuwe Financieel Toetsingskader. Welke keuzes kunt u maken en wie betrekt u daarbij?

S&V Reflector. De implementatie van het nieuwe Financieel Toetsingskader. Welke keuzes kunt u maken en wie betrekt u daarbij? S&V Reflector De implementatie van het nieuwe Financieel Toetsingskader Welke keuzes kunt u maken en wie betrekt u daarbij? Februari 2015 www.sprenkelsenverschuren.nl Huidige stand van zaken Het nftk is

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan 1. Inleiding Dit financieel crisisplan bevat een beschrijving van maatregelen die het bestuur van Pensioenfonds UWV op korte termijn effectief kan inzetten indien de dekkingsgraad

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Human Resources Stichting Pensioenfonds Nederland Toelichting Witteveenkader II en nieuw Financieel Toetsingskader 30 september 2014 kantoor Amsterdam Identifier Presentatie Seminar DNB 28 en 30 mei 2013

Nadere informatie

H E T W E T S V O O R S T E L F T K T O E G E P A S T I N D E P R A K T I J K

H E T W E T S V O O R S T E L F T K T O E G E P A S T I N D E P R A K T I J K H E T W E T S V O O R S T E L F T K T O E G E P A S T I N D E P R A K T I J K Samenvatting In ons position paper van 22 augustus jl. heeft u de reactie van de Pensioenfederatie op het wetsvoorstel FTK

Nadere informatie

Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014

Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014 Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014 Wat doet het ftk? Wat zit er in de pot? Wat is er beloofd? Generatiebalans FTK = beheersingssysteem Indicator Nominale dekkingsgraad

Nadere informatie

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door bestuur Inleiding Nadat Stichting Pensioenfonds DHV in 2008 in dekkingstekort kwam heeft

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal april 2012 t/m ultimo juni Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal april 2012 t/m ultimo juni Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2012-1 april 2012 t/m ultimo juni 2012 Samenvatting: Nominale dekkingsgraad gedaald van 107,6% naar 101,9% Beleggingsrendement is 1,6%

Nadere informatie

Datum: 5 december 2014 Betreft: Generatie- en premie-effecten aanpassing pensioenregels 2015

Datum: 5 december 2014 Betreft: Generatie- en premie-effecten aanpassing pensioenregels 2015 CPB Notitie Aan: Dhr. Omtzigt en dhr. Hoekstra, Kamerleden voor het CDA Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon M.H.C. Lever en Th.

Nadere informatie

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Jaarvergadering DNP 25 maart 2015 Frans Dooren, directeur 1 Agenda - Even voorstellen - Terugblik 2014 - Organisatie, Dekkingsgraad, Rente, Verplichtingen,

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Ontwikkelingen in pensioenwetgeving

Ontwikkelingen in pensioenwetgeving pggm.nl Ontwikkelingen in pensioenwetgeving PGGM Bestuurlijke Advisering 7 april 2014 Quickscan: Ontwikkelingen in pensioenwetgeving Nieuwe plannen, brieven en wetten vliegen de pensioensector om de oren.

Nadere informatie

Reactie Ortec Finance op consultatie voorontwerp van wet herziening ftk

Reactie Ortec Finance op consultatie voorontwerp van wet herziening ftk Reactie Ortec Finance op consultatie voorontwerp van wet herziening ftk 6 september 2013 Inleiding Op 12 juli 2013 is het Consultatiedocument wetsvoorstel Financieel Toetsingskader (FTK) van het ministerie

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal oktober 2015 t/m 31 december Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal oktober 2015 t/m 31 december Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2015-1 oktober 2015 t/m 31 december 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is gestegen van 103,7% naar 106,3%; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 972 Wijziging van de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en de Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet in verband met aanpassing

Nadere informatie

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Het Wetsvoorstel variabele pensioenuitkering (kortweg wetsvoorstel ) maakt voor deelnemers aan een premieovereenkomst

Nadere informatie

Stand van zaken GITP Pensioenfonds 3e kwartaal 2014

Stand van zaken GITP Pensioenfonds 3e kwartaal 2014 Stand van zaken GITP Pensioenfonds 3e kwartaal 2014 Dekkingsgraad Reken datum Technisch Vereist Vermogen * 1.000,- Belegd vermogen Overige (TB) Vermogen aanwezige Dekkingsgraad 31-7-2012 148.001 120.531

Nadere informatie

CRISISPLAN - SAMENVATTING

CRISISPLAN - SAMENVATTING CRISISPLAN - SAMENVATTING MAATREGELEN ALS DE FINANCIËLE POSITIE IN GEVAAR IS 1 juli 2015 Inleiding Dit crisisplan beschrijft wat het Algemeen Bestuur gaat doen als het Pensioenfonds in een crisissituatie

Nadere informatie

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op van het volledige jaarverslag.

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op <pagina 8 en 9> van het volledige jaarverslag. 12 vragen over het jaarverslag 2013 De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 12 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Stichting Pensioenfonds DHV Informatiebijeenkomst 24 september 2013 2013 Royal HaskoningDHV, All rights reserved Alleen voor intern gebruik Agenda Opening Jaarverslag 2012 Paul Canisius Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Randstad heeft medio februari 2014 moeten besluiten tot het doorvoeren van een pijnlijke maatregel. Om de

Nadere informatie

DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen

DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen DNBulletin DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen Datum 18 mei 2017 Thema Pensioenen Pensioenfondsen verwachten uit hun financiële tekorten te komen door hoge rendementen

Nadere informatie

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 Inhoud Inleiding 3 1. Beschrijving crisissituatie 3 2. Beleidsdekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen

Nadere informatie

Eerste observaties septemberpakket. KCM fiduciair management 26 september 2012

Eerste observaties septemberpakket. KCM fiduciair management 26 september 2012 Eerste observaties septemberpakket KCM fiduciair management 26 september Wat is relevant voor de beleggingen? Rentecurve In lijn met het voorstel van Kamp: Ultimate Forward Rate (UFR) komt er op basis

Nadere informatie

Financieel Crisisplan

Financieel Crisisplan Financieel Crisisplan Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door het bestuur 1 Inleiding Dit financieel crisisplan bevat een beschrijving van maatregelen die het bestuur

Nadere informatie

1. Gesloten systeem voor het inhalen van indexatie en ongedaan maken van kortingen is niet wenselijk

1. Gesloten systeem voor het inhalen van indexatie en ongedaan maken van kortingen is niet wenselijk Position paper FTK Met interesse hebben wij kennisgenomen van het wetsvoorstel Aanpassing financieel toetsingskader (FTK) dat op 25 juni jl. door staatssecretaris Klijnsma is ingediend bij de Tweede Kamer.

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten gevolgen van invoering nieuw FTK en gewijzigde UFR. Samenvatting

Onderzoeksresultaten gevolgen van invoering nieuw FTK en gewijzigde UFR. Samenvatting Onderzoeksresultaten gevolgen van invoering nieuw FTK en gewijzigde UFR Samenvatting Pensioenfondsen zijn de afgelopen tijd geconfronteerd met diverse wijzigingen in de wet- en regelgeving. Sinds 1 januari

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Notitie Haalbaarheidstoets - pensioenfondsen. 25 januari 2016

Notitie Haalbaarheidstoets - pensioenfondsen. 25 januari 2016 Notitie Haalbaarheidstoets - pensioenfondsen 25 januari 2016 Inleiding Op grond van artikel 143 van de Pensioenwet moet een pensioenfonds periodiek een haalbaarheidstoets uitvoeren. Vanuit de pensioenwereld

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA. Datum Betreft Septemberpakket pensioenen

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA. Datum Betreft Septemberpakket pensioenen > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Herstelplan. In dit nummer. oktober 2015. Waar ging het ook alweer over?

Nieuwsbrief. Herstelplan. In dit nummer. oktober 2015. Waar ging het ook alweer over? Nieuwsbrief oktober 2015 Herstelplan In de nieuwsbrieven van juli (over o.a. het nieuwe Financieel ToetsingsKader nftk ) en augustus 2015 (over beleggen) informeerden we u al eerder over de eisen die De

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM. Derde kwartaal juli 2013 t/m 30 september 2013

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM. Derde kwartaal juli 2013 t/m 30 september 2013 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2013-1 juli 2013 t/m 30 september 2013 Nominale dekkingsgraad is gestegen van 113,3% naar 120,3% Beleggingsrendement is 1,8% Het belegd vermogen

Nadere informatie

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan.

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan. Crisisplan 1. Inleiding Het doel van dit financieel crisisplan is dat het bestuur vooraf beschrijft welke maatregelen het bestuur van het pensioenfonds op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien

Nadere informatie

Herziening pensioenstelsel

Herziening pensioenstelsel Herziening pensioenstelsel Het pensioenstelsel staat al een tijdje onder druk. Dat geldt niet alleen voor de AOW, maar ook voor de tweede pijler. De toenemende vergrijzing en de stijging in de levensverwachting

Nadere informatie

10. Het Financieel Crisisplan

10. Het Financieel Crisisplan 10. Het Financieel Crisisplan Een financieel crisisplan is een beschrijving van maatregelen die het bestuur van het pensioenfonds op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien de beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Recreatie CRISISPLAN 2017

Stichting Pensioenfonds Recreatie CRISISPLAN 2017 Stichting Pensioenfonds Recreatie CRISISPLAN 2017 1. Inleiding 1.1 Achtergrond en aanleiding Stichting Pensioenfonds Recreatie heeft een financieel crisisplan opgesteld. Een financieel crisisplan is een

Nadere informatie

Bijlage 1. Uitwerking van het nieuwe Financieel toetsingskader (ftk)

Bijlage 1. Uitwerking van het nieuwe Financieel toetsingskader (ftk) Uitwerking van het nieuwe Financieel toetsingskader (ftk) 1. De waarborgfunctie van het ftk Het ftk is het stelsel van financiële normen voor pensioenfondsen dat moet waarborgen dat fondsen het afgesproken

Nadere informatie

De Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Eerste Kamer

De Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Eerste Kamer De Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Eerste Kamer 23 november 2014 JO/KMOL/MVE/2014.227 Betreft: Wetsvoorstel aanpassing Financieel Toetsingskader ('het Wetsvoorstel') Geachte

Nadere informatie

1.1 Naam: T.W.F. Hillen 1.2 Telefoonnummer: 1.3 E-mailadres: F.C.L. Terpstra

1.1 Naam: T.W.F. Hillen 1.2 Telefoonnummer: 1.3 E-mailadres: F.C.L. Terpstra Staat/formulier Contact blad Contact Gegevens contactpersoon invulling rapportage Naam: TWF Hillen 2 Telefoonnummer: E-mailadres: Gegevens bestuurslid verantwoordelijk voor / betrokken bij invulling rapportage

Nadere informatie

Tien Punten voor het Financieel Toetsingskader

Tien Punten voor het Financieel Toetsingskader Het Nederlandse pensioenstelsel is niet zonder meer toekomstbestendig. De vergrijzing van de samenleving betekent dat de kosten steeds verder oplopen. Daarnaast vergroot de toegenomen nadruk op aandelenbeleggingen

Nadere informatie

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB IPFOS Bestuurders Conferentie Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks, Toezichthouder Risk & ALM - DNB Het gebruik van risicomaatstaven in ALM-context Ralph Verhoeks 2 Inhoud 1.

Nadere informatie

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Pensioenregeling uitgevoerd door BNPF 3. Vergelijking andere pensioenfondsen 4. Herstelplan

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Toeslagverlening 1.1.2014 Inhaaltoeslagverlening Pensioenpremie 2014 De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2

Nadere informatie

Financieel crisisplan NN CDC Pensioenfonds

Financieel crisisplan NN CDC Pensioenfonds NN CDC Pensioenfonds per 8 juni 2015 Inhoudsopgave Inleiding...3 Opzet van het financieel crisisplan...3 1. Risico s en crisissituaties...4 2. Maatregelen ter voorkoming van crisissituaties en herstel

Nadere informatie

HERSTELPLAN 31 maart 2009

HERSTELPLAN 31 maart 2009 HERSTELPLAN 31 maart 2009 Naam pensioenfonds: Stichting Pensioenfonds Akzo Nobel Nummer fonds: 07781 Dekkingsgraad per 31 december 2008: 95,6% Status financiële positie (reservetekort, dekkingstekort):

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding Nieuwsbrief augustus 2015 Beleggen Inleiding In de nieuwsbrief van juli 2015 over het nieuwe FTK en het toeslag-/premiebeleid kondigden we aan dat het Q8 Pensioenfonds u graag nader wil informeren over

Nadere informatie

Onderzoek gevolgen lage rente en ufr voor de financiële positie van pensioenfondsen

Onderzoek gevolgen lage rente en ufr voor de financiële positie van pensioenfondsen Onderzoek gevolgen lage en ufr voor de financiële positie van pensioenfondsen 9 oktober 2015 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Samenvatting In de afgelopen jaren is wereldwijd de gedaald.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie