Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie (een eerste inventarisatie)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie (een eerste inventarisatie)"

Transcriptie

1 Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie (een eerste inventarisatie) 2 november 2009 DOOR: RUUD SMEULDERS FABIAN SPAARGAREN BIBI SCHMIDT registratie nr.:

2 Disclaimer De conclusies uit dit rapport zijn gebaseerd op de beschreven toolscan. We zijn hierbij afhankelijk van de informatie die op het internet beschikbaar is en de informatie die de medewerkers van desbetreffende organisaties ons verschaft hebben. Mocht u een interessante tool op het gebied van diensteninnovatie niet in onze scan terugzien, dan verzoeken we u deze door te geven aan Fabian Spaargaren (Mail: / Tel: ). Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 1

3 Voorwoord Vandaag de dag is het overduidelijk: diensten vormen de kern van onze (huidige en toekomstige) economie. Dit betekent dat organisaties zich continue moeten richten op de ontwikkeling van nieuwe diensten. Het innoveren van diensten verloopt in veel organisaties echter minder systematisch en planmatig dan productinnovatie in de industriële sector. Het ontbreekt bestuurders daardoor vaak aan grip op dit proces. Binnen dienstverlenende organisaties blijken dienstenontwikkelaars langs elkaar heen te werken, profiteren weinig van elkaars kennis en ervaring en delen onvoldoende welke ontwikkelmethoden en tools (hulpmiddelen) effectief zijn. Het delen van kennis en ervaringen met tools over de grenzen van een organisaties heen is zelfs nog complexer en komt daardoor slechts weinig voor. Dit betekent dat dienstverlenende bedrijven vaak opnieuw het wiel uitvinden, de timeto-market langer dan noodzakelijk is, de ontwikkelkosten hoger worden en de risico s op falen groter zijn dan nodig. Om het innovatievermogen van dienstverlenende organisaties daadwerkelijk te vergroten, is het belangrijk dat de diensteninnovatie functie wordt geprofessionaliseerd. Tools kunnen bij deze professionaliseringsslag helpen om diensteninnovatietrajecten succesvol te voltooien. Innovatie is namelijk een kunst, maar kan wel degelijk meer gestructureerd worden. Dit document toont u de eerste resultaten van een inventarisatie van bestaande tools die ingezet kunnen worden voor het bevorderen van diensteninnovatie. Het betreft hier tools die zowel door consultancy organisaties zijn ontwikkeld, als open tools uit de wetenschappelijke en management literatuur. Het gaat hierbij om een eerste inventarisatie en de auteurs verwachten daarom niet volledig te zijn. Deze inventarisatie is onderdeel van een groter project dat loopt tot medio Het doel van dit project is om een kennisbank op te zetten met daarin een overzicht van tools, casestudies, lopend onderzoek, consultancy organisaties en bestaande opleidingen op het gebied van diensteninnovatie. In het laatste kwartaal van 2009 zal een inventarisatie plaatsvinden bij een groot aantal organisaties naar de behoefte aan diensteninnovatie tools. Exser wil in de loop van 2010 komen met een praktisch handboek voor diensteninnovatie. Exser zal verder het initiatief nemen voor enkele innovatieprogramma s. Deze programma s richten zich op de ontwikkeling van geavanceerde tools waaraan dienstverlenende bedrijven behoefte hebben. Met deze stappen wil Exser bijdragen aan de versterking van het innoverend vermogen van dienstverlenend Nederland. Prof. dr. ir. Bart Nieuwenhuis Directeur Exser Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 2

4 Inhoud 1. Nederland dienstenland 4 2. Diensteninnovatie 7 3. Methodologie voor inventarisatie tools Bevindingen inventarisatie Conclusies Vervolgactiviteiten Referenties 24 Bijlage I Open tools beschikbaar via de literatuur 28 Bijlage II Tools beschikbaar via consultancy organisaties 46 Bijlage III Organisatielijst 68 Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 3

5 1. Nederland dienstenland De dienstensector is van groot belang voor de Nederlandse (kennis)economie. Nederland is een dienstenland. Meer dan 70% van het BBP wordt behaald uit het verlenen van diensten en circa 80% van de beroepsbevolking is in de dienstensector werkzaam. En deze percentages stijgen nog steeds. Het CBS constateerde in 2008 twee tendensen die de groei van de dienstensector ten opzichte van de industrie in de hand werken. Enerzijds besteden industriële bedrijven hun dienstverlening vaker uit. Anderzijds zijn er bedrijven die hun productie naar lage lonenlanden outsourcen en zich in Nederland beperken tot handel en dienstverlening. Hiermee verschuift het karakter van deze bedrijven van industrie naar dienstverlening (CBS, 2008). De laatste jaren is steeds meer aandacht voor de dienstensector, zowel in de wetenschap als in het bedrijfsleven. 1.1 Markt in beweging Nederland wil een vooraanstaande wereldspeler zijn en blijven (Innovatieplatform, 2008). Maar op het gebied van de Nederlandse diensteneconomie zijn er toch enige verontrustende feiten: De groei van de export van dienstverlening in Nederland blijft achter bij die van andere OECD lidstaten (Kennis en economie, 2008). Nederland behoort niet tot de Europese top-5 presterende landen op het gebied van diensteninnovatie (Arundel et al., 2007) Zowel private als publieke R&D uitgaven op het gebied van diensteninnovatie blijven sterk achter vergeleken met R&D uitgaven in de maakindustrie (Kennis en economie, 2008). De productiviteit van de zakelijke dienstverlening sector laat te wensen over, terwijl dit een van de groeimotoren van onze economie is (Kox, 2002; Kox en Rubalcaba, 2007). Nederland is in 2009 op de wereldranglijst van concurrerende landen gezakt van plaats acht naar plaats tien (World Economic Forum, 2009). Wil Nederland haar groei ambitie waarmaken, dan moeten bovenstaande ontwikkelingen tegengegaan worden. Hier komt nog bij dat de markt voor diensten continu in beweging is. Ontwikkelingen in de techniek en de maatschappij volgen elkaar in rap tempo op. Vooral door de ontwikkelingen op het gebied van nieuwe media, nieuwe ICT, globalisering en demografie zijn er vele nieuwe behoeften bij consumenten en bedrijven. De dienstensector moet zich aan de markt aanpassen. Diensteninnovatie is daarbij essentieel. Daarnaast is de schaal, de complexiteit en de interafhankelijkheid van huidige dienstensystemen sterk gegroeid (Cambridge, 2008). Ook dit vraagt om goede diensteninnovatie. Maar niet alleen voor de dienstensector zelf is diensteninnovatie van belang. Ook voor de maakindustrie. Het is immers een feit dat diensteninnovatie ook voor industriële sectoren van belang is en in importantie toeneemt, aangezien deze sectoren steeds meer (product gerelateerde) diensten aanbieden (Hollanders, 2008). Door een toenemende verschuiving van de productie naar lagelonenlanden blijven in Nederland vooral de dienstverlenende activiteiten over. In andere woorden; de industrie servitiseert (Desmet et al., 2003). Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 4

6 1.2 Exser Dat diensteninnovatie van groot belang is wordt in steeds bredere zin geaccepteerd. Diensteninnovatie staat inmiddels op de politieke agenda en men stimuleert initiatieven op dit gebied. Een van de resultaten hiervan is Exser. Het is de missie van Exser om het innovatievermogen van dienstverlenend Nederland te vergroten. De kernactiviteit van Exser is programmaontwikkeling. De Exser-programma s richten zich op publiekprivate samenwerking tussen ondernemingen, wetenschap en de overheid. Exser ontwikkelt samen met de dienstverleners een actuele diensteninnovatieagenda en stelt deze periodiek bij. Exser ontwikkelt samenwerkingsprogramma s die (delen van) deze agenda uitvoeren. Exser zoekt partners bij zowel grote dienstverlenende bedrijven als kleine innovatieve bedrijven die samen met kennisorganisaties deze programma s gaan uitvoeren. Exser faciliteert de programmaontwikkeling, verwerft de benodigde financiële middelen en geeft leiding tijdens de uitvoering. Daarnaast ontwikkelt Exser een speciaal programma voor grote businesspartners met ambities om de Nederlandse diensteninnovatie agenda te helpen bepalen en uitvoeren. Exser bindt en verbindt vraag en aanbod in de markt op het gebied van diensteninnovatie en neemt een centrale coördinerende rol in bij deze publiek-private samenwerking. Voor dienstverleners is goed georganiseerde en continue diensteninnovatie in de praktijk echter niet zo voor de hand liggend. Meestal beschikken zij niet over R&D-afdelingen en komt vernieuwing van het aanbod vanuit business development en marketing. Er ligt hier ruimte voor professionele ondersteuning en innovatiemanagement. Bovendien kan de diensteninnovatie aanzienlijk versterkt worden wanneer er beter gebruik gemaakt wordt van wetenschappelijke inzichten en de vele hulpmiddelen die beschikbaar zijn. Binnen Exser buigen experts uit het bedrijfsleven en de wetenschap zich over innovatie van diensten. Hierbij staat de hoe-vraag centraal. De deelnemers delen in een veilige omgeving zinvolle, best (and next) practices èn kennis en kunde over de vraag hoe diensteninnovatie op een systematische en professionele wijze tot stand kan komen. Om deze kernactiviteit te ondersteunen bouwt Exser een kennisbank op over diensteninnovatie. De toolbox die hier gepresenteerd wordt, kan gezien worden als een van de resultaten van deze kennisbank. Met de kennis van de experts zal een handboek service-innovatie worden ontwikkeld. De gevonden tools zullen hierbij een belangrijke rol spelen. 1.3 De toolbox Dit document wordt gepositioneerd als een eerste inventarisatie van tools en methoden die kunnen worden ingezet om diensteninnovatie te bevorderen. Het doel hierbij is om een overzicht te geven van tools en ordening aan te brengen in de grote verscheidenheid aan tools. Dit geheel noemen we de toolbox. De tools kunnen zowel beschikbaar zijn via consultancy organisaties of de literatuur. In deze eerste inventarisatie trachten we ook aan te geven waar tools ontbreken of nog Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 5

7 schaars beschikbaar zijn. Er moet hierbij expliciet vermeld worden dat we in dit document geen kwaliteitsoordeel aan tools toekennen. Momenteel is Exser ook bezig met een inventarisatie van behoeften aan tools en methoden bij het bedrijfsleven. Mocht er uit deze inventarisatie komen dat er grote behoefte is aan nieuwe diensteninnovatie tools op een bepaald gebied, dan zal Exser hiervoor een of meerdere innovatieprogramma s starten. Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 6

8 2. Diensteninnovatie 2.1 Definitie diensteninnovatie Diensteninnovatie is als zelfstandig vakgebied nog volop in ontwikkeling. Werd in het verleden vaak geen onderscheid gemaakt tussen product- en diensteninnovatie, tegenwoordig wordt het belang van onderzoek specifiek gericht op de dienstensector wel onderkend (Damanpour et al., 2009). Wat kennisontwikkeling betreft valt er echter nog zeker een slag te maken (Tidd & Bessant 2009). Niet alleen bestaat er nog geen eenduidig model (Chesbrough & Spohrer, 2006), ook ontbreekt consensus over de definitie van diensteninnovatie (Pires et al., 2008). Het ontbreken van een eenduidige definitie heeft wellicht te maken met de grote diversiteit van de dienstensector. Veel wetenschappers hebben in de loop der jaren het concept diensteninnovatie geprobeerd te duiden, waarbij opvallend vaak eigenschappen van diensteninnovatie worden beschreven en het formuleren van een definitie lijkt te worden ontweken. Zonder hieraan afbreuk te willen doen, hanteert Exser als praktische leidraad voor haar inventarisatie van tools een eigen werkdefinitie: Service innovation is the process of designing, realising and marketing of new valuable customer experiences Belangrijk om te vermelden is dat Exser de grote waarde van procesinnovaties voor dienstverlenende organisaties inziet. In theorie is het mogelijk dat procesinnovaties geen invloed hebben op de customer experience. Tools die ingezet kunnen worden voor procesinnovatie die niet noodzakelijk invloed hebben op de customer experience, zijn wel in de inventarisatie meegenomen. 2.2 Dienstverleners innoveren anders Diensteninnovatie heeft zowel overeenkomsten als verschillen met productinnovatie. Bij productinnovatie denkt men aan een nieuw fysiek product, vaak gebaseerd op een nieuwe technische vinding. Technologische vernieuwing en R&D worden hierbij vaak gezien als synoniemen en vormen de basis voor productinnovatie. Bij diensteninnovatie gaat het om een nieuwe dienst, die niet direct gekoppeld hoeft te zijn aan een nieuwe technologie. Maar zowel nieuwe producten als vele nieuwe diensten hebben een fysieke component (hardware) en vaak een softwarematige component. Zelfs in de zakelijke consultancy dienstverlening ziet men deze fysieke component, die hier dan de vorm heeft van documenten en presentaties. Wat vaak vergeten wordt is dat ook producten een typische dienstencomponent hebben in de vorm van productpresentatie, experience, onderhoudservice en dergelijke. Op het eerste gezicht lijken diensteninnovatie en productinnovatie dan ook op elkaar. Maar er zijn zeker ook duidelijke verschillen. Auteurs als Flikkema en Janszen (2004) en Miles (in Fagerberg et al., 2005) geven aan dat dienstverleners anders innoveren dan industriële productgerichte organisaties. De karakteristieken van een grote meerderheid van diensten zijn dan ook niet te vergelijken met die van producten: Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 7

9 Grote heterogeniteit van klantvragen Co-productie van dienstverlener en klant Gelijktijdige productie en consumptie Ontastbaarheid van de output Onmogelijkheid tot opslaan (in de zin van geen voorraad vorming) Waarde wordt gecreëerd in koper-verkoper interactie Geen transfer of ownership Deze karakteristieken zorgen ervoor dat het innovatieproces anders verloopt en dat andere accenten benadrukt dienen te worden. En dat blijkt tevens gevolgen te hebben voor de manier waarop wordt geïnnoveerd in dienstverlenende bedrijven. Bij nadere analyse van tot stand gekomen diensteninnovaties, blijkt bijvoorbeeld dat: Vooral de niet- technologische aspecten bij diensteninnovaties belangrijker zijn dan bij productinnovaties (Flikkema & Janszen, 2004) Innovatie in de dienstensector zelden wordt verbijzonderd. R&D afdelingen of business development afdelingen zijn schaars (Flikkema & Janszen, 2004). Slechts weinig dienstverleners een goed gedefinieerd new service development proces hebben (Bruce & Birchall, 2009). Diensteninnovatie vaak op diverse locaties (gedistribueerd) plaatsvindt, in projectteams en met behulp van externe kennisleveranciers (Flikkema & Janszen, 2004). Diensteninnovatie wordt opgepakt door middel van tijdelijke project teams. Diensteninnovatie vaak plaatsvindt door middel van co-creatie met de klant (Den Hertog, 2001) De customer experience van een diensteninnovatie cruciaal is voor het marktsucces (Fitzsimmons & Fitzsimmons, 2000). Er is echter nog geen consensus in de wetenschap over wat de ideale manier is om diensten te innoveren en wat de definitief te onderscheiden verschillen zijn tussen productinnovatie (in de maakindustrie) en diensteninnovatie. Exser kan zich vinden in de visie van Beinhocker (2007). Hij gaat ervan uit dat innovatie, zowel diensteninnovatie als productinnovatie, net als de waarde creatie in de economie, uit drie aspecten bestaan, namelijk: Technologie ontwikkeling Sociale (organisatie)ontwikkeling Business ontwikkeling Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 8

10 Technologie Sociaal Business Figuur 2.1 Drie aspecten van innovatie Het technologie aspect betreft de ontwikkeling van fysieke goederen en bijvoorbeeld ICT alsmede de technologie om dit te produceren. Het sociale aspect gaat in op de organisatorische verandering die noodzakelijk is om de innovatie goed in de organisatie of samenleving door te voeren, ook wel de zachte kant genoemd. Uiteraard moet het product of de dienst ook in de markt gezet worden met een bepaald businessmodel. Daarom is dit de laatste factor. Diensteninnovatie onderscheidt zich vooral op het gebied van de sociale ontwikkeling en de business ontwikkeling van productinnovatie. Zo ligt het accent bij het produceren van een nieuw product op het ontwikkelen en inrichten van de productiestraat. Daarbij wordt er vooral op gelet om de productie en het gebruik van resources zo efficiënt mogelijk in te richten. De sociale aanpassing van de medewerkers is meestal een afgeleide hiervan. Wel dient rekening gehouden te worden met aanpassingen van de sales en after-sales service waar nodig. Het business model is vergelijkbaar met dat van eerdere producten van het bedrijf en blijft veelal nagenoeg ongewijzigd. Bij diensteninnovatie liggen de accenten heel anders. De technische component is bij diensten zeker van belang, maar zal over het algemeen veel minder dominant zijn dan bij producten (zie ook Flikkema en Janszen, 2004). Veel diensteninnovaties zijn gebaseerd op de ontwikkeling van nieuwe businessmodellen. Daarnaast is ook de sociale component veel ingrijpender, aangezien bij diensten werknemers en klanten veelal gezamenlijk de dienst produceren. De zachte kant, waarbij de organisatie en vooral medewerkersgedrag moet worden veranderd, is daarom voor diensteninnovatie vaak van groter belang dan bij productinnovatie. De discussie over de verschillen en overeenkomsten tussen product- en diensteninnovatie (zie bijvoorbeeld Damanpour, e.o., 2009; Barrsas, 1986; Sundbo, 1997; Dolfsma, 2004; Tidd, 2009). heeft uiteraard ook consequenties voor de invulling van dit document. Moeten de tools, zoals hier beschreven, enkel toepasbaar zijn voor diensteninnovatie? Of is het acceptabel om ook tools te vermelden die voor beiden, product- en diensteninnovatie, geschikt blijken te zijn? Hier is gekozen voor de laatste aanpak. De tools in dit document zijn zowel tools die enkel gebruikt worden voor diensteninnovatie, als de tools die voor beide vormen van innovatie geschikt zijn. Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 9

11 2.3 Het innovatieproces In de wetenschappelijke en managementliteratuur worden diverse, van elkaar soms sterk verschillende (diensten)innovatieprocesmodellen beschreven. In deze procesmodellen worden de stappen van het innovatieproces beschreven. Zo worden lineaire processen met een waterval principe beschreven; continue, cyclische processen en zeer complexe processen met vele terugkoppelingen. De diverse modellen beschrijven dezelfde of vergelijkbare activiteiten en stappen van het innovatieproces, maar clusteren deze in een verschillende overkoepelende fasen. Zo zijn er modellen met drie tot zes fasen. In veel innovatieprocesbeschrijvingen en modellen komen drie fasen terug. In verschillende benamingen zijn dat Oriëntatie, Dienstontwikkeling en Exploitatie. Exser kiest er daarom voor om deze driedeling aan te houden. De drie fasen binnen het innovatieproces die wij in dit document gebruiken zijn daarmee: De oriëntatiefase. Hierin wordt gekeken welke diensteninnovatie van (strategisch) belang is. Dit is in feite het voortraject. Naast het maken en bestuderen van trends, scenario s of andere oriëntatiemethoden en het analyseren van vragen en behoeften van klanten worden hier ook de ideeën gemaakt en verzameld. De dienstontwikkeling. In deze fase worden selecties gedaan, ideeën uitgewerkt in concepten, business analyses gedaan, businessmodellen gemaakt, businesscases uitgewerkt, programma s opgesteld en gemanaged, diensten verder ontwikkeld, getest en pilots gedraaid. De exploitatiefase. In deze fase wordt de dienst daadwerkelijk geëxploiteerd: de organisatie wordt waarnodig aangepast voor de nieuwe dienst; de dienst wordt geïmplementeerd en in productie genomen, de dienst wordt op de markt geïntroduceerd, gaandeweg zijn levensduur wordt de dienst (na evaluatie) waarnodig incrementeel aangepast totdat de dienst uiteindelijk weer van de markt wordt gehaald. Er kan overigens gediscussieerd worden over de toewijzing van de processtappen in de overkoepelende fasen. Het is daarom geen vaststaand model, maar een praktisch model voor de indeling van tools in dit document. Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 10

12 Implementatie dienst Organisatie inrichting Marktintroductie Dienstenmarketing Diensten evaluatie Exploitatie Orientatie Markt analyse Trendanalyse Scenario s Ideeëngeneratie Dienst ontwikkeling Ideeënselectie Conceptontwikkeling Business analyse Project autorisatie Markt testen Pilots Figuur 2.2 Drie fasen van de innovatiecyclus. 2.4 Innovatie op verscheidene abstractieniveaus Naast de bovenstaande procesfasen, zijn er ook verscheidene abstractieniveaus te onderscheiden waarop innovatie benaderd kan worden. In de management literatuur wordt vaak de volgende indeling gebruikt om de verschillende bestuurslagen aan te geven: operationeel, tactisch en strategisch niveau. Meestal wordt hieraan een tijdshorizon gekoppeld. Op strategisch niveau is dit 3-5 of zelfs 3-20 jaar. Op tactisch niveau 1-3 jaar en op het operationele niveau is dat minder dan 1 jaar. Strategisch Tactisch Operationeel Figuur 2.3 Drie abstractieniveaus Deze indeling is met name handig om een onderscheid te kunnen maken tussen de typische managment hulpmiddelen en de tools die op de werkvloer door de innovatoren gebruikt worden. Ook geeft een dergelijke indeling extra aandacht aan de strategische kant van diensteninnovatie. Vaak wordt deze laag nu samen met de tactische laag afgedaan met management van diensteninnovatie. Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 11

13 Naar onze mening is dat te beperkt. Er is wel degelijk onderscheid te maken bij het management op de meer directe aansturing van diensteninnovatie (op tactisch niveau) en de meer beleidsmatige aandacht voor diensteninnovatie op de lange termijn (strategische niveau). Dat strategische niveau is niet enkel binnen bedrijven van belang (op Raad van Bestuur niveau), maar ook bij overheiden voor het lange termijn beleid. Tools op startegisch niveau zijn daarbij zowel voor bedrijven als voor beleidsmakers relevant. Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 12

14 3. Methodologie voor inventarisatie tools 3.1 Vaststellen definitie tool/methode Voor het in kaart brengen van tools en methoden die beschikbaar zijn ten behoeve van diensteninnovatie, was het nodig eerst een begrippenkader vast te stellen. In paragraaf 2.1 is al een werkdefinitie gegeven van diensteninnovatie: Service innovation is the process of designing, realising and marketing of new valuable customer experiences Een tool of methode ziet Exser als: Een hulpmiddel dat kan worden ingezet om het behalen van een eindresultaat te faciliteren/bevorderen. Dit document richt zich op een inventarisatie van diensteninnovatie tools. De Exser definitie hiervoor luidt: Hulpmiddel dat kan worden ingezet om het behalen van een (succesvolle) diensteninnovatie te faciliteren/ bevorderen. 3.2 Vaststellen van een classificatie Om een gestructureerd overzicht van de bestaande tools te kunnen produceren, is ervoor gekozen de tools te classificeren. Hierbij is uitgegaan van de in 2,3 en 2,4 onderscheiden procesfasen en abstractieniveaus. Vanuit deze twee variabelen kan een matrix worden opgesteld voor het classificeren van tools (figuur 3.1). Oriëntatie Dienstenontwikkeling Exploitatie Strategisch Tactisch Operationeel Figuur 3.1 Classificatieschema van tools Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 13

15 3.3 Internet search Onze zoektocht naar tools voor diensteninnovatie is gestart op internet. Daarbij zijn eerst de consultancy organisaties die zich bezighouden met diensteninnovatie gescand. Daarna zijn de tools die deze organisaties gebruiken of adviseren verzameld. De volgende werkwijze is daarbij gehanteerd: a) Inventariseren welke management consultancy organisaties zich (onder andere) richten op diensteninnovatie. Zoektermen die hierbij gebruikt zijn (als losse termen en bij voorkeur in combinatie), luiden: innovatie, innovation, innovative, service, services, dienst, diensten, management, business development, tool(s), methode(n), consultancy, management advies, adviesbureau. b) Achterhalen welke (voor) diensteninnovatie (relevante) tools de geselecteerde consultancy organisaties aanbieden via a) de websites en b) persoonlijke gesprekken. 3.4 Quick scan van de internationale literatuur. Met internationale literatuur bedoelen wij met name de wetenschappelijke en management literatuur. De volgende werkwijze is gehanteerd voor de quick scan: a) Internet search in de volgende online databases: EBSCO Business Source Complete Emerald Management Suite JSTOR Lexis-Nexis Academic Universe Science Direct: Business, Management & Accounting b) In het document EXSER_verkenning_kenniskaart_definitief.pdf (2007) zijn de resultaten beschreven van een onderzoek naar de support voor de oprichting van ExSer onder Nederlandse specialisten (onderzoekers) op het gebied van diensten of diensteninnovatie. Bij onderzoek zijn 157 onderzoekers aangeschreven, waarvan er 64 hebben geparticipeerd. In dit onderzoek is mede gevraagd wat de leaders zijn op het gebied van diensteninnovatie. Op basis van deze lijst met leaders, hebben we in de onder a) genoemde databases en op het internet gezocht naar gepubliceerde artikelen van deze leaders en hieruit de tools verzameld. c) Ook is er in de databases gezocht naar relevante artikelen op het gebied van diensteninnovatie met behulp van de volgende zoektermen (bij voorkeur in combinatie): service(s), innovation, new services, new services development, NSD, diensten, innovatie, framework, case(s), tool(s), model(s), experience, development, research. d) Bij het zoeken in de databases naar interessante wetenschappelijke journals en management literatuur op het gebied van diensten en diensteninnovatie kwamen een aantal journals naar voren waarbinnen nogmaals gezocht is naar relevante artikelen in de meest recente (voorzover beschikbaar) edities. Onder meer de volgende journals zijn gescand: MIT Sloan Management Review European Management Journal Holland Management Review Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 14

16 Journal of Service Research International Journal of Service Industry Management The Journal of Services Marketing European Journal of Marketing International Journal of Operations & Production Management e) In de artikelen gevonden door middel van bovenstaande zoekmethoden, is tevens de door de auteur(s) opgegeven literatuurlijst gescand op potentieel relevante literatuur. 3.5 Beoordeling en selectie. Bij de inventarisatie van de tools hebben we een eerste selectie toegepast op basis van de beschreven impact en kwaliteit van het tool. Bij de beoordeling van de tools die toegankelijk zijn via consultancy organisaties en van de open tools uit de literatuur is dit verder gebeurd aan de hand van: De beschreven degelijkheid van het tool De concreetheid van het tool (niet al te vage beschrijving) En de mogelijke toepasbaarheid voor de dienstensector. We beseffen ons terdege dat dit een zeer subjectieve beoordeling is geweest. Door echter onze resultaten terug te koppelen aan een aantal consultancy organisaties en aan enkele wetenschappers uit het veld van diensteninnovatie-onderzoek zijn wij van mening dat de beoordeling en selectie toch zinvol is geweest. Bij deze inventarisatie willen de auteurs geen direct waardeoordeel geven over de geïnventariseerde tools. Echter een eerste snelle analyse van de tools bracht naar voren dat er een aantal tools waren gevonden die wel erg onduidelijk en vaag bleken te zijn. Hiervan was de indruk dat ze naar alle waarschijnlijkheid weinig waarde toevoegden bij het ondersteunen van diensteninnovatie. Deze tools zijn daarom al in een vroeg stadium weggelaten. Daarnaast is belangrijk te vermelden dat niet alle innovatie tools geschikt zijn voor het innoveren van diensten. Tools die specifiek gericht zijn op productinnovatie, lijken lang niet altijd even relevant voor diensteninnovatie. Specifieke productinnovatietools zijn daarom niet altijd opgenomen in deze eerste inventarisatie. 3.6 Onderbrengen van tools conform de classificatie De tools worden geclusterd aan de hand van de in stap 2 vastgestelde classificatie. Hiërarchisch: S= strategisch, M=management, O=operationeel Procesfasen: O= oriëntatie, D= (feitelijke praktische) dienstenontwikkeling, E= exploitatie Daarbij zullen in de bijlagen voor iedere procesfase de bijbehorende tools beschreven worden. Daarnaast wordt per tool ook aangegeven: : C=via consultancy L=in de literatuur K=via kennisinstelling IT ondersteuning: V=vereist N=niet vereist : G=generiek (toepasbaar in alle sectoren) S=specifiek voor 1 sector Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 15

17 De reden om bovenstaande drie kenmerken van tools toe te voegen is volgens de auteurs zinvol om de lezer en gebruiker op een gemakkelijke manier enige aanvullende informatie te geven. Zo zal men bij de keuze van een tool voor een (deel)proces van het diensteninnovatietraject graag weten of een dergelijk tool makkelijk beschikbaar is. We hebben daarom onderscheid gemaakt in tools die enkel via consultancy organisaties beschikbaar zijn, tools die via de literatuur beschikbaar zijn en/of tools die via een kenniscentrum beschikbaar zijn. Tools die oorspronkelijk uit de literatuur afkomstig zijn, maar nu door consultancy organisaties worden aangeboden, zijn opgenomen in de tools uit de literatuur en niet in de lijst met tools van consultancy organisaties. Van belang is het verder om te weten of het tool direct gebruikt kan worden, of dat het een software hulpmiddel is dat eerst aangeschaft en geïnstalleerd moet worden. Vandaar de indeling: IT-ondersteuning is wel of niet noodzakelijk. En tenslotte zijn er tools die slechts in één sector van dienstverlening gebruikt worden en meer generieke tools voor alle (of veel) sectoren. Vandaar de indeling dat een tool generiek in gebruik is of sectorspecifiek. 3.7 Toetsing van tussenliggende resultaten bij vertegenwoordigers van universiteiten en consultancy organisaties Door middel van een terugkoppeling van de conceptresultaten naar een aantal vooraanstaande consultancy organisaties en wetenschappers zijn de resultaten getoetst en waarnodig aangescherpt. Er is hierbij met name gekeken of niet belangrijke tools in onze quick scan ontbreken of verkeerd geïnterpreteerd zijn. Daarnaast is gekeken of onze beoordeling, selectie en verdere classificatie correct is gebeurd. Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 16

18 4. Bevindingen inventarisatie De gerapporteerde inventarisatie van tools en methoden heeft in de eerst helft van 2009 plaatsgevonden. Onderstaand zijn de resultaten weergegeven. 4.1 Breed spectrum aan tools Er is een grote verscheidenheid aan tools ontwikkeld die ingezet kan worden om (deelprocessen van) diensteninnovatie te bevorderen. In totaal zijn er bij deze inventarisatie 289 tools geïdentificeerd (bijlage I en II). De classificatie van de tools is gebaseerd op de voor ons beschikbare informatie. Deze classificatie is daardoor enigszins subjectief. Echter, de beschrijving van de tools is soms voor meerdere interpretaties vatbaar. Onderstaand is in classificatieschema s aangegeven op welk hiërarchisch niveau en in welke procesfase de gevonden tools inzetbaar zijn. Er is een onderscheid gemaakt tussen tools die (exclusief) door consultancy organisaties worden aangeboden (figuur 4.1) en in literatuur gevonden tools (figuur 4.2). Een classificatie van het totale aantal tools is te vinden in figuur 4.3. Hierbij dient de kanttekening gemaakt te worden dat een aantal tools op meerdere niveaus en/of in meerdere fasen inzetbaar is. In die gevallen zijn de betreffende tools bij alle relevante niveaus/fasen meegeteld. Dit verklaart waarom er bij de indeling het aantal tools door de dubbeltelling groter is dan de 289 in de bijlage vermelde tools. Tools Consultancy Oriëntatie Dienstenontwikkeling Exploitatie Strategisch 47 17% 10 3% 9 3% Tactisch 50 18% 55 20% 22 8% Operationeel 45 16% 33 12% 9 3% Figuur 4.1 Classificatie van door consultancy organisatie aangeboden tools. Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 17

19 Tools Literatuur Oriëntatie Dienstenontwikkeling Exploitatie Strategisch 28 11% 15 6% 5 2% Tactisch 33 12% 68 26% 37 14% Operationeel 35 13% 27 10% 15 6% Figuur 4.2 Classificatie van in de literatuur gevonden tools. Totaal Oriëntatie Dienstenontwikkeling Exploitatie Strategisch 75 14% 25 4% 14 3% Tactisch 83 15% % 59 11% Operationeel 80 15% 60 11% 24 4% Figuur 4.3 Classificatie van het totale aantal tools. Bij nadere bestudering van de verdeling van tools over de matrix van figuur 4.3 ziet men dat de verdeling niet evenredig is. De grootste afwijking is te zien bij tools voor dienstontwikkeling en exploitatie op strategisch niveau, en bij tools voor exploitatie op operationeel niveau. In deze categorieën zijn beduidend minder tools gevonden. Daarentegen is vooral op tactisch niveau en dan met name bij de dienstenontwikkeling fase en in iets mindere mate bij de oriëntatie fase een relatief groot aantal tools voorhanden. Dit lijkt ook logisch, omdat net op dit niveau veel management literatuur beschikbaar is. Bovendien richten veel consultancy organisaties zich op ondersteuning op dit niveau. Bij het bespreken van de bevindingen hebben we de tools gescheiden die worden aangeboden door consultancy organisaties en tools die zijn gevonden in de literatuur. Uiteraard bieden consultancy organisaties ook tools aan die afkomstig zijn uit de literatuur. Als dit het geval is, hebben we ervoor gekozen om de tools toch op te nemen in de lijst van de literatuur tools, en wordt een literatuurverwijzing gebruikt als bronvermelding. Deze tools zijn immers zonder tussenkomst van een consultancy organisatie beschikbaar. Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 18

20 De auteurs realiseren zich terdege dat deze eerste inventarisatie van relevante diensteninnovatietools uit zowel de literatuur als de consultancy wereld zeker niet volledig is. Dat betekent dat ook onze interpretatie van de verdeling van de tools over de matrices van figuur 4.1, 4.2 en 4.3 kan afwijken van een verdeling bij een nadere, meer volledige inventarisatie. Deze eerste inventarisatie en verdeling over de matrices geeft de opstellers van dit document en de lezer wel een eerste indruk van beschikbare tools voor de verschillende onderdelen en aspecten van diensteninnovatie. Conclusies naar aanleiding van deze verdelingen kunnen daarom slechts voorlopige conclusies zijn. 4.2 Tools toegankelijk via consultancy organisaties Het is lastig te achterhalen welke consultancy organisaties zich (mede) richten op diensteninnovatie. Daarom is ervoor gekozen om alle consultancy organisaties die zich bezighouden met algemene innovatie allereerst te achterhalen. Van hieruit zijn de organisaties die zelf communiceren dat zij zich puur op productinnovatie richten eruit gefilterd. Na deze selectie zijn er in totaal 127 consultancy organisaties of netwerken gevonden die zich bezighouden met onder andere diensteninnovatie. We verwijzen u voor specificaties naar bijlage III. Opvallend hierbij is dat veel van deze organisaties binnen hun communicatie uitingen geen verschil maken tussen algemene innovatie en diensteninnovatie. Enkele voorbeelden van bureaus die zich specifiek richten op diensten of diensteninnovatie zijn: Dialogic Businesspreneur Noventum Service Management Consultants De Colfield Group De inventarisatie bij consultancy organisaties heeft in totaal 148 tools opgeleverd. In bijlage I zijn deze tools weergegeven. En figuur 4.1 geeft een overzicht van deze tools in de classificatiematrix. Uit de resultaten komt het volgende naar voren: Ruim 40% van de gevonden tools focust zich sec op de oriëntatie fase van het innovatie proces. Als de tools meegenomen worden die een bredere procesfocus hebben, dus die op meer dan één procesfase zijn gericht, blijkt dat meer dan 50% kan worden toegepast in de oriëntatie fase. Dit is meer dan het percentage dat we vonden voor alle tools (44%; zie de matrix in figuur 5.3). Bijna 50% van de tools is inzetbaar op (onder andere) tactisch niveau. Vooral de tools die een bredere procesfocus hebben, betreffen veelal tactische tools. Dit is vrijwel gelijk aan het percentage voor alle tools in figuur 5.3. Tools die (onder andere) worden ingezet in de exploitatiefase zijn het minst gevonden. Tools voor het strategische niveau richten zich vooral op de oriëntatie fase. Exser Toolbox: Tools en methoden voor diensteninnovatie pagina 19

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Dr K. Dittrich (RSM Erasmus University) en dr H.A.C. Runhaar (Universiteit Utrecht)

Dr K. Dittrich (RSM Erasmus University) en dr H.A.C. Runhaar (Universiteit Utrecht) Innovatie 1 Innovatie Dr K. Dittrich (RSM Erasmus University) en dr H.A.C. Runhaar (Universiteit Utrecht) Begripsomschrijving Innovatie wordt veelal als een traject beschouwd beginnend bij een idee en

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Open innovatie. ..STBY... pagina 1/5

Open innovatie. ..STBY... pagina 1/5 Open innovatie Inleiding (±250 woorden) Open Innovatie is een benadering van innovatie die het openstaan voor ideeën en suggesties van buiten de eigen organisatie centraal stelt. Open Innovatie is een

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Vak Literatuur Major Marketing Hoofdfase 1 en 2 Image. Marketing management P. Kotler & K.L. Keller Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133856460

Vak Literatuur Major Marketing Hoofdfase 1 en 2 Image. Marketing management P. Kotler & K.L. Keller Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133856460 Vak Literatuur Major Marketing Hoofdfase 1 en 2 Image Quantitative techniques Literatuur wordt tijdens de colleges verstrekt Commerciële rekenkunde Commerciële calculaties 2* G. Minnaar & N. van der Sluijs

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Development & Innovatie De Post HBO opleiding Development & Innovatie duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

Opleidingen over diensteninnovatie: Een inventarisatie

Opleidingen over diensteninnovatie: Een inventarisatie Opleidingen over diensteninnovatie: Een inventarisatie (First draft) 1 juli 2009 DOOR: PROF.DR. FRANK KWAKMAN FABIAN SPAARGAREN MSC registratie nr.: 2009.01.01 Disclaimer De conclusies uit dit rapport

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido 2008 IBM Corporation 2 3 Vraag? Hoe goed kent u uw bedrijfsvisie en

Nadere informatie

De Marketeer is niet meer; leve de Geomarketeer! Over de integratie van lokatie in marketing

De Marketeer is niet meer; leve de Geomarketeer! Over de integratie van lokatie in marketing De Marketeer is niet meer; leve de Geomarketeer! Over de integratie van lokatie in marketing dr. Jasper Dekkers Afdeling Ruimtelijke Economie, vrije Universiteit amsterdam Korte introductie Economie Geo

Nadere informatie

Waarde creatie door Contract Management

Waarde creatie door Contract Management Waarde creatie door Contract Management Value Next voor opdrachtgever en opdrachtnemer Herman van den Hoogen M: 06-53.96.36.14 www.hoogen- Procurement.com Nick Piscaer M: 06-37.60.03.12 nick.piscaer@ziggo.nl

Nadere informatie

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020 Danielle Raspoet Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid Vlaams Innovatienetwerk, Gent 1 Technologie & Innovatie in Vlaanderen: Prioriteiten

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec

Balanced Scorecard. Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec Balanced Scorecard fvv Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec Het CAF Model FACTOREN RESULTATEN 1. Leiderschap 3. Human Resources Management 2. Strategie & Planning

Nadere informatie

ACADEMY VOORJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER VOORJAAR 2015 INNOVATIVE. Nieuw in 2015:

ACADEMY VOORJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER VOORJAAR 2015 INNOVATIVE. Nieuw in 2015: ACADEMY KALENDER VOORJAAR 2015 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY VOORJAAR 2015 Nieuw in 2015: Master Black Belt Six Sigma One Day Workshop TRIZ Alumnidag Reliability ACADEMY VOORJAAR 2015 is toonaangevend wanneer

Nadere informatie

Brink, P. van den, (2003)

Brink, P. van den, (2003) Brink, P. van den, (2003) Social, Organizational and Technological Conditions that enable Knowledge Sharing. Technische Universiteit Delft. ISBN: 90-9014-681-4 Prijs: 19,95 (inclusief BTW en verzendkosten)

Nadere informatie

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR SUCCES OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers?

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Prof. Dr. Werner Bruggeman www.bmcons.com De High Performance Organisatie Kenmerken van hoogperformante organisaties (Manzoni): 1. High level of

Nadere informatie

Van Papier naar Papierloos met iventionles,

Van Papier naar Papierloos met iventionles, Van Papier naar Papierloos met iventionles, ProcessStations Tracking and Tracing van materialen in het Processing Centre van NIZO food research Annemarie Braber Friday, March 28, 2014 NIZO food research

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Introducing strategy

Hoofdstuk 1: Introducing strategy Hoofdstuk 1: Introducing strategy Wat is strategie? Definitie Porter: Concurrentiestrategie = verzameling van verschillende activiteiten kiezen om een unieke waardemix te brengen. Onderscheid tussen operationele

Nadere informatie

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY

KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY ACADEMY KALENDER 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY 2014 Nieuw in 2014: RF6: Software Reliability Yellow Belt Design for Six Sigma Advanced Statistics Course ACADEMY 2014 is toonaangevend wanneer het gaat

Nadere informatie

Meet the global leader with the personal touch

Meet the global leader with the personal touch Meet the global leader with the personal touch Wereldwijd toonaangevend op het gebied van werving & selectie Sinds Michael Page in 1976 in Londen werd opgericht, heeft zij zich ontwikkeld tot een toonaangevende

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

ACADEMY KALENDER 2013 HOLLAND INNOVATIVE

ACADEMY KALENDER 2013 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY KALENDER 2013 HOLLAND INNOVATIVE Academy 2013 ACADEMY 2013 is toonaangevend wanneer het gaat om het begeleiden van organisaties bij Projectmanagement, Product- & Procesontwikkeling en Reliability

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

Kennismanagement en innovatie. Gorinchem, 13 december 2011

Kennismanagement en innovatie. Gorinchem, 13 december 2011 Kennismanagement en innovatie Hans Berends (TU Eindhoven) Gorinchem, 13 december 2011 Innovation, Technology Entrepreneurship & Marketing Group School of Industrial Engineering (TU/e) Research: one of

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Deutsche Telekom Laboratories: T- Labs One of the largest university-industry research centers London Technology Network LTN helps a company define

Nadere informatie

Customer Experience Management

Customer Experience Management Customer Experience Tele Train Grensverleggend klantcontact Tele Train. Grensverleggend klantcontact. Rendementsverbetering door optimale klantinteractie Een greep uit vragen die bij onze klanten leven

Nadere informatie

Europese toppositie voor Management onderzoek van Erasmus Universiteit Rotterdam

Europese toppositie voor Management onderzoek van Erasmus Universiteit Rotterdam Persbericht Europese toppositie voor Management onderzoek van Erasmus Universiteit Rotterdam Belang van managementonderzoek In een onlangs verschenen rapport*) van de Rijksuniversiteit Leiden is de kwaliteit

Nadere informatie

Scrum. Een introductie

Scrum. Een introductie Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 10 Scrum Een introductie Almere 1999 Proud of it Pagina 1 van 10 Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Scrum... 4 3 Scrum rollen...

Nadere informatie

Opleidingsplan: diensteninnovatie in het hoger onderwijs Een brug tussen vraag en aanbod

Opleidingsplan: diensteninnovatie in het hoger onderwijs Een brug tussen vraag en aanbod Opleidingsplan: diensteninnovatie in het hoger onderwijs Een brug tussen vraag en aanbod April 2010 PROF.DR. FRANK KWAKMAN PROF. DR. IR. BART NIEUWENHUIS FABIAN SPAARGAREN MSC registratie nr.: 10.01.02

Nadere informatie

Customer experience in het digitale tijdperk

Customer experience in het digitale tijdperk Customer experience in het digitale tijdperk Hoe je een klantgerichte organisatie kan bouwen Marketingmanagement is in constante evolutie. Wij leven niet in een veranderend tijdperk, maar in een verandering

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Verandermanagement 6. Module Leadership 7. Module Ethiek 8. Module Strategie & Beleid 9.

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Programma 5. Module Verandermanagement 6. Module Leadership 7. Module Ethiek 8. Module Strategie & Beleid 9. 1 Inhoudsopgave Inleiding 4 Programma 5 Module Verandermanagement 6 Module Leadership 7 Module Ethiek 8 Module Strategie & Beleid 9 Rooster 10 Opleidingskosten 10 Netherlands Business Academy Postbus 6546

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

Critical Chain en Engineering Projects. IPMA Interessegroep Critical Chain

Critical Chain en Engineering Projects. IPMA Interessegroep Critical Chain Critical Chain en Engineering Projects IPMA Interessegroep Critical Chain Eindhoven, 16-02-2011 Agenda Opening Doelstelling Critical Chain interesse groep Introductie Critical Chain Introductie Christoph

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Netherlands Business Academy. Postbus 6546 4802 HM Breda T. +31 (0)76-82 005 05. info@nlba.nl www.nlba.nl

Netherlands Business Academy. Postbus 6546 4802 HM Breda T. +31 (0)76-82 005 05. info@nlba.nl www.nlba.nl 1 Netherlands Business Academy Postbus 6546 4802 HM Breda T. +31 (0)76-82 005 05 info@nlba.nl www.nlba.nl 2 Inhoudsopgave Inleiding 4 Programma 5 Module Verandermanagement 6 Module Leadership 7 Module

Nadere informatie

Koning & Hartman maakt het verschil

Koning & Hartman maakt het verschil Koning & Hartman maakt het verschil KH Smart Manufacturing KH Smart Manufacturing Smart Made Simple Smart Made Simple Nieuwe technologieën volgen elkaar steeds sneller op en leiden tot nieuwe concepten,

Nadere informatie

Benchmark communicatiefunctie

Benchmark communicatiefunctie Benchmark communicatiefunctie Hoe vergelijkje de communicatiefunctievan bedrijven? CommunicatieLab Logeion Caroline Wehrmann 19 November 2013 1 VOORSTELRONDJE 2 Programma Communicatiebenchmark Waarom?

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HUMAN RESOURCE MANAGEMENT WORD EEN HR PROFESSIONAL DIE STRATEGISCH EN DUURZAAM KAN MEEDENKEN MET DE ORGANISATIE

FULL-TIME MASTER MASTER IN HUMAN RESOURCE MANAGEMENT WORD EEN HR PROFESSIONAL DIE STRATEGISCH EN DUURZAAM KAN MEEDENKEN MET DE ORGANISATIE FULL-TIME MASTER MASTER IN HUMAN RESOURCE MANAGEMENT WORD EEN HR PROFESSIONAL DIE STRATEGISCH EN DUURZAAM KAN MEEDENKEN MET DE ORGANISATIE CURRICULUM CREDITS HRM: introductie 3 E-Uitdagingen voor HRM 3

Nadere informatie

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting Managementsamenvatting Erasmus Universiteit Rotterdam: CSR paper De route naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in algemene ziekenhuizen. De strategische verankering van MVO in de dagelijkse activiteiten

Nadere informatie

14/09/2012 WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD. Elie Ratinckx VRWI

14/09/2012 WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD. Elie Ratinckx VRWI WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD Elie Ratinckx VRWI Studiedag Toekomstverkenningen 21 september 2012 HISTORIEK VRWI TOEKOMSTVERKENNINGEN Ontwikkeling Methodologie

Nadere informatie

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een "Social Business"

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een Social Business Behoeftepiramide van een "" (Naar analogie piramide van Maslow) Maslow rangschikte de volgens hem universele behoeften van de mens in een hiërarchie. Volgens zijn theorie zou de mens pas streven naar bevrediging

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey ICOON Paper #1 Ferry Koster December 2015 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in de relatie

Nadere informatie

Een marketingplan in twaalf stappen

Een marketingplan in twaalf stappen Reekx is gespecialiseerd in het adviseren van organisaties en detacheren van specialisten op het gebied van het efficiënt managen van informatiestromen. Kijk op onze website www.reekx.nl voor actuele informatie

Nadere informatie

Organisaties worden continu uitgedaagd om hun producten en diensten aan te passen op de veranderende klantvraag en op de interne- en externe factoren

Organisaties worden continu uitgedaagd om hun producten en diensten aan te passen op de veranderende klantvraag en op de interne- en externe factoren Organisaties worden continu uitgedaagd om hun producten en diensten aan te passen op de veranderende klantvraag en op de interne- en externe factoren die daarbij van belang zijn. Bij het innovatieproces

Nadere informatie

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit.

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit. Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief Verbeteren kan alleen van binnenuit. Onze visie, missie en strategie Visie: dat er in alle organisaties een

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

Brainport Industries. Towards integrated supply networks. John Blankendaal Managing Director. Turnhout, 27 februari 2014

Brainport Industries. Towards integrated supply networks. John Blankendaal Managing Director. Turnhout, 27 februari 2014 1 Brainport Industries Towards integrated supply networks Turnhout, 27 februari 2014 John Blankendaal Managing Director Coöperatie van 85 suppliers 2 Brainport Industries richt zich primair op 5 markten

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014 CWTS B.V. Centre for Science and Technology Studies, Leiden University

www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014 CWTS B.V. Centre for Science and Technology Studies, Leiden University REPORT Onderzoek naar unieke uitvindingen zoals beschreven in octrooifamilies gebaseerd op onderzoek van TO2-instituten en hun medewerkers in de periode 2001-2010 www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014

Nadere informatie

Recepten uit het kookboek. van het gebruik van sociale media voor innovatie

Recepten uit het kookboek. van het gebruik van sociale media voor innovatie Recepten uit het kookboek van het gebruik van sociale media voor innovatie 1 Sociale media en NPD Set Inzet sociale media: - vermogen definiëren probleem - vermogen identificeren juiste crowd - vermogen

Nadere informatie

Overgangsregels 2014-2015. Page 1

Overgangsregels 2014-2015. Page 1 Inhoudsopgave MSc Accounting MSc Econometrics and Mathematical Economics MSc Economomics MSc Finance MSc Fiscale economie MSc Information Management MSc International Management MSc International Business

Nadere informatie

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY DE a NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY Innervate is al ruim 13 jaar succesvol in het adviseren van vele organisaties op het gebied van ICT vraagstukken. Naast onze dienstverlening op het gebied van ICT Beleid

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH is een Europees project, gericht (op het verbeteren van) de milieuprestaties van Europese Grafimediabedrijven binnen de productlevenscyclus van hun grafimedia

Nadere informatie

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 Future of Innovation Ruud Smeulders, BrilliantBrains Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 1 the old future 2 But not many flying cars yet 3 only more crowded cities! 4 difficult to predict

Nadere informatie

Operational Excellence & Lean. De belofte van Lean Management Prof.dr.ir. M.F. van Assen 逆 説

Operational Excellence & Lean. De belofte van Lean Management Prof.dr.ir. M.F. van Assen 逆 説 Operational Excellence & Lean De belofte van Lean Management Prof.dr.ir. M.F. van Assen 逆 説 Eén pet? Belang van consistente definities en het hebben van een gemeenschappelijke verbetertaal Bron onbekend

Nadere informatie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Programme Power De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Agenda Introductie Stedin Historie van Project- en Portfoliomanagement Van Portfoliomanagement naar Programmaregie Waar staan we nu Oog

Nadere informatie

Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community

Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community Opkomst van Social Media verandert klant contact Trend Beschrijving Consequenties Gebruik Social Media Ruim 70% van de

Nadere informatie

INNOVATIEVERMOGEN 1 SITUATIE

INNOVATIEVERMOGEN 1 SITUATIE INNOVATIEVERMOGEN prof. ir. drs. W.J. Vrakking 1 SITUATIE Wat is strategisch innoveren? Het innoveren van de strategie van uw bedrijf, afdeling. Het gaat dan om wat we wel aangeduid zien met het begrip

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

PEZY GROUP GLOBAL SOURCING LOCAL SUCCESS

PEZY GROUP GLOBAL SOURCING LOCAL SUCCESS PEZY GROUP GLOBAL SOURCING LOCAL SUCCESS 15-10 2009 @ pezy group 1 China & India een kans of bedreiging voor een klein product ontwikkelbedrijf in Nederland? Inleiding bedrijfsactiviteiten Visie, trends

Nadere informatie

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen E-resultaat aanpak Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen 2010 ContentForces Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

Het schier onmogelijke mogelijk maken

Het schier onmogelijke mogelijk maken Improof, ondernemen met visie Improof is opgericht door Hans Savalle en Tom Touber. Ervaren ondernemers en bestuurders bij grote ondernemingen. Nu helpen zij collega ondernemers hun ambities waar te maken.

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

ACADEMY NAJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 INNOVATIVE. Nieuw in 2014: Beïnvloedingsvaardigheden voor. One Day Workshop QRM

ACADEMY NAJAAR HOLLAND ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 INNOVATIVE. Nieuw in 2014: Beïnvloedingsvaardigheden voor. One Day Workshop QRM ACADEMY KALENDER NAJAAR 2014 HOLLAND INNOVATIVE ACADEMY NAJAAR 2014 Nieuw in 2014: RF9: Physics of Failure One Day Workshop QRM Beïnvloedingsvaardigheden voor specialisten ACADEMY NAJAAR 2014 is toonaangevend

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS!

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! ICT BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! Persconferentie 4 juni 2013 AXA Brussel Agenda 1. Resultaten van de enquête 2013 over de arbeidsmarkt voor digital experts 2. AXA 3. Actiepunten en

Nadere informatie

Investment Management. De COO-agenda

Investment Management. De COO-agenda Investment Management De COO-agenda Vijf thema s 1) Markt 2) Wet- en regelgeving 3 5) Rol van de COO 5 3) Operations 4) Technologie 2012 KPMG Accountants N.V., registered with the trade register in the

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Innoveren maakt het verschil

Innoveren maakt het verschil Innoveren maakt het verschil De logistieke dienstverlener van vandaag bestaat niet meer in 2020! Pascal van Beek Supply chain strategie ontwikkeling & implementatie Business development Customer focussed

Nadere informatie

GlobalTouch: Hoe ondersteunt CRM bij Co-creatie?

GlobalTouch: Hoe ondersteunt CRM bij Co-creatie? GlobalTouch: Hoe ondersteunt CRM bij Co-creatie? DSM is everywhere 1 Achtergrond CRM@DSM Sinds anderhalf jaar is DSM gericht bezig CRM te implementeren vanuit een corporate doelstelling, waarbij individuele

Nadere informatie

Diensteninnovatie: wat is dat?

Diensteninnovatie: wat is dat? Over de AWT De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) adviseert regering en parlement over beleid voor wetenschap, technologie en innovatie De AWT adviseert gevraagd en ongevraagd.

Nadere informatie

René Aernoudts Directeur Lean Management Instituut

René Aernoudts Directeur Lean Management Instituut Wat is Lean... R éa dt René Aernoudts Directeur Lean Management Instituut Lean Management Instituut LMI is de Nederlandse tak van het Lean Global Network, eennon profit non corporation met het hoofdkantoor

Nadere informatie

Factsheet SECURITY CONSULTANCY Managed Services

Factsheet SECURITY CONSULTANCY Managed Services Factsheet SECURITY CONSULTANCY Managed Services SECURITY CONSULTANCY Managed Services We adviseren u over passende security-maatregelen voor uw digitale platform. Zo helpen we u incidenten als datadiefstal

Nadere informatie

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Gideon Shimshon Twitter: gideon.shimshon g.j.shimshon@cdh.leidenuniv.nl The Future is already here, it s just

Nadere informatie

Kennismanagement. HiP Consulting Carla Bastiaansen

Kennismanagement. HiP Consulting Carla Bastiaansen Kennismanagement HiP Carla Bastiaansen Redenen om eens te praten over kennis We groeien snel en ik kan niet snel genoeg goede mensen binnenkrijgen en opleiden. Cruciale kennis en expertise wandelt de deur

Nadere informatie

Kennisdeling in lerende netwerken

Kennisdeling in lerende netwerken Kennisdeling in lerende netwerken Managementsamenvatting Dit rapport presenteert een onderzoek naar kennisdeling. Kennis neemt in de samenleving een steeds belangrijker plaats in. Individuen en/of groepen

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen Missie-Visie Het succes van de leerling is de reden van ons bestaan.

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Merkstrategie & Reputatie De cursus Merkstrategie & Reputatie Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE

STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE TOOLS VOOR MANAGERS 2 Vlerick Business School 1WAT IS STRATEGIE? WHAT IS STRATEGY? 4 Vlerick Business School Formulating Winning Business Strategies MISSIE,

Nadere informatie

Geef handen en voeten aan performance management

Geef handen en voeten aan performance management Geef handen en voeten aan performance management De laatste jaren is het maken van concrete afspraken over de ICT-serviceverlening steeds belangrijker geworden. Belangrijke oorzaken hiervoor zijn onder

Nadere informatie

Bedrijfsproces-Architectuur

Bedrijfsproces-Architectuur Bedrijfsproces-Architectuur Methoden en Richtlijnen in de Praktijk HET NUT VAN PROCES-ARCHITECTUUR Bij het in kaart brengen van de processen in een organisatie, speelt een groot aantal vragen. Het zijn

Nadere informatie

Waardecreatie met Asset Management

Waardecreatie met Asset Management Waardecreatie met Asset Management En hoe organiseren we dit? Ir T.M.E. Zaal Emeritus Professor Integraal Ontwerpen Hogeschool Utrecht 3 juni 2015 Inhoud Wat is waardecreatie? Wat is Asset Management?

Nadere informatie

. Winstgevendheid door wenbaarheid. Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst. 24 april 2012

. Winstgevendheid door wenbaarheid. Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst. 24 april 2012 . Winstgevendheid door wenbaarheid Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst 24 april 2012 wie zijn wij Optines Consultancy is als HRM business partner gespecialiseerd in verandermanagement,

Nadere informatie

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers End-note Sven Noomen Wouter Heutmekers 2 Ok, en morgenvroeg? Voorstellen 25111978 14 8 4 6 23 25031981 12 3 1 1339 3 Think BIG Act SMALL 2011 Scale FAST 4 5 6 Visie & strategie Strategie Ondersteuning

Nadere informatie