Maakindustrie. Ontwikkelpaden voor servicebusiness

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Maakindustrie. Ontwikkelpaden voor servicebusiness"

Transcriptie

1 Maakindustrie Ontwikkelpaden voor servicebusiness

2

3

4 Colofon Innovatie Zuid April 2013 Thema Maakindustrie: Ontwikkelpaden voor servicebusiness Samengesteld door Gerard Blom en Jac Goorden, Bicore Services Michel Weeda en Sam Helmer, NV Brabantse Ontwikkelings Maatschappij Inspiratie en inhoudelijke bijdragen Frank Marks en Leon Ramselaar, Praetimus Eindredactie Hans van Eerden, Van Eerden Tekst In opdracht van NV Brabantse Ontwikkelings Maatschappij NV Industriebank LIOF NV Economische Impuls Zeeland Syntens Dutch Institute World Class Maintenance Dutch Institute for Advanced Logistics Contactpersoon NV Brabantse Ontwikkelings Maatschappij Michel Weeda, Concept en grafisch ontwerp Something New Djordi Luymes en Marc Buijs Oplage 450 exemplaren Rechten De uitgever kan op generlei wijze aansprakelijk worden gesteld voor enige eventueel geleden schade door foutieve vermelding in deze survey. Copyright 2013, BOM. Niets aan deze uitgave mag worden overgenomen in welke vorm dan ook zonder nadrukkelijke toestemming van de uitgever. Dit project wordt mede mogelijk gemaakt met financiële steun uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling in het kader van OP-Zuid. Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

5 Inhoudsopgave Voorwoord 4 1 Waarom deze B2B Service Business Survey? Mondiale ontwikkelingen, nieuwe benaderingen Services bieden kansen Service Business Acceleration programma Doelgroep en doelstelling Leeswijzer 9 2 Wat houdt servicebusiness in? Transformatieproces Service- versus productbusiness Services in vele soorten en maten 12 3 Businesskansen met services Rendementen onder druk Potentie voor de maakindustrie Zuid-Nederland hightech hart nationale maakindustrie B2B servicebusiness grote kans Uitgangspositie Zuid-Nederlandse hightech sector 18 4 Hoe servicebusiness in praktijk brengen? Succesfactoren Praktisch model voor transformatieproces op maat Strategieën voor servicebusiness Ontwikkelen van nieuwe services 25 5 Regio-onderzoek servicebusiness Bedrijven in het onderzoek Drijfveren voor servicebusiness Barrières voor servicebusiness Conclusie 33 6 Ontwikkelpaden voor servicebusiness Van kansen naar ontwikkelpaden Service Business Models Human Capital Remote Services The Service Factory Co-servitization 40 7 Hoe nu verder? Stappenplan voor benutting ontwikkelpad(en) Het Service Business Acceleration programma Aanbevelingen voor flankerende acties Kennisbronnen Ondersteuning Referenties 47 Bijlage: Betrokken bedrijven 48 Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

6 Voorwoord 4 Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

7 De gouden driehoek: maakindustrie, servicelogistiek en onderhoud Sinds 2006 krijgt vanuit Zuid-Nederland de logistiek- en onderhoudssector een stevige impuls. Activiteiten worden geïnitieerd door onder meer het Dutch Institute for Advanced Logistics (Dinalog) en het Dutch Institute World Class Maintenance (DI-WCM). Dit in samenwerking met bedrijven, partnerorganisaties en onderwijs- en kennisinstellingen. In deze periode, en ook al in de decennia daarvoor, hebben de High Tech sector met een sterke concentratie in de Brainport-regio en ruimer beschouwd de gehele maakindustrie in Nederland niet stil gezeten. Prachtige producten, technische systemen en equipment zijn ontwikkeld, geproduceerd en verkocht. Klanten daarvoor bevinden zicht wereldwijd in zeer uiteenlopende eindmarkten, van aerospace, automotive, marine en offshore tot semicon-, healthcare- en agro&food-equipment en diverse andere eindproducten. We leven nu in een interessante tijd: de traditionele OEM s (Original Equipment Manufacturers) bedrijven die alles nog zelf ontwikkelen, produceren, assembleren en ook onderhouden zijn met een lampje te zoeken. De supply chain is complex geworden, met talrijke kop-staartbedrijven die alleen nog R&D, sales, marketing en distributie verzorgen. Aansluitend zijn partnerships en ketensamenwerking van de grond gekomen voor engineering, (sub)system development & production, servicelogistiek, software, ICT, installatie, financiering, inbedrijfname, onderhoud en aanverwante zaken. Een grote groep bedrijven hanteert inmiddels een businessmodel waarin service & onderhoudsactiviteiten in de komende jaren een significant deel (tot wel 40%) van de totale omzet gaan uitmaken. Het tijdperk van alleen geld verdienen met product sales is in veel sectoren voorbij. Bedrijven zonder internationale servicelogistiek- & onderhoudsproposities prijzen zich op termijn uit de markt, zo is mijn overtuiging. Innovaties in de bedrijfsvoering op product-, proces- en ketenniveau en nieuwe contractvormen zijn nodig; daarbij spelen de ketenpartners van OEM s een belangrijke rol. Ik beveel u deze servicebusiness survey van harte aan. Ongetwijfeld kunt u veel leren van organisaties die ook in transitie zijn, al dan niet in totaal andere markten. Zoek elkaar op, werk samen, crosssectoraal waar mogelijk, en maak gebruik van de ondersteuning die u geboden wordt. Het goed sluiten van de driehoek maakindustrie, servicelogistiek en onderhoud geeft kracht en stabiliteit voor de toekomst van uw bedrijf en verstevigt de concurrentiepositie van Nederland! Aad Veenman Voorzitter Raad van Toezicht DI-WCM, boegbeeld topsector Logistiek en voorzitter Strategisch Platform Logistiek Toekomstbestendige bedrijven verkopen geen producten meer, maar bieden integrale oplossingen, inclusief onderhoud. Ineke Dezentjé Hamming-Bluemink / Voorzitter FME (bron: Maintenance Magazine, juni 2012) Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness 5

8 1 Waarom deze B2B Service Business Survey? 6 Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

9 1.1 Mondiale ontwikkelingen, nieuwe benaderingen De Zuid-Nederlandse maakindustrie geldt wereldwijd als hoogwaardig en competitief, met ASML, FEI Company, Damen Shipyards, DSM, Philips, Océ en Vanderlande Industries als sprekende voorbeelden. Maar in opkomende economieën ontwikkelen zich in hoog tempo geduchte concurrenten, die slagvaardig inspelen op de steeds hogere klanteisen aan prestaties en kosten van producten. Dit dwingt Westerse bedrijven tot continue kostbare innovatie, omwille van hun concurrentiepositie en rendement. Maar R&D-budgetten staan onder druk, ontwikkeltijden worden korter en klanten wensen meer keuzevrijheid. Op de oude voet doorgaan met technologische vernieuwing en productinnovatie is daarom niet reëel. Nieuwe benaderingen zijn noodzakelijk. 1.2 Services bieden kansen Grotere bedrijven anticiperen al op deze mondiale ontwikkelingen door naast hun producten ook services te leveren. Services maken tegen relatief lage investeringen en met een korte time-to-market maatwerkoplossingen en duurzame klantrelaties mogelijk, met een verbeterde klanttevredenheid en versterkte concurrentiepositie tot gevolg (zie bijgaande illustratie). Bovendien draagt servicebusiness doorgaans relatief meer bij aan de bedrijfswinst dan productbusiness (zie de diagrammen op de volgende pagina). Zo kunnen services een waardevolle toevoeging vormen aan het businessportfolio van een bedrijf. Druk op productbusiness Voordelen van services Hogere klanteisen Productconcurrentie Kortere innovatietrajecten Druk op R&D-budgetten Meer keuzevrijheid Hogere marges Maatwerkoplossingen Langetermijn-klantrelaties Snellere innovaties Lagere innovatiekosten Services als antwoord op mondiale ontwikkelingen. Voor hightech bedrijven wordt het in de toekomst steeds lastiger om geld te verdienen met de verkoop van systemen. Services zijn goed voor de omzet, marges en concurrentiepositie. Bas Assmann Manager Upgrades Marketing, FEI Company Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness 7

10 Omzet Winst 26% 54% 46% 74% Service Business Unit Service Business Unit Aandeel van services in omzet en winst (bron: The Service Revolution, in: Deloitte Review, augustus 2007). 1.3 Service Business Acceleration programma Om in Zuid-Nederland te bereiken dat meer maakbedrijven succesvol servicebusiness gaan opnemen of uitbreiden in hun businessportfolio, is Service Business Acceleration opgezet. Dit programma richt zich vanwege de doelgroep met name op business-to-business services (B2B); de B2B-markt verschilt wezenlijk van de business-to-consumer (B2C). Het programma omvat informatieve bijeenkomsten, bedrijvenclusters voor kennisdeling en -ontwikkeling en benchmark assessments 1. Initiatiefnemers van het programma zijn de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij, Industriebank LIOF, Economische Impuls Zeeland, Syntens, Dutch Institute World Class Maintenance (DI-WCM) en Dutch Institute for Advanced Logistics (Dinalog), met ondersteuning vanuit Innovatie Zuid. Antwoorden op onze vragen met betrekking tot servicebusiness hoop ik te vinden in het Service Business Acceleration programma. Wim Schilder / Sales director, Bosch Rexroth (bron: Maintenance Magazine, september 2012) 8 Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

11 1.4 Doelgroep en doelstelling De primaire doelgroep van deze survey omvat maakbedrijven, OEM s én toeleveranciers uit uiteenlopende sectoren en met verschillende omvang en service-ervaring. De survey biedt hen inzichten en handvatten om na te gaan of servicebusiness iets voor hen is, hoe zij die in praktijk kunnen brengen en hoe zij hindernissen kunnen overwinnen. Maar ook service providers die kansen zien in nieuwe productgerelateerde diensten, kunnen hun voordeel doen met dit overzicht. Tot de secundaire doelgroep behoren onderwijsinstellingen, die met hun onderzoek en onderwijs willen voorzien in de behoefte van bedrijven aan kennis en vakmensen. Overheden kunnen de inzichten in de survey gebruiken bij het afstemmen van hun economisch beleid op de behoeften van de industrie, ten behoeve van regionale economische groei en versterking van de concurrentiekracht. 1.5 Leeswijzer De survey biedt vertegenwoordigers van de primaire en de secundaire doelgroep elk wat wils aan inzichten en handvatten. Hoofdstuk 2: Wat houdt servicebusiness in? Toelichting aan de hand van definitie; de verschillen tussen product- en servicebusiness; de diverse typen services. Hoofdstuk 3: Businesskansen met services Schets van de wijze waarop de maakindustrie via services de mondiale concurrentie het hoofd kan bieden en nieuwe attractieve business kan ontwikkelen. Hoofdstuk 4: Hoe servicebusiness in praktijk brengen? Modellen, tools en cases uit de literatuur die de lezer handvatten bieden om zelf de servicebusiness te ontwikkelen die past bij diens organisatie. Hoofdstuk 5: Regio-onderzoek servicebusiness Situatieschets en opiniepeiling voor een brede groep Zuid-Nederlandse bedrijven, bedoeld als interessante referentie voor de lezer om zich aan te spiegelen of lessen uit te trekken. Hoofdstuk 6: Ontwikkelpaden voor servicebusiness Vijf strategische ontwikkelpaden die elk een leidraad kunnen vormen voor bedrijven al naar gelang de eigen ambities, doelstellingen en situatie. Hoofdstuk 7: Hoe nu verder? Mogelijkheden voor ondersteuning en verdieping; handreikingen aan overheden en onderwijsinstellingen voor flankerende acties. Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness 9

12 2 Wat houdt servicebusiness in? 10 Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

13 2.1 Transformatieproces Het ontwikkelen van servicebusiness grijpt in op alle onderdelen van de onderneming. Men kan gerust spreken van een transformatieproces dat een bedrijf moet doorlopen. Dit proces wordt ook wel aangeduid met de op Engelse leest geschoeide term servitization. Over wat deze term precies inhoudt lopen de meningen uiteen. Bijgaande definitie op basis van een brede inventarisatie van servitization-studies 2 is goed bruikbaar. Definitie servitization Servitization is het transformatieproces waarin productbedrijven zich meer op services oriënteren en/of meer en betere services ontwikkelen, met als doel: aan de behoeften van de klant voldoen; de prestaties van de onderneming verbeteren; competitief voordeel realiseren. 2.2 Service- versus productbusiness Voor servitization is de switch van productgericht naar klantgericht denken en doen essentieel. Servicebusiness verschilt op verscheidene aspecten essentieel van productbusiness (zie bijgaande tabel). De verschillen grijpen in op zowel het businessmodel als de organisatie van een onderneming. Verschillen tussen service- en productbusiness. Focusgebied Servicebusiness Productbusiness Focus Klant Product Product Proceservaring Fysiek Waardecreatie Bij klant In eigen bedrijf Succesfactoren Relatie en brand Technologie Assets Mensen Fysiek Karakter verkoop Relationeel Transactioneel Karakter business Terugkerend (stabiel) Incidenteel of cyclisch Winstmarge Relatief hoog Relatief laag Basis prijsstelling Waarde voor klant Kosten van product Cultuurdrager Service Engineering De bestaande systemen en processen in de organisatie zijn ingericht op productie. Workflow-management van services is daarin lastig. De uitdaging samen met verkoop is om services ook echt als product van betekenis te vermarkten, naast de grote bedragen van nieuwbouw. Jack op den Buijs Manager Operations Lifecycle Services, CSi Industries Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness 11

14 2.3 Services in vele soorten en maten Vrijwel alle maakbedrijven leveren beginning-of-life services als het installeren, testen en inbedrijfstellen van equipment. Vele leveren ook lifetime services als spare parts, onderhoud en revisies. Deze traditional lifecycle services (zie bijgaand schema) zijn direct productgerelateerd en worden geleverd volgens het traditionele businessmodel van het bedrijf. Dit geldt ook voor enhanced technical services als life extension services, end-of-life services en third-party services. Business services Consulting - Services - Planning - Development - Sales support Financial services - Financing - Lease/rental - Sales - Insurance Business process outsourcing - Out-tasking - Administrative services - Shared services Operational process outsourcing - Equipment management - Performance/output guarantees - Operations Indirectly product related Based on new business models Enhanced technical services Life extension services - Diagnosis/monitoring - Upgrade/retrofits - Modification/modemization - Optimization End-of-life services - Disposal - Recycling Third-party services - Competitors products - Related products or systems Directly product related Traditional life-cycle services Beginning-of-life services - Installation/field assembly - Commissioning/ramp-up and testing - Training Lifetime services (maintenance, repair and operations) - Spare-parts supply - Inspection - Corrective maintenance (repairs and replacement) - Preventive maintenance - Overhauls Based on traditional business models Overzicht van servicebusinesses (bron: Boston Consultancy Group, september 2009). Een minderheid van bedrijven biedt ook business services, waartoe consulting services, financial services, business process outsourcing en operational process outsourcing worden gerekend. Anders dan eerder genoemde diensten zijn business services niet direct productgerelateerd en ze zijn gebaseerd op een voor het bedrijf nieuw businessmodel. Ze vergen ook andere competenties. Een financieel specialist gaat mee als het gesprek (met een klant, red.) gaat over het leasen van kantoorinrichting (door Ahrend te leveren, red.). Het is de bedoeling dat sales uiteindelijk vertrouwd raakt met de nieuwe diensten en wij ondertussen het portfolio blijven uitbreiden. Remon van Rijn / Manager marketing & communicatie, Ahrend (bron: Management Team, ) 12 Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

15 Het schema met vormen van servicebusiness is voor een bedrijf bruikbaar bij het evalueren van het huidige serviceportfolio en het nadenken over het toekomstige portfolio. Het overzicht geeft echter geen strategische aanbevelingen over de services waarmee en in welke volgorde een bedrijf zijn serviceportfolio het beste kan uitbreiden. In Hoofdstuk 4 komen servicebusinessstrategieën wel aan bod. Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness 13

16 3 Businesskansen met services 14 Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

17 3.1 Rendementen onder druk De globalisering in de handel en industrie zet in hoog tempo door. In de opkomende economieën ontwikkelen steeds meer bedrijven zich tot internationale spelers, met verhevigde concurrentie op vrijwel alle geografische markten tot gevolg. In de hightech sector investeren Westerse bedrijven daarom fors in de ontwikkeling van nog betere producten. Hiermee het verschil maken met de mondiale competitie, dat wordt echter steeds lastiger. De hoge investeringen in productinnovatie zijn weliswaar nodig voor de concurrentiepositie van een onderneming, maar ze zijn niet voldoende voor het onderscheidend vermogen en dat zet de winstmarges onder druk. Bedrijven zoeken daarom ook andere paden om hun business rendabel te houden. Onderscheidend vermogen zit in service en niet zozeer in de verkoop van systemen. Aad Veldboer / Ondernemer, Alpas Hendrion (bron: Roadmap Service Logistiek, 2012) Klanten van hightech maakbedrijven kopen producten die steeds beter zijn, maar ook complexer in gebruik en kostbaarder in aanschaf. Dat maakt het voor hen lastiger én belangrijker om optimaal rendement uit hun assets te halen in termen van performance en total cost of ownership. In hun besluitvorming over de aanschaf van producten verleggen klanten van maakbedrijven daarom de nadruk van kosten naar rendement. Zij verlangen van leveranciers ook na de aanschaf bijdragen aan het rendement van het product, bijvoorbeeld via services ter verhoging van de uptime en de opbrengsten en ter verlaging van de integrale lifecyclekosten van het product. 3.2 Potentie voor de maakindustrie De maakindustrie onderkent bij klanten de verschuivende aandacht naar het rendement van een aangeschaft product en realiseert zich dat die klanten daarom bepaalde services verwachten. Om hieraan tegemoet te komen, moeten maakbedrijven zich beter verdiepen in de behoeften van hun klanten. Wat zijn hun problemen, wie zijn de klanten van die klanten en wat willen zij? Voor veel maakbedrijven betekent dit een ander manier van denken, customer centric. Deze tendens geldt overigens voor de hele keten, dus ook voor de klanten van maakbedrijven, die zich op hun beurt meer moeten verdiepen in de behoeften van hún klanten. Volgens servicebusiness-experts vormt customer centric denken zelfs de kern, het vertrekpunt, voor servitization. Je zou kunnen zeggen dat we bakkerijmachines ontwikkelen en vermarkten. Maar wat we eigenlijk doen, is brood verkopen. We gaan namelijk altijd uit van het eindproduct. Welk brood wil onze klant maken? Het antwoord is bepalend voor onze procestechnologische oplossing. Hans Beumers / Hoofd Inkoop, WP Haton (bron: Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness 15

18 Maakbedrijven zien, naast de noodzaak met services beter te voorzien in de wensen van de klant, voor zichzelf ook kansen om met services meer business te creëren tijdens de productlifecycle. Men baseert zich hierbij op twee constateringen (zie bijgaande figuur). Ten eerste is het economische waardepotentieel van services tijdens de lifecycle van bijvoorbeeld een auto denk aan services op het vlak van onderhoud, financiering en verzekering een veelvoud van de aanschafwaarde. In de tweede plaats is de installed base van producten, waarop services kunnen worden verleend, vele malen omvangrijker dan de jaarlijkse orderinname voor nieuwe producten. Bedrijven als Océ verkopen zelfs geen producten meer, maar plaatsen hun producten bij klanten en rekenen met hen af op basis van pay per use. Service versus Product Product sales versus Installed Base Opportunity 5x 20x 5x New order intake / Installed base 100% 75% Network Admin Network Tech Support Network Equipment Yard Operations, Railroad Admin, Other Retail Service Operations Finance Repair 1/150 1/125 50% Non-Productive Operations End User (downtime, file management, etc.) Train Operators Insurance Dealer Operations 1/100 1/75 Infrastructure 25% Administration Technical Support Freigth Car Services Used car Purchase 1/50 Desktop Hardware Locomotive Services New car Purchase 1/25 0% Locomotive Personal Computers Locomotives Automotive Civil Aircraft Tractors Elevators Locomotive Automotive Businesspotentieel van services (bronnen: Harvard Business Review, 1999 (links); University of Cambridge, 2004). Het omzetpotentieel van services is dus groot. Daar komt bij dat de marges op services vaak aanzienlijk hoger zijn dan die op producten (zie onderstaand diagram). Dit hangt samen met het feit dat voor het ontwikkelen en leveren van services doorgaans lagere investeringen nodig zijn dan voor producten. Bovendien gaat men voor de prijsstelling van services vooral uit van de marktwaarde, oftewel de prijs die in de markt gangbaar is of die klanten bereid zijn te betalen. Terwijl bij producten meestal de kosten met winstopslag het uitgangspunt voor prijsbeleid vormen. Meer marges op services Nieuwe producten Onderdelen Advies / training / installatie Onderhoud / reparatie / revisie 0% 2% 4% 6% 8% 10% 12% 14% 16% 18% 20% Services leveren hogere marges op (bron: Accenture-onderzoek, 2004). 16 Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

19 3.3 Zuid-Nederland hightech hart nationale maakindustrie Het Topteam High Tech Systemen en Materialen (HTSM) noemt de maakindustrie de motor van de Nederlandse economie 3. Met bedrijven als Philips, DAF, ASML, FEI, Marel, Thales, TomTom, Océ/Canon en Vanderlande Industries kent Nederland spelers van wereldformaat. Maar ook MKB-bedrijven als Roth & Rau, CSi Industries en Inalfa Roof Systems spreken mondiaal een woordje mee. De Nederlandse topsector HTSM heeft een groot aandeel (zie de cijfers voor 2010 in bijgaande tabel) in ons binnenlands product 4 ( 95 miljard = 8% aandeel) en de export ( 41 miljard = 11%). TNO en CBS 5 stellen dat de handelsbalans, werkgelegenheid, export en economische groei van Nederland vooral drijven op de bijdrage van de maakindustrie. Kerncijfers topsector High Tech Systemen en Materialen, 2010 (bron: CBS, Monitor topsectoren, 2011). Focusgebied Aantal bedrijven Productie Toegevoegde waarde Uitvoer van goederen R&D-uitgaven 1 (eigen onderzoek) Werkzame personen absoluut mln. euro x fte High tech systemen en materialen waarvan Metaalindustrie Vervaardiging van machines en apparaten Vervaardiging van transportmiddelen Overig ) R&D-uitgaven zijn beschikbaar voor bedrijven binnen SBI-codes 01 t/m 82 met minimaal 10 werkzame personen. Liefst 70% van de R&D-uitgaven en 60% van de octrooien zijn te vinden onder de grote rivieren 6. De kracht van de regio schuilt in de hoge innovatiegraad van bedrijven, de hoge participatiegraad van MKB-bedrijven in innovatieprogramma s, een goedopgeleide beroepsbevolking, de nauwe triple helix samenwerking (tussen bedrijfsleven, overheid en onderwijs) en niet te vergeten de sterke toeleverketens. Bedrijven als VDL Groep, NTS-Group, Frencken, Neways en KMWE leveren een grote bijdrage aan het succes van eerder genoemde wereldspelers, mede door hun aandeel in de ontwikkeling van nieuwe technologie en producten. Met recht kan Zuid-Nederland daarom het hart van de nationale maakindustrie worden genoemd. 3.4 B2B servicebusiness grote kans Nederlandse hightech bedrijven realiseren nu gemiddeld 10% van hun omzet via diensten, zo blijkt uit de regio-inventarisatie (zie Hoofdstuk 4). Veel grote en middelgrote ondernemingen, als Philips Healthcare, Océ en Vanderlande Industries, zitten zelfs al op 20-30% of hoger. Men realiseert zich dat de klanttevredenheid en concurrentiepositie gebaat zijn bij het versterken en uitbreiden van het serviceportfolio. Verscheidene bedrijven hebben de verwachting of ambitie uitgesproken om hun servicebusiness in enige jaren tijd op te schalen naar 20-50% van hun omzet, met drie tot vijf keer zo hoge marges als met de verkoop van producten. Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness 17

20 Dit impliceert een huidige landelijke productiewaarde uit services in de hightech sector van 9,5 miljard (10% van 95 miljard, zie bijgaande figuur). Bij een gelijkblijvend aandeel van services zal deze productiewaarde stijgen tot 12,8 miljard in 2020, indien de overall landelijke productie doelstelling van de topsector HTSM ( 128 miljard) wordt gehaald. Gezien de verwachtingen en ambities van de bedrijven ligt een verdubbeling van het omzetaandeel van services van gemiddeld 10% naar 20% echter meer voor de hand. In dat geval zou de servicebusiness in de sector de komende jaren met nog eens 16 miljard groeien! Productie Nederlandse HTSM-sector 144 mld 128 mld Groei services: 10% Services: 10% 95 mld Services: 10% Kans Zuid-Nederland: 8 miljard Producten: 90% Producten: 80% 50% van Nederland Cijfers 2010 Nederland Ambitie 2020 Nederland Kans 2020 Zuid-Nederland De servicebusiness-kans voor Zuid-Nederland gekwantificeerd (gebaseerd op Topsectorplan HTSM, Monitor topsectoren (CBS, 2011) en interviews). De Zuid-Nederlandse maakindustrie heeft een aandeel in de landelijke hightech productiewaarde van circa 50%. De verwachting is reëel dat de helft van de 16 miljard extra groei van de landelijke servicebusiness, oftewel 8 miljard, zal landen in Zuid-Nederland. Dit betekent voor de regio een grote impact op het vlak van bedrijvigheid, vestigingsklimaat, onderzoek, onderwijs en last but not least werkgelegenheid. In combinatie met een verhoogde omzet per medewerker is in de Zuid-Nederlandse maakindustrie door groei van de servicebusiness een directe banengroei tot maar liefst 10% te verwachten op een huidig totaal van circa fte s. 3.5 Uitgangspositie Zuid-Nederlandse hightech sector Bovengeschetste micro- en macro-economische perspectieven vormen in Zuid-Nederland voor bedrijfsleven, overheid en onderwijs ruimschoots reden om nadrukkelijker te gaan inzetten op servicebusiness. Het ligt voor de hand om daarbij voort te bouwen op de regionale sterkten en kansen. Maar ook dient rekening te worden gehouden met de zwakten en bedreigingen, die er beslist zijn. Bijgaande SWOT-analyse is gebaseerd op diverse rapporten over servicesbusiness en de hightech maakindustrie 7. De analyse maakt de regionale sterkten en zwakten inzichtelijk, afgezet tegen zowel kansrijke als bedreigende internationale ontwikkelingen. Op basis hiervan, en op grond van de drijfveren van bedrijven en de barrières die ze tegenkomen (Hoofdstuk 5), zijn in Hoofdstuk 6 ontwikkelpaden en aanbevelingen uitgewerkt. Deze kunnen voor bedrijven, overheid en onderwijs als leidraden dienen voor het ontwikkelen of ondersteunen van servicebusiness. 18 Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

21 SWOT voor servicebusiness in Zuid-Nederland. Sterkten regionaal Bedrijven van wereldklasse in HTSM, met bijbehorende toeleverketens, onder meer in remote service. Topbedrijven al actief met servitization. Gunstige geografische ligging voor Europese dienstverlening. Open en flexibele mentaliteit, bereidheid samen te werken in bestaand ecosysteem. Goede en toegankelijke kennisinfrastructuur voor servicebusiness, via universiteiten, hogescholen en kennisinstellingen in en nabij de regio (ook Vlaanderen en Duitsland). Opleidingsniveau: technologisch, talen, aantrekkelijk voor hoogopgeleid talent. Kansen internationaal Focus grote bedrijven (zowel OEM s als asset owners) op core business en kerncompetenties. Nieuwe competenties gevraagd voor innovaties en toenemende complexiteit in systemen. Verlaagde internationaliseringsdrempels voor dienstverlening door verbeterde bereikbaarheid, telecommunicatie en taal. Verschuiving van investeringen in nieuwe systemen naar instandhouding (lifecycle enhancement) door toenemende concurrentie. Samenwerking voor gezamenlijke bediening servicebehoeften van internationale klanten. Cross-overs tussen financiële, ICT en hightech services netwerken. Zwakten regionaal Tekort aan vakbekwame technici bij bedrijven. Uitsluiting van oudere ervaren werknemers (45+) ten faveure van jonge flexibele mensen. Relatief dure arbeid door hoge lonen. Fragmentatie bedrijfsleven, onderwijs, overheden: onbenutte synergiekansen. Conservatieve instelling: polderen, kortetermijndenken, naar binnen gekeerde visie. Sterk productgerichte R&D/engineering; te weinig budget en resources voor innovatie in serviceproposities en strategische klantontwikkeling. Kleine thuismarkt met geringe market pull voor nieuwe producten, diensten en technologie. Bedreigingen internationaal Verplaatsing maakindustrie én ontwikkelcentra met productkennis naar Azië. Soepeler (handhaving van) wet- en regelgeving in opkomende economieën. Investeringsklimaat: banken, zuinige overheid, veel durfkapitaal naar buitenland. Commoditisering van hightech producten en systemen. Economisch en technologiebeleid overheden versnipperd, inconsistent, kleingeestig. Argwaan over ICT (trust, performance). HR: dalend onderwijsniveau, terugloop studenten techniek, uitstroom ouderen. Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness 19

22 4 Hoe servicebusiness in praktijk brengen? 20 Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness

23 4.1 Succesfactoren Het voorgaande hoofdstuk maakt duidelijk dat B2B servicebusiness grote kansen biedt voor de maakindustrie. Maar als het gemakkelijk was om die te ontwikkelen, hadden de meeste bedrijven dat natuurlijk allang gedaan. Uit uiteenlopende studies is een top-5 van succesfactoren afgeleid; zie bijgaande tabel. Evenzo zijn de risico s vermeld die zich voordoen indien aan genoemde factoren niet wordt voldaan, maar ook de remedies om deze risico s te ondervangen. De hoofdboodschap van de top-5 is dat het ontwikkelen van servicebusiness heel goed mogelijk is, maar dat een gestructureerde en zorgvuldige aanpak daarbij noodzakelijk is. Dit hoofdstuk biedt daarvoor praktische bouwstenen en handvatten, op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Top-5 succesfactoren van servicebusiness. Succesfactoren Risico s Remedies Service sluit goed aan op de behoeften van de klant. Er is genoeg tijd en budget voor investeringen en ontwikkeling. Medewerkers hebben de juiste mindset en competenties. Management geeft sturing en steun aan de medewerkers. Commerciële benefits zijn duidelijk en substantieel. De klant is ontevreden, met kans op weglopen of schadeclaim. Investeringen vallen tegen, ten koste van andere zaken. Bedrijfsprocessen zijn inefficiënt en leveren onvoldoende performance. Er is onduidelijkheid over strategie, taken en support. Er treden bedrijfsverliezen op, met in uiterste geval faillissement. Propositie, zo mogelijk met de klant, afstemmen op diens behoeften. Stapsgewijs en selectief diensten ontwikkelen. Medewerkers goed opleiden, betrekken en belonen. Heldere strategie uitwerken, 100% boardroom alignment. Business- en verdienmodel zorgvuldig uitwerken. De transformatie naar een service-organisatie is uitdagend. Het vraagt een heldere visie, langetermijn-commitment en vernieuwde samenwerking tussen diverse afdelingen. Sleutel in deze transformatie is dat een productgerichte organisatie niet meer zonder service voor haar producten kan, maar een service-organisatie kan ook niet zonder producten. Tjarko Bouman / Director Customer Services Development, Vanderlande Industries 4.2 Praktisch model voor transformatieproces op maat Marks, Ramselaar, et al. 2 hebben een brede inventarisatie van servicebusiness-studies gemaakt. Op grond daarvan hebben ze een servitization maturity model ontwikkeld met praktische handvatten voor ondernemingen met servicebusiness-ambities (zie de tabel op de volgende pagina). Het model onderscheidt vier servitization maturity fasen (volwassenheidsfasen) met bijbehorende bedrijfstypologieën. Een bedrijf kan aan de hand hiervan vaststellen waar het nu staat. Uitgaande van de eigen context en ambities kan men vervolgens bepalen waar men naartoe wil groeien. Het is niet zo dat de ene fase beter is dan de andere. Innovatie Zuid - Survey Ontwikkelpaden voor servicebusiness 21

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020. Gerard Blom & Patrick Essers

Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020. Gerard Blom & Patrick Essers Maintenance Innovatie in de Delta Regio, de strategie van Zuid Nederland tot 2020 Gerard Blom & Patrick Essers Contents Koepelvisie Strategic Board Delta Region Strategische Innovatie Agenda Innovatiethema

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models

Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models Workshop Low Cost High Value Service Delivery Models 9 februari 2012 2011 - All rights reserved Noventum Service Management Consultants Ltd. 1 Low Cost High Value Service Delivery Models Low cost delivery

Nadere informatie

Workshop Community Service Logistiek

Workshop Community Service Logistiek Workshop Community Service Logistiek vlm Voorjaarscongres Houten, 28 april 2010 Organisatie community Service Logistiek: Maarten Pruijmboom Jürgen Donders Programma Inleiding 13.00 13.10 Trends in service-

Nadere informatie

Michigan State University inkoopbenchmarkmodel

Michigan State University inkoopbenchmarkmodel pag.: 1 van 5 Michigan State University inkoopbenchmarkmodel In 1993 is Professor R. Monczka aan de Michigan State University (MSU) een benchmarking initiatief gestart, waarin circa 150 (multinationale)

Nadere informatie

Sturen op kosten, kwaliteit of klantwaarde?

Sturen op kosten, kwaliteit of klantwaarde? Sturen op kosten, kwaliteit of klantwaarde? Theorie en praktijk Wim-Peter de Raadt, directeur Cvision pagina 1 Cvision Customer, Communication, Contact Opzetten / interim management / projectmanagement

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

TELECOM UTILITIES & MEDIA SOFTWARE SOLUTIONS. Geïntegreerde Operations Support oplossingen

TELECOM UTILITIES & MEDIA SOFTWARE SOLUTIONS. Geïntegreerde Operations Support oplossingen TELECOM UTILITIES & MEDIA SOFTWARE SOLUTIONS Geïntegreerde Operations Support oplossingen Geïntegreerde Operations Support voor Telecom, Utilities & Media Als branchespecialist ondersteunt Atos Origin

Nadere informatie

Innoveren maakt het verschil

Innoveren maakt het verschil Innoveren maakt het verschil De logistieke dienstverlener van vandaag bestaat niet meer in 2020! Pascal van Beek Supply chain strategie ontwikkeling & implementatie Business development Customer focussed

Nadere informatie

Brainport Industries. Towards integrated supply networks. John Blankendaal Managing Director. Turnhout, 27 februari 2014

Brainport Industries. Towards integrated supply networks. John Blankendaal Managing Director. Turnhout, 27 februari 2014 1 Brainport Industries Towards integrated supply networks Turnhout, 27 februari 2014 John Blankendaal Managing Director Coöperatie van 85 suppliers 2 Brainport Industries richt zich primair op 5 markten

Nadere informatie

The chain gang: Public Briefing / februari 2014. Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden. Maurice van der Woude 1

The chain gang: Public Briefing / februari 2014. Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden. Maurice van der Woude 1 Public Briefing / februari 2014 The chain gang: Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden Maurice van der Woude 1 Ketensturing is niets nieuws, echter waar met meer Cloud oplossingen tegelijk

Nadere informatie

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde Uw businessmodel voor de toekomst Missie: economische groei door versterken van innovatie in het MKB Concurrentiekracht van Nederland versterken Innovatie in het MKB

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Suriname: een potentiële outsourcing

Suriname: een potentiële outsourcing Suriname: een potentiële outsourcing en offshoring bestemming Business process outsourcing in de financiële sector 27 October 2009, Banquet Hall Hotel Torarica Drs. J.D. Bousaid, CEO Hakrinbank N.V. Overzicht

Nadere informatie

R&D in Roemenië: begin van het einde voor de Nederlandse technologische industrie?

R&D in Roemenië: begin van het einde voor de Nederlandse technologische industrie? R&D in Roemenië: begin van het einde voor de Nederlandse technologische industrie? Hans Pol, PBF Group B.V., Almelo 15 Oktober 2009 Even voorstellen. Hans Pol, Directeur, PBF Group B.V. Voorzitter vereniging

Nadere informatie

GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010

GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010 Inspireren, creëren, organiseren GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010 1 Inleiding Enquete, SUTO 2010 De wereld In 2010 Trends, Scenario s en Prognoses Voor komende Jaren. Piet

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

ISO Crises! What Crises?

ISO Crises! What Crises? 30 maart 2006 ISO Crises! What Crises? kennisteam kwaliteitsmanagement Agenda 13.00 uur opening DB ISO, crises, what crises GB discussie olv DB afronding/conclusies 15.00 uur einde GB 1 Onderwerp KKT-enquête

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Inkoop en contractmanagement

Inkoop en contractmanagement Syllabus Inkoop en contractmanagement Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer Universiteit Twente, ING, provincie

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Op zoek naar een disruptive innovation

Op zoek naar een disruptive innovation Op zoek naar een disruptive innovation Rob Cuypers Global marketing manager SKF Maintenance Products (MaPro) AIMP Congres Marketing in a disruptive world 11 maart 2014, High Tech Campus Eindhoven SKF -

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier

Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier Georges Dockx Lid Expert groep PME/KMO Onafhankelijk consultant voor KMO Georges.dockx@resulto.be,

Nadere informatie

Ordina ICT Talent Development. Zijn uw ICT medewerkers klaar voor de toekomst?

Ordina ICT Talent Development. Zijn uw ICT medewerkers klaar voor de toekomst? Ordina ICT Talent Development Zijn uw ICT medewerkers klaar voor de toekomst? Waarom het thema ICT Talent Development? 2 Onze klanten hebben een structurele behoefte aan gekwalificeerde ICT professionals

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Sense Template BluefieldFinance Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie Opgericht 2007 Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met

Nadere informatie

Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek

Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek Topsector en de Buitenland Promotie Logistiek Presentatie ALV NDL 20/11/2014 Agenda 1. Topsector logistiek 2. Organisatie en uitgangspunten 3. Cross-overs 4. Logistiek Koffertje en lonkend perspectief

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

Copyright Stork N.V. 1

Copyright Stork N.V. 1 Management, een praktisch framework Taking up the challenge of optimizing your asset performance Stork Management Solutions Global Expertise Partner Complete, end-to-end solution Dedicated professionals

Nadere informatie

Wat is Sales Benchmarking?

Wat is Sales Benchmarking? benchmarking Wat is Sales Benchmarking? Sales Benchmarking vergelijkt de belangrijkste Sales prestatie indicatoren van uw organisatie met die van uw directe- en indirecte concurrenten. Benchmarking vindt

Nadere informatie

De online bedrijfsanalysetool PARTNERPROGRAMMA

De online bedrijfsanalysetool PARTNERPROGRAMMA De online bedrijfsanalysetool PARTNERPROGRAMMA MKB ondernemer wil duiding cijfers & strategisch advies van zijn accountant Uitkomst wetenschappelijk onderzoek onder ondernemers Klantonderzoek SRA en Universiteit

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008

Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008 Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008 Inhoud Productontwikkelingomgeving Waar zijn we goed in? Producten pakket en product beleid. Strategische opties Innovatie? Product innoveren Synthem Philips

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Spanningsvelden in digitale marketing Strategieën, cases, kansen en meer

Spanningsvelden in digitale marketing Strategieën, cases, kansen en meer Spanningsvelden in digitale marketing Strategieën, cases, kansen en meer Prof. dr. Peter S.H. Leeflang Prof. dr. Peter C. Verhoef Peter Dahlström MBA Dr. Tjark Freundt Rapport RUGCIC-2013-02 ISBN: 978-90-367-5935-9

Nadere informatie

Customer Experience Management

Customer Experience Management Customer Experience Tele Train Grensverleggend klantcontact Tele Train. Grensverleggend klantcontact. Rendementsverbetering door optimale klantinteractie Een greep uit vragen die bij onze klanten leven

Nadere informatie

Effectief verkopen in het buitenland

Effectief verkopen in het buitenland Effectief verkopen in het buitenland Evenementen Center Beekse Bergen 24 november 2011 Anton van Wezel Grenzeloos Innoveren Effectief verkopen in het buitenland Innovatie commercieel - Verkoop - Noodzaak

Nadere informatie

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Op 3 oktober 2013 hebben Stenden Hogeschool en de provincie Drenthe samen met Transport en Logistiek Nederland, EVO en de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

HR outsourcing, kans of bedreiging?

HR outsourcing, kans of bedreiging? HR outsourcing, kans of bedreiging? Prof. Dr.Luc Sels Gewoon hoogleraar Onderzoekscentrum Personeel & Organisatie Vice-decaan Faculteit ETEW - KU Leuven 1. HR outsourcing, what s in a name? Strategisch,

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor?

Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor? Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor? Jacques Adriaansen Director Every Angle UAMS Executive Professor Service Logistics Forum 24 april 2008 j.adriaansen@everyangle.com

Nadere informatie

Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains

Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains delaatstemeter@gmail.com Walther Ploos van Amstel Amsterdam, April 2010 Waarde creëren met supply chain ICT Nieuwe ICT oplossingen kunnen agrologistiek

Nadere informatie

De kracht van BI & Architectuur

De kracht van BI & Architectuur Samen boeken we succes De kracht van BI & Architectuur in de praktijk Business Intelligence Symposium 2009 Emiel van Bockel BI Awards 2009 2 Voorstellen Emiel van Bockel - Manager Information Services

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Uitkomsten ICT Barometer 2012. Presentatie PON BPO Seminar 14 November 2012

Uitkomsten ICT Barometer 2012. Presentatie PON BPO Seminar 14 November 2012 Uitkomsten ICT Barometer 2012 Presentatie 14 November 2012 Introductie Stefan Westdijk Director Outsourcing & IT Advisory Ernst & Young Oedger Meijborg Manager Outsourcing Advisory Ernst & Young ICT Barometer

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Innoveren = Marktgericht communiceren

Innoveren = Marktgericht communiceren Innoveren = Marktgericht communiceren Inleiding Adviseurs bij Syntens constateren bij bedrijven vaak een gebrek aan aandacht voor de markt. Veel ondernemingen hebben een verstoorde marktdynamiek. Door

Nadere informatie

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit VRAAG: Hoe implementeer je betaalbare en uitvoerbare Real-time-business-optimized-flexibility in uw productiebedrijf?

Nadere informatie

What is your business as UNusual? Tom Gouman The Bridge business innovators

What is your business as UNusual? Tom Gouman The Bridge business innovators What is your business as UNusual? Tom Gouman The Bridge business innovators 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 business innovation The creation and profitable use of the new 12 Innovatie Degree of newness in the

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

De juiste route naar meer klantwaarde. E-book

De juiste route naar meer klantwaarde. E-book De juiste route naar meer klantwaarde E-book Inleiding Klantwaarde Onze verbazing Het ene na het andere onderzoek wordt uitgevoerd. U wordt overladen met informatie. Toch leidt dit niet altijd tot betere

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Finding the optimal solution is An our open standard mind comes standard... Burdock is de verbindende schakel tussen opdrachtgevers

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Blauwdruk voor succesvol FM. Inclusief performance management, contractmanagement en planning en control voor facilitaire organisaties

Blauwdruk voor succesvol FM. Inclusief performance management, contractmanagement en planning en control voor facilitaire organisaties Blauwdruk voor succesvol FM Inclusief performance management, contractmanagement en planning en control voor facilitaire organisaties Inhoud Voorwoord Planning en control voor facilitaire organisaties

Nadere informatie

Verder op weg naar klantrelevantie

Verder op weg naar klantrelevantie Verder op weg naar klantrelevantie Presentatie Customer Award Cases 15 juni 2011 Friesland Bank 2007 Geen eenduidig inzicht in haar klantportefeuille. Onvoldoende inzicht in de klantrentabiliteit. Zeer

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Customer relationship management

Customer relationship management Customer relationship management Overheid versus bedrijfsleven Dr. Marije L. Teerling 2 CRM versus CiRM Customer relationship management (Schellong, 2008) Holistisch management concept Mogelijk gemaakt

Nadere informatie

Uw specialist in technisch management

Uw specialist in technisch management IP-Solutions Het technisch beheer van installaties staat onder druk. De toenemende concurrentie, kostendruk en veranderende wet- en regelgeving vraagt om grotere transparantie, flexibiliteit en efficiency.

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

Meer waarde uit tweede deel Supply Chain

Meer waarde uit tweede deel Supply Chain Reportage Voor contract manufacturer Solectron in Rosmalen is logistiek meer dan alleen het in verzenden van in opdracht gemaakte producten. In toenemende mate vragen klanten om ook andere, meer complexe

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Ontwikkeling in de High TechSystemIndustrie

Ontwikkeling in de High TechSystemIndustrie Ontwikkeling in de High TechSystemIndustrie Verslag van het industrieonderzoek 2007 Prof. ir. Math de Vaan Drs. Klaas de Gier & drs. Laurens Friso Download op www.berenschot.com/innovatie Informatie en

Nadere informatie

Business Cluster Semiconductors East Netherlands

Business Cluster Semiconductors East Netherlands Business Cluster Semiconductors East Netherlands Ledenbijeenkomst 2 november 2010 Roel Fonville Supported by Roel Fonville Ruim 30 jaar Philips: 20 jaar Philips Components & Semiconductors Ontwikkelaar

Nadere informatie

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS!

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! ICT BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! Persconferentie 4 juni 2013 AXA Brussel Agenda 1. Resultaten van de enquête 2013 over de arbeidsmarkt voor digital experts 2. AXA 3. Actiepunten en

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

Kansen voor topsector HTSM:

Kansen voor topsector HTSM: Kansen voor topsector HTSM: Nederlands-Aziatische samenwerking in high-tech clusters Sound analysis, inspiring ideas Nederlands-Aziatische samenwerking biedt kansen voor topsector HTSM Het Nederlandse

Nadere informatie

TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren

TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET [Bold 24pt] Hogere marges Kortere doorlooptijden Sneller reageren op marktveranderingen 1 2015 EXACT - EXACT

Nadere informatie

Partnership en duurzame samenwerking

Partnership en duurzame samenwerking Siemens Healthcare Partnership en duurzame samenwerking Kees Smaling CEO Siemens Healthcare Nederland Restricted Siemens 2013 All rights reserved. Partnership is een hot Page 2 Managed Equipment Service

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B1.1 23 JUNI 2015. VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING, ONDERDEEL 1 (case) 23 JUNI 2015

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B1.1 23 JUNI 2015. VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING, ONDERDEEL 1 (case) 23 JUNI 2015 NIMA B EAMEN BUSINESS MARKETING VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING, ONDERDEEL 1 (case) 23 JUNI 2015 1 NIMA B EAMEN BUSINESS MARKETING Vragen bij de case: BlueSim: goed op weg? (totaal

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Internationale Marketing H4 Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Executive summary Een samenvatting voor het management 1 à 2 pagina s belangrijkste

Nadere informatie

Slim digitaal samenwerken

Slim digitaal samenwerken Slim digitaal samenwerken Empuls: auteurs Erik Rickelman Boukje Scheepmaker Stefan van Gerwen Syntens: Jolande Oostveen-Visser redactie Voorwoord Van fax naar muisklik Tijd besparen, kosten reduceren en

Nadere informatie

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer?

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? De Week van de Ondernemer doet het gehele jaar onderzoek naar de belangrijkste uitdagingen van ondernemers. We presenteren hierbij de belangrijkste uitkomsten.

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Verandermanagement Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Schema strategie Externe analyse Interne analyse Kansen en bedreigingen (Opportunities, Threats) Confrontatieanalyse Sterkten en zwakten

Nadere informatie

Duurzame automatiseringsoplossingen

Duurzame automatiseringsoplossingen A u t o m a t i o n S o l u t i o n s B u s i n e s s o p t i m a l i s a t i e d o o r P r o c e s I n t e g r a t i e Duurzame automatiseringsoplossingen Door mondiale ontwikkelingen en steeds sneller

Nadere informatie

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie.

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie. Inleiding Inleiding Veel bedrijven hebben wel eens een Visie, Missie en Strategie uitgewerkt. Maar slechts weinig bedrijven hebben er ook daadwerkelijk voordeel van. Bij veel bedrijven is het niet meer

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance FINANCE consulting interim management professionals over sis... duurzame relaties met onze opdrachtgevers gebaseerd op kennis van zaken, commitment en oplossingsgerichtheid. Finance is een middelgroot

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie