Standpunt Nieuwe Sanitatie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Standpunt Nieuwe Sanitatie"

Transcriptie

1 Standpunt Nieuwe Sanitatie Vastgesteld door het college van dijkgraaf en hoogheemraden op 12 juni Inleiding Over de manier van inzameling- en zuivering van huishoudelijk afvalwater ontstaan nieuwe inzichten. Als wordt gesproken over Nieuwe Sanitatie dan worden deze nieuwe inzichten aangehaald. Van verschillende kanten is er behoefte om aan te geven hoe het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden met Nieuwe Sanitatie om gaat. De inzichten zijn zeer aan verandering onderhevig. In dit voorstel wordt aangegeven hoe het waterschap er vooralsnog mee om wil gaan. Wat is Nieuwe Sanitatie? Op de huidige, conventionele manier van afvalwaterinzameling en -zuivering wordt het huishoudelijk afvalwater, vaak nog samen met regenwater, via één grote leiding naar één van de zeventien centrale rioolwaterzuiveringsinstallaties van het waterschap afgevoerd en gezuiverd. Dit afvalwater kan echter ook gescheiden worden in deelstromen (bijlage 1): een blauwe (afgekoppeld regenwater), grijze (douche, keuken en afwas- en wasmachine) en zwarte (toilet) waterstroom. Als bij deze laatste gebruik gemaakt wordt van vacuümtoiletten, wordt een ingedikte afvalwaterstroom verkregen (kleine zuiveringsinstallatie, efficiënte zuivering). Bovendien wordt bespaard op drinkwater. Zwart water kan ook nog verder worden gescheiden in een bruine (poep) en gele (plas) afvalwaterstroom. Zwart of bruin water kan grotendeels anaeroob (zonder beluchting, dus op energetisch gunstige wijze) worden gezuiverd en levert dan ook nog eens energie op in de vorm van biogas. Nu gebeurt dit zuiveren hoofdzakelijk aeroob (mét lucht dus) wat veel (beluchtings-)energie kóst. Uit geel water kunnen medicijnresten worden verwijderd en/of nutriënten (kunstmest) worden teruggewonnen. Als het gele water (nadien) biologisch gezuiverd wordt, kan dit op energetisch gunstige wijze (ca. 50% minder energie ten opzichte van een conventionele rioolwaterzuivering). Grijs water vraagt een relatief eenvoudige zuiveringsstap omdat deze stroom maar een beperkte vuillast bevat. Het grootste deel van het water (grijs en blauw) blijft binnen het plangebied. Kernwoorden bij Nieuwe Sanitatie zijn dus: gescheiden afvalwaterstromen, blauw-, zwart-, geel-, bruin- en grijswater en decentrale behandeling. Nieuwe Sanitatie wordt soms verward met IBA s. IBA s zijn zeer kleine conventionele zuiveringsunits (< 10 i.e.) die geplaatst worden als de aansluiting op de riolering (veel) te duur wordt. Er is geen sprake van gescheiden afvalwaterstromen. De gemeente is leidend (en eigenaar). Het Hoogheemraadschap beheert de IBA s. IBA-gebruikers betalen de standaard verontreinigingsheffing (1 of 3 ve s). Bij nieuwe sanitatie geldt een soortgelijke constructie. Over de investeringen zal hier echter een verdeelsleutel moeten worden overeengekomen tussen gemeente, hoogheemraadschap en gebruikers/projectontwikkelaar. Ook juridisch zijn er meerdere mogelijkheden. In het meest voor de hand liggende model is de gemeente eigenaar van het inzamelingssysteem en het Hoogheemraadschap verantwoordelijk voor het beheer (afvoer en verwerking). Over onderhoud en het gebruik door bewoners moeten afspraken worden gemaakt. Praktijkervaringen Praktijkvoorbeelden van de toepassing van enkele Nieuwe Sanitatie technieken als pilot project: Sneek: DeSaH-principe, op wijkniveau wordt sinds 2009 afvalwater van ca. 30 woningen in een garagebox gezuiverd. Het effluent wordt vooralsnog geloosd op de als back-up aangelegde riolering. Het project heeft een vervolg gekregen in de wijk Noorderhoek (232 woningen): vacuümtoiletten, zwartwater-vergisting + GF bijmenging middels vermalers, biogasgebruik in de verwarmingsketels, lokale grijswaterzuivering in mini-wzi; Meppel, Sleen, hoofdkantoor Waterschap Reest en Wieden (buitenland: Kullön village, Palsternacke): No-mix toiletten/scheidingstoiletten 1 /watervrije urinoirs (geel waterinzameling); Deventer (buitenland: Lübeck wijk Flintenbreite, Knittlingen 2, Freiburg wijk Wohnen & Arbeiten 3 ): vacuümtoiletten/riolering; 1 Sinds 2010 stokt de productie van scheidende toiletten, wegens onvoldoende marktafzet, STOWA platform NS

2 Drielanden (Gr.), Culemborg (wijk Lanxmeer): helofytenfilter grijswater. Voordelen van Nieuwe Sanitatie Energie: Besparing op transportenergie door decentrale, lokale behandeling van afvalwater en besparing op zuiveringsenergie vanwege toepasbaarheid van speciale energiezuinige biologische zuiveringstechnieken en het direct vergisten van zwart water. Het is een prestatie als een zuiveringssysteem energieneutraal functioneert. Een eventuele netto-energieproductie van een nieuwe sanitatie-systeem zal daarom beperkt zijn en zal nooit een substantieel onderdeel vormen van de totale energiebehoefte van een woonwijk. Energie kan dus geen doorslaggevend argument zijn voor de implementatie van een nieuw sanitatie-concept 4 ; Gaat verdroging tegen: Een (groot) deel van het water blijft binnen het plangebied. Er kunnen dus nevendoelen worden behaald, zoals bestrijding van droogte. In gebieden met een neerslagtekort kan dit wenselijk zijn; Nieuwe technieken: Door scheiding en bijkomende concentratie van stoffen, komen technieken binnen handbereik die op een gewone, conventionele rwzi niet snel toegepast zouden kunnen worden (actief kool voor verwijdering van medicijnresten, fosfaat- en stikstofterugwinning door kunstmest vorming). Nadelen van Nieuwe Sanitatie Duur: Uit alle door waterschappen uitgevoerde onderzoeken blijkt tot dusverre, dat Nieuwe Sanitatie (aanzienlijk) duurder is dan behandeling van afvalwater op conventionele wijze; Grotere kans op oppervlaktewaterverontreiniging: Het risico op verontreiniging van het oppervlaktewater in het plangebied is groter bij decentrale behandeling van de zwarte afvalwaterstroom. Zeker als dit met behulp van meerdere (kleinere) installaties gebeurt; Lastiger beheersbaar: Kleine schaalgrootte en dus al snel meerdere kleine zuiveringsinstallaties (beheersbaarheid is lastiger, borging van een goede procesvoering is noodzakelijk). Standpunt van het waterschap ten aanzien van Nieuwe Sanitatie Het waterschap staat onder voorwaarden open voor toepassing van nieuwe sanitatiesystemen. Per locatie moet altijd een afweging gemaakt worden waarbij de voordelen van de aanleg van een nieuw sanitatiesysteem afgewogen moeten worden tegen de nadelen. Er zijn verschillende uitvoeringsvormen van nieuwe sanitatiesystemen. Het waterschap acht alleen de zogenaamde Rijnenburg-variant (bijlage 2) kansrijk. De betrokken partijen moeten een afweging maken of de meerkosten opwegen tegen de opbrengsten en overeenstemming bereiken over de verdeling van de meerkosten. Afweging in voorkomende gevallen De afweging tussen een nieuw sanitatiesysteem ( Rijnenburg-variant ) aan de ene kant en conventionele inzameling en afvoer naar de dichtstbijzijnde rwzi aan de andere kant, wordt gemaakt op basis van: 1. kans op gevaar voor volksgezondheid; 2. gevoeligheid van het ontvangende lokale oppervlaktewater: is het risico op oppervlaktewatervervuiling acceptabel?; 3. kosten: hoe verhouden zich de kosten van een Rijnenburg-variant ten opzichte van een systeem met conventionele inzameling en afvoer naar de dichtstbijzijnde rioolwaterzuivering; 4. beheersbaarheid van de verschillende zuiveringsprocessen; en 5. speciale duurzaamheidprincipes: is er sprake van aantoonbare energiewinst, wordt verdroging bestreden, worden medicijnresten uit het afvalwater verwijderd of anders? Het standpunt van het waterschap ten aanzien van Nieuwe Sanitatie is om in voorkomende gevallen aan de hand van bovenstaande afwegingen een kosten/baten analyse water (KBW) op te stellen. 2 In Knittlingen, Duitsland zijn 100 woningen uitgerust met vacuümtoiletten, wordt het zwarte water opgeconcentreerd met ultrafiltratie en vervolgens vergist. Fosfaat wordt middels struviet teruggewonnen, het effluent wordt voor irrigatie gebruikt. 3 In 1999 concept met vacuümtoiletten en MBR 4 Bij nieuwbouwprojecten is de grootste energiewinst in de afvalwaterketen te boeken door de warmte uit doucheen badwater te hergebruiken. Als er een energiebesparingdoelstelling voor het gebied geldt, zijn warmtewisselaars in de doucheputjes één van de meest efficiënte maatregelen

3 Bijlage 1 Schematische weergave Nieuwe Sanitatie

4 Bijlage 2 Rijnenburg variant

5 Bijlage 3 Afkortingen IBA MBR v.e. rwzi Individuele Behandeling Afvalwater (conventionele mini-rwzi voor 1-10 personen) membraanbioreactor, biologische zuiveringstechniek waarbij het actief slib niet met behulp van nabezinktanks wordt gescheiden van het gezuiverde, schone water, maar met behulp van membranen; vervuilingseenheid (de hoeveelheid afvalwater die een inwoner produceert); waterzuiveringsinstallatie

DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING

DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING INLEIDING Landustrie Sneek BV bezit een ruime hoeveelheid kennis en ervaring in het transporteren en behandelen van riool-

Nadere informatie

grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden

grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden Afvalwater als grondstof? Energie winnen uit afvalwater Om energie uit afvalwater te winnen wordt het water van het toilet, eventueel gemengd met groente en fruitafval, vergist. Daarvoor worden een vacuümsysteem,

Nadere informatie

Duurzaam Water Armhoede/Ampsen. Voorstel pilots

Duurzaam Water Armhoede/Ampsen. Voorstel pilots Lettinga Associates Foundation for environmental protection and resource conservation Duurzaam Water Armhoede/Ampsen Voorstel pilots Datum: 21 november 2011 LeAF Projectnummer 11-742 Postbus 500 Auteur

Nadere informatie

Nieuwe sanitatie in Nederland. Bert Palsma

Nieuwe sanitatie in Nederland. Bert Palsma Nieuwe sanitatie in Nederland Bert Palsma Conventioneel is fantastisch! Drinkwater; 125 l/p/dag 180 /jr Riolering 125/ jr RWZI 135/ jr 440,- / huishouden /jr 1 toilet spoeling (5 l) ~ 0,025 1 toilet spoeling

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Samenvatting. 1. Inleiding. 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat. 5.

Inhoudsopgave. Samenvatting. 1. Inleiding. 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat. 5. PROJECT BEHANDELING HUISHOUDELIJK AFVALWATER Inhoudsopgave Samenvatting 1. Inleiding 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat 5. Conclusie 6. Bijlagen

Nadere informatie

Hogeschool Plassen Een project van Hogeschool Windesheim

Hogeschool Plassen Een project van Hogeschool Windesheim Hogeschool Plassen Een project van Hogeschool Windesheim Bert Huizing De aanleiding Onlogisch, omslachtig, zeer milieu onvriendelijk Herkomst afvalwater Andere 8,2 (6%) In liters per persoon/dag en procenten

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater Warm afvalwater verliest een groot deel van zijn warmte in de afvoer en het riool. Als we deze warmte weten terug te winnen, biedt dat grote mogelijkheden

Nadere informatie

Hoe groen zijn uw evenementen?

Hoe groen zijn uw evenementen? Even voorstellen... GMB introduceert SaNiPhos : Europa s eerste urineverwerkingsfabriek voor het verwerken en winnen van nuttige meststoffen uit urine. Terugwinning van fosfaat en stikstof uit urine levert

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater 15 november 2011 Giel Geraeds en Ad de Man Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas Onderwerpen Introductie

Nadere informatie

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Versie: 0.0 Datum: 21-4-2015 Auteur: Vrijgave: M.J.A. Rijpert T. Crum 1 IKN (Innovatie Kenniscentrum Nederland) Copier is de initiatiefnemer

Nadere informatie

Nieuwe sanitatie. Conventionele sanitatie is geweldig. Of misschien?. Hoe kun je dat anders aanpakken? Waarom dan toch nieuwe sanitatie?

Nieuwe sanitatie. Conventionele sanitatie is geweldig. Of misschien?. Hoe kun je dat anders aanpakken? Waarom dan toch nieuwe sanitatie? Nieuwe sanitatie Bert Palsma STOWA 14-10-2015 Conventionele sanitatie is geweldig Drinkwater; 125 l/p/dag 200 /jr Riolering 195/ jr RWZI 175/ jr 575,- / huishouden /jr 1 toilet spoeling (5 l) ~ 0,025 1

Nadere informatie

Aquafin - leerpakket. werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN

Aquafin - leerpakket. werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING Aquafin - leerpakket NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN 1. Hoeveel water gebruikt de Vlaming gemiddeld per dag? 1. 120 liter 2. 80 liter 3. 200 liter 8. Waar komt

Nadere informatie

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe-

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- Vallei & Eem Veluwe Oost Veluwe Noord WELL DRA Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- februari 2015 concept De aanpak handelingsperspectieven Ontwikkelingen maatschappij

Nadere informatie

In deze notitie wordt een overzicht gegeven van de mogelijke concepten, waarbij de nadruk ligt op het zogenaamde no-mix concept.

In deze notitie wordt een overzicht gegeven van de mogelijke concepten, waarbij de nadruk ligt op het zogenaamde no-mix concept. Notitie 178603-002 Betreft Project 'Het nieuwe plassen' - Keuze toilet-systeem dr.ir. J.H. Roorda (Jelle) - Grontmij Nederland bv 1 Aanleiding In het project Het nieuwe plassen worden de mogelijkheden

Nadere informatie

Toelichting en motivatie

Toelichting en motivatie Toelichting en motivatie van partijen in het demonstratieproject voor Decentrale sanitatie en Hergebruik (DesaH) te Sneek. De proefinstallatie voor de verwerking van het toiletwater van 32 woningen. Dit

Nadere informatie

Aquafin - leerpakket. werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN

Aquafin - leerpakket. werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING Aquafin - leerpakket NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN 1. Hoeveel water gebruikt de Vlaming gemiddeld per dag? l 1. 120 liter l 2. 80 liter l 3. 200 liter 2.

Nadere informatie

Afwegingen bij Afvalwaterzuivering

Afwegingen bij Afvalwaterzuivering Afwegingen bij Afvalwaterzuivering Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu De uitgangspunten voor de bescherming van het milieu tegen verontreiniging door de lozing van afvalwater zijn

Nadere informatie

De hoogwaardige zuivering van afvalwater papierfabrieken Eerbeek

De hoogwaardige zuivering van afvalwater papierfabrieken Eerbeek De hoogwaardige zuivering van afvalwater papierfabrieken Eerbeek De drie oprichters van IWE Binnen modern en duurzaam ondernemerschap past het niet om het milieu onnodig te belasten. Een besef dat nu wijdverbreid

Nadere informatie

Waterschoon Noorderhoek Duurzaamheidanalyse. Jacobiene Ritsema

Waterschoon Noorderhoek Duurzaamheidanalyse. Jacobiene Ritsema Waterschoon Noorderhoek Duurzaamheidanalyse Jacobiene Ritsema 1 Onderzoeksvraag Hoe kan het project Waterschoon Noorderhoek worden omschreven en gewaardeerd voor (de verschillende aspecten van) duurzaamheid

Nadere informatie

Nieuwe sanitatie en energie

Nieuwe sanitatie en energie Nieuwe sanitatie en energie Agenda Wat? Waarom? Hoe? Energie Wij zijn de eerste generatie die de gevolgen van klimaatverandering merkt, en de laatste generatie die er iets aan kan doen. Barack Obama UN

Nadere informatie

EVA-Lanxmeer: Resultaten

EVA-Lanxmeer: Resultaten Voorbeeldprojecten EVA-Lanxmeer: Resultaten EVA-Lanxmeer: Resultaten EVA-Lanxmeer Madeleine d Ersu Data Locatie: EVA-Lanxmeer, Culemborg Contact: Stichting EVA Opdrachtgever: Gemeente Culemborg Stadsontwerp:

Nadere informatie

KLAAR VOOR DE TOEKOMST Uitbreiding rwzi Meppel

KLAAR VOOR DE TOEKOMST Uitbreiding rwzi Meppel Waterschap Reest en Wieden P r e s e n t P r e s s Bezoekadres Blankenstein 540 7943 PA Meppel Postadres Postbus 120 7940 AC Meppel Overige gegevens T (0522) 27 67 67 F (0522) 27 67 99 E waterschap@reestenwieden.nl

Nadere informatie

Nieuwe Sanitatie Apeldoorn 2

Nieuwe Sanitatie Apeldoorn 2 FFinal ina l re report p ort Stationsplein 89 POSTBUS 2180 3800 CD AMERSFOORT Nieuwe Sanitatie Apeldoorn 2 TEL 033 460 32 00 FAX 033 460 32 50 Nieuwe Sanitatie Apeldoorn 2 (NSA II) 2013 rapport 26 2013

Nadere informatie

Water Governance. Organisatie van waterbeheer, drinkwatervoorziening en afvalwaterbehandeling,

Water Governance. Organisatie van waterbeheer, drinkwatervoorziening en afvalwaterbehandeling, Water Governance Organisatie van waterbeheer, drinkwatervoorziening en afvalwaterbehandeling, als samenspel van politieke, bestuurlijke, sociaalmaatschappelijke en financiële elementen. www.watergovernancecentre.nl

Nadere informatie

AGENDAPUNT 5. Onderwerp: Krediet aanvraag vervanging puntbeluchting rwzi Leidsche Rijn Nummer: Voorstel. Stelt het college u voor om

AGENDAPUNT 5. Onderwerp: Krediet aanvraag vervanging puntbeluchting rwzi Leidsche Rijn Nummer: Voorstel. Stelt het college u voor om VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 5 Onderwerp: Krediet aanvraag vervanging puntbeluchting rwzi Leidsche Rijn Nummer: 356319 In D&H: 15 maart 2011 Steller: T. Oosterhoff In Cie: BMZ 12 april

Nadere informatie

Sneek Noorderhoek. Innovatief concept geëvalueerd. Gemeente Sudwest Fryslan De Wieren Desah bv SNN Provincie Friesland Wetterskip Fryslan

Sneek Noorderhoek. Innovatief concept geëvalueerd. Gemeente Sudwest Fryslan De Wieren Desah bv SNN Provincie Friesland Wetterskip Fryslan Sneek Noorderhoek Innovatief concept geëvalueerd Gemeente Sudwest Fryslan De Wieren Desah bv SNN Provincie Friesland Wetterskip Fryslan.. Inhoud Noorderhoek het concept Noorderhoek onderzoek en evaluatie

Nadere informatie

Nieuwe stoffen in de waterketen. Jelle Roorda (MWH)

Nieuwe stoffen in de waterketen. Jelle Roorda (MWH) Nieuwe stoffen in de waterketen Jelle Roorda (MWH) Nieuwe stoffen, nieuwe routes! Jelle Roorda (MWH) Nieuwe stoffen Enge stoffen Vergeten stoffen (organische) microverontreinigingen Prioritaire stoffen

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK AFVALWATER ZUIVEREN EN LOZEN IN OOSTERWOLD JUNI 2017

HUISHOUDELIJK AFVALWATER ZUIVEREN EN LOZEN IN OOSTERWOLD JUNI 2017 HUISHOUDELIJK AFVALWATER ZUIVEREN EN LOZEN IN OOSTERWOLD JUNI 2017 INLEIDING U wilt een plan ontwikkelen in Oosterwold. Een van de spelregels van Oosterwold is dat u zelf uw huishoudelijk afvalwater zuivert.

Nadere informatie

EvaluatiE NiEuwE SaNitatiE NoordErhoEk SNEEk 2014

EvaluatiE NiEuwE SaNitatiE NoordErhoEk SNEEk 2014 Final l rereport Evaluatie Nieuwe Sanitatie Noorderhoek Sneek rapport 214 38 Evaluatie Nieuwe Sanitatie Noorderhoek Sneek rapport 214 38 ISBN 978.9.5773.656.8 stowa@stowa.nl www.stowa.nl TEL 33 46 32 FAX

Nadere informatie

BRONGERICHTE INZAMELING EN LOKALE BEHANDELING VAN AFVALWATER

BRONGERICHTE INZAMELING EN LOKALE BEHANDELING VAN AFVALWATER STICHTING TOEGEPAST ONDERZOEK WATERBEHEER Arthur van Schendelstraat 816 POSTBUS 8090 3503 RB UTRECHT BRONGERICHTE INZAMELING EN LOKALE BEHANDELING VAN AFVALWATER stowa@stowa.nl WWW.stowa.nl TEL 030 232

Nadere informatie

GEEN Geen waterzuivering zonder geld. - 's-gravenhage : Ministerie van verkeer en Waterstaat ; Unie van waterschappen, p.

GEEN Geen waterzuivering zonder geld. - 's-gravenhage : Ministerie van verkeer en Waterstaat ; Unie van waterschappen, p. 4* Z 6 - c 87 GEEN Geen waterzuivering zonder geld. - 's-gravenhage : Ministerie van verkeer en Waterstaat ; Unie van waterschappen, 1973. - 5 p. ; 30 cm Informatie inzake de financiering der waterzuivering.

Nadere informatie

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s In vogelvlucht Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s watersysteem De afvalwaterketen Wij beschouwen de afvalwaterketen als één geheel,

Nadere informatie

De klimaatneutrale waterketen

De klimaatneutrale waterketen De klimaatneutrale waterketen Jos Frijns Lelystad, 13 februari 2009 Klimaatverandering: adaptatie ja, maar ook mitigatie Belang van mitigatie voor watersector Gevolgen worden vooral zichtbaar in de waterketen,

Nadere informatie

AGENDAPUNT 4 ONTWERP. Onderwerp: Krediet aanvraag vervanging puntbeluchting rwzi Leidsche Rijn Nummer: Voorstel. Stelt het college u voor om

AGENDAPUNT 4 ONTWERP. Onderwerp: Krediet aanvraag vervanging puntbeluchting rwzi Leidsche Rijn Nummer: Voorstel. Stelt het college u voor om VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 4 Onderwerp: Krediet aanvraag vervanging puntbeluchting rwzi Leidsche Rijn Nummer: 356319 In D&H: 15 maart 2011 Steller: T. Oosterhoff In Cie: BMZ 12 april

Nadere informatie

Lettinga Associates Foundation

Lettinga Associates Foundation Lettinga Associates Foundation for environmental protection and resource conservation waterpilots ADEL, eindrapportage Opdrachtgever: Gemeente Lochem Datum: 12 november 2012 Auteurs: Jan Weijma Tiemen

Nadere informatie

55e Vakantiecursus in Drinkwatervoorziening & 22e Vakantiecursus in Riolering en Afvalwaterbehandeling URINE APART INZAMELEN? Introductie Afvalwaterzuivering vindt zijn oorsprong in de behoefte om de stedelijke

Nadere informatie

Beleid Programmalijn 3 Duurzaam zuiveren Vastgesteld door het BOSAZ op 21 april 2016

Beleid Programmalijn 3 Duurzaam zuiveren Vastgesteld door het BOSAZ op 21 april 2016 Beleid Programmalijn 3 Duurzaam zuiveren Vastgesteld door het BOSAZ op 21 april 2016 De SAZ+ werkt volgens vier programmalijnen naar de stip op de horizon: 1. Van vervangen naar verbeteren 2. Aanpak rioolvreemd

Nadere informatie

Nieuwe sanitatie en (energie)

Nieuwe sanitatie en (energie) Nieuwe sanitatie en (energie) prestatie boordelingsmethoden. STOWA afvalwaterketen symposium Jan de Wit, 24 mei 2011 Kom verder. Saxion. b lk d h d f l De bulk van de energie-inhoud van afvalwater Is thermisch

Nadere informatie

Pharmafilter. april 2012

Pharmafilter. april 2012 Pharmafilter Resultaten DEMONSTRATIEPROJECT IN HET Reinier de Graaf Gasthuis Delft april 2012 Pharmafilter een schoner ziekenhuis, een schoner milieu Afval door de riolering afvoeren, voor een schoner

Nadere informatie

Individuele Behandeling van Afvalwater de natuurlijke zuivering

Individuele Behandeling van Afvalwater de natuurlijke zuivering Individuele Behandeling van Afvalwater de natuurlijke zuivering Individuele waterzuivering met actief slib De afkorting IBA staat voor Individuele Behandeling van Afvalwater. Het is een toestel dat verplicht

Nadere informatie

Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139)

Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139) Notitie HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. WATER TECHNOLOGY Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139) Aan : E. Rekswinkel, M. Boersen Van : Wim Wiegant Controle

Nadere informatie

Naar een energieneutrale waterkringloop. Een stip op de horizon

Naar een energieneutrale waterkringloop. Een stip op de horizon Naar een energieneutrale waterkringloop Een stip op de horizon Een stip op de horizon Energie in de kringloop waterschap Regge en Dinkel en waterschap Groot Salland werken aan initiatieven op het gebied

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland. Situatie per 31 december 2012

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland. Situatie per 31 december 2012 Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Situatie per 31 december 2012 Inzameling, transport en behandeling van Afvalwater in Nederland Situatierapport 2012 ex artikel 16 van richtlijn

Nadere informatie

Officiële uitgave van het dagelijks bestuur van het Waterschap Scheldestromen. Beleidsregels berekening van vervuilingswaarde IBA systemen

Officiële uitgave van het dagelijks bestuur van het Waterschap Scheldestromen. Beleidsregels berekening van vervuilingswaarde IBA systemen WATERSCHAPSBLAD Officiële uitgave van het dagelijks bestuur van het Waterschap Scheldestromen Nr. 7132 2 augustus 2017 Beleidsregels berekening van vervuilingswaarde IBA systemen Artikel 1 Definities In

Nadere informatie

Beleidsnotitie Uitwerking beleid Nieuwe Sanitatie

Beleidsnotitie Uitwerking beleid Nieuwe Sanitatie Beleidsnotitie Uitwerking beleid Nieuwe Sanitatie Waterschap Reest en Wieden Opstellers: ir. P. (Paul) Telkamp (Tauw) en Hans Geerse Datum augustus 2010 Van: Huidige situatie regenwater afkoppeling grijswater

Nadere informatie

Toepassing van Anaerobe MBR-Membranen: een Praktijkvoorbeeld. AQUARAMA ANAEROBE MBR - PANTAREIN WATER 2

Toepassing van Anaerobe MBR-Membranen: een Praktijkvoorbeeld. AQUARAMA ANAEROBE MBR - PANTAREIN WATER 2 Toepassing van Anaerobe MBR-Membranen: een Praktijkvoorbeeld. AQUARAMA 2016 - ANAEROBE MBR - PANTAREIN WATER 2 Aanleiding? - Z o e k e n n a a r e e n g e s c h i k t e t e c h n o l o g i e v o o r d

Nadere informatie

Excursie Rioolwaterzuivering van Waterschap Vallei en Veluwe te Apeldoorn. d.d

Excursie Rioolwaterzuivering van Waterschap Vallei en Veluwe te Apeldoorn. d.d Excursie Rioolwaterzuivering van Waterschap Vallei en Veluwe te Apeldoorn. d.d.23-06-2017. We werden rond 14.00 uur verwelkomd door de heren Dick v.d.outenaar, die als spreker optrad, samen met Arjan Buitenhuis

Nadere informatie

deugd Duurzame Energie Uit Geconcentreerde stromen Deventer rapport

deugd Duurzame Energie Uit Geconcentreerde stromen Deventer rapport Fina Final l rereport deugd Duurzame Energie Uit Geconcentreerde stromen Deventer rapport 2011 27 DEUGD Duurzame Energie Uit Geconcentreerde stromen Deventer rapport 2011 27 ISBN 978.90.5773.538.7 stowa@stowa.nl

Nadere informatie

Publieksmilieujaarverslag 2014

Publieksmilieujaarverslag 2014 Publieksmilieujaarverslag 2014 Waarom dit milieujaarverslag? Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard is wettelijk verplicht om voor de afvalwaterzuiveringsinstallatie (awzi) Kralingseveer

Nadere informatie

12/02/2014. Bewonersvergadering Bouwen waterzuiveringsinstallatie omgeving Herentalsebaan en Dijkstraat te Zandhoven

12/02/2014. Bewonersvergadering Bouwen waterzuiveringsinstallatie omgeving Herentalsebaan en Dijkstraat te Zandhoven 12/02/2014 Bewonersvergadering Bouwen waterzuiveringsinstallatie omgeving Herentalsebaan en Dijkstraat te Zandhoven 1 Inhoud presentatie 1. Voorstelling Pidpa Riolering 2. Voorstelling van het project

Nadere informatie

SCHOON EN VEILIG WATER

SCHOON EN VEILIG WATER SCHOON EN VEILIG WATER Publicatie Afvalwater 2011 U staat er vast niet dagelijks bij stil wat er allemaal voor nodig is om het afvalwater en regenwater in te zamelen, te transporteren en te zuiveren.

Nadere informatie

Waterschapsbelasting 2015

Waterschapsbelasting 2015 Waterschapsbelasting 2015 uw bijdrage aan droge voeten en schoon water Het hoogheemraadschap van Rijnland zorgt voor droge voeten en schoon water, en dat kost geld. Om alles te kunnen bekostigen, zijn

Nadere informatie

Waterschapsenergie, Waterschap Aa en Maas, Den Bosch

Waterschapsenergie, Waterschap Aa en Maas, Den Bosch Voorbeeldprojecten Waterschapsenergie, Waterschap Aa en Maas, Den Bosch Waterschapsenergie, Waterschap Aa en Maas, Den Bosch Data Contact: Waterschap Aa en Maas Meer informatie: www.aaenmaas.nl Water Hitte

Nadere informatie

Lettinga Associates Foundation

Lettinga Associates Foundation Lettinga Associates Foundation for environmental protection and resource conservation Inventarisatie mogelijke waterpilots ADEL Opdrachtgever: Gemeente Lochem Datum: 4 mei 2012 Auteurs: Jan Weijma Tiemen

Nadere informatie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Doelstelling thema bijeenkomst: Inzicht in ontwikkelingen bij overheid, industrie en agrarische sector Inzicht in kansen voor synergie

Nadere informatie

Nieuwe Sanitatie Bert Palsma Bjartur Swart

Nieuwe Sanitatie Bert Palsma Bjartur Swart Nieuwe Sanitatie Bert Palsma Bjartur Swart 24 Nieuwe Sanitatie Perspectieven Inhoudsopgave Introductie 1 Wat is Nieuwe Sanitatie? 3 Van trend tot norm? Welke maatschappelijke ontwikkelingen hebben invloed

Nadere informatie

Fosfaatterugwinning Waterstromen Locatie Olburgen

Fosfaatterugwinning Waterstromen Locatie Olburgen Fosfaatterugwinning Waterstromen Locatie Olburgen Arjan Jansen of Lorkeers 22 juni 2011, expertmeeting fosfaat in balans, Doesburg Waterstromen BV 12 jaar oude dochter van Waterschap Rijn & IJssel 20 medewerkers,

Nadere informatie

Werkblad voor de leerling

Werkblad voor de leerling Werkblad voor de leerling werken aan zuiver water 1. Kies het juiste antwoord Water uit een gemengd rioolstelsel dat op de RWZI wordt verwerkt is: 1. regenwater 2. huishoudelijk afvalwater 3. een mengsel

Nadere informatie

DE AMBTENAAR BELAST MET DE HEFFING VAN HET HOOGHEEMRAADSCHAP AMSTEL, GOOI EN VECHT

DE AMBTENAAR BELAST MET DE HEFFING VAN HET HOOGHEEMRAADSCHAP AMSTEL, GOOI EN VECHT DE AMBTENAAR BELAST MET DE HEFFING VAN HET HOOGHEEMRAADSCHAP AMSTEL, GOOI EN VECHT (AH 09/05) Beleidsregels voor de berekening van de vervuilingswaarde van vanuit IBA systemen geloosd afvalwater van huishoudelijke

Nadere informatie

HAMERSTUK. Beslispunt 1 is aangepast in die zin dat in te stemmen met gewijzigd is in kennis te nemen van.

HAMERSTUK. Beslispunt 1 is aangepast in die zin dat in te stemmen met gewijzigd is in kennis te nemen van. HAMERSTUK VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 10 Onderwerp: Realisatie uitbreiding afvalwatertransportsysteem Houten Nummer: 515150 In D&H: 16 oktober 2012 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen. 29 november 2012 H. Kuipers

ALGEMENE VERGADERING. 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen. 29 november 2012 H. Kuipers VERGADERDATUM SECTOR/AFDELING 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen STUKDATUM NAAM STELLER 29 november 2012 H. Kuipers ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP 7 Renovatie en upgrade

Nadere informatie

VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid

VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder

Nadere informatie

Inleiding KIVI Kring Stedendriehoek. Inleider: dijkgraaf Herman Dijk

Inleiding KIVI Kring Stedendriehoek. Inleider: dijkgraaf Herman Dijk Inleiding KIVI Kring Stedendriehoek Inleider: dijkgraaf Herman Dijk WATERSCHAPPEN IN NEDERLAND 26 GEBIED GROOT SALLAND oppervlakte: 120.000 ha, inwoners: 360.000 ALGEMEEN BESTUUR voorzitter + 25 leden

Nadere informatie

Forum relinen 2014. "Renoveren als instrument voor verbeteren doelmatigheid" Huidige situatie. Opbouw. Visitatiecommissie.

Forum relinen 2014. Renoveren als instrument voor verbeteren doelmatigheid Huidige situatie. Opbouw. Visitatiecommissie. Forum Relinen & Rioolbeheer 2014 Datum: 20 november 2014 in Hotel Vianen Organisatie: Stichting Kenniscentrum Rioolrenovaties "Renoveren als instrument voor verbeteren doelmatigheid" Wat is doelmatigheid?

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

Decentrale Sanitatie en Hergebruik (DeSaH/ DeSaR)

Decentrale Sanitatie en Hergebruik (DeSaH/ DeSaR) Decentrale Sanitatie en Hergebruik (DeSaH/ DeSaR) Jan Bargboer Wethouder CDA-CU Gemeente Sneek/ Gemeente Súdwest Fryslân Even voorstellen: Jan Bargboer Wethouder sinds april 2004 (CDA-CU) 1e periode als

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

DE RWZI VAN DE TOEKOMST LOGGE INSTALLATIE OF BOUWPAKKET? AFVALPUNT OF OMZETPUNT? ... .»0. Tekst Marloes Hooimeijer 1 Beeld istockphoto. ai di é... ...

DE RWZI VAN DE TOEKOMST LOGGE INSTALLATIE OF BOUWPAKKET? AFVALPUNT OF OMZETPUNT? ... .»0. Tekst Marloes Hooimeijer 1 Beeld istockphoto. ai di é... ... . ai di é..........»0...... Tekst Marloes Hooimeijer 1 Beeld istockphoto DE RWZI VAN DE TOEKOMST LOGGE INSTALLATIE OF BOUWPAKKET? AFVALPUNT OF OMZETPUNT? THEMA 5 Zuiveren van rioolwater is niet meer "roeren

Nadere informatie

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Page 1 of 5 Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Auteur: Anne Bosma, Tony Flameling, Toine van Dartel, Ruud Holtzer Bedrijfsnaam: Tauw, Waterschap De Dommel Rioolwaterzuiveringen

Nadere informatie

Afval en afvalwater: wat kunnen we leren van het verleden? Jeroen Langeveld, TU Delft

Afval en afvalwater: wat kunnen we leren van het verleden? Jeroen Langeveld, TU Delft Afval en afvalwater: wat kunnen we leren van het verleden? Jeroen Langeveld, TU Delft Afvalverwerking in NL: een succesnummer! Vast vuil problematiek opgelost Verwaarding al lang op agenda! Bron- versus

Nadere informatie

Page 1

Page 1 www.colsen.nl Page 1 Inhoudsopgave Deel I: Hydrobusiness en Colsen I.1. Over Hydrobusiness I.2. Over Colsen Deel II: AWZI Vion II.1. Oorspronkelijke AWZI II.2. Nieuwe AWZI II.3. Wat kost het? www.colsen.nl

Nadere informatie

PROGRAMMA VOOR AANLEG EN BEHEER VAN IBA'S

PROGRAMMA VOOR AANLEG EN BEHEER VAN IBA'S PROGRAMMA VOOR AANLEG EN BEHEER VAN IBA'S KENMERK : 473629 VV : 25 november 2004 BIJLAGE(N) : 1 AGENDAPUNT : STUKNUMMER : 1 Delft, 19 oktober 2004 AAN DE VERENIGDE VERGADERING VAN DELFLAND, Aanleiding

Nadere informatie

Schoon water. Hoe zuiveren wij uw afvalwater?

Schoon water. Hoe zuiveren wij uw afvalwater? Schoon water Hoe zuiveren wij uw afvalwater? Welkom bij een van de rioolwaterzuiveringsinstallaties van Waterschap Peel en Maasvallei. Schoon regenwater kan prima worden opgevangen in een regenwaterbuffer.

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Directoraat-Generaal Water Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Milieubeheer Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Inzameling, transport en behandeling

Nadere informatie

Ketenanalyse RWZI s. Revisie Auteur Datum Toelichting 01. Reinoud Goudswaard

Ketenanalyse RWZI s. Revisie Auteur Datum Toelichting 01. Reinoud Goudswaard Ketenanalyse RWZI s Revisie Auteur Datum Toelichting 01. Reinoud Goudswaard 18-01-2013 Bij deze revisie is de CO 2 reductie door het toepassen van groene energie gekwantificeerd en is de techniek Nereda

Nadere informatie

RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012

RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012 RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012 Archimedesweg 1 CORSA nummer: 14.48265 postadres: versie: Definitief postbus 156 auteur: Irene van der Stap 2300 AD Leiden oplage: Digitaal telefoon (071) 3 063

Nadere informatie

Activiteitenbesluit milieubeheer

Activiteitenbesluit milieubeheer Activiteitenbesluit milieubeheer Algemene regels en maatwerkbeschikking voor de lozingssituatie van: VOF Hoekstra Lozingsadres: Lisdoddeweg 61 Lelystad Waterschap Zuiderzeeland Team Waterprocedures Postbus

Nadere informatie

2 De zuivering van afvalwater Typen bedrijfsafvalwater De zuivering in vogelvlucht Afsluiting 21

2 De zuivering van afvalwater Typen bedrijfsafvalwater De zuivering in vogelvlucht Afsluiting 21 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Waterverontreiniging: aard en omvang 9 1.1 Oorzaken van de waterverontreiniging 9 1.2 Om welke stoffen gaat het? 10 1.3 Kengetallen van waterverontreiniging 12 1.4 Afsluiting

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Directoraat-Generaal Water Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Milieubeheer Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Inzameling, transport en behandeling

Nadere informatie

Energiepark Olburgen

Energiepark Olburgen Energiepark Olburgen Een samenwerking van Waterstromen, Waterschap Rijn & IJssel & Aviko Door Richard Haarhuis Waterstromen B.V. 8 april 2010 Onderwerpen Over Waterstromen Locatie Olburgen Stap voor Stap

Nadere informatie

Missie, visie en strategie slibverwerking waterschap Rijn en IJssel

Missie, visie en strategie slibverwerking waterschap Rijn en IJssel BIJLAGE 1 Missie, visie en strategie slibverwerking waterschap Rijn en IJssel Missie We verwerken het zuiveringsslib tegen de laagste maatschappelijke kosten, waarbij we ons inzetten de in het slib aanwezige

Nadere informatie

Een plan ontwikkelen in Oosterwold. Themagids Hoe kan ik afvalwater zuiveren? (over huishoudelijk afvalwater)

Een plan ontwikkelen in Oosterwold. Themagids Hoe kan ik afvalwater zuiveren? (over huishoudelijk afvalwater) Een plan ontwikkelen in Oosterwold Themagids Hoe kan ik afvalwater zuiveren? (over huishoudelijk afvalwater) Waterschap Zuiderzeeland Postbus 229 8200 AE LELYSTAD telefoon: (0320) 274 911 fax: (0320) 247

Nadere informatie

Module B4000 Individuele behandeling van afvalwater: IBA-systemen

Module B4000 Individuele behandeling van afvalwater: IBA-systemen Module B4000 Individuele behandeling van afvalwater: IBA-systemen Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Wat is veranderd? 3 1.3 Opsteller en begeleidingscommissie 3 1.4 Leeswijzer 3 2 Samenstelling

Nadere informatie

De afvalwaterzuivering als energiefabriek

De afvalwaterzuivering als energiefabriek De afvalwaterzuivering als energiefabriek Joop Colsen Energiebesparing op RWZI s anno 2010 www.colsen.nl info@colsen.nl Introductie (1) Afvalwaterzuivering levert energie op: Door vergisting van biomassa

Nadere informatie

Decentraal Watermanagement. Bouwstenen voor Ingenieurs en Architecten Regenwater.com Grijswater.com Infiltratie.com

Decentraal Watermanagement. Bouwstenen voor Ingenieurs en Architecten Regenwater.com Grijswater.com Infiltratie.com Decentraal Watermanagement Bouwstenen voor Ingenieurs en Architecten Regenwater.com Grijswater.com Infiltratie.com GEP 2013 GEP Dehoust Gruppe Dehoust Stahltanks, Nienburg GEP Umwelttechnik, Eitorf GEP

Nadere informatie

FOSFAATFABRIEK. Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat

FOSFAATFABRIEK. Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat FOSFAATFABRIEK Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) (Rafaël Lazaroms, coördinator klimaat en energie Unie van Waterschappen) 1 mei 2012 1 Inhoud presentatie Green

Nadere informatie

Inleiding KNAG 7 december 2012. Dijkgraaf Herman Dijk

Inleiding KNAG 7 december 2012. Dijkgraaf Herman Dijk Inleiding KNAG 7 december 2012 Dijkgraaf Herman Dijk WATERSCHAPPEN IN NEDERLAND 25 GEBIED GROOT SALLAND oppervlakte: 120.000 ha, inwoners: 360.000 26% onder zeeniveau Wanneer geen dijken/duinen: 66% regelmatig

Nadere informatie

Gezondheid en sanitatie. Imke Leenen

Gezondheid en sanitatie. Imke Leenen Gezondheid en sanitatie Imke Leenen Waarom aandacht hiervoor? 2 Maatschappij is in beweging: veranderend klimaat andere sanitatieconcepten verstedelijking duurzaamheid (terugwinning energie en stoffen)

Nadere informatie

waterketen Omvang en metingen Zwolle 24 mei 2011 Jeroen Kluck

waterketen Omvang en metingen Zwolle 24 mei 2011 Jeroen Kluck Thermische h energie in de waterketen Omvang en metingen Zwolle 24 mei 2011 Jeroen Kluck Inhoud Energie in de waterketen t Meetproject t Zwolle Meer energie voor water Energie in de waterketen? Elektriciteit

Nadere informatie

Roelof J. Stuurman. 11 juli 2011

Roelof J. Stuurman. 11 juli 2011 Roelof J. Stuurman Een Proeftuin waarin toegepast innovatief onderzoek wordt gedaan om een gezonde energie- en waterneutrale Uithof te bereiken die geen nadelige invloed heeft op zijn omgeving en waar

Nadere informatie

Warmterecuperatie uit gemeentelijke riolering - een haalbare kaart?

Warmterecuperatie uit gemeentelijke riolering - een haalbare kaart? Warmterecuperatie uit gemeentelijke riolering - een haalbare kaart? Wendy Francken Directeur VLARIO 1 11 Europese partners Uit 6 landen Met 1 gemeenschappelijk doel De waterketen te verduurzamen door:

Nadere informatie

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Versie: 0.1 Datum: 23-11-2015 Auteur: Vrijgave: P. Cleijne T. Crum 1 IKN (Innovatie Kenniscentrum Nederland) Copier is de initiatiefnemer

Nadere informatie

AGENDAPUNT 9 ONTWERP. Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495. Voorstel. Het college stelt u voor om

AGENDAPUNT 9 ONTWERP. Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495. Voorstel. Het college stelt u voor om VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 9 Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495 In D&H: 16-07-2013 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ 03-09-2013 Telefoonnummer: (030) 6345726

Nadere informatie

IBA en andere toepassingen

IBA en andere toepassingen Studiedag helofytenfilters Frans Debets IBA en andere toepassingen www.debetsbv.nl www.oogstbaarlandschap.nl www.benutregenwater.nl www.ibahelpdesk.nl 1- 20 jaar IBA systemen Individuele Behandeling van

Nadere informatie

Emissie-aanpak en biologisch goed afbreekbare (potentieel) zwarte lijst-stoffen.

Emissie-aanpak en biologisch goed afbreekbare (potentieel) zwarte lijst-stoffen. Emissie-aanpak en biologisch goed afbreekbare (potentieel) zwarte lijst-stoffen. Aan: Van: Bibliotheek S.v.p.../.. keer kopieeren (^KELZIJDIG^Dt^ELZIJPTG VpQrkant/achterkant orfdlkz (W> papier daai-ria^nde-te^)/

Nadere informatie

Publieksmilieujaarverslag 2013

Publieksmilieujaarverslag 2013 Publieksmilieujaarverslag 2013 Waarom dit milieujaarverslag? Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard is wettelijk verplicht om voor de afvalwaterzuiveringsinstallatie (awzi) Kralingseveer

Nadere informatie

Eindbalans Compostmeer

Eindbalans Compostmeer Eindbalans Compostmeer Bjartur Swart 10 augustus 2016 1 Inhoud Inleiding... 3 1 Doelstelling en aanpak Compostmeer... 3 2 Korte samenvatting van de uitgevoerde onderzoeken en toelichting hierop en beschrijving

Nadere informatie

Afvalwaterzuivering in het verschiet voor La Paz, Bolivia

Afvalwaterzuivering in het verschiet voor La Paz, Bolivia Afvalwaterzuivering in het verschiet voor La Paz, Bolivia Stefanie Stubbé (TU Delft, Wetsus Academy), Michel Riemersma, Cees Keetelaar (Royal HaskoningDHV), Jules van Lier (TU Delft) In La Paz kunnen 125.000

Nadere informatie