Arnold Schilder: Toezichthouders moeten niet alleen sticks, maar ook carrots laten zien!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Arnold Schilder: Toezichthouders moeten niet alleen sticks, maar ook carrots laten zien!"

Transcriptie

1 Arnold Schilder: Toezichthouders moeten niet alleen sticks, maar ook carrots laten zien! Jan Backhuijs - vaktechnisch bureau (National Office), Assurance Peter Eimers - vaktechnisch bureau (National Office), Assurance Nederlanders op internationale topposities. Een van hen is Arnold Schilder. Sinds 2009 is hij de voorzitter van de IAASB, de International Auditing and Assurance Standards Board. Wat zijn de werkzaamheden van de IAASB, in welke internationale context opereert Schilder, welke culturele verschillen zijn er, en wat zijn Schilders persoonlijke doelstellingen? Spotlight ging met hem in gesprek. U bent de voorzitter van de IAASB, niet te verwarren met de IASB. Wat is de IAASB en wat is de relatie met de Nederlandse Beroepsorganisatie voor Accountants (NBA)? Arnold Schilder, voorzitter IAASB In de jaren 70 hebben NIVRA en enkele andere vooroplopende landen IFAC opgericht. Dat was een initiatief van accountants om op internationaal niveau dingen met elkaar af te spreken in een wereld die kleiner en meer geïntegreerd werd. Dat heeft ook tot standaard- 6 Spotlight Jaargang uitgave 4

2 settingactiviteiten geleid. In dit verband is ook de IAASB opgericht (toen nog onder een andere naam), met als doelstelling om de assurancestandaarden wereldwijd uit te zetten. Maar voor de internationale invoering ervan heb je een basis nodig. Die ligt bij de nationale beroepsorganisaties die lid zijn van IFAC zoals NIVRA. Die hebben de verplichting ervoor te zorgen dat de standaarden daadwerkelijk worden ingevoerd. De IAASB is een onafhankelijke standard setting board die de standaarden op eigen gezag bepaalt na stemming door de leden van de board. IFAC heeft daarop geen enkele invloed en zorgt alleen voor ondersteuning van de processen en de financiën. Een veel gehoorde uitspraak is dat wie betaalt, bepaalt. Dat werkt zo niet bij ons. Er zijn enkele structuren om ons heen gebouwd die dat feitelijk niet mogelijk maken. Dat is gebeurd met instemming van onder meer de IOSCO, de Wereldbank, de Europese Commissie en het Basel Committee. Twee belangrijke organen in dit verband zijn de PIOB en de CAG. De PIOB gaat niet inhoudelijk met ons in debat maar kijkt toe op hoe wij in een Tabel 1. Betekenis van afkortingen afkorting CAG IFAC IAASB IASB IOSCO ISA NBA NIVRA PIOB Betekenis Consultative Advisory Group International Federation of Accountants International Auditing and Assurance Standards Board International Accounting Standards Board International Organization of Securities Commissions International Standard on Auditing Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants Tabel 2. Leden van de IAASB in 2011 Arnold Schilder (voorzitter) aantal zorgvuldige stappen van de eerste gedachte tot een finale standaard komen. Dat betekent onder andere dat we alle commentaren die binnenkomen zorgvuldig analyseren en verwerken, en uitleggen wat we ermee hebben gedaan. De PIOB heeft in al onze vergaderingen een waarnemer. Om zelf te zien dat we het netjes doen. Het tweede orgaan is de CAG, een orgaan met meer dan 30 deelnemende organisaties. Die geven een wereldwijde doorsnede vanuit alle invalshoeken zoals toezichthouders, verschaffers van informatie, gebruikers en analisten. Zij komen twee keer per jaar bijeen met hun eigen voorzitter. Twee dagen lang lopen ze Nederlands Instituut van Registeraccountants (vormt thans samen met NOvAA de NBA) Public Interest Oversight Board Nederland Jianshen Chen China Diana Hillier (vicevoorzitter) Verenigd Koninkrijk Valdir Coscodai Brazilië Arch Archambault Verenigde Staten Phil Cowperthwaite Canada Jean Blascos Frankrijk Cédric Gélard Frankrijk Gert Jönsson Zweden Jon Grant Verenigd Koninkrijk Caithlin Mc Cabe Australië Ashif Kassam Kenia Dan Montgomery Verenigde Staten Merran Kelsall Australië Tomokazu Sekiguchi Japan William R. Kinney Verenigde Staten David Swanney Verenigd Koninkrijk Abdullah Yusuf Pakistan met mij als voorzitter en de voorzitters van de IAASB-taskforces door alle belangrijke projecten heen. Daaruit komen vele commentaren. Het is aan ons om daarmee zorgvuldig rekening te houden. Ook hier zit de PIOB bij om erop te letten dat we het goed oppakken en dat de commentaren van de CAG nadrukkelijk in de IAASB worden verwoord bij de verschillende agendapunten. Een ander belangrijk punt betreft de samenstelling van de IAASB en het proces binnen onze board. In de IAASB zitten accountants uit de openbare praktijk en non-practitioners, mensen die niet actief bij een kantoor werkzaam zijn, in een verhouding. Om de discussies niet te laten domineren door de vaktechnici die het allemaal weten, moet ik ervoor zorgen dat iedereen aan de beurt komt. Ook degenen die niet zo vertrouwd zijn met de materie. En dat zijn non-practitioners bijna per definitie, zeker als ze ook nog niet van huis uit Engels spreken. De leden van de IAASB komen van her en der in de wereld. En daarbinnen zitten ook weer allerlei evenwichten. Er zitten mensen vanuit grote kantoren en kleine kantoren. De non-practitioners komen niet alleen vanuit toezicht. Zo komt onze man uit Pakistan van de belastingdienst. Spotlight Jaargang uitgave 4 7

3 Bovendien heb je boven de PIOB de Monitoring Group, vergelijkbaar met de Monitoring Board van de IASB. In deze Monitoring Group zitten het Basel Committee, de Europese Commissie, de Financial Stability Board, de International Association of Insurance Supervisors, de IOSCO en de Wereldbank, en het International Forum of Independent Audit Regulators als waarnemer. Voor IFAC resteert een belangrijke rol via zijn Nominating Committee, dat de benoeming van de leden van de IAASB behandelt. Maar ook daar zijn op aandringen van de PIOB en de Monitoring Group afspraken over gemaakt. Vanaf 2012 kan iedereen iedereen kandidaat stellen. Het is de taak van het Nominating Committee een selectie te maken die rekening houdt met al die balansen die ik al noemde: geografie, cultuur, geslacht, professionele afkomst. Zodat het een high quality board blijft. En ook hierbij zit de PIOB. Hoe komt de agenda van de IAASB tot stand? We hebben telkens een werkprogramma voor drie jaren. Toen ik in 2009 voorzitter werd, was net daarvoor het programma tot en met 2011 vastgesteld. Nu zijn we bijna klaar met het opstellen van het programma voor 2012 tot en met Wij hebben eerst openbaar geconsulteerd en gevraagd wat relevante partijen zien als prioriteiten. Daarna hebben we een concept opgesteld met de lopende projecten, de projecten waarmee we nog niet zijn begonnen maar waaraan we waarschijnlijk gaan beginnen. En een aantal onderwerpen waaraan je ook zou kunnen denken. We hebben een heleboel commentaar binnen gekregen, dat we op dezelfde transparante manier hebben behandeld. Zeker het commentaar van de leden van de Monitoring Group, zoals de IOSCO en de Wereldbank, weegt dan zwaar. Daaruit kwam in elk geval veel support voor wat we nu doen: maak de projecten waarmee je bezig bent goed af. Over de mogelijke toekomstige projecten bestond veel consensus. Maar er waren ook onderwerpen waarvan men zei dat het niet zo n haast heeft. Dat hebben we vertaald in een actieplan met projecten die deels voortvloeien uit de huidige werkzaamheden en deels nieuw zijn. De IAASB maakt standaarden, maar is geen wetgever. In de voorbereidingen van een standaard kunnen ook wetgevers hun commentaar geven, en dat wordt dan bij de totstandkoming meegewogen. Als er dan een nieuwe standaard is, is het vervolgens aan de landen om de stap naar wetgeving te zetten. Daarbij kan ieder land weer zijn eigen gang gaan. Hoe ervaart u dat proces? Als ik één ding boven aan mijn lijstje had toen ik aantrad, was het dit punt. Van 2003 tot en met 2008 zijn de ISAs grondig herschreven en herzien. Deze zogenoemde Clarified ISAs waren nagenoeg klaar toen ik kwam, de laatste zijn in maart 2009 geaccordeerd. Vervolgens ben je de ambassadeur van die Clarified ISAs, met nadrukkelijk als doelstelling ervoor te zorgen dat ze wereldwijd worden ingevoerd. Inmiddels zijn er zo n 75 landen uit alle werelddelen die de Clarified ISAs hebben ingevoerd. In Europa zijn het 20 van de 27 lidstaten. Als IAASB houden we bij wat er wereldwijd gebeurt. Wat we zien is dat er weinig carve-outs zijn, soms een paar heel specifieke. Wat je veel meer ziet, zijn aanvullingen. In principe komt het erop neer dat landen de ISAs in hun eigen nationale wet zetten of, zoals de NBA mag, bij kracht van wet van toepassing verklaren. Als het gaat om landen die een korte historie op dit terrein hebben, zie je over het algemeen dat ze die letterlijk overnemen. Voor hen is het belangrijkste de vertaling. Zo komt er nu een Spaanse vertaling die alle Spaanstalige landen zonder eraan te morrelen overnemen. China voert het in met wat kleine toevoegingen. De grootste witte vlek zijn nog Rusland en de omringende vroegere communistische landen. Waar we kunnen, proberen we daarbij te helpen. Soms door te verwijzen naar andere hulpmaterialen zoals een heel goede guide over ISAs toegespitst op de minder complexe omgevingen. Of bijvoorbeeld een specifiek probleem in India. Die zitten heel erg met sommige toepassingen van ISA 600 Audits of Group Financial Statements. Met name bij banken die een heleboel filialen hebben, die door kleine accountants worden gecontroleerd. Hoe moeten die groepsaccountants het proces van reviews en working papers en dergelijke uitvoeren? Daarover gaan we dan praten. Want op basis van de wijze waarop de economie in India werkt, concludeert men daar dat ISA 600 als geheel niet letterlijk kan worden toegepast. Op dit moment zijn er in Europa voorstellen op komst, waaronder die van Barnier, over onderwerpen die al eerder uitvoerig met vele stakeholders, zoals de CAG, zijn besproken. Zo is het verschijnsel joint audit terug op de agenda. Hoe kijkt u tegen die ontwikkeling aan, waar ISA 600 spreekt over de ongedeelde verantwoordelijkheid van de groepsaccountant? Wij hebben natuurlijk volstrekt te respecteren wat een nationale of regionale wetgever doet. Als in Europa regelgeving zou komen waardoor joint audit verplicht wordt, dan moet je je afvragen of we via de standaarden op een of andere wijze behulpzaam moeten zijn. Maar zover is het nog niet. Als de situatie objectief verandert, moet je uiteraard kijken of je er iets mee moet doen. 8 Spotlight Jaargang uitgave 4

4 Dan ISA 610 Using the work of internal auditors. Ook die discussie lijkt heropend. ISA 610 is een ander verhaal. Hier zijn wij zelf met een wijziging van de standaard begonnen. Het commentaar daarop was gevarieerd. Vooral uit de kring van toezichthouders kwam breed verzet. Die vonden het veel te slap, terwijl we op weg waren naar een standaard die strenger en robuuster was. Kennelijk is dat onvoldoende doorgekomen. Dus hebben we de tekst herzien, mede na gesprekken met toezichthouders. Over de herziene versie is iedereen nu positief: de Board zelf, de CAG, de toezichthouders. Zonder dat er sprake is van een wezenlijke verandering. Dat is een heel ander verhaal dan de joint audit. Daar bedenkt de wetgever iets. Hier doen wij ons professionele werk. Gaan de standaarden van de IAASB door de wereldwijde toepassing voorbij aan cultuurverschillen? Hierover kun je zeggen dat het global standaarden blijven, en dat ze nooit in alle details recht kunnen doen aan specifieke culturele verschillen. Maar het hele proces dat ik net beschreven heb, heeft wel een heleboel inhoudelijke waarborgen dat er in elk geval goed naar wordt geluisterd. Als je het lijstje ziet van de leden van de IAASB, dan zie je een Japanner, een Pakistaan, een Chinees, een Braziliaan, een Keniaan, twee Australiërs. Dan heb je een grote culturele verscheidenheid, net als in het hele proces van commentaar. Als er landen zijn die zeggen dat iets helemaal niet past, dan komt dat in ons proces naar voren. En dan nog houd je ook bij de implementatie dingen over. De review van een collega is in sommige culturen moeilijk. Dat toont gebrek aan respect, meent men. Daarover moeten we praten: wat is de bedoeling ervan, waarom? Zijn er varianten denkbaar die aan de ene kant dat culturele element respecteren, en aan de andere kant aan de essentie wel recht doen? Of je aan alle punten recht kunt doen is een ander verhaal. Dat zit in de structuur ingebouwd, ook met betrokkenheid van de CAG waarvan de leden vanuit diverse plaatsen komen. De IAASB werkt met gekwalificeerde meerderheden bij het tot stand komen van de standaarden. Is daarop de besluitvorming gericht? Er zijn ten minste 12 stemmen voor nodig. Maar het is mijn ambitie om meer stemmen mee te krijgen. Ik denk dat als ik zou zien aankomen dat er maar 12 voor zijn, ik zou zeggen: jongens, laten we daar nog eens goed naar kijken. Heeft uw Nederlander-zijn voordelen in dergelijke processen? Jazeker. Om te beginnen komen wij Nederlanders uit onverdachte hoek want we zijn een klein land en we worden niet verdacht van machtspolitiek. Een tweede element is dat we altijd een heel internationale oriëntatie hebben gehad. We zijn altijd op pad geweest. En dat weet men ook. Nederlanders hebben een associatie van een internationaal geïnteresseerd oog en oor voor andere culturen. We spreken meerdere talen, we weten hoe het is met een andere taal te moeten werken. En ook hoe lastig dat kan zijn. En dat brengt je zeker een paar stappen dichterbij dan een Engelsman of een Amerikaan. Ik denk dus dat het een combinatie is van internationale oriëntatie, van onverdacht zijn als klein land, en van de bereidheid om naar anderen te luisteren en te kijken of we iedereen op één noemer kunnen brengen. Zelf vind ik dit een van de leuke dingen. Juist om iedereen een beetje aan te moedigen om niet uit een vanzelfsprekende hoek te komen. De ene keer moet je daar meer je best voor doen dan de andere keer, maar het werkt wel. Ik vind het leuk dat we echt als team bezig zijn, en dat je respect voor elkaar als collega s hebt. U bent begin 2009 een Engelsman opgevolgd die op zijn manier voorzitter was. U doet het op uw manier. Is het dan spannend, als je eraan begint, hoe je zal landen? Natuurlijk is het spannend. Zeker in het begin, maar tegelijkertijd heb ik me geweldig gesteund gevoeld door het enthousiasme waarmee men mij heeft benoemd. Zoals in de voorgesprekken met het Nominating Committee over de belangrijkste thema s op de agenda in de komende jaren. Dat waren andere dan in de jaren ervoor toen veel technisch werk gedaan moest worden om de ISAs te herzien. Dat zou ik nooit zo hebben gekund. Met een Engelsman als voorzitter helpt het dan dat je taalkundig de zaken naar elkaar toe kan spreken. Mijn voorganger was daarbij prima op zijn plaats. Ik vind het leuk om naar buiten te gaan. Dat zijn vaak heel intensieve processen. Je bent een paar dagen in een land. Je moet afwisselend een verhaal houden voor een groep mensen en gesprekken in kleine kringen. Dat is een rol die mij ligt. Spotlight Jaargang uitgave 4 9

5 Dan toch een meer inhoudelijke vraag over een onderdeel in de controleverklaring. In de situatie dat een onderneming een belangrijke toelichting niet in haar jaarrekening opneemt, repareert de accountant dit alsnog in zijn controleverklaring. Maar de ondernemer stelt de jaarrekening op en de accountant controleert. Hoe past daarin dat hij dan in zijn controleverklaring zegt wat de onderneming eigenlijk had moeten zeggen? Als een accountant een keer een jaarrekening tegenkomt met een (grote) fout erin en hij krijgt het niet voor elkaar dat de onderneming dat verandert, dan zijn we duidelijk en kiezen we uitdrukkelijk voor het publieke belang. Dan nemen we in de controleverklaring een beperking of afkeuring op. Daarbij moeten we ook uitleggen waarom. Ik heb in de praktijk één keer overwogen om een afkeurende verklaring te geven. Toen heb ik uitgeschreven hoe die verklaring eruit zou zien, waarop de onderneming alsnog de cijfers heeft aangepast. Wat je ziet is dat de toelichtende informatie veel belangrijker is geworden. De cijfers zijn minder dominant, en ook minder eenduidig, er zitten veel oordelen in. Daarom moeten veel meer toelichtingen worden opgenomen. En niet alleen in de jaarrekening, maar ook in bijvoorbeeld het directieverslag. Dus als een onderneming problemen heeft, past daarbij de vraag hoe het is met de controle op de toelichtende informatie. Zeker als een bepaalde kwalitatieve toelichting wat scherper is aangesneden. Is er een specifieke toelichting vereist, dan moet de accountant daarop toezien. Dat is ook een stukje van de veranderde samenleving. Figuur 1. Diagram van audit quality Inputs (E.g., Audit Standards) Kijkend naar uw rol. Over drie jaar eindigt uw tweede termijn. Wat wilt u voor die tijd bereiken? Die drie jaar valt samen met het komende werkprogramma. Daarin zit voor mij het belangrijke thema over audit quality met drie invalshoeken: inputs, outputs en contextfactoren. De boodschap hiervan is heel fundamenteel. De input is een goed controleproces met goed getrainde accountants. Over de output gaat veel discussie want er is voor buitenstaanders zo weinig output te zien. Terwijl veel auditcommissies in discussies met de accountant juist heel veel uitdagingen krijgen en ook teruggeven. Als die alleen zouden zeggen: Accountant, doe maar wat, gaat de kwaliteit van de controle naar beneden. En als derde de contextfactoren zoals regelgeving. We hebben er de afgelopen jaren veel omheen gekregen zoals corporate-governancecodes en toezichthouders. Deze drie invalshoeken moeten met elkaar interacteren want ieder op zich kan goede kwaliteit opleveren, maar de som van deze drie kan nog veel Context Factors Audit Quality (E.g., Law and Regulation) Outputs (E.g., Auditor s Report) groter zijn. Een van mijn acties voor de komende jaren is dat we dit op de kaart zetten. We zijn nu bezig met een framework dat op al die factoren veel nadrukkelijker ingaat. Maar uiteindelijk is de bedoeling simpel te kunnen zeggen wat ieder in dat diagram daaraan kan bijdragen. Net zoiets als destijds de COSO-kubus. Je ziet dit terugkomen in audit reporting. Dat is een heel belangrijk project, waarin we hopelijk in de komende drie jaar stappen kunnen maken. Ik zeg niet dat we hiermee klaar zullen zijn in Het is eerder een soort eerste traject waarbij we vooral ingaan op wat we kunnen met bijvoorbeeld de emphasis of matter. Daarvoor is al materiaal beschikbaar, maar dat moet wel worden opgevijzeld. Onder audit reporting valt ook dat accountants wellicht meer zouden kunnen vertellen over hun controle. Daarover is nu terughoudendheid, want zodra een accountant iets meer zegt dan standaard is er kennelijk iets mis. Daarvoor heb je een cultuuromslag nodig. Het zou vanzelfsprekender, en ook positief, moeten worden gevonden dat de accountant met 10 Spotlight Jaargang uitgave 4

6 extra commentaren komt. Hoewel er een risico is dat het na een paar jaar weer generieke teksten worden. Daarvoor heb je dan nadrukkelijk de toezichthouder nodig. Die moet er achter staan dat accountants hun nek uitsteken en met meer commentaar komen. Als je dit gaat doen, moet er wel een ontvangst zijn voor die dingen. Ik denk dat daar de toezichthouders een belangrijke rol kunnen spelen. Dat zie je ook in het diagram. Je ziet daarin ook dat de rol van de commissarissen van bijzonder belang is. Als de auditcommissie dan met een wat explicietere uiteenzetting in het jaarverslag komt over wat allemaal is besproken met het management en met de accountant, dan zou de accountant kunnen zeggen dat er niets is wat er wel in had moeten staan. Er zijn meer belangrijke thema s. Integrated reporting is een boeiende. Daar wordt nu hard aan getrokken. Het is ook nadrukkelijk door de CAG gesignaleerd. We hebben het belang ervan gezien, maar het is nog te vroeg om een controlestandaard te maken. We gaan het wél heel actief monitoren. Daarbij nemen we corporate governance en internal control meteen mee. Heel breed, want het zou onze agenda na 2014 moeten gaan beïnvloeden. We zullen daaraan nog niet zoveel hebben gedaan in de komende drie jaar. Maar we zullen wel meer gebieden in kaart hebben gebracht voor een brede agenda in Een heel belangrijk project is de evaluatie van de invoering van de Clarified ISAs. Met het doel om te leren wat we beter kunnen doen. Je moet toch een paar jaar de tijd nemen waarin de mensen de standaarden daadwerkelijk hebben gebruikt. Dus eigenlijk kun je pas in 2013 een rapportage verwachten uit landen en van kantoren die bij de vroege invoering waren: bereiken de ISAs hun doel, kunnen we ermee werken, en waar zitten de hobbels? Het kan heel goed zijn dat we door die ervaringen leren wat eraan gedaan moet worden. Maar we weten nu nog niet wat. Er is in ieder geval ruimte voor gereserveerd. Er wordt wel eens gezegd dat we in een heel eng keurslijf zitten: accountants geven hetzij redelijke mate van zekerheid hetzij beperkte mate van zekerheid. Ik vergeet nooit een bankier bij mij om de hoek in Almere toen ik zelf nog openbaar accountant was. Ik had een samenstelopdracht uitgevoerd en begon uit te leggen dat het geen accountantscontrole was. Waarop hij zei: Meneer Schilder, zodra ik uw handtekening zie staan, weet ik genoeg. Die man ontleende daar vertrouwen aan, op gezag van de praktijkbeoefenaar. Dus dat is een wezenlijk deel van de discussie: wat zeg je nou precies in dat rapport. De agreed-upon procedures is een ander voorbeeld. Ik heb het vroeger vaak toegepast. De CFO en zijn team wisten precies wat ze van ons wilden weten zonder een verklaring. Dit van je debiteuren, dat van je voorraden. Dan gaan we zus en zo aan het werk, en komen terug en zeggen: dit is bevinding a en dit is bevinding b. Ze wisten precies wat ze moesten weten zonder een overall conclusie of zo. Dus gewoon goed maatwerk. U zegt eigenlijk: houd vooral dat principe in de gaten. Denk niet dat er alleen regeltjes zijn, dat het allemaal een kookboek is. Dat blijf ik zeggen. Er zit in de controlestandaarden zo veel professional judgement. In de helft van de ISAs komt professional judgement aan de orde. Het gaat om thinking audit. Wat we willen stimuleren is dat de accountant nadenkt. Geen situatie is gelijk aan de vorige. Je moet iedere keer weer al je ervaring en vakkundigheid inbrengen voor het kiezen van de beste aanpak. En op basis van wat je dan op tafel krijgt: wat moet ik erover vertellen aan degenen met wie ik te maken heb. Vroeger gebeurde dat veel meer. In de jaren 20 hadden we bij Philips nog langere verklaringen. Het is een positieve discussie. Het gaat over wat accountants kunnen en wat we van ze kunnen verwachten. Natuurlijk is een Limpergiaanse waarschuwing op haar plaats: overspeel je hand niet. Maar anderzijds geldt ook: onderspeel niet. Waarom zou je niet opstaan in een gezelschap en je mening geven. Zeker in een meer besloten omgeving bij een auditcommissie of commissarissen, die daarvoor steeds meer oog krijgen. Je moet dan wel een beetje de barricade op. Accountants komen meer naar aandeelhoudersvergaderingen, maar er gebeurt nog weinig mee. Zoals het diagram laat zien: het moet van meer kanten komen, zodat ook aandeelhouders zeggen dat ze wat aan die accountant hebben. Natuurlijk zijn er regels. Zo ken ik een accountant van een klein kantoor met nog geen 10 mensen. Die heeft zelf alle ISAs gelezen. Vervolgens heeft hij gezegd: ik heb een kleinschalige klantenportefeuille. Dan heb ik met een aantal standaarden niet te maken. Er zijn een heleboel vereisten in de standaarden die op mijn cliëntenportefeuille niet van toepassing zijn. Ten slotte is er een aantal over dat hartstikke essentieel is. Dus dat moet ik paraat hebben en vertalen in mijn werkprogramma s. Met de rijkdom aan materiaal uit de ISAs. Ik ben zelf de kapitein op het schip die weet welke kant hij moet opgaan. Je laat toch ook niet je huis bouwen door een architect die de regels van de laatste vijf jaar niet heeft bijgehouden? Mensen zeggen dan dat het tijd kost. En dan zeg ik: ja, het kost tijd. Ben je een professional of niet? Een dokter moet toch ook regelmatig naar bijscholing? Dat bevestigt dat het heel professional werk is. Waar je zelf over gaat. Spotlight Jaargang uitgave 4 11

7 Wat zou u aan onze lezers willen meegeven? Het diagram over audit quality! Het is bedoeld voor iedereen die dit leest: commissaris, opsteller, CFO, praktiserend accountant, toezichthouder. Ieder heeft een rol om bij te dragen aan de kwaliteit van de controle. Zeker de toezichthouders komen bij ons steeds nadrukkelijker in beeld. Dat bleek ook bij onze consultatie over de strategie. Onze dialoog met de internationale gemeenschap van toezichthouders wordt belangrijk. Omdat zij voor ons de ogen en oren zijn die kunnen vertellen wat zij waarnemen in de praktijk. Daarbij zou het mooi zijn als die toezichthouders niet alleen bad practices aan de orde stellen, maar ook voorbeelden gaan geven van best practices: daar en daar hebben we dingen waargenomen die goed zijn; een accountant die zijn nek uitsteekt, die zinvolle commentaren geeft; of een controleaanpak waarvan je zegt, daarvan kun je echt wat positiefs leren. Het gaat niet alleen om de stick, maar ook om de carrot. Het moet allemaal nog wat groeien. Hoe krachtiger de dynamiek van het diagram is, hoe verder je met elkaar komt. Dit artikel is het tweede deel in de drieluik Nederlanders op internationale topposities. In het eerste deel (uitgave 3, 2011) ging Spotlight in gesprek met Steven Maijoor, voorzitter van de European Securities and Markets Authority (ESMA). In de volgende editie (uitgave 1, 2012) een interview met Hans Hoogervorst, voorzitter van de International Accounting Standards Board (IASB). 12 Spotlight Jaargang uitgave 4

Spotlight. www.pwc.nl. Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants. Jaargang 18-2011 uitgave 4

Spotlight. www.pwc.nl. Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants. Jaargang 18-2011 uitgave 4 www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 18-2011 uitgave 4 Arnold Schilder, voorzitter IAASB: Toezichthouders, laat niet alleen sticks, maar ook carrots zien! Bij PwC in Nederland

Nadere informatie

Dag accountantsverklaring, hallo controleverklaring

Dag accountantsverklaring, hallo controleverklaring Dag accountantsverklaring, hallo controleverklaring Op 15 december 2010 nemen we afscheid van de accountantsverklaring en begroeten we de controleverklaring. Vanaf die datum moeten alle verklaringen voldoen

Nadere informatie

SBR Assurance: zekerheid geven over digitale rapportages

SBR Assurance: zekerheid geven over digitale rapportages SBR Assurance: zekerheid geven over digitale rapportages SBR Assurance is een methode voor het geven van zekerheid over digitale rapportages binnen digitale verantwoordingsketens zoals Standard Business

Nadere informatie

Klare taal! Benchmark controleverklaring nieuwe stijl onder Nederlandse beursfondsen

Klare taal! Benchmark controleverklaring nieuwe stijl onder Nederlandse beursfondsen Klare taal! Benchmark controleverklaring nieuwe stijl onder Nederlandse beursfondsen Een aantal accountants van beursgenoteerde ondernemingen heeft bij de jaarrekening over 2013 een informatievere controleverklaring

Nadere informatie

De Wet op het accountantsberoep vervangt de WRA en WAA

De Wet op het accountantsberoep vervangt de WRA en WAA De Wet op het accountantsberoep vervangt de WRA en WAA De nieuwe Wet op het accountantsberoep regelt formeel de fusie tussen het Nederlands Instituut van Registeraccountants en de Nederlandse Orde van

Nadere informatie

Eén standaard voor verslaggeving?

Eén standaard voor verslaggeving? Eén standaard voor verslaggeving? De IFRS for Small and Medium-sized Entities - de SME-standaard - is nu ruim anderhalf jaar geleden geïntroduceerd. Wat vinden ondernemingen van deze standaard? Naast veel

Nadere informatie

Nieuwe consolidatiestandaard geeft handvatten voor complexe praktijksituaties

Nieuwe consolidatiestandaard geeft handvatten voor complexe praktijksituaties Nieuwe consolidatiestandaard geeft handvatten voor complexe praktijksituaties De IASB heeft nieuwe standaarden uitgebracht en bestaande standaarden aangepast om de grondslagen voor consolidatie te uniformeren

Nadere informatie

Spotlight. www.pwc.nl. Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants. Jaargang 19-2012 uitgave 1

Spotlight. www.pwc.nl. Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants. Jaargang 19-2012 uitgave 1 www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 19-2012 uitgave 1 Hans Hoogervorst, voorzitter van de IASB: De besluitvorming over nieuwe IFRS is ingewikkelder dan een besluit in

Nadere informatie

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 20-2013 uitgave 4

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 20-2013 uitgave 4 www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 20-2013 uitgave 4 Bij PwC in Nederland werken ruim 4.700 mensen met elkaar samen vanuit 12 vestigingen. PwC Nederland helpt organisaties

Nadere informatie

Spotlight. www.pwc.nl. Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants. Jaargang 18-2011 uitgave 3

Spotlight. www.pwc.nl. Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants. Jaargang 18-2011 uitgave 3 www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 18-2011 uitgave 3 Steven Maijoor, voorzitter ESMA: We betalen nu de tol voor het niet goed functioneren van internationale structuren

Nadere informatie

De rol van de accountant na de financiële crisis

De rol van de accountant na de financiële crisis De rol van de accountant na de financiële crisis Eurocommissaris Michel Barnier stelt in zijn Green Paper, Audit policy: Lessons from the crisis, vragen bij de rol van de accountant tijdens de financiële

Nadere informatie

Cultuurverschillen in het controledossier

Cultuurverschillen in het controledossier Cultuurverschillen in het controledossier Het professionele gedrag van accountants wordt beïnvloed door nationale-cultuurverschillen, ondanks het bestaan van internationale controlestandaarden. Internationaal

Nadere informatie

gemeenschappelijke leiding is

gemeenschappelijke leiding is Transacties onder gemeenschappelijke leiding: veel keuzes, maar niet allemaal beschikbaar Sinds kort hebben we in Nederland regelgeving over transacties onder gemeenschappelijke leiding. De nieuwe Richtlijn

Nadere informatie

Transparantie gaat verder dan verslaggevingregels

Transparantie gaat verder dan verslaggevingregels Transparantie gaat verder dan verslaggevingregels De Transparant Prijs en Het Glazen Huis hebben tot doel de transparantie van verantwoordingen te verbeteren. De ervaringen en best practices vanuit deze

Nadere informatie

Internal Audit: cruciaal voor internal governance

Internal Audit: cruciaal voor internal governance Internal Audit: cruciaal voor internal governance Sinds de invoering van de Nederlandse corporate governance code in 2003 is het voor beursgenoteerde bedrijven verplicht om jaarlijks te evalueren of er behoefte

Nadere informatie

Nieuwe Europese wetgeving voor wettelijke controles

Nieuwe Europese wetgeving voor wettelijke controles Nieuwe Europese wetgeving voor wettelijke controles In 2010 stelde Eurocommissaris Michel Barnier in zijn Green Paper Audit policy: Lessons from the crisis vragen bij de rol van de accountant tijdens de financiële

Nadere informatie

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 3

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 3 www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 3 Bij PwC in Nederland werken ruim 4.700 mensen met elkaar samen vanuit 12 vestigingen. PwC Nederland helpt organisaties

Nadere informatie

Revenue recognition: praktische implicaties

Revenue recognition: praktische implicaties Revenue recognition: praktische implicaties De IASB en de FASB hebben een ontwerpstandaard gepresenteerd voor een nieuw model van omzetverantwoording. Het is zaak om niet te lang te wachten met het evalueren

Nadere informatie

Succesfactoren van transformatieprogramma s

Succesfactoren van transformatieprogramma s Succesfactoren van transformatieprogramma s In de huidige Digitale Revolutie wordt het voor de continuïteit van organisaties steeds belangrijker om snel en effectief te kunnen reageren op veranderende marktbewegingen.

Nadere informatie

Eén nieuwe Europese Accounting Directive voor Boek 2 Titel 9

Eén nieuwe Europese Accounting Directive voor Boek 2 Titel 9 Eén nieuwe Europese Accounting Directive voor Boek 2 Titel 9 De Europese Unie heeft een nieuwe Europese Richtlijn voor de jaarlijkse financiële verslaggeving door ondernemingen gepubliceerd: de Accounting

Nadere informatie

10 jaar Transparant Prijs heeft belangrijke bijdrage geleverd aan professionalisering verslaggeving goededoelenorganisaties

10 jaar Transparant Prijs heeft belangrijke bijdrage geleverd aan professionalisering verslaggeving goededoelenorganisaties 10 jaar Transparant Prijs heeft belangrijke bijdrage geleverd aan professionalisering verslaggeving goededoelenorganisaties Meer dan ooit liggen goede-doelenorganisaties onder het vergrootglas van de media.

Nadere informatie

Bescherming van persoonsgegevens een kwestie van vertrouwen

Bescherming van persoonsgegevens een kwestie van vertrouwen Bescherming van een kwestie van vertrouwen Privacy krijgt steeds meer aandacht in de samenleving. De Europese Unie is bezig met de Europese Privacy Verordening, die naar verwachting in 2015 in werking treedt.

Nadere informatie

Standard Business Reporting: samenwerken, digitaliseren, standaardiseren

Standard Business Reporting: samenwerken, digitaliseren, standaardiseren Standard Business Reporting: samenwerken, digitaliseren, standaardiseren Sinds 1 januari 2013 kan de onderneming haar aangiften IB en VpB alleen nog maar in SBR doen: Standard Business Reporting. Om SBR

Nadere informatie

De nieuwe IFRS leasestandaard: stevige wijn of water?

De nieuwe IFRS leasestandaard: stevige wijn of water? De nieuwe IFRS leasestandaard: stevige wijn of water? Naar verwachting komt in het eerste kwartaal van 2013 een tweede voorstel voor nieuwe verslaggevingregels van leaseovereenkomsten. De oorspronkelijke

Nadere informatie

Op naar continuous assurance

Op naar continuous assurance Op naar continuous assurance In het streven naar verbeterde procesbeheersing kunnen continuous monitoring en continuous audit een organisatie helpen meer transparantie en zekerheid te verschaffen over

Nadere informatie

Toepassen nieuwe IFRSconsolidatieregels. gestructureerde aanpak

Toepassen nieuwe IFRSconsolidatieregels. gestructureerde aanpak Toepassen nieuwe IFRSconsolidatieregels vraagt om gestructureerde aanpak Met ingang van 2014 moeten ondernemingen de nieuwe IFRSregelgeving toepassen met betrekking tot consolidatie (IFRS 10) en samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

IFRS 11 Joint arrangements : meer dan het schrappen van een keuze

IFRS 11 Joint arrangements : meer dan het schrappen van een keuze IFRS 11 Joint arrangements : meer dan het schrappen van een keuze De IASB heeft de langverwachte IFRS 11 Joint arrangements gepubliceerd, als onderdeel van een pakket van vijf nieuwe verslaggevingstandaarden.

Nadere informatie

Meer winst uit internal governance

Meer winst uit internal governance www.pwc.nl Meer winst uit internal governance Commissarissen en bestuurders over de rol van internal audit Jan Driessen en Bas Wakkerman November 2014 2 PwC Meer winst uit internal governance Inhoud Voorwoord

Nadere informatie

DUTCHWEBSHARK WHITEPAPER #1. Talentpooling. In 7 stappen naar een talentpool

DUTCHWEBSHARK WHITEPAPER #1. Talentpooling. In 7 stappen naar een talentpool DUTCHWEBSHARK WHITEPAPER #1 Talentpooling In 7 stappen naar een talentpool Ter introductie. Talent pooling. Talentpools, veel werk maar ook veelbelovend. Op welke manier is het voor een bedrijf mogelijk

Nadere informatie

Europees bankentoezicht: succes is niet vanzelfsprekend

Europees bankentoezicht: succes is niet vanzelfsprekend Europees banken: succes is niet vanzelfsprekend Het Europees banken zal niet voor alle banken zonder kleerscheuren blijven. Het doel is primair de financiële stabiliteit te verbeteren om een nieuwe financiële

Nadere informatie

Innovatie in de jaarrekening

Innovatie in de jaarrekening Innovatie in de jaarrekening Hoe komt de waarde die ondernemingen creëren met innovatie, tot uitdrukking in de jaarrekening? En hoe kunnen innovatieve ondernemingen de waarde van datgene wat zij ontwikkelen

Nadere informatie

Het kasstroomoverzicht minder objectief dan gedacht

Het kasstroomoverzicht minder objectief dan gedacht Het minder objectief dan gedacht Ondernemingen hebben nogal wat keuzevrijheid bij het opmaken van de jaarrekening. Dit maakt de vergelijkbaarheid van en moeilijk. Arjan Brouwer - Accounting and Valuation Advisory

Nadere informatie

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 4

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 4 www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 4 Bij PwC in Nederland werken ruim 4.700 mensen met elkaar samen vanuit 12 vestigingen. PwC Nederland helpt organisaties

Nadere informatie

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 20-2013 uitgave 1

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 20-2013 uitgave 1 www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 20-2013 uitgave 1 Bij PwC in Nederland werken ruim 4.600 mensen met elkaar samen vanuit 12 vestigingen en drie verschillende invalshoeken:

Nadere informatie

Controle van de reële waarde van financiële instrumenten

Controle van de reële waarde van financiële instrumenten Controle van de reële waarde van financiële instrumenten Niet alleen het gebruik, maar ook de complexiteit van financiële instrumenten zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen. Dit artikel gaat over de

Nadere informatie

Heeft IFRS 13 Fair value measurement toegevoegde waarde?

Heeft IFRS 13 Fair value measurement toegevoegde waarde? Heeft IFRS 13 Fair value measurement toegevoegde waarde? De recent gepubliceerde IFRS 13 bevat geen nieuwe voorschriften over wanneer reële waarde toegepast moet worden, maar legt uit hoe de reële waarde

Nadere informatie

Inhoud. 1. Het mysterie dat geld heet 7

Inhoud. 1. Het mysterie dat geld heet 7 Inhoud 1. Het mysterie dat geld heet 7 2. Het geld dat telt 11 De taal van geld 11 Een wereld zonder geld 12 Eerste gedachten over geld 14 Geld als ruilmiddel 15 Geld als rekeneenheid 21 Geld als oppotmiddel

Nadere informatie

Nederland in de poule des verderfs

Nederland in de poule des verderfs Nederland in de poule des verderfs Hans van Maanen Nieuwe Wiskrant, juni 2006 Inleiding Hoe groot is de kans dat Nederland in de finale van het wereldkampioenschap voetbal van 2006 komt? Hoe groot is,

Nadere informatie

Optie 3 : welkome en veel gebruikte methode voor grondslagen in enkelvoudige jaarrekening

Optie 3 : welkome en veel gebruikte methode voor grondslagen in enkelvoudige jaarrekening Optie 3 : welkome en veel gebruikte methode voor grondslagen in enkelvoudige Beursgenoteerde ondernemingen stellen volgens IFRS een geconsolideerde op. Daarnaast is ook een enkelvoudige verplicht. Vaak

Nadere informatie

10 Klantgerichter werken in de supermarkt

10 Klantgerichter werken in de supermarkt 10 Klantgerichter werken in de supermarkt Waarderend onderzoek als interventie Suzanne Verdonschot Liefdesgedicht Jij hebt de dingen niet nodig om te kunnen zien De dingen hebben jou nodig om gezien te

Nadere informatie

De innovatiebox: een extra stimulans om succesgericht te innoveren

De innovatiebox: een extra stimulans om succesgericht te innoveren De innovatiebox: een extra stimulans om succesgericht te innoveren De innovatiebox is een fiscale stimuleringsmaatregel. Enerzijds ter bevordering van de innovatiekracht van de Nederlandse economie en anderzijds

Nadere informatie

ROLLENSPEL: FORUM THEATER

ROLLENSPEL: FORUM THEATER METHODIEK 1. WAT Oplossingen voorstellen van op je debatstoel is één, ze uitvoeren in de praktijk is een ander paar mouwen. In het forum theater moet je je voorstellen niet alleen verbaal uiten en verdedigen,

Nadere informatie

www.pwc.nl Spotlight Special: Innovatie Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 2

www.pwc.nl Spotlight Special: Innovatie Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 2 www.pwc.nl Spotlight Special: Innovatie Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 2 Bij PwC in Nederland werken ruim 4.300 mensen met elkaar samen vanuit 12 vestigingen. PwC Nederland

Nadere informatie

Enkele medewerkers van Studiecentrum Groningen

Enkele medewerkers van Studiecentrum Groningen Enkele medewerkers van Studiecentrum Groningen Een interview met medewerkers van een studiecentrum De student centraal Studiecentrum Groningen is ruim 350 kilometer verwijderd van de hoofdvestiging in

Nadere informatie

Werkloos? Weener XL helpt u op weg naar werk

Werkloos? Weener XL helpt u op weg naar werk Werkloos? Weener XL helpt u op weg naar werk WXL0050_FOLDER UITKERING AANVRAGEN_V2.indd 1 10-02-16 14:04 Hulp op weg naar inkomen Soms gebeuren er dingen in het leven die u liever anders had gezien. U

Nadere informatie

www.pwc.nl Spotlight Special: Pensioenen Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 19-2011 uitgave 2

www.pwc.nl Spotlight Special: Pensioenen Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 19-2011 uitgave 2 www.pwc.nl Spotlight Special: Pensioenen Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 19-2011 uitgave 2 Bij PwC in Nederland werken ruim 4.500 mensen met elkaar samen vanuit 12 vestigingen en drie

Nadere informatie

E-mail: km.vat.and.customs@nl.pwc.com Btw-correctie privégebruik 2013. Inhoud. Voorwoord

E-mail: km.vat.and.customs@nl.pwc.com Btw-correctie privégebruik 2013. Inhoud. Voorwoord E-mail: km.vat.and.customs@nl.pwc.com Btw-correctie privégebruik 2013 Inhoud Voorwoord 1. Correctiemechanismen in de btw wet- en regelgeving 1.1. Horeca-btw 1.2. BUA 1.3. Btw-heffing als gevolg van fictieve

Nadere informatie

KENNISBANK - ONDERZOEK

KENNISBANK - ONDERZOEK KENNISBANK - ONDERZOEK RENDEMENT VAN MVO DOOR BVO S STICHTING MEER DAN VOETBAL EN UNIVERSITEIT UTRECHT Samenvatting De 36 betaald voetbalorganisaties (BVO s) in Nederland voeren in toenemende mate maatschappelijke

Nadere informatie

Ononderbroken beschikbaarheid van financiering

Ononderbroken beschikbaarheid van financiering Ononderbroken beschikbaarheid van financiering Financiering is een onderwerp dat in de huidige markt meer aandacht behoeft. Vooral de surety of funding (ononderbroken beschikbaarheid van financiering)

Nadere informatie

Wettelijke reserves nader bekeken

Wettelijke reserves nader bekeken Wettelijke reserves nader bekeken De regelgeving rond wettelijke reserves bestaat al geruime tijd en is in de afgelopen jaren niet wezenlijk veranderd. Toch is er in de praktijk regelmatig sprake van onduidelijkheden

Nadere informatie

Tafel Wonen bij OV locaties

Tafel Wonen bij OV locaties Destijds was het ondenkbaar Er is een duidelijke tendens waar te nemen in wonen land (van klassiek naar nieuw/anders). De sector zit in een transitie dan wel emancipatiefase (komt ook mede omdat de klant

Nadere informatie

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 20-2013 uitgave 3

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 20-2013 uitgave 3 www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 20-2013 uitgave 3 Bij PwC in Nederland werken ruim 4.700 mensen met elkaar samen vanuit 12 vestigingen. PwC Nederland helpt organisaties

Nadere informatie

1. Als ik zeg fijinanciële crisis, wat zeg jij dan?

1. Als ik zeg fijinanciële crisis, wat zeg jij dan? Toegift Wie ben jij in het fijintechdebat? Test het in vijf vragen. 1. Als ik zeg fijinanciële crisis, wat zeg jij dan? A. Het is allemaal de schuld van de bankiers. Ik las laatst dat boek van Joris Luyendijk.

Nadere informatie

Ondersteun zelfmanagement van chronisch zieken. In tien stappen zet uw team zelfmanagement blijvend centraal

Ondersteun zelfmanagement van chronisch zieken. In tien stappen zet uw team zelfmanagement blijvend centraal Ondersteun zelfmanagement van chronisch zieken In tien stappen zet uw team zelfmanagement blijvend centraal 1 Ondersteun zelfmanagement van chronisch zieken is een uitgave van Vilans. Tekst: Jeanny Engels,

Nadere informatie

De controle van de groepsjaarrekening

De controle van de groepsjaarrekening De controle van de groepsjaarrekening Frans de Groot en Victor Valckx, Assurance Organisaties reageren steeds sneller met overnames, herstructureringen, reorganisaties en internationalisering op de dynamische

Nadere informatie

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Spotlight Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Robert van der Glas - Statutaire compliance, Tax Reporting & Strategy De NBA heeft onlangs de herziene standaard uitgebracht

Nadere informatie

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 63, lid 2, onder a) en b),

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 63, lid 2, onder a) en b), L 212/12 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7.8.2001 RICHTLIJN 2001/55/EG VAN DE RAAD van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale

Nadere informatie

Ik zou een strikte scheiding willen tussen audit- en adviesdiensten

Ik zou een strikte scheiding willen tussen audit- en adviesdiensten Interview Frans Cremers Ik zou een strikte scheiding willen tussen audit- en adviesdiensten Het beeld dat buitenstaanders van een auditcommissie hebben is niet altijd even accuraat, meent Cremers. De rol

Nadere informatie

Nieuwe cyberrisico s vereisen een innovatieve aanpak

Nieuwe cyberrisico s vereisen een innovatieve aanpak Nieuwe cyberrisico s vereisen een innovatieve aanpak Door de steeds verdergaande digitalisering begeeft de beheersing van cyberrisico s zich steeds verder buiten de grenzen van een organisatie. Cybersecurity

Nadere informatie

Huidige marktomstandigheden hebben impact op hedge accounting

Huidige marktomstandigheden hebben impact op hedge accounting Huidige marktomstandigheden hebben impact op hedge accounting IAS 39 geeft aan wat de spelregels zijn voor de waardering tegen reële waarde in geval van hedge accounting. Het is geen eenvoudige standaard.

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

DEN HAAG. De uitvoering van de Wet investeren in jongeren in de gemeente Den Haag. Steven van den Heuvel & Marina van der Maazen

DEN HAAG. De uitvoering van de Wet investeren in jongeren in de gemeente Den Haag. Steven van den Heuvel & Marina van der Maazen WIJin DEN HAAG De uitvoering van de Wet investeren in jongeren in de gemeente Den Haag Steven van den Heuvel & Marina van der Maazen WIJ in DEN HAAG De uitvoering van de Wet investeren in jongeren in

Nadere informatie

De weg naar een data-gedreven (interne) beheersing

De weg naar een data-gedreven (interne) beheersing De weg naar een data-gedreven (interne) beheersing Gestandaardiseerde data-analysesoftware ondersteunt controles met succes, bijvoorbeeld in het uitvoeren van financiële analyses. Vaak kan bovendien een

Nadere informatie

Alexander Keehnen WEG MET STRESS OP KANTOOR. simpele stappen je werklast de baas. Preview

Alexander Keehnen WEG MET STRESS OP KANTOOR. simpele stappen je werklast de baas. Preview Alexander Keehnen WEG MET STRESS OP KANTOOR in simpele stappen je werklast de baas Preview Heerlijke eenvoudige en doordachte methode om effectief je impact op je werk te vergroten. Moet je lezen! Paul

Nadere informatie

Innovatie in bedrijfsfinanciering Be a leader, not a follower...

Innovatie in bedrijfsfinanciering Be a leader, not a follower... Innovatie in bedrijfsfinanciering Be a leader, not a follower... Banken trekken zich steeds verder terug uit de kredietverlening. Alternatieve financieringsvormen groeien daardoor als paddenstoelen uit

Nadere informatie

Kunstmatige intelligentie nuttig bij complexe, herhalende en informatie-intensieve taken

Kunstmatige intelligentie nuttig bij complexe, herhalende en informatie-intensieve taken Kunstmatige intelligentie nuttig bij complexe, herhalende en informatie-intensieve taken Data zijn overal. De accountantspraktijk worstelt met de vraag hoe zij het beste om kan gaan met relevante data. Kunstmatige

Nadere informatie

op verslaggeving instellingen in langdurige zorg

op verslaggeving instellingen in langdurige zorg Invoering variabelenormvergoeding heeft invloed op verslaggeving instellingen in langdurige zorg Tot voor kort was de vergoeding voor kapitaallasten gegarandeerd door het Ministerie van VWS. Met ingang

Nadere informatie

Het periodieke rapportageproces: een balans tussen snelheid, kwaliteit en kosten

Het periodieke rapportageproces: een balans tussen snelheid, kwaliteit en kosten Het periodieke rapportageproces: een balans tussen snelheid, kwaliteit en kosten De huidige economische situatie zorgt voor een steeds grotere vraag naar een snelle, betrouwbare en relevante (externe)

Nadere informatie

Consultatiedocument Vertaling herziene Standaard 720 De verantwoordelijkheid van de accountant met betrekking tot andere informatie 19 november 2015

Consultatiedocument Vertaling herziene Standaard 720 De verantwoordelijkheid van de accountant met betrekking tot andere informatie 19 november 2015 Dit document maakt gebruik van bladwijzers Consultatiedocument De verantwoordelijkheid van de accountant met betrekking tot andere informatie 19 november 2015 Consultatieperiode loopt tot en met 1 februari

Nadere informatie

TOEC Boek Informatica & Informatiekunde. Thalia Onderwijscommissie

TOEC Boek Informatica & Informatiekunde. Thalia Onderwijscommissie TOEC Boek Informatica & Informatiekunde Thalia Onderwijscommissie 25 december 2007 Medewerkers aan dit TOEC boek: Johan Janssen Marc Schoolderman Eelco Versloot Contact: toecboek@thalia.nu TOEC Boek Voorwoord

Nadere informatie

Btw-correctie privégebruik 2013

Btw-correctie privégebruik 2013 www.pwc.nl Btw-correctie privégebruik 2013 Indirect Tax December 2013 Deze notitie is samengesteld door: Jeroen Bijl Manon Ultee Adri Meurkes Werner Gelderblom E-mail: km.vat.and.customs@nl.pwc.com 2 PwC

Nadere informatie

Btw-correctie privégebruik 2013

Btw-correctie privégebruik 2013 www.pwc.nl Btw-correctie privégebruik 2013 Indirect Tax December 2013 Deze notitie is samengesteld door: Jeroen Bijl Manon Ultee Adri Meurkes Werner Gelderblom E-mail: km.vat.and.customs@nl.pwc.com 2 PwC

Nadere informatie

Een overzicht van een aantal

Een overzicht van een aantal Een overzicht van een aantal belangrijke wijzigingen in de nieuwe Europese aanbestedingsrichtlijnen Diana Paans-Van der Arend - Office of the general counsel (OGC), Corporate Group Karolina Pill - Legal Services,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 7. 1 Het zichtbare boek 13. 2 Een boek is meer dan tekst 27. 3 De waarde van boeken 47. 4 Kinderboeken 63

Inhoudsopgave. Inleiding 7. 1 Het zichtbare boek 13. 2 Een boek is meer dan tekst 27. 3 De waarde van boeken 47. 4 Kinderboeken 63 Inhoudsopgave Inleiding 7 1 Het zichtbare boek 13 2 Een boek is meer dan tekst 27 3 De waarde van boeken 47 4 Kinderboeken 63 5 Boeken om te verzamelen 85 6 Waarom we van boekwinkels houden 99 7 Lezersrevolutie

Nadere informatie

Van creatieve medewerkers naar een duurzaam innovatief klimaat

Van creatieve medewerkers naar een duurzaam innovatief klimaat Van creatieve medewerkers naar een duurzaam innovatief klimaat De weg naar duurzame innovatie begint met het sturen op waarden in mensen. Het succesvol implementeren van een duurzaam innovatieklimaat is

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

Maatschappelijke codes en concreet gedrag gelijkgeslachtelijke liefdesrelaties in de oudheid

Maatschappelijke codes en concreet gedrag gelijkgeslachtelijke liefdesrelaties in de oudheid Maatschappelijke codes en concreet gedrag gelijkgeslachtelijke liefdesrelaties in de oudheid Wolter Rose Oktober (Afsluitende bijdrage aan een discussie¹ in de context van het tweegesprek met Jan Mudde en

Nadere informatie

ZO BETAALT NEDERLAND 2014

ZO BETAALT NEDERLAND 2014 ZO BETAALT NEDERLAND 2014 INTERVIEWS MET PETER HEIN VAN MULLIGEN (CBS) HENRIËTTE PRAST NADJA JUNGMANN 1 Foto omslag: Toos van Aken ZO BETAALT NEDERLAND 2014 Sinds 2003 presenteert GGN jaarlijks het onderzoek

Nadere informatie

PASSIEFHUIS VUGHT BEST PRACTICE. Hoe renoveer je bestaande woningen tot een passiefhuis? Woonwijze deed het. In Vught. www.woonwijze.

PASSIEFHUIS VUGHT BEST PRACTICE. Hoe renoveer je bestaande woningen tot een passiefhuis? Woonwijze deed het. In Vught. www.woonwijze. PASSIEFHUIS VUGHT BEST PRACTICE Hoe renoveer je bestaande woningen tot een passiefhuis? Woonwijze deed het. In Vught. www.woonwijze.nl Dit drukwerk is Cradle to Cradle Certified CM op het Silver-niveau voor

Nadere informatie

Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015

Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015 Dit document maakt gebruik van bladwijzers Consultatiedocument Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015 Consultatieperiode loopt tot en met 21 september 2015

Nadere informatie

Een interview met alumni van de Open Universiteit

Een interview met alumni van de Open Universiteit Doorzetters met karakter Een interview met alumni van de Open Universiteit Het zijn stuk voor stuk mensen met karakter, de alumni van de Open Universiteit Nederland. Hoewel ze om heel verschillende redenen

Nadere informatie

Pensioenrisico s bij fusies en overnames

Pensioenrisico s bij fusies en overnames Pensioenrisico s bij fusies en overnames Pensioenverplichtingen zijn risicovol en ze beïnvloeden de waarde van een aan te kopen of te verkopen bedrijf(sonderdeel). De onderneming kan zelf invloed uitoefenen

Nadere informatie

Een nieuwe rol voor het auditcomité en een aangepast audit rapport

Een nieuwe rol voor het auditcomité en een aangepast audit rapport Een nieuwe rol voor het auditcomité en een aangepast audit rapport Jean-François CATS Inhoud van de uiteenzetting Nieuwe opdrachten van het auditcomité ingevoerd door de Audit Directieve en het Audit Reglement

Nadere informatie

Financieel Advieskantoor

Financieel Advieskantoor Dienstenwijzer Naast algemene informatie over Henk Mulderij Financieel Advieskantoor BV vindt u in deze Dienstenwijzer uitgebreide informatie over ons kantoor, onze dienstverlening en onze klachtenregeling.

Nadere informatie

Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning van andere controle-informatie

Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning van andere controle-informatie Josef Ferlings, Lid van de IAASB, Lid van de IAASB Representations Task Force en Voorzitter van de Auditafdeling IDW Hauptfachausschuss Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning

Nadere informatie

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 13, Gezien het voorstel van de Commissie ( 1 ),

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 13, Gezien het voorstel van de Commissie ( 1 ), L 180/22 RICHTLIJN 2000/43/EG VAN DE RAAD van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandelingvan personen ongeacht ras of etnische afstamming DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet

Nadere informatie

RICHTLIJN 2000/78/EG VAN DE RAAD van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep

RICHTLIJN 2000/78/EG VAN DE RAAD van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep L 303/16 RICHTLIJN 2000/78/EG VAN DE RAAD van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. 1. Inleiding: 19 de -eeuws gedrag in de 21 ste eeuw? 9. 2. Macht en wereldorde 19. 3. Macht en welvaart 39

Inhoud. Woord vooraf 7. 1. Inleiding: 19 de -eeuws gedrag in de 21 ste eeuw? 9. 2. Macht en wereldorde 19. 3. Macht en welvaart 39 Inhoud Woord vooraf 7 1. Inleiding: 19 de -eeuws gedrag in de 21 ste eeuw? 9 2. Macht en wereldorde 19 3. Macht en welvaart 39 4. Wat bepaalt de macht van een land? 63 5. De opkomst en ondergang van grootmachten

Nadere informatie

Informatie efficiënter aanleveren met SmartClose

Informatie efficiënter aanleveren met SmartClose Informatie efficiënter aanleveren met SmartClose De methodiek van SmartClose zorgt ervoor dat de financiële functie organisatiebreed te werk gaat, met gestandaardiseerde financiële processen. Wordt een

Nadere informatie

Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie

Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie De Raad van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren, Overwegende dat het moderniseren van het norrnatief kader voor de uitvoering van revisorale opdrachten

Nadere informatie

Technologische innovatie van mobile devices zorgt voor continue uitdagingen

Technologische innovatie van mobile devices zorgt voor continue uitdagingen Technologische innovatie van mobile devices zorgt voor continue uitdagingen Mobile devices zoals tablets en smartphones zijn niet meer weg te denken uit de zakelijke markt. Deze trend zorgt voor innovatie

Nadere informatie

Aansturing en bewaking uitbestede pensioenfondsadministraties

Aansturing en bewaking uitbestede pensioenfondsadministraties Aansturing en bewaking uitbestede pensioenfondsadministraties cruciaal Pensioenfondsbestuurders besteden hun administratieve werkzaamheden steeds vaker uit aan pensioenuitvoerders en vermogensbeheerders.

Nadere informatie

ROLLENSPEL: DE MANAGER

ROLLENSPEL: DE MANAGER METHODIEK 1. WAT Hoe groot is jouw netwerk? Maak je eigen visitekaartje over het deelthema en ga op pad: wie heeft gelijkaardige interesses en belangen, wie kan wat voor je doen, en wat staat daarvoor in

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Europees Parlement en de Raad Onderwerp Richtlijn 2001/97/EG tot wijziging van Richtlijn 91/308/EG van de Raad tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van

Nadere informatie

Energiebesparing is in. Tenminste, als je afgaat op het grote aantal

Energiebesparing is in. Tenminste, als je afgaat op het grote aantal Samenva ing Summary in Dutch Energiebesparing is in. Tenminste, als je afgaat op het grote aantal reclamespotjes dat tijdens het stookseizoen voorbijkomt. Ondanks deze landelijke aandacht voor energiebesparing,

Nadere informatie

Koninklijke DSM, aandeelhoudersvergadering, woensdag 7 mei 2014

Koninklijke DSM, aandeelhoudersvergadering, woensdag 7 mei 2014 Koninklijke DSM, aandeelhoudersvergadering, woensdag 7 mei 2014 Soort vergadering Algemene Vergadering van Aandeelhouders Koninklijke DSM Datum 14.00 uur, 7 mei 2014 Locatie Hoofdkantoor, Het Overloon

Nadere informatie

barometer q2 2015 Groei vraagt om creatieve financiering STAND VAN MKB-METAAL FINANCIERINGSBEHOEFTE VAN HET BEDRIJFSLEVEN

barometer q2 2015 Groei vraagt om creatieve financiering STAND VAN MKB-METAAL FINANCIERINGSBEHOEFTE VAN HET BEDRIJFSLEVEN barometer q2 2015 Groei vraagt om creatieve financiering VAKBLAD VOOR HET MKB IN DE METAAL VAKBLAD VOOR HET MKB-METAAL STAND VAN MKB-METAAL FINANCIERINGSBEHOEFTE VAN HET BEDRIJFSLEVEN Voor het eerst in

Nadere informatie

Digitaal Handig(er) IJmond Noord. voorjaar 2016 IJMOND-NOORD

Digitaal Handig(er) IJmond Noord. voorjaar 2016 IJMOND-NOORD Digitaal Handig(er) voorjaar 2016 IJMOND-NOORD IJmond Noord Digitaal Handig(er) voorjaar 2016 Agenda Digitaal Handig(er) voorjaar 2016 SeniorWeb en Bibliotheek IJmond Noord bieden u vanaf dit seizoen samen

Nadere informatie