INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN"

Transcriptie

1 PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - - INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN Vermijd permanent vcht in f aan de ppervlakte van materialen, de prliferatie van bacteriën zals leginella in drinkwater en afwerkingsmaterialen die een brn van allergenen vr gevelige persnen kunnen zijn. PRINCIPES Een bicntaminant is een vervuilende stf van bilgische rsprng. In een gebuw dat wrdt bewnd, kmen die vervuilende stffen vr. Ze zijn afkmstig van mens en dier (micrben, bacteriën, haar, speeksel, ), van mijten, planten, schimmels, enz. Deze fiche spitst zich te p de brnnen van bicntaminanten, hun gezndheidseffecten p de bewners en de wijze(n) m ze te beperken f uit te reien. Stf, d.w.z. deeltjes van fysische en chemische verntreinigende stffen van niet-bilgische rsprng, is nauw verbnden met de ntwikkeling van micr-rganismen, waarvr het vaak als vectr dient. In deze fiche gaan wij hier dieper p in. Brn : APPA (Assciatin pur la préventin de la pllutin atmsphérique) BLZ. 1 VAN 9 INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN JULI 2010

2 INDICATOREN De cncentratie van verntreinigende stffen is de belangrijkste indicatr van de vuilvracht die in de binnenlucht aanwezig kan zijn. Die vervuiling varieert dus vlgens de keuze van materiaal en uitveringswijze bij de buw f de renvatie van een gebuw. Vr bicntaminanten van het schimmeltype bepaalt men een CFU f KVE, "Klnievrmende Eenheid", uitgedrukt in CFU f KVE/liter, KVE/m², KVE/m³. Vr pllen f stf spreekt men van µg/m³. De eerste indicatr vr risicdetectie is het gezicht, hewel sms ntereikend. Een efficiënte indicatr die vaak ver het hfd wrdt gezien is de reukzin die bijvrbeeld vaak schimmels kan pspren. In het geval van smmige allergenen is het echter te laat wanneer de reukzin ze pmerkt, mdat de allergie zich al ntwikkelt. DOELSTELLINGEN Minimaal Vermijd bij het ntwerp en bij de renvatie van gebuwen, brnnen van verntreinigende stffen dr een aangepaste materiaalkeuze en uitvering. Vermijd langdurige en aanzienlijke bevchtiging van materialen, een brn van schimmelvrming. Zrg vr een aangepaste ventilatie (zie fiche CSS07: "Gede luchtkwaliteit garanderen") vr de afver van de verntreinigende stffen vrtgebracht dr de bewning van het gebuw (dieren, vchtigheid, ). Aangeraden Denk bij het ventilatientwerp aan een filtratie ter beperking van externe bicntaminanten zals pllen. ELEMENTEN VOOR EEN DUURZAME KEUZE TECHNISCHE ASPECTEN De nderstaande gegevensfiches bieden een verzicht van de belangrijkste bicntaminanten die in buw- en renvatiematerialen aanwezig zijn f dr de aanwezigheid van vcht in de materialen f ng dr de micr-rganismen in de stadswaterleidingen wrden vrtgebracht. Deze lijst is niet uitputtend, vr meer nuttige infrmatie kunt u terecht p de website van Leefmilieu Brussel - BIM waar u het praktische hulpmiddel PEST f de resultaten van de RCIB (Grene Ambulance) kunt raadplegen. Waar treft men schimmels vral aan? Gezndheidseffecten en - risic s schimmels Op warme en vchtige plaatsen. Op permanent vchtige plaatsen ntwikkelen zich micrscpische zwammen in de vrm van schimmeldraden (mycelium). De spren zijn irriterend en giftig. De belangrijkste symptmen zijn rinitis, brnchitis, astma, girritaties, dermatitis, De belangrijkste txiclgische effecten zijn krts, hfdpijn, braken, diarree, strnissen van het immuunsysteem, Zwammen kunnen dragers zijn van mijtenklnies. Schimmels stten myctxines uit. BLZ. 2 VAN 9 INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN JULI 2010

3 schimmels De nderstaande tabel geeft een categrie-indeling van schimmelcncentraties. Deze classificatie wrdt vrnamelijk gebruikt in het Vlaamse Gewest (decreet van 2004): cncentratie van KVE/m³ lucht* Categrieën vlgens de Wningen nrm EUR EN Kantren Zeer laag < 50 < 25 Laag < 200 < 100 Gemiddeld < < 500 Hg < < Zeer hg > > KVE/m³ lucht*: Klnievrmende Eenheid In het Brussels Hfdstedelijk Gewest wrdt er p vrstel van het Wetenschappelijk Instituut Vlksgezndheid een andere classificatie gebruikt, die representatiever is vr het gezndheidsrisic en die vltter meetbaar is: cncentratie Besmette Evaluatie ppervlakken < 0,3 m² Geringe besmetting 0,3-3 m² Gematigde besmetting > 3 m² Verhgde besmetting Risic s Geringe risic s maar niet uitgeslten Risic te evalueren a.h.v. de aanwezige srten en de milieucntext Verhgde risic s ngeacht de aanwezige srten Vlgens de WGO is er een verband tussen vchtigheid, bltstelling aan schimmels en gezndheid, maar mdat er ng geen inzicht is in de fenmenen van meervudige bltstelling, is het tt p vandaag niet mgelijk m wetenschappelijk de telaatbare besmettingsniveaus te identificeren. Het vrzrgprincipe met verheersen en er mag geen enkel schimmelspr wrden getlereerd. Om vcht in materialen en bijgevlg het risic van schimmelvrming te vrkmen: He zich beschermen en welke Effecten p de materialen Zrg vr een efficiënte waterdichting. Zrg vr een gede wandislatie van de verwarmde ruimte. Vermijd kudebruggen. Zrg vr een efficiënte ventilatie. Schimmels tasten buwmaterialen aan en kunnen bijvrbeeld hut, pleister en gipskartn vlledig afbreken. BLZ. 3 VAN 9 INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN JULI 2010

4 Waar treft men pllen vral aan? Gezndheidseffecten en - risic s cncentratie He zich beschermen en welke Pllen In de buitenlucht, vrnamelijk tijdens de lente, de vrnaamste pllenperide. Het kan gaan ver pllen van bmen f struiken (berk, hazelaar, es, els, wilg, plataan, ) f grassen (gramineae, weegbree, alsem, glaskruid, ). Verrzaken hfdzakelijk allergieën. Het is meilijk grenswaarden te bepalen mdat elk geval verschillend is. Zrg eventueel vr een efficiënte filtratie van de buitenlucht. Waar treft men planten vral aan? Gezndheidseffecten en - risic s cncentratie He zich te beschermen en welke keuzes te maken? Planten Smmige kamerplanten kunnen een brn van verntreiniging zijn, nder meer planten die latex afscheiden (bijvrbeeld de Ficus benjamina, de pinsettia f de fildendrn), die tt allergeen stf verwrdt). De cactusachtigen, kffiestruiken, papyrus en stafillum kunnen k allergenen verrzaken. Mgelijke ademhalings- en huidreacties. In geval van inname: braken, diarree en andere strnissen van het spijsverteringsstelsel. Het is meilijk grenswaarden te bepalen mdat elk geval verschillend is. Wees plettend bij de keuze van kamerplanten. Waar treft men stfdeeltjes vral aan? Gezndheidseffecten en - risic s Stfdeeltjes Overal, zwel binnen als buiten. Men nderscheidt drie types van deeltjes: ttaalstf (alle in de lucht aanwezige deeltjes), fijne deeltjes (PM10: met een diameter < 10 µm), zeer fijne deeltjes (PM2,5: met een diameter < 2,5 µm). Grve deeltjes (diameter > 10µm) hebben slechts geringe gezndheidseffecten. Ze zakken zeer snel naar de grnd f wrden dr de neus tegengehuden en dringen niet in het rganisme binnen. De fijne en zeer fijne deeltjes dringen afhankelijk van hun grtte al dan niet diep in het rganisme binnen. De PM10 wrden p niveau van de bvenste luchtwegen tegengehuden, terwijl de PM2.5 de lngblaasjes bereiken. Beide categrieën verrzaken irritatie van de luchtwegen, aandeningen van de ademhalingsfunctie, vral bij kinderen, en bij astmapatiënten frequentere en hevigere astmaaanvallen, Wij vermelden eveneens de partikels PM1 en PM0.1, niet meetbaar, die kunnen BLZ. 4 VAN 9 INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN JULI 2010

5 cncentratie He zich beschermen en welke Stfdeeltjes binnendringen tt in het cardi-vasculair systeem. Hun txiciteitsniveau vr de mens en het milieu is eveneens afhankelijk van hun chemische aard en hun eventuele cmbinatie met andere verntreinigende stffen. Stfdeeltjes zijn namelijk vaak dragers van giftige stffen, nder meer van zware metalen, PAK s, Behalve de gezndheidsrisic s, absrberen en verstrien de deeltjes het licht en beperken ze aldus de zichtbaarheid. Ze verrzaken vuil dr stfneerslag en kunnen een naangename geur afgeven. Ten sltte, drdat de deeltjes dragers zijn van ptentieel schadelijke micr-rganismen, kunnen ze indirect allergeen zijn (dragers van bijvrbeeld pllen en mijten). Het is niet ndzakelijkerwijs de heveelheid stf maar eveneens de grtte en de txiciteit van de deeltjes die een rl spelen. Gezien de verscheidenheid van de deeltjes is het meilijk m vr de binnenlucht grenswaarden te bepalen. Leefmilieu Brussel vert p verschillende plaatsen in het gewest metingen van de cncentraties in de buitenlucht uit (meer infrmatie p de website Kies vr bij vrkeur gladde buw- en afwerkingsmaterialen. Zrg eventueel vr een efficiënte filtratie en frequente nderhuds- en schnmaakbeurten. Waar treft men mijten vral aan? Gezndheidseffecten en - risic s cncentratie He zich beschermen en welke Mijten In schimmels, die zelf ntstaan in warme en vchtige plaatsen. Langs ngladde wanden. Onder behangpapier. In bedlinnen, weefsels, enz. In niet-behandelde natuurlijke islatiewl. Verrzaken hfdzakelijk allergieën, dermatitis, rinitis f astma. Vanaf 100 mijten/g bestaat een risic van allergieën bij gevelige persnen. Vanaf 500 mijten/g bestaat een risic van astma bij gevelige persnen. Zrg vr een efficiënte ventilatie. Vermijd te veel vchtigheid. Beperk stfvrming dr de keuze van gladde en nietstffen buw- en afwerkingsmaterialen. Vermijd vlerbekledingen zals tapijt, Vrzie eventueel luchtzuiveringssystemen uitgerust met efficiënte filters. BLZ. 5 VAN 9 INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN JULI 2010

6 Waar treft men leginella aan? Gezndheidseffecten en - risic s cncentratie He zich beschermen en welke Leginella Bacteriën die hfdzakelijk in drinkwater aanwezig zijn. Besmetting vindt plaats dr het inademen van besmette aerslen (stm, vleistfdeeltjes van 1 tt 5 µm). In minder dan 5 % van de gevallen verrzaakt dit een lngleginellse, een ernstige ziekte met een sterftecijfer van 10% tt 20 %, hfdzakelijk bij kwetsbare mensen (bejaarden, ). In 90 % van de gevallen gaat het ver de gedaardige vrm, de niet-lng leginellse, een srt griepaandening die tt geen enkel verlijden heeft geleid. Het besluit van het Vlaamse Gewest van 11 juni 2004 bepaalt nder andere: < detectiegrens (ngeveer 50 KVE/l): geen actie > detectiegrens: weinig besmetting: cntrle f de kud- en warmwatervrzieningen aan de temperatuurvereisten vlden. Z ja, analyse m de 3 maanden, en indien 4 x negatief, analyse 1 x per jaar. Z niet, analyse elke maand. > KVE/l = besmetting --> nieuwe staalname en indien bevestiging, uitvering van een grndige ntsmetting; tezicht p leginellse in ziekenhuizen en bejaardenhuizen. > KVE/l = ernstige besmetting --> sluiting van de inrichting, grndige ntsmetting, wateranalyse. Indien resten > KVE/l: sluiting en sanering. Vervlgens analyse m de 2 weken. Indien 3 keer achtereenvlgens negatief resultaat, cntrle m de 3 maanden. Indien 4 keer achtereenvlgens negatief resultaat van de 3-maandelijkse analyse, cntrle 1 keer per jaar. Prductie en pslag van sanitair warm water: Stel het sanitair warm water veral in p een temperatuur > 55 C. Gezien het temperatuurverlies in het netwerk, impliceert dit dat het warme water minstens 60 C met zijn. Kud water mag nit de 25 C verschrijden. Plan wekelijks een "temperature flush", een temperatuurstijging van de bilers tt men p elk punt van het netwerk 60 C bereikt, gedurende 30 minuten f tt 70 C gedurende 4 minuten. De meeste mderne ketelregelaars kunnen een autmatische "temperature flush" prgrammeren. Vr verwarmingsketels f udere waterverwarmers die niet ver deze functie beschikken, en die het water tt p minder dan 60 C brengen, wrdt aangeraden m de temperatuur manueel te den stijgen, minstens bij elke inwerkingstelling van de installatie na enkele dagen znder gebruik. Leginella ntwikkelt zich in feite in stagnerend water. Als de installatie dagelijks wrdt gebruikt, zijn de risic s p ntwikkeling minder. Indien de installatie eventueel grtere risic s impliceert (lage temperatuur, dde vertakkingen, nietgeïsleerde leidingen, weinig frequente afname), dan kan deze vrzrgsmaatregel wrden gegarandeerd BLZ. 6 VAN 9 INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN JULI 2010

7 Leginella via een prgrammeerapparaat met weekklk en thermstaat. In het kader van leginellabestrijding stelt de installatie van znnepanelen geen prbleem, aangezien systematisch een "traditinele" reserveverwarmer wrdt geïnstalleerd die de "temperature flush" kan uitveren. Vermijd elke vrm van stagnatie bij de distributie van sanitair warm water. Daarm: Isleren en dde vertakkingen vermijden Aftapkraantjes zijn aanwezig Verkies kper bven gegalvaniseerd staal Onderhud van de installaties: De reservirs en leidingkringen een keer per jaar ledigen en schnmaken. Om de 6 maanden het kraanwerk ntkalken, ntsmetten en spelen. In geval van infectie In het Brussels Hfdstedelijk Gewest is leginellse een ziekte die sinds 1 april 2004 verplicht met wrden aangegeven. In geval van infectie met men dit nmiddellijk aangeven aan de burgemeester van zijn gemeente. De behandelende arts met truwens een frmulier verhandigen aan de hygiënearts-inspecteur, en dit binnen de 24 uur. MILIEUASPECTEN > Milieu- en energie-impact Smmige van de hierbven beschreven preventiemaatregelen hebben k andere milieueffecten: Zelfs indien de keuze van de materialen en installaties de heveelheid verntreinigende stffen beperkt, mag men het belang van een efficiënte ventilatie niet ver het hfd zien, rekening hudend met het feit dat de bewning van de gebuwen van nature verntreinigende stffen vrtbrengt. Bij de explitatie van het gebuw zal die ventilatie dr het verbruik van grijze energie verntreinigende stffen zals CO 2 vrtbrengen. Hierver vindt u meer p de fiche "Energie-efficiënte luchtverversingssystemen". De bestrijding van leginella vereist dat het sanitair warm water bven 55 C wrdt ingesteld. Af en te met de temperatuur tt 60 C en in smmige gevallen tt 70 C wrden pgeverd. Dit vertegenwrdigt een niet uit te vlakken energiekst. Een temperatuurstijging van 55 C tt 60 C en van 55 C tt 70 C, zelfs krtstndig, vertegenwrdigt een extra verbruik van respectievelijk 11 % en 33 %. IN DE PRAKTIJK In de verschillende ntwikkelings- en uitveringsfasen van het prject meten maatregelen wrden genmen: PROGRAMMERING Bij renvatie: pspren en plssen van vchtbrnnen in de wanden (gebrekkige waterafver, pstijgend vcht, enz.). BLZ. 7 VAN 9 INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN JULI 2010

8 SCHETS het gebuw dr een efficiënte filtratie te beschermen tegen externe verntreiniging (zie de fiche CSS07 Luchtkwaliteit garanderen ) te zrgen vr een efficiënte mechanische ventilatie. VOORONTWERP Kies materialen die geen bicntaminanten kunnen bevatten f vrtbrengen. Beheers de binnenluchtvervuiling dr het ntwerp van efficiënte hygiënische ventilatiesystemen (zie de fiches ver luchtkwaliteit en de keuze van de ventilatie). Vermijd van bij het begin het ptreden van kudebruggen. TOEZICHT OP DE BOUWPLAATS Beperk stfvrming: vermijd uitsnijdingen dr het gebruik van prefab elementen, gebruik stfschermen. Ver de werkzaamheden uit vlgens de regels van ged vakmanschap inzake de uitvering van de islatie en de dampschermen en dampremmers, m enige vchtvrming in en p de materialen en het ntstaan van kudebruggen te vrkmen. Laat de materialen crrect drgen (schimmelvrming p termijn). OPLEVERING EN INGEBRUIKNEMING Beheers de binnenluchtvervuiling: Infrmatie van de bewners ver de keuze van de binnenafwerkingsmaterialen die micr-rganismen kunnen vrtbrengen f bevatten. Infrmatie van de bewners ver het belang van hygiënische ventilatie. ONDERHOUD Vermijd brnnen van binnenluchtvervuiling: Onderhud de ventilatiefilters en het ventilatiesysteem. Laat de lkalen regelmatig schnmaken. Zrg vr een regelmatige ventilatie van de lkalen. Vermijd allergene kamerplanten en in het bijznder de yucca, de dwergpalm, klimp, de ficus benjamina, de papyrus en de spatyphilium. Vr blemen zijn te vermijden: stacites f limniums en gypsphilia, die vaak in blemstukken wrden gebruikt. Vermijd in de tuin beplantingen met sterk allergene pllen: Allergeen ptentieel (0=nul, 5= sterk) 0 Den Bmen Grasachtige planten 1 Olm Brandnetel 2 3 Ppulier, Merbeibm, Beuk, Kastanje Hazelaar, Wilg, Haagbeuk, Plataan, Olijfbm, Linde Zuring Weegbree, Ganzenvet 4 Els, Es, Eik Glaskruid, Alsem 5 Cipres, Berk Gramineae Brn: Réseau Natinal de Surveillance Aérbilgique (Frankrijk) Bezek de website van het Belgisch Aërbilgisch Surveillancenet, met nder meer een pllenkalender: BLZ. 8 VAN 9 INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN JULI 2010

9 AANVULLENDE INFORMATIE ANDERE AANDACHTSPUNTEN Inffiches die eveneens met de luchtkwaliteit verband huden: ENE14 - De beste manier zeken m warmte te prduceren ENE23 - Energie-efficiënte luchtverversingssystemen CSS07 - Gede luchtkwaliteit garanderen in elk lkaal CSS11 Brnnen van verntreiniging beperken: bicntaminanten CSS12 - Interne vervuilingsbrnnen beperken: magnetische verntreiniging Inffiches die de keuze van buwmaterialen betreffen: MAT06 - Bekleding van binnenmuren en plafnds: geznde en eclgische materialen kiezen. MAT07 - Vlerbekleding: geznde materialen met een gunstige milieubalans kiezen. MAT08 - Een hutsrt kiezen vlgens de aard en de tepassing MAT10 - Niet-dragende muren en tussenwanden: geznde materialen met een gunstige milieubalans kiezen CSS09 - Lijm en verf: aandacht schenken aan hun invled p gezndheid en milieu CSS10 - Hutbehandelingen: aandacht schenken aan de gevlgen vr de gezndheid BIBLIOGRAFIE Algemene infrmatie ver luchtkwaliteit: F.Simn, JM.Hauglustaine, "La ventilatin et l énergie - guide pratique pur les architectes"», Ministerie van het Waalse Gewest, 2001 Energie+: Algemene infrmatie ver gezndheid en de wning: De website van het Wetenschappelijk Instituut Vlksgezndheid: Het praktische hulpmiddel PEST, p (pagina s Milieugezndheid) Specifieke pagina s ver leginella p de website C.A.Rulet, "Santé et qualité de l envirnnement intérieur dans les bâtiments", Presses Plytechniques et Universitaires Rmandes, Lausanne, 2004 S. et P. Déux, "Le guide de l habitat sain", Mediec Editins, Andrra, 2004 Inter-Envirnnement Wallnie, "La santé dans la maisn": Wereldgezndheidsrganisatie, WHO Guidelines fr indr air quality dampness and muld, 2009 Infrmatie ver allergieën en pllen: Het Belgisch Aërbilgisch Surveillancenet: De website van het RNSA : Réseau Natinal de Surveillance Aérbilgique (Frankrijk): Specifieke actren in het Brussels Hfdstedelijk Gewest: Na een medische diagnse: de RCIB (Reginale Cel vr Interventie bij Binnenluchtvervuiling), via de dienst van de Grene Ambulance: (pagina s Milieu-gezndheid) Algemene infrmatie ver duurzaam buwen: Architecture et Climat UCL, Adviesgids Cllectieve huisvesting - Duurzaam en energievriendelijk buwen, Leefmilieu Brussel - BIM, december 2005 BLZ. 9 VAN 9 INTERNE VERVUILINGSBRONNEN BEPERKEN: BIOCONTAMINANTEN JULI 2010

FYSISCHE EN CHEMISCHE VERONTREINIGING BINNENSHUIS BEPERKEN

FYSISCHE EN CHEMISCHE VERONTREINIGING BINNENSHUIS BEPERKEN PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - - FYSISCHE EN CHEMISCHE VERONTREINIGING BINNENSHUIS BEPERKEN Kies materialen die weinig f geen chemische en fysische verntreinigende

Nadere informatie

EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN

EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN EEN GOEDE LUCHTKWALITEIT VERZEKEREN Verntreinigende stffen vermijden en zrgen vr vldende luchtverversing m de luchtkwaliteit te garanderen PRINCIPES BENADERING De luchtkwaliteit in gebuwen is vaak slechter

Nadere informatie

DE "MANUELE VENTILATIE" OPTIMAAL ORGANISEREN

DE MANUELE VENTILATIE OPTIMAAL ORGANISEREN - - DE "MANUELE VENTILATIE" OPTIMAAL ORGANISEREN Wanneer en he lang meten kamers verlucht wrden wanneer er geen installatie vr hygiënische ventilatie aanwezig is? PRINCIPES CONTEXT De luchtkwaliteit hangt

Nadere informatie

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN KOUDEBRUGGEN BEPERKEN Details ntwerpen die de cntinuïteit van de thermische islatie garanderen, een crrecte tepassing p de werf garanderen en de bestaande kudebruggen pheffen PRINCIPES BENADERING Kudebruggen

Nadere informatie

ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE

ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE ZORGEN VOOR THERMISCHE INERTIE Zware materialen kiezen en ze in rechtstreeks cntact laten met de mgeving van het lkaal, m te beschikken ver een gede thermische buffer PRINCIPES BENADERING Om tijdens de

Nadere informatie

EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN

EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN EEN WARMTESTRATEGIE ONTWIKKELEN PRINCIPES BENADERING Wintercmfrt gegarandeerd tegen een z laag mgelijk energieverbruik Als je een gebuw buwt f renveert, wil je cmfrt bieden, zwel tijdens de winter als

Nadere informatie

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar Fabels in islatieland Wat waar is f niet waar Fabels verleven de tijden. Sms is dat ged. Maar het kan k verkeerd uitpakken. Eind jaren '70 bracht Sven (Stichting vrlichting energiebesparing nederland)

Nadere informatie

DE BINNENHUISVERONTREINIGING BEPERKEN: DE ELEKTROMAGNETISCHE VERONTREINIGING

DE BINNENHUISVERONTREINIGING BEPERKEN: DE ELEKTROMAGNETISCHE VERONTREINIGING PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - - DE BINNENHUISVERONTREINIGING BEPERKEN: DE ELEKTROMAGNETISCHE VERONTREINIGING PRINCIPES CONTEXT Externe en interne brnnen

Nadere informatie

EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN

EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN - - EEN ADEQUAAT VERWARMINGSLICHAAM KIEZEN PRINCIPES BENADERING Een efficiënt en vrdelig systeem kiezen m warmte uit te stralen Naast de prductiewijze, een kwaliteitsvlle verdeling en een efficiënte regeling,

Nadere informatie

MATERIALEN IN BOUW EN RENOVATIE

MATERIALEN IN BOUW EN RENOVATIE - ALGEMENE PROBLEMATIEK MAT00 - MATERIALEN IN BOUW EN RENOVATIE Het belang van de keuze van materialen en buwtechnieken in het Brussels Hfdstedelijk Gewest BENADERING De keuze van materialen en buwtechnieken

Nadere informatie

HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN

HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN - - HET VERDEELNETWERK VOOR DE VERWARMING OPTIMALISEREN Het algemeen rendement van de verwarmingsinstallatie verbeteren dr te zrgen vr een efficiënte verdeling van de energie PRINCIPES BENADERING Naast

Nadere informatie

Voorbeeldvragen Methodiek NEN 2767

Voorbeeldvragen Methodiek NEN 2767 Nb. Per vraag kunnen er meerdere gede antwrden zijn 1. Welke van de nderstaande bewering is juist? NEN 2767 is een: methdiek vr de bepaling van achterstallig nderhud bjectieve methdiek vr de bepaling van

Nadere informatie

EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE

EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE - - EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE Een ged geregeld verwarmingssysteem zrgt vr een ideaal evenwicht tussen de behefte aan energie en de werkelijk geprduceerde heveelheid warmte PRINCIPES

Nadere informatie

SPREEKBEURT DWERGPAPEGAAI

SPREEKBEURT DWERGPAPEGAAI l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT DWERGPAPEGAAI VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE DWERGPAPEGAAI

Nadere informatie

Gezondheid, veiligheid en het voorkomen van ongevallen bij het lassen - Lasrook

Gezondheid, veiligheid en het voorkomen van ongevallen bij het lassen - Lasrook Laskennis pgefrist (nr. 13) Gezndheid, veiligheid en het vrkmen van ngevallen bij het lassen - Lasrk In deze aflevering van Laskennis pgefrist wrden de belangrijkste gezndheid- en veiligheidsaspecten van

Nadere informatie

Asbestbeleidsplan. Beleid en beheer asbest

Asbestbeleidsplan. Beleid en beheer asbest Asbestbeleidsplan Beleid en beheer asbest Dcumenttitel. Asbestbeleidsplan Status. Cncept Definitief Versie. 1.1 Datum. 22-03-2014 Organisatie. Wningcrpratie Rentree Opstellers. Wningcrpratie Rentree i.s.m.

Nadere informatie

Ter voorbereiding op uw aanvraag vindt u in dit document de vragenlijst voor het themacertificaat Milieu en natuur.

Ter voorbereiding op uw aanvraag vindt u in dit document de vragenlijst voor het themacertificaat Milieu en natuur. Vragenlijst themacertificaat Milieu en natuur Primair nderwijs Ter vrbereiding p uw aanvraag vindt u in dit dcument de vragenlijst vr het themacertificaat Milieu en natuur. De vragenlijst is gebaseerd

Nadere informatie

THERMISCHE ISOLATIE: KIES GEZONDE EN ECOLOGISCHE MATERIALEN

THERMISCHE ISOLATIE: KIES GEZONDE EN ECOLOGISCHE MATERIALEN PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN THERMISCHE ISOLATIE: KIES GEZONDE EN ECOLOGISCHE MATERIALEN Kies hernieuwbare, recycleerbare en gerecycleerde materialen f

Nadere informatie

MEDEDELING AAN DE LEDEN

MEDEDELING AAN DE LEDEN EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Cmmissie verzekschriften 22.4.2010 MEDEDELING AAN DE LEDEN Betreft: Verzekschrift 959/2006, ingediend dr Michael Zammit (Maltezer natinaliteit), ver de activiteiten van de

Nadere informatie

DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN

DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN PRAKTISCHE GIDS VOOR DE RENOVATIE EN DE DUURZAME CONSTRUCTIE VAN KLEINE GEBOUWEN DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER VERBETEREN Sanitair warm water verwarmen, verdelen en aftappen, rekening hudend met

Nadere informatie

NIET-DRAGENDE BINNENMUREN EN TUSSENWANDEN: GEZONDE MATERIALEN MET EEN GUNSTIGE MILIEUBALANS KIEZEN

NIET-DRAGENDE BINNENMUREN EN TUSSENWANDEN: GEZONDE MATERIALEN MET EEN GUNSTIGE MILIEUBALANS KIEZEN PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN NIET-DRAGENDE BINNENMUREN EN TUSSENWANDEN: GEZONDE MATERIALEN MET EEN GUNSTIGE MILIEUBALANS KIEZEN Ver eclgische binnenwanden

Nadere informatie

SPREEKBEURT Aziatische huisgekko

SPREEKBEURT Aziatische huisgekko SPREEKBEURT Aziatische huisgekk l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE AZIATISCHE

Nadere informatie

SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KALKOEN BIJ ELKAAR

Nadere informatie

SPREEKBEURT GEIT ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT GEIT ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GEIT l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE GEIT BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Veiligheidsinstructie voor opslag van gevaarlijke producten in recipiënten

Veiligheidsinstructie voor opslag van gevaarlijke producten in recipiënten Interne Dienst vr Preventie en Bescherming p het Werk Afdeling Risicbeheer Veiligheidsinstructie vr pslag van gevaarlijke prducten in recipiënten Datum 20 januari 2011 Inleiding Opslag wrdt gedefinieerd

Nadere informatie

4.1. Therapeutische indicaties

4.1. Therapeutische indicaties 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Sfta-Man 45% / 18%, plssing vr cutaan gebruik. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING 100 ml plssing bevatten: Ethanl 96 %, 47,90 g Prpylalchl 18,00 g. Vr de vlledige

Nadere informatie

HET IDEALE MATERIAAL KIEZEN VOOR BUITENSCHRIJNWERK

HET IDEALE MATERIAAL KIEZEN VOOR BUITENSCHRIJNWERK PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - - HET IDEALE MATERIAAL KIEZEN VOOR BUITENSCHRIJNWERK Hernieuwbare materialen gebruiken f materialen die vldende aanwezig

Nadere informatie

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN

KOUDEBRUGGEN BEPERKEN KOUDEBRUGGEN BEPERKEN Details ntwerpen die de cntinuïteit van de thermische islatie garanderen, een crrecte tepassing p de werf garanderen en de bestaande kudebruggen pheffen PRINCIPES BENADERING Kudebruggen

Nadere informatie

BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN

BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN - - BIJ RENOVATIE: DE WANDEN ISOLEREN Bij renvatie de beste manier zeken m de islatie van de wanden te versterken PRINCIPES BENADERING Bij renvatie bieden islatie, luchtdichte wanden en efficiëntere verwarmings-

Nadere informatie

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone Schade prtcl Zuiderpark Stadswalzne Gemeente s-hertgenbsch december 2012 Schadeprtcl Zuiderpark - Stadswalzne In dit dcument staat he de gemeente s-hertgenbsch mgaat met schadeclaims. Het is er p gericht

Nadere informatie

SPREEKBEURT KERKUIL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KERKUIL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KERKUIL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KERKUIL BIJ ELKAAR

Nadere informatie

SPREEKBEURT GRIEKSE LANDSCHILDPAD

SPREEKBEURT GRIEKSE LANDSCHILDPAD SPREEKBEURT GRIEKSE LANDSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE

Nadere informatie

LIJM EN VERF: HUN INVLOED OP GEZONDHEID EN MILIEU

LIJM EN VERF: HUN INVLOED OP GEZONDHEID EN MILIEU PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - LIJM EN VERF: HUN INVLOED OP GEZONDHEID EN MILIEU Vermijd het gebruik van lijmen en verven f kies vr de minst schadelijke.

Nadere informatie

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven

Preventie tegen chemische risico s in carrosseriebedrijven Preventie tegen chemische risic s in carrsseriebedrijven Eind 2010 werd k een inspectiecampagne gehuden bij de carrsseriebedrijven. De campagne kaderde in een Eurpese SLIC-campagne Chemische agentia p

Nadere informatie

Bijsluiter: Informatie voor de patiënt. Forlax 10g, poeder voor drank in sachet. Macrogol 4000

Bijsluiter: Informatie voor de patiënt. Forlax 10g, poeder voor drank in sachet. Macrogol 4000 Bijsluiter: Infrmatie vr de patiënt Frlax 10g, peder vr drank in sachet Macrgl 4000 Lees ged de hele bijsluiter vrdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke infrmatie in vr u. Gebruik

Nadere informatie

Charter «Réseau Nature»

Charter «Réseau Nature» Charter «Réseau Nature» Kandidatuursdssier Oktber 2010 Wenst u van uw tuin f terrein een natuurparadijs te maken? Sluit dan aan bij Réseau Nature! Gefeliciteerd met deze eerste stap vr een actieve deelname

Nadere informatie

EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT

EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT - PRAKTISCHE AANBEVELING CSS13 - EEN NIEUWE DEFINITIE GEVEN AAN HET THERMISCH COMFORT Ons gedrag ten pzichte van verwarmings- en kelingsinstallaties in vraag stellen PRINCIPES Het thermisch cmfrt is waarschijnlijk

Nadere informatie

Ter voorbereiding op uw aanvraag vindt u in dit document de criteria en vragenlijst voor het themacertificaat Milieu en natuur.

Ter voorbereiding op uw aanvraag vindt u in dit document de criteria en vragenlijst voor het themacertificaat Milieu en natuur. Criteria en vragenlijst themacertificaat Milieu en natuur Primair nderwijs Ter vrbereiding p uw aanvraag vindt u in dit dcument de criteria en vragenlijst vr het themacertificaat Milieu en natuur. De vragenlijst

Nadere informatie

EEN ZONNEBOILER OVERWEGEN

EEN ZONNEBOILER OVERWEGEN - - EEN ZONNEBOILER OVERWEGEN Een deel van het warm water verwarmen met een znneverwarmingsinstallatie PRINCIPES BENADERING Het energieverbruik m sanitair water p te warmen kan met meer dan 75% wrden verminderd

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 72095942000 VZW Psych. Centrum Caritas Caritasstraat 76 9090 MELLE Telichting bij het dcument pnameverklaring bij pname in een psychiatrisch ziekenhuis U kan als patiënt een aantal keuzes in verband met

Nadere informatie

Niet meer manueel hanteren van lasten

Niet meer manueel hanteren van lasten Niet meer manueel hanteren van lasten Vrbeeld van een Gede Pratij Jeren van de Giessen Lelystad, 23-10-2008 Prgramma: Intrductie Het rbleem Nadere RI&E Fysiee belasting De lssing Onze winst Jury rdeel

Nadere informatie

Elektrische warmhoudplaat

Elektrische warmhoudplaat Elektrische warmhudplaat 114.360 114.361 114.362 V1/1209 NL/B 1. Algemeen 74 1.1 Infrmatie ver de gebruiksaanwijzing 74 1.2 Symblverklaring 74 1.3 Aansprakelijkheid en vrijwaring 75 1.4 Auteursrecht 75

Nadere informatie

EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN

EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN PRINCIPES BENADERING EEN KOUDESTRATEGIE ONTWIKKELEN Gegarandeerd zmercmfrt met een z laag mgelijk energieverbruik De terugkerende hitteglven van de afgelpen jaren heeft ervr gezrgd dat het zmercmfrt een

Nadere informatie

Werken met uitzendkrachten

Werken met uitzendkrachten Uitzendkrachten-Werken met uitzendkrachten-telichting 1/8 Werken met uitzendkrachten Uitzendkrachten zijn werknemers die vallen nder twee srten werkgevers. Enerzijds heeft men de werkgever van de uitzendkracht

Nadere informatie

SPREEKBEURT ZOETWATERGARNAAL

SPREEKBEURT ZOETWATERGARNAAL SPREEKBEURT ZOETWATERGARNAAL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE ZOETWATERGARNAAL

Nadere informatie

Resultaten van de inspectiecampagne over gebruik van chemische agentia bij formulatoren

Resultaten van de inspectiecampagne over gebruik van chemische agentia bij formulatoren Resultaten van de inspectiecampagne ver gebruik van chemische agentia bij frmulatren 1. Del van de campagne Nagaan van het tepassen van de regelgeving betreffende de bltstelling aan chemische agentia nagaan

Nadere informatie

Bouwbedrijf Beneens. Stadsestraat 43 2250 Olen

Bouwbedrijf Beneens. Stadsestraat 43 2250 Olen Buwbedrijf Beneens Stadsestraat 43 2250 Olen 1 Alles heeft een levensduur. Alles dient vervangen te wrden. Bill McDnnuch C2C Livespan f Materials 2 3 Renvatie in de Praktijk 4 Renvatie in de Praktijk 5

Nadere informatie

SPREEKBEURT WANDELENDE TAK

SPREEKBEURT WANDELENDE TAK l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WANDELENDE TAK ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE WANDELENDE

Nadere informatie

HOUTBEHANDELINGEN: AANDACHT SCHENKEN AAN DE GEVOLGEN VOOR DE GEZONDHEID

HOUTBEHANDELINGEN: AANDACHT SCHENKEN AAN DE GEVOLGEN VOOR DE GEZONDHEID PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR DE DUURZAME BOUW EN RENOVATIE VAN KLEINE GEBOUWEN - - HOUTBEHANDELINGEN: AANDACHT SCHENKEN AAN DE GEVOLGEN VOOR DE GEZONDHEID PRINCIPES CONTEXT Vermijd hutverduurzamingsprducten

Nadere informatie

SPREEKBEURT SCHORPIOEN

SPREEKBEURT SCHORPIOEN l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SCHORPIOEN ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SCHORPIOEN

Nadere informatie

SPREEKBEURT PIJLGIFKIKKER

SPREEKBEURT PIJLGIFKIKKER SPREEKBEURT PIJLGIFKIKKER l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE PIJLGIFKIKKER

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KANARIE VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KANARIE VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KANARIE VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KANARIE BIJ ELKAAR

Nadere informatie

ack-aquaconcept.com, concept GmbH en Microdyn-Nadir Nadir,, Slotgrachtstraat 25, 9940 Telephone: +32 (0)9 3445176, Fax: +32 (0)9 3445176

ack-aquaconcept.com, concept GmbH en Microdyn-Nadir Nadir,, Slotgrachtstraat 25, 9940 Telephone: +32 (0)9 3445176, Fax: +32 (0)9 3445176 Kwaliteitsverbetering in prductieprcessen dr tepassing van aangepaste UV desinfectiemethdes en geavanceerde UV xidatie. Van Daele Drine. 1, www.dvd-technlgy.be www.ack-aquacncept.cm aquacncept.cm. 1 a.c.k.

Nadere informatie

Beheerplan voor bouwhistorische objecten

Beheerplan voor bouwhistorische objecten Beheerplan vr buwhistrische bjecten 2.7.1 Inleiding Met een beschermd stadsgezicht, ngeveer 1500 mnumenten en een uniek laatmiddeleeuws bdemarchief heeft Drdrecht een mvangrijke bven- en ndergrndse cultuurhistrische

Nadere informatie

SPREEKBEURT LUIPAARDGEKKO

SPREEKBEURT LUIPAARDGEKKO SPREEKBEURT LUIPAARDGEKKO l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE LUIPAARDGEKKO

Nadere informatie

HITTEGOLVEN EN OZONPIEKEN

HITTEGOLVEN EN OZONPIEKEN / infrmatiebrchure HITTEGOLVEN EN OZONPIEKEN Infrmatie bestemd vr gezndheids- en welzijnswerkers werkzaam met bejaarden 3.05.2016 Hitteglven en znpieken - Infrmatie bestemd vr gezndheids- en welzijnswerkers

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SCHAAP ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SCHAAP ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN SPREEKBEURT SCHAAP l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER HET SCHAAP BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Schadeverzekeringen Zakelijk Zorgverzekeringen. o o

Schadeverzekeringen Zakelijk Zorgverzekeringen. o o Dienstenwijzer Z zijn wij u graag van dienst Op de dienstverlening van ns kantr is de Wet p het financieel tezicht van tepassing. Eén van de eisen die uit deze wet vlgt is dat wij u tijdig infrmeren ver

Nadere informatie

Openwerf Scheldehoek 10A

Openwerf Scheldehoek 10A Openwerf Scheldehek 10A Het gebuw Deze halfpen bel etage BEN-wning bestaat uit 3 verdiepingen, met de leefruimte en keuken p de eerste verdieping. Grte glaspartijen p Westen en Nrden geven een practig

Nadere informatie

Handleiding Harsen met vloeibare Suikerwax in blik

Handleiding Harsen met vloeibare Suikerwax in blik Handleiding Harsen met vleibare Suikerwax in blik Ga je een hars gebruiken die je ng nit eerder hebt gebruikt, test de hars dan eerst uit p een klein deel van de huid 24 uur vrdat je gaat harsen. Lees

Nadere informatie

Onderzoek PUR en gezondheid in de Kruidenbuurt te Heerenveen

Onderzoek PUR en gezondheid in de Kruidenbuurt te Heerenveen Onderzek PUR en gezndheid in de Kruidenbuurt te Heerenveen TUSSENRAPPORT GGD Fryslân 17 september 2013 Frans Duijm, Gea de Meer, Jhn Janssen Met dank aan Pieter Pstma (Landstra, Bureau vr Buwfysica) 1

Nadere informatie

SPREEKBEURT BAARDAGAME

SPREEKBEURT BAARDAGAME SPREEKBEURT BAARDAGAME l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE BAARDAGAME

Nadere informatie

SPREEKBEURT TIJGERPYTHON

SPREEKBEURT TIJGERPYTHON SPREEKBEURT TIJGERPYTHON l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE TIJGERPYTHON

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

prijsaanvraag 'Kruidlaag in Woodland' - inlichtingenformulier -

prijsaanvraag 'Kruidlaag in Woodland' - inlichtingenformulier - prijsaanvraag 'Kruidlaag in Wdland' - inlichtingenfrmulier - Datum: Termijn: Beste klant Wij helpen u graag bij de creatie van uw schaduwtuin f schaduwbrder nder bestaande bmen f en heesters. Vul dit frmulier

Nadere informatie

Diepvries voor sterke drank en diepgevroren producten

Diepvries voor sterke drank en diepgevroren producten Diepvries vr sterke drank en diepgevrren prducten 700.075H V1/1209 NL/B 1. Algemeen 86 1.1 Infrmatie ver de gebruiksaanwijzing 86 1.2 Symblverklaring 86 1.3 Aansprakelijkheid en vrijwaring 87 1.4 Auteursrecht

Nadere informatie

OPLOSSINGENBOEK TANK- SILOVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK

OPLOSSINGENBOEK TANK- SILOVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK OPLOSSINGENBOEK TANK- SILOVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK Wettelijke grndslag - Vrlichting en nderricht Arbwet Artikel 8 - Persnlijke Beschermingsmiddelen Arbbesluit - Fysische factren Arbbesluit - Fysieke

Nadere informatie

ARBOCATALOGUS ZEECONTAINERVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK

ARBOCATALOGUS ZEECONTAINERVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK ARBOCATALOGUS ZEECONTAINERVERVOER TRANSPORT EN LOGISTIEK Juni 2012 INHOUDSOPGAVE 1. ARBOCATALOGUS... 3 Tepassingsgebied... 3 Lptijd... 3 Evaluatie... 3 Beschikbaarheid... 3 Afwijken... 3 Wettelijke grndslag...

Nadere informatie

Les Hernieuwbare energie

Les Hernieuwbare energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Hernieuwbare energie Werkblad Les Hernieuwbare energie Werkblad "100% duurzaam", "Hllandse wind", "Kies bigas!": wie de reclames van energiebedrijven bekijkt zu bijna denken

Nadere informatie

Nieuwe Vlaamse renovatiepremie vanaf 1 november 2015!

Nieuwe Vlaamse renovatiepremie vanaf 1 november 2015! Nieuwe Vlaamse renvatiepremie vanaf 1 nvember 2015! Hebt u plannen m uw wning te renveren? Dan kunt u misschien rekenen p de steun van de vernieuwde Vlaamse renvatiepremie. Vanaf 1 nvember 2015 kunt u

Nadere informatie

ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN

ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN - - ENERGIE-EFFICIËNTE LUCHTVERVERSINGSYSTEMEN Zrgen vr een gede luchtkwaliteit met een z beperkt mgelijke energiekst PRINCIPES BENADERING Om luchtkwaliteit te kunnen garanderen, met er wrden gezrgd vr

Nadere informatie

Opgave 4 Hout is een isolator. Aan een isolator kan je je niet branden. Wel aan een geleider!

Opgave 4 Hout is een isolator. Aan een isolator kan je je niet branden. Wel aan een geleider! Uitwerkingen 1 Opgave 1 Geleiding, strming en straling. Opgave 2 Metalen Kper, zilver, ld, ijzer, gud, nikkel, platin Hut, rubber, kurk, glas en zand. Opgave 3 Geleiding Strming Geleiding Opgave 4 Hut

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

Ontdek Tell Tweini. o 1

Ontdek Tell Tweini. o 1 Ontdek Tell Tweini 1 "Het mag duidelijk zijn, mdern wetenschappelijke nderzek wrdt bedreven dr vele nderzekers vanuit verschillende disciplines. De inspanningen van velen, allen met een andere kijk p de

Nadere informatie

SPREEKBEURT Vissengroep Levenbarenden

SPREEKBEURT Vissengroep Levenbarenden SPREEKBEURT Vissengrep Levenbarenden l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KWARTEL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KWARTEL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN SPREEKBEURT KWARTEL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KWARTEL BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap vr de Veiligheid van de Vedselketen Omzendbrief betreffende de cntrle van de identiteit van paarden en de uitsluiting vr de slacht vr menselijke cnsumptie van buiten de wettelijke termijn

Nadere informatie

Pemfigoïd patiënteninformatie over auto-immuunblaarziekten

Pemfigoïd patiënteninformatie over auto-immuunblaarziekten Pemfigïd patiënteninfrmatie ver aut-immuunblaarziekten Bulleus pemfigïd Lineaire IgA dermatse Slijmvliespemfigïd Epidermlysis bullsa acquisita Een aut-immuunziekte Het immuunsysteem van het lichaam beschermt,

Nadere informatie

SPREEKBEURT GEWONE DOOSSCHILDPAD

SPREEKBEURT GEWONE DOOSSCHILDPAD SPREEKBEURT GEWONE DOOSSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE GEWONE

Nadere informatie

KIES DE BESTE MANIER OM WARMTE TE PRODUCEREN

KIES DE BESTE MANIER OM WARMTE TE PRODUCEREN - KIES DE BESTE MANIER OM WARMTE TE PRODUCEREN Een manier kiezen m warmte te prduceren die een ged energierendement cmbineert met een geringe invled p het milieu PRINCIPES BENADERING Samen met de kwaliteit

Nadere informatie

Gezondheid, veiligheid en voorkomen van ongelukken

Gezondheid, veiligheid en voorkomen van ongelukken Laskennis pgefrist (nr. 48) Gezndheid, veiligheid en vrkmen van ngelukken Beheersing van de Bij het autgeen en elektrisch lassen is de lasrkcncentratie in de nmiddellijke nabijheid van de las ver bven

Nadere informatie

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken.

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken. 5.2.7 Energie Wat is het thema en waarm is het belangrijk? Het thema energie gaat ver het gebruik van energie in de gebuwde mgeving vr verwarming, keling, verlichting en industriële en agrarische prcessen.

Nadere informatie

RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO)

RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO) RIJDENDE MELKONTVANGST (RMO) Wettelijke grndslag De maatregelen beschrijven p welke wijze werkgevers en werknemers invulling kunnen geven aan de wettelijke bepalingen uit de Arbwet. - Fysieke belasting

Nadere informatie

SPREEKBEURT NETPYTHON

SPREEKBEURT NETPYTHON l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT NETPYTHON REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE NETPYTHON BIJ

Nadere informatie

Kantines tegen voedselverspilling

Kantines tegen voedselverspilling Kantines tegen vedselverspilling Principe: zwel klanten als kantinepersneel aanspren m vedselverspilling te verminderen Kantines van administraties, ng's, schlen f bedrijven zijn plekken waar grte heveelheden

Nadere informatie

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen.

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen. VRAGENLIJST Beste mantelzrger, Deze vragenlijst is bedeld vr u. Dr het invullen van bijgaande vragenlijst krijgt u inzicht in de rzaken van uw belasting. Het maakt u bewust van uw situatie. In de vragenlijst

Nadere informatie

SPREEKBEURT HALSBANDLEGUAAN

SPREEKBEURT HALSBANDLEGUAAN SPREEKBEURT HALSBANDLEGUAAN l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE HALSBANDLEGUAAN

Nadere informatie

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020.

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020. Handleiding Handleiding Cmmunicatie vr Prmtren Eurpees Fnds vr Reginale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020 1 Eurpese Unie Inhud 1 Inleiding... 1 2 De minimale cmmunicatieverplichtingen... 1 a) Weergave

Nadere informatie

Contract gedragsverandering

Contract gedragsverandering Cntract gedragsverandering Stappenplan m je delen te bereiken Tips m je delen te bereiken Cntract vr gedragsverandering (vrbeeld) Del/gedrag Om deel te nemen aan de Dam tt Dam lp met mijn vriendengrep

Nadere informatie

ADAPTIL HALSBAND. ADAPTIL HALSBAND (niet geneesmiddel) Ceva Santé Animale. Samenstelling

ADAPTIL HALSBAND. ADAPTIL HALSBAND (niet geneesmiddel) Ceva Santé Animale. Samenstelling ADAPTIL HALSBAND ADAPTIL HALSBAND (niet geneesmiddel) Ceva Santé Animale 17 Samenstelling Analg van geruststellend fermn van de hnd:...5% Excipients q.s.p. 1 halsband:...100% Farmaceutische vrm Halsband

Nadere informatie

NTA 8009:2007. Veiligheidsmanagementsysteem voor ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszorg verlenen

NTA 8009:2007. Veiligheidsmanagementsysteem voor ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszorg verlenen NTA 8009:2007 Veiligheidsmanagementsysteem vr ziekenhuizen en instellingen die ziekenhuiszrg verlenen Unifrm en inzichtelijk veiligheidsmanagementsysteem Openheid ver patiëntveiligheid Basis vr interne

Nadere informatie

Prijsaanvraag Concepten Inlichtingenformulier

Prijsaanvraag Concepten Inlichtingenformulier Pagina 1 van 5 Prijsaanvraag Cncepten Inlichtingenfrmulier Datum: Beste klant Wij helpen graag bij het ntwerp van juw brder met een keuze uit ns ruime assrtiment. Dr dit frmulier ingevuld aan ns terug

Nadere informatie

De juiste mensen op de juiste plek

De juiste mensen op de juiste plek De juiste mensen p de juiste plek Visitekaartje Brand-, ret- en waterschade? Gm staat steeds vr u klaar. Cntacteer ns 03 820 96 20 Ndnummer 0900 100 87 Tevreden klanten dankzij een ttaalpakket en de nieuwste

Nadere informatie

S&A bvba. 1. Startverklaring definitief goedgekeurd. Ambachtsweg 20-9820 Merelbeke. Inhoudstafel 1. STARTVERKLARING DEFINITIEF GOEDGEKEURD...

S&A bvba. 1. Startverklaring definitief goedgekeurd. Ambachtsweg 20-9820 Merelbeke. Inhoudstafel 1. STARTVERKLARING DEFINITIEF GOEDGEKEURD... S&A bvba Ambachtsweg 20-9820 Merelbeke tel 09/329 87 75 fax 09/329 87 85 URL: www.sabvba.cm e-mail: inf@sabvba.cm Startverklaring definitief gedgekeurd Inhudstafel 1. STARTVERKLARING DEFINITIEF GOEDGEKEURD...

Nadere informatie

Onderstaande tabel bevat aanvullend op de vier functies van de bodem ook voor bodemkwaliteit en grondverzet ambities. Ambitie Basis Comfort Excellent

Onderstaande tabel bevat aanvullend op de vier functies van de bodem ook voor bodemkwaliteit en grondverzet ambities. Ambitie Basis Comfort Excellent 5.2. Thema s 5.2.1 Het bdem- en grndwatersysteem Wat en waarm Duurzaam mgaan met de bdem is het zdanig beheren van de bdem dat natuurlijke / intrinsieke kwaliteiten van de bdem wrden beschermd vr mens

Nadere informatie

OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT

OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT - OPTIMALISATIE VAN HET NATUURLIJK LICHT De vrm en de ppervlakte van de peningen bepalen, evenals de binnenhuisinrichting, vr ptimaal lichtcmfrt en gebruik van natuurlijk licht PRINCIPES BENADERING Het

Nadere informatie

Project Claes Luc - BPC

Project Claes Luc - BPC X-ECO Ing. Gert Vanden Ber Lenard Meesstraat 16 3970 Lepldsburg 0472-32.20.98 www.x-ec.net Prject Claes Luc - BPC EPB ENERGIE PRESTATIE EN BINNENKLIMAAT Nieuwbuwwning Ligging: Steenweg 273, 3570 Alken

Nadere informatie

Resultaten Enquête Bedrijven 2008

Resultaten Enquête Bedrijven 2008 Resultaten Enquête Bedrijven 2008 Gedrag & ervaringen van bedrijven p de vrijgemaakte Vlaamse energiemarkt resultaten met betrekking tt slimme meters Rapprt vr de Vlaamse Reguleringsinstantie vr de Elektriciteits-

Nadere informatie

SPREEKBEURT PAUW VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT PAUW VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT PAUW l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE PAUW BIJ ELKAAR GEZOCHT.

Nadere informatie

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van Testamenten check Streep dr wat niet van tepassing is VRAAG 1 Is uw testament van vóór 2003? De kans is grt dat uw testament niet vldet aan uw wensen, geen gebruik maakt van de mgelijkheden sinds de invering

Nadere informatie