Virtualisatie en de IT-auditor

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Virtualisatie en de IT-auditor"

Transcriptie

1 39 Virtualisatie en de IT-auditor Bert Rechter Virtualisatie is het gebruik van software om hardware of een gehele computeromgeving anders dan die waar de software feitelijk op draait, te emuleren 1. In het geval dat een heel systeem wordt geëmuleerd, wordt vaak gesproken over een virtuele machine. Een virtuele machine kan bestaan naast reguliere applicaties die actief zijn op een computersysteem. Dit artikel gaat in op virtualisatie van systemen met virtuele machines op basis van software. Inleiding In dit artikel zal worden ingegaan op de achtergrond en historie van het concept virtualisatie en wordt een introductie gegeven op de werking van het concept virtualisatie. Vervolgens komen de mogelijke toepassingen, voor- en nadelen van het gebruik van virtualisatie, en de invloed die virtualisatie heeft op de audit-aanpak bij het beoordelen van omgevingen waar virtualisatie wordt toegepast aan bod. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van veel voorkomende virtualisatiesoftwareproducten. Achtergrond en historie De techniek van virtualisatie is afkomstig van mainframe systemen waar het Dynamic Logical Partitioning (kortweg LPAR) heet. IBM heeft deze techniek ontwikkeld om timesharing mogelijk te maken op mainframes. In het verleden hadden veel organisaties maar één mainframe en dit mainframe werd gebruikt voor zowel ontwikkeling, test als productie 2. Met de LPAR-functionaliteit kunnen meerdere virtuele omgevingen op hetzelfde mainframe worden gebruikt. Later (in 1999) is deze techniek ook beschikbaar gekomen op IBM AS/400-systemen. Tegenwoordig is virtualisatie mogelijk op vrijwel alle midrange-systemen van IBM 3 en bieden ook andere leveranciers soortgelijke functionaliteit op hun systemen. Het concept virtualisatie De werking van virtualisatie De werking van virtualisatie is gebaseerd op een extra laag besturingssoftware (eigenlijk een soort besturingssysteem op zichzelf) bovenop het bestaande besturingssysteem waarin virtuele machines worden gedefinieerd. Drs B.J. Rechter RE is werkzaam als Projectmanager EDP Audit bij Ernst & Young EDP Audit in Den Haag. Hij heeft dit artikel op persoonlijke titel geschreven. Een virtuele machine is een logische representatie van een fysiek computersysteem met alle bijbehorende eigenschappen. Binnen een virtuele machine wordt vervolgens een besturingssysteem (bijvoorbeeld Windows 2003 Server) geïnstalleerd. Schematisch ziet virtualisatie er uit als in figuur 1. (bv.windows NT4) (bv. Linux) Intel Architectuur Hardware Figuur 1. Schematische weergave van een virtuele omgeving Figuur 1 geeft een schematische weergave van de onderdelen van een mogelijke virtuele omgeving. In deze figuur is de applicatie aan de linkerkant een applicatie die rechtstreeks op het besturingssysteem draait dat in de tweede laag zit. De drie applicaties rechtsboven draaien allemaal op een besturingssysteem in een virtuele machine. Gemeenschappelijk gebruik hardware Voordat een besturingssysteem kan worden geïnstalleerd, moet worden geconfigureerd welke hardware voor de virtuele machine beschikbaar is (bijvoorbeeld aantal en omvang van de harde schijven, netwerkkaarten, communicatiepoorten zoals USB en seriële/parallelle poorten en overige randapparatuur zoals een diskettedrive). Deze configuratieslag is nodig om te voorkomen dat de virtuali- Besturingssysteem Systeem Besturings- systeem Systeem Besturings- systeem Systeem (bv.windows 2003) Virtualisatie software Besturingssysteem

2 40 de EDP-Auditor nummer satiesoftware altijd alle mogelijke randapparatuur van een virtuele machine moet koppelen aan hardware van de fysieke server. Een dergelijke aanpak zou een flinke aanslag op de performance van de virtuele machines betekenen, omdat de virtualisatiesoftware iedere keer als er iets gebeurt op de server hardware dit door moet geven aan de virtuele machine. De virtualisatiesoftware zorgt er op basis van de hardware configuratie per virtuele machine voor dat het gemeenschappelijke gebruik van hardware door meerdere virtuele machines in goede banen wordt geleid. Scheiding van virtuele machines Om de bestanden van verschillende virtuele machines van elkaar te scheiden, wordt schijfruimte veelal gesimuleerd door middel van een bestand. Hierbij wordt voor ieder volume (te vergelijken met de letter die in Windows aan een harde schijf wordt toegewezen) een separaat bestand gebruikt. Eventueel is het ook mogelijk direct gebruik te maken van een fysieke harde schijf in het systeem. Dit is echter niet aan te raden omdat dan geen zekerheid bestaat dat de bestanden van de virtuele machines onderling en die van het onderliggende besturingssysteem van elkaar gescheiden blijven. De virtualisatiesoftware zorgt ervoor dat de verschillende virtuele machines van elkaar zijn gescheiden. Deze scheiding wordt gerealiseerd doordat de virtualisatiesoftware bepaalde systeeminstructies 4 afvangt en eventueel simuleert. Dit betreft systeeminstructies die niet zonder meer kunnen worden uitgevoerd omdat het effect ervan zou kunnen doorwerken op andere virtuele machines (bijvoorbeeld directe toegang tot hardware). Omdat het afvangen van alle systeeminstructies een enorme vertraging zou betekenen, worden de meeste normale systeeminstructies direct op het systeem zelf uitgevoerd zonder tussenkomst van de virtualisatiesoftware. In de praktijk betekent dit dat één virtuele machine kan crashen (bijvoorbeeld een blauw scherm in Windows) zonder dat dit invloed heeft op de andere virtuele machines die actief zijn. Om te voorkomen dat één virtuele machine alle systeembronnen (processortijd en intern geheugen) gebruikt zodat de andere virtuele machines effectief niet meer functioneren, is het mogelijk beperkingen in te stellen op het gebruik van intern geheugen en processortijd. Toepassingen Server consolidatie In de afgelopen jaren is een sterke trend zichtbaar in de ontwikkeling van serverhardware waarbij relatief steeds meer capaciteit beschikbaar komt voor een nagenoeg gelijke prijs. Voor een geringe meerprijs is zelfs een forse hoeveelheid extra capaciteit verkrijgbaar. Deze ontwikkeling maakt het mogelijk meerdere applicaties op dezelfde fysieke server te draaien. In veel gevallen is dit echter geen bevredigende oplossing omdat één applicatie nu de correcte werking van alle andere applicaties op die server kan verhinderen. Ook kunnen sommige applicaties niet op hetzelfde systeem naast elkaar worden gebruikt vanwege specifieke afhankelijkheden (denk bijvoorbeeld aan verschillende versies van een databasemanagementsysteem die niet tegelijkertijd binnen één besturingssysteem actief kunnen zijn). In deze gevallen biedt het gebruik van virtualisatie een oplossing. Door het gebruik van virtualisatiesoftware en meerdere virtuele machines zijn er geen beperkingen meer om meerdere applicaties binnen één besturingssysteem te gebruiken. Ook is via de virtualisatiesoftware de onderlinge invloed van applicaties beperkt tot performance omdat alle applicaties uiteindelijk nog wel van dezelfde hardware gebruikmaken. Scheiding van ontwikkel/test/productie omgevingen Omdat virtuele machines volledig van elkaar gescheiden kunnen worden, biedt virtualisatie de mogelijkheid om op één fysiek computersysteem meerdere gescheiden omgevingen te creëren, bijvoorbeeld een ontwikkel/testomgeving en een productieomgeving. Met name in kleinere bedrijven, waar vaak niet zo veel verschillende computersystemen beschikbaar zijn, kan zo toch een vrijwel fysiek gescheiden testomgeving worden gerealiseerd. Scheiding ontwikkel/productieomgeving voor softwareontwikkelaars Bij het testen van nieuwe of aangepaste programmatuur kunnen fouten optreden die de stabiliteit van het besturingssysteem kunnen aantasten. Ook is het voor softwareontwikkelaars vaak wenselijk om volledige beheerderrechten op de eigen pc te hebben om de nieuwste ontwikkelgereedschappen zelf te kunnen installeren. Veel beheerders hebben daarom een extra pc op hun bureau staan omdat het niet wenselijk is de standaard kantoor pc te gebruiken. Door gebruik te maken van virtualisatie kan op één (weliswaar iets krachtiger pc) een extra omgeving worden aangemaakt voor systeemontwikkeling. De ontwikkelaar heeft volledige controle over deze omgeving zonder dat deze invloed heeft op de standaard kantoorautomatiseringomgeving. Ook kan gemakkelijk een back-up worden gemaakt, door het kopiëren van het bestand dat de harde schijf van de virtuele machine bevat samen met de bijbehorende configuratiebestanden. Het herstellen van de virtuele omgeving na een fout is dan relatief eenvoudig

3 41 doordat alleen de juiste bestanden moeten worden teruggezet om weer een goed werkende omgeving te krijgen. Consolidatie externe koppelingen Met name bij banken en verzekeraars worden veel koppelingen met externe netwerken gebruikt die in sommige gevallen ook nog een eigen server hebben voor het verwerken van de gegevens. Zonder virtualisatie zijn hiervoor allemaal aparte servers (of soms gewoon losse standaard pc s) nodig die al dan niet aan het reguliere netwerk zijn gekoppeld via een firewall. Meestal vragen deze toepassingen niet veel rekenkracht, waardoor ze via virtualisatie relatief eenvoudig te consolideren zijn op één fysieke server. Daar waar sprake is van gescheiden netwerken is wel van belang dat de fysieke server over voldoende netwerkkaarten beschikt om de verkeersstromen fysiek te scheiden. Iedere virtuele machine moet dan wel de beschikking hebben over een separate netwerkkaart. Voor- en nadelen van virtualisatie Afhankelijk van de situatie kan het gebruik van virtualisatie voordelen bieden. In alle gevallen zijn er echter ook nadelen aan het gebruik van virtualisatie verbonden. Hierna is een overzicht opgenomen van de belangrijkste voor- en nadelen van de toepassing van virtualisatie. Voordelen Er is minder hardware nodig Door het consolideren van meerdere servers in meerdere virtuele machines op één server met virtualisatiesoftware is nog maar één fysieke server nodig. Dit betekent minder onderhoudskosten en een overzichtelijker serverruimte. Het maken en het beheer van back-ups wordt makkelijker Doordat alle software en data op een server staat is het eenvoudig om een back-up te maken en deze weer terug te zetten. Het maken van een back-up van de gehele virtuele machine kan eenvoudig worden uitgevoerd door het kopieren van één bestand. Vergemakkelijkt en versnelt uitwijk Het is niet meer noodzakelijk om alle systemen afzonderlijk op te bouwen als vooraf kopieën zijn gemaakt van de virtuele machines. Een standaard server met voldoende capaciteit is dan voldoende om de virtualisatiesoftware te installeren en de virtuele machines terug te zetten. Om dit proces verder te vergemakkelijken en versnellen kan vooraf een image (digitale kopie van de gehele harde schijf van een server) worden gemaakt van de host server waarop de virtuele machines draaien. In geval van uitwijk wordt dan alleen dit image teruggezet om weer een server beschikbaar te hebben als basis voor de virtuele machines. Nadelen Toegenomen afhankelijkheid van hardware Meerdere applicaties zijn bij toepassing van virtualisatie afhankelijk van één enkel fysiek apparaat. Als hardware van de server niet meer functioneert, treft dit gelijk alle virtuele machines die actief zijn op die server. Om dit risico te beperken zijn extra maatregelen wenselijk, zoals een dubbele voeding en redundante harde schijven (bijvoorbeeld via RAID-5 technologie waarbij de gegevens zo zijn verdeeld dat bij uitval van één schijf de gegevens nog beschikbaar zijn op de andere schijven). Additioneel beheer voor de virtuele machines en virtualisatiesoftware Hoewel het fysieke beheer makkelijker is geworden, moet ook een additionele beheerinspanning worden geleverd, namelijk het beheer van de (configuratie van de) virtuele machines en van de virtualisatie software zelf. De hoeveelheid werk die dit met zich meebrengt is met name afhankelijk van de snelheid waarmee het gebruik van de virtuele machines toeneemt en/of er nieuwe virtuele machines bijkomen. Afhankelijk van de stabiliteit van de IT-omgeving voor wat betreft groei in gebruik en aantal en aard van de applicaties is dit meer of minder werk. Bijvoorbeeld bij een sterke groei in het gebruik kan het nodig zijn dat een virtuele machine meer systeembronnen zoals schijfruimte en intern geheugen krijgt toegewezen. Virtualisatie en de IT-auditor Het gebruik van virtualisatie heeft uiteraard invloed op ons werk als IT-auditor. In deze paragraaf zal worden ingegaan op de invloed die virtualisatie heeft op de automatiseringsomgeving en de consequenties die dit heeft voor het werk van de IT-auditor. De invloed die virtualisatie heeft op een specifieke automatiseringsomgeving is enerzijds afhankelijk van de specifieke doelstelling die men daarmee heeft (bijvoorbeeld voor serverconsolidatie of juist voor scheiding van test en productieomgeving) en anderzijds van het product dat wordt gebruikt. Onafhankelijk van het gebruik van virtualisatie en van het product dat wordt gebruikt zijn de volgende punten van belang: Beheer van de virtualisatiesoftware Met het gebruik van virtualisatie is ook extra software geïntroduceerd: de virtualisatiesoftware. Aangezien deze software het kloppend hart is van de virtuele machines is het van groot belang dat deze software goed wordt beheerd. Aandachtspunten zijn met name configuratie- en versiebeheer omdat onzorgvuldig doorgevoerde wijzigingen in de configuratie (denk aan het wijzigen van de hoe-

4 42 de EDP-Auditor nummer veelheid beschikbaar geheugen of netwerkinstellingen) en/of de softwareversie grote gevolgen kunnen hebben voor de werking van de virtuele machines. Beperken van toegang tot de management console Alle virtualisatieproducten maken gebruik van een al dan niet geïntegreerde managementconsole waarmee de virtuele omgeving kan worden beheerd. Vanuit deze console kunnen virtuele machines worden toegevoegd en verwijderd en kan ook de configuratie van iedere virtuele machine worden aangepast. Punt van aandacht is ook het gebruik van een beveiligde verbinding voor remote toegang tot de management console en virtuele machines. Het gebruik van een beveiligde verbinding is meestal een standaardinstelling die echter ook kan worden uitgeschakeld. Ongeautoriseerde toegang tot de managementconsole betekent dat instellingen kunnen worden aangepast die de betrouwbare werking van de virtuele omgeving aan kunnen tasten of de beschikbaarheid in gevaar kunnen brengen. Om het risico te beperken moet de toegang tot het account voor de managementconsole worden beperkt tot een zo klein mogelijke groep beheerders en dient het gebruik van dit account te worden gelogd. Beveiliging van (configuratie)bestanden van virtuele machines In aanvulling op de afscherming van de management console is het van belang de configuratiebestanden en de bestanden met de inhoud van de virtuele machine zelf goed af te schermen door de toegang te beperken tot het beheerdersaccount ( root in Unix of Administrator in Windows). Ongeautoriseerde wijziging van configuratiebestanden kan de betrouwbare werking van de virtuele machine in gevaar brengen. Ongeautoriseerde wijziging in bestanden met de inhoud van de virtuele machine kunnen de integriteit van die bestanden aantasten waardoor de virtuele machine niet meer bruikbaar is. Scheiding van bestanden tussen de virtuele machines Voor welke toepassing virtualisatie ook wordt gebruikt, scheiding van bestanden tussen de virtuele machines is van belang om te voorkomen dat ze óf afhankelijk van elkaar worden óf elkaars werking zouden kunnen beïnvloeden. Voor de IT-auditor is van belang dat hij nagaat op welke wijze de bestanden zijn gescheiden. Hiertoe is allereerst van belang welk product wordt gebruikt en afhankelijk van het product kan vervolgens worden bepaald op welke wijze de bestanden gescheiden kunnen worden. Aanwezigheid van back-ups van de configuratie van de virtuele omgeving Het opnieuw inrichten van de virtuele omgeving is een tijdrovende klus en foutgevoelig vanwege de vele instellingen die moeten worden nagelopen en mogelijk aangepast. In aanvulling op de reguliere back-ups van de inhoud van de virtuele omgevingen is het dus van belang dat goede back-ups aanwezig zijn van configuratie van de virtuele omgeving. Naast de genoemde punten is het van belang dat het gebruik van virtualisatie tijdig (nog vóór het plannen van de audit) wordt herkend: met name in AS/400-omgevingen valt een partitie niet zonder meer als zodanig te herkennen en bestaat het risico dat wordt voorbijgegaan aan de invloed van virtualisatie, terwijl dit wel had gemoeten. Om dit risico te beperken kan het beste bij het in kaart brengen van de te onderzoeken omgeving expliciet worden nagegaan of sprake is van virtualisatie. Om een juiste beoordeling te kunnen uitvoeren van de configuratie van de virtualisatiesoftware is voldoende kennis van de gebruikte virtualisatiesoftware noodzakelijk, vooral ook vanwege de specifieke eigenschappen en mogelijkheden van de virtualisatiesoftware die verschilt per leverancier. De IT-auditor dient zich dus van te voren voldoende te verdiepen in de te onderzoeken situatie en zich ervan te vergewissen dat of hijzelf voldoende kennis heeft of dat hij een specialist inschakelt met voldoende kennis. Bij het herkennen van virtualisatiesoftware kan het volgende overzicht van virtualisatieproducten behulpzaam zijn: Virtualisatie op IBM-systemen Gezien de oorsprong van virtualisatie bij IBM Mainframes mag het geen verbazing wekken dat IBM s virtualisatie techniek Dynamic Logical Partioning (LPAR) op de nieuwste IBM midrange hardware (de i5 series) ondersteuning biedt voor IBM i5/os (de nieuwste versie van wat voorheen OS/400 heette), AIX (IBM s Unix variant) en Linux (een public domain Unix variant) 5. Virtualisatie op Intel systemen Voor op Intel-processoren gebaseerde hardware zijn er twee producten: VMWare 6 en Microsoft Virtual Server Microsoft Virtual Server 2005 wordt als extra software geïnstalleerd bovenop Windows 2003 Server. In principe ondersteunt Microsoft Virtual Server 2005 alleen Windows besturingssystemen, maar in Servicepack 1, dat later dit jaar uitkomt, is ondersteuning voor Linux ingebouwd. VMware ondersteunt vrijwel alle voor Intel beschikbare besturingssystemen en heeft meerdere virtualisatie producten: VMWare Workstation VMWare Workstation is gericht op desktop systemen en wordt geïnstalleerd bovenop een bestaand besturingssysteem. De console van de virtuele machines is alleen bruikbaar vanaf het eigen systeem en kan niet vanaf

5 43 afstand worden benaderd. Deze versie is met name gericht op IT-professionals zoals systeembeheerders en systeemontwikkelaars die behoefte aan flexibele gescheiden testen/of ontwikkelomgeving hebben, maar geen extra hardware kunnen of willen aanschaffen. VMWare GSX server VMWare GSX Server is bedoeld voor de professionele markt. Deze versie wordt net als VMWare Workstation geïnstalleerd bovenop een bestaand besturingssysteem. De console van de virtuele machines is desgewenst vanaf afstand te gebruiken met een Remote Console functionaliteit over een beveiligde verbinding. Deze versie is gericht op server consolidatie en het vergemakkelijken van softwareontwikkeling. VMWare ESX server Dit is het paradepaardje van VMWare, bedoeld voor gebruik met bedrijfskritische applicaties. Deze versie wordt direct op de hardware geïnstalleerd zonder dat eerst een besturingssysteem aanwezig moet zijn. VMWare ESX server maakt hiervoor gebruik van een eigen aangepaste versie van Linux. Naast de functionaliteit van GSX Server biedt deze versie mogelijkheden voor zero-downtime onderhoud en load-balancing van virtuele machines over meerdere processoren en meerdere VMWare ESX Servers. Voor zero-downtime onderhoud kunnen de activiteiten van een virtuele machine op één ESX server door een realtime kopie van deze virtuele machine op een andere ESX server worden overgenomen. Vanwege de uitgebreide functionaliteiten en additionele ondersteuning voor gebruik met meerdere servers is deze versie ook zeer geschikt voor gebruik in rekencentra. Overige(systemen Tegenwoordig bieden alle grote leveranciers van (op Unix) gebaseerde systemen wel functionaliteit aan voor virtualisatie. Meestal noemen ze dit partitioning. Hierna is een overzicht van de meest voorkomende Unix-varianten met de naam waaronder de ondersteuning voor virtualisatie wordt geleverd: HP-UX 11i: HP Virtual Server Environment 8 ; Sun Solaris 10: Solaris Containers (geen volledige virtualisatie van een systeem) 9 ; OpenVMS: OpenVMS Galaxy soft partitions 10. Tot slot Virtualisatie is het gebruik van software om hardware of een gehele computeromgeving anders dan die waar de software feitelijk op draait, te emuleren 11. Na deze definitie is in dit artikel ingegaan op de achtergrond van virtualisatie, is de werking uitgelegd, zijn de voor- en nadelen op een rijtje gezet, en is de invloed van virtualisatie op het werk van de IT-auditor behandeld. Virtualisatie is tegenwoordig beschikbaar voor vrijwel ieder denkbaar platform en wordt steeds vaker toegepast als kostenbesparende oplossing voor het consolideren van servers of het realiseren van gescheiden omgevingen. Voor de IT-auditor betekent dat in ieder geval dat hij zich bewust moet zijn van de mogelijkheid dat sprake is van virtualisatie in een te beoordelen omgeving. Daar waar virtualisatie wordt toegepast betekent dit verder dat extra werkzaamheden moeten worden verricht om inzicht te krijgen in de maatregelen die zijn getroffen rondom virtuele machines en in de virtualisatiesoftware. Om een goede beoordeling van deze maatregelen te kunnen uitvoeren is voldoende kennis van zaken nodig bij de IT-auditor of moet deze een specialist inschakelen die over deze specifieke materiekennis beschikt. Noten 1 Deze definitie is uit het Engels vertaald op basis van de definitie op SearchStorage.com onder virtualization, juni 2 R. Rose, Survey of System Virtualization Techniques, maart Op basis van informatie over Dynamic Logical Partioning op de website van IBM, 4 Instructies die door het besturingssysteem aan de hardware worden gegeven om bepaalde taken uit te voeren, zoals het openen van een bestand op de harde schijf of het uitvoeren van berekeningen 5 Op basis van informatie over Dynamic Logical Partioning op de website van IBM, 6 Op basis van informatie over vplatform op de website van VMware, vplatform, vplatform, 7 Op basis van informatie over Microsoft Virtual Server 2005 op de website van Microsoft, windowsserversystem/virtualserver/default.mspx, september Op basis van informatie over HP-UX11i op de website HP, HP Virtual Server Enviornment for HP-UX 11i and multi- OS, aspx, 9 Op basis van informatie over Sun Solaris op de website van Sun, Solaris 10 Utilization, 10 Op basis van informatie over Galaxy op de website van HP, OpenVMS Galaxy, 11 Deze definitie is uit het Engels vertaald op basis van de definitie op SearchStorage.com onder virtualization, juni

Whitepaper Virtualisatie en veilig internetbankieren

Whitepaper Virtualisatie en veilig internetbankieren Whitepaper Virtualisatie en veilig internetbankieren In dit white paper zullen we uitleggen hoe u met behulp van virtualisatie veilig kunt internetbankieren. We zullen eerst een korte uitleg geven hoe

Nadere informatie

Onverwachte voordelen van Server Virtualisatie

Onverwachte voordelen van Server Virtualisatie Onverwachte voordelen van Server Virtualisatie Ronald van Vugt NetWell ronald@netwell.info www.netwell.info Herkent u dit? Of u vandaag nog twee servers beschikbaar wilt stellen Geen goede testomgeving

Nadere informatie

MINIMALE SYSTEEMEISEN. Vakware 6

MINIMALE SYSTEEMEISEN. Vakware 6 MINIMALE SYSTEEMEISEN Vakware 6 INHOUDSOPGAVE INLEIDING... 3 1. BESTURINGSSYSTEMEN... 4 2. WEBAPPLICATIES... 5 2.1 Vakware Digitale Werkbon... 5 3. HARDWARE-EISEN... 6 3.1 Database server(s)... 6 3.2 Werkstation(s)/client(s)...

Nadere informatie

Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties

Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties In 2010 werden 7 Unix servers geconsolideerd naar een nieuwe Unix omgeving, waar gebruik gemaakt wordt van srp s (vergelijkbaar met zone, of container).

Nadere informatie

Les 11: systeemarchitectuur virtuele machines

Les 11: systeemarchitectuur virtuele machines Les 11: systeemarchitectuur virtuele machines Geavanceerde computerarchitectuur Lieven Eeckhout Academiejaar 2008-2009 Universiteit Gent Virtuele machines Motivatie Interfaces Virtualisatie: inleiding

Nadere informatie

Infrastructuur en platformen

Infrastructuur en platformen Infrastructuur en platformen Het Configuratie Management Team (CMT) binnen Centric volgt de ontwikkelingen op het terrein van infrastructuur en platformen. Bij elke ontwikkeling zal bepaald worden of dit

Nadere informatie

Inleiding. Hoofdstuk 1

Inleiding. Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Welkom 10 1.2 Wat is ICT Security? 10 1.3 Voor wie is dit boek? 11 1.4 Hoe is het boek opgebouwd? 12 1.5 Benodigdheden 12 1.6 Toolselectie 13 1.7 Werken met Virtualbox 14 1.1

Nadere informatie

5/9 PlateSpin. 5/9.1 PlateSpin Portability Suite

5/9 PlateSpin. 5/9.1 PlateSpin Portability Suite Management Services 5/9 PlateSpin 5/9.1 PlateSpin Portability Suite PlateSpin Portability Suite is ontwikkeld voor physical-tovirtual migratie en nog veel meer manieren om werklasten om te zetten. U leest

Nadere informatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Naast de mogelijkheden om uw programmatuur en gegevens bij Drie-O via Evy 2.0 in de cloud te hosten hebt u ook de mogelijkheid om uw ICT omgeving bij u

Nadere informatie

Peelland ICT Online Back-up

Peelland ICT Online Back-up Peelland ICT Online Back-up Peelland ICT biedt volledig in eigen beheer online back-up aan. Hiermee voorzien wij onze klanten van de laatste nieuwe back-up mogelijkheden en technieken. Risico s conventionele

Nadere informatie

Windows op de Linux Desktop

Windows op de Linux Desktop Windows op de Linux Desktop VMware in de praktijk Ir. Niels Basjes (basjes@nlr.nl) ICT Architect Nationaal Lucht- en Ruimtevaart Laboratorium (NLR) Tot voor kort hadden veel medewerkers van het Nationaal

Nadere informatie

Inleiding. We hopen dat u nog lang gebruik mag maken van onze software. Samen Wassen. Pagina 2

Inleiding. We hopen dat u nog lang gebruik mag maken van onze software. Samen Wassen. Pagina 2 Inleiding. Voor u ligt het beveiligingsbeleid van de website SamenWassen. SamenWassen.nl is een flexibele en gebruikersvriendelijke website waarop gegevens met betrekking tot het reinigen van voertuigen

Nadere informatie

Installatiehandleiding

Installatiehandleiding Installatiehandleiding TiSM- PC 10, 25, 100 en PRO Behorende bij TiSM Release 11.1 R e v i s i e 1 1 1 0 28 De producten van Triple Eye zijn onderhevig aan veranderingen welke zonder voorafgaande aankondiging

Nadere informatie

End of Support. Windows XP Office 2003. maar ook: Exchange 2003 (oa gebruikt in SBS 2003) (link met gegevens) SQL 2000

End of Support. Windows XP Office 2003. maar ook: Exchange 2003 (oa gebruikt in SBS 2003) (link met gegevens) SQL 2000 End of Support Windows XP Office 2003 maar ook: Exchange 2003 (oa gebruikt in SBS 2003) (link met gegevens) SQL 2000 Oplossingen Niets doen en afwachten Upgrade licentie bestaande PC Nieuwe PC hardware

Nadere informatie

Virtual Desktop Infrastructure Een alternatief SBC concept? Jacco Bezemer

Virtual Desktop Infrastructure Een alternatief SBC concept? Jacco Bezemer Virtual Desktop Infrastructure Een alternatief SBC concept? Jacco Bezemer Wat ga ik behandelen? Wat is VDI? Voordelen van SBC? VDI versus SBC De voor- en nadelen van VDI De techniek De componenten Use-cases

Nadere informatie

Vervang uw verouderde hardware

Vervang uw verouderde hardware Whitepaper Vervang uw verouderde hardware Dedicated of Cloud? Alles over virtualisatie. Wat is het, hoe werkt het en wat zijn de voordelen? INHOUD» Wat is virtualisatie?» Wat is een Virtual Server?» Besparen

Nadere informatie

Symantec Backup Exec System Recovery to VMware ESX Machine

Symantec Backup Exec System Recovery to VMware ESX Machine 1 Symantec Backup Exec System Recovery to VMware ESX Machine How to.. 2 Inhoud: Symantec Backup Exec System Recovery to VMware ESX Machine... 1 Backup Exec Livestate to VMware:... 3 Doel stelling:... 3

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing Remote Backup

Gebruiksaanwijzing Remote Backup Gebruiksaanwijzing Remote Backup December 2015 Versie 1.3 Auteur : E.C.A. Mouws Pagina 1 Inhoudsopgave BusinessConnect Remote Backup... 3 Ondersteunde browsers... 3 Inloggen in portal... 3 Gebruik op meerdere

Nadere informatie

Nieuwe UEFI Bios en GPT

Nieuwe UEFI Bios en GPT Nieuwe UEFI Bios en GPT 1 schijven. Koopt U een nieuwe Personal Computer (desktop of Notebook) dan komt U vanzelf deze nieuwe zaken tegen. Dit verhaal gaat niet op voor een andere soort computers zoals

Nadere informatie

Pervasive Server V9 Installatiegids

Pervasive Server V9 Installatiegids Pervasive Server V9 Installatiegids 1 Inhoudsopgave 1. Om te beginnen... 3 2. Systeemeisen... 3 2.1 Server... 3 2.1.1 Hardware... 3 2.1.2 Software... 3 2.2 Client... 3 2.2.1 Hardware... 3 2.2.2 Software...

Nadere informatie

Technische specificaties

Technische specificaties Technische specificaties Compatibiliteit met Active Directory Elke installatie moet compatibel zijn met de huidige versie van het domein Active Directory Windows 2008R2 van de FOD. Consolidering In 2007

Nadere informatie

VIRTUAL MACHINE. Versie : 2 Datum : 2005 Auteur : Robert Molijn Copyright : SLTN

VIRTUAL MACHINE. Versie : 2 Datum : 2005 Auteur : Robert Molijn Copyright : SLTN VIRTUAL MACHINE Versie : 2 Datum : 2005 Auteur : Robert Molijn Copyright : SLTN INLEIDING... 4 WAT IS EEN VIRTUELE MACHINE?... 5 WAAROM IS DEZE TECHNOLOGIE ONTWIKKELD?... 6 WAT BETEKENT DEZE TECHNOLOGIE

Nadere informatie

Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen?

Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen? Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen? ir. Ronald van Vugt ronald@netwell.eu Aanleiding Deze presentatie is ontstaan naar aanleiding van een nieuw architectuur ontwerp voor

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Datacenter in a BOX

1 Dienstbeschrijving Datacenter in a BOX 1 Dienstbeschrijving Datacenter in a BOX Lancom Automatisering heeft jarenlang ervaring opgedaan in het ontwerpen, implementeren en beheren van ICT infrastructuren bij het MKB (+). Met deze informatie

Nadere informatie

Desktop Delivery: een zakelijke afweging

Desktop Delivery: een zakelijke afweging Desktop Delivery: een zakelijke afweging Client - Server, SBC, virtuele desktops, virtuele applicaties of een virtueel besturingssysteem? Er zijn genoeg mogelijkheden om desktop functionaliteit aan de

Nadere informatie

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor CDS 1. Algemeen Dit document geeft een overzicht van een aantal mogelijke hardware configuraties voor het inrichten van een serveromgeving voor

Nadere informatie

ASSISTANCE SOFTWARE INSTALLATIE-EISEN ASSISTANCE SOFTWARE FOR MICROSOFT DYNAMICS. Author : AV. Datum : 30 augustus 2013 Versie : 6 Status : Definitief

ASSISTANCE SOFTWARE INSTALLATIE-EISEN ASSISTANCE SOFTWARE FOR MICROSOFT DYNAMICS. Author : AV. Datum : 30 augustus 2013 Versie : 6 Status : Definitief ASSISTANCE SOFTWARE INSTALLATIE-EISEN ASSISTANCE SOFTWARE FOR MICROSOFT DYNAMICS Author : AV Datum : 30 augustus 2013 Versie : 6 Status : Definitief INHOUD INTRODUCTIE... 1 1. WERKSTATIONS... 2 1.1 GEBRUIKERS

Nadere informatie

TO CLOUD OR NOT TO CLOUD

TO CLOUD OR NOT TO CLOUD TO CLOUD OR NOT TO CLOUD DE VOOR- EN NADELEN VAN DIGITALE FACTUURVERWERKING IN DE CLOUD Organisatie Easy Systems B.V. Telefoon +31 (0)318 648 748 E-mail info@easysystems.nl Website www.easysystems.nl Auteur

Nadere informatie

TALIS. Systeemeisen Basis. Versie 3.0 Approved CREATED WITH

TALIS. Systeemeisen Basis. Versie 3.0 Approved CREATED WITH Systeemeisen Basis Versie 3.0 Approved Aangemaakt op: 28-7-2015 16:19:16 Auteur TANS CREATED WITH Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. 4 2.1 Stand-alone 4 2.2 server en werkstations 4 2.3 Remote 5 1. Inleiding

Nadere informatie

PGGM. Inkomensverzorger voor de sector zorg en welzijn. Hans de Harde Sr. ICT Architect Fysieke Infrastructuur

PGGM. Inkomensverzorger voor de sector zorg en welzijn. Hans de Harde Sr. ICT Architect Fysieke Infrastructuur PGGM Inkomensverzorger voor de sector zorg en welzijn Hans de Harde Sr. ICT Architect Fysieke Infrastructuur Wat doet PGGM Uitvoeringsorganisatie collectieve pensioenregelingen voor de sector zorg en welzijn

Nadere informatie

Ictivity Een vreemde eend in de bijt

Ictivity Een vreemde eend in de bijt Ictivity Een vreemde eend in de bijt De virtuele wereld Alles is tegenwoordig virtueel. Virtueel hondje Tamagotchi, virtueel huisdiertje Virtuele huisvrouw Agenda Welke vijf soorten virtualisatie zijn

Nadere informatie

SYSTEEMEISEN VOOR FACET FEBR. 2013

SYSTEEMEISEN VOOR FACET FEBR. 2013 SYSTEEMEISEN VOOR FACET FEBR. 2013 Het nieuwe computerexamensysteem Facet kan zowel offline als online gebruikt worden. Bij een online-afname worden de opgaven rechtstreeks ingelezen via het internet van

Nadere informatie

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst Deel 1 Inleiding 1 Client/Server 2 Geschiedenis 3 Toekomst Het client-server model is een model voor de samenwerking tussen twee of meer programma's, die zich op verschillende computers kunnen bevinden.

Nadere informatie

Projectvoorstel SAN migratie NSG

Projectvoorstel SAN migratie NSG Projectvoorstel SAN migratie NSG De Wal ICT Auteur: Lucas de Wal Wilhelminastraat4 Functie: Netwerkspecialist/Consultant 6851 KP Huissen E-mail: info@dewal-ict.nl Tel: 026 363 74 40 Document referentie:

Nadere informatie

Kurzweil 3000 op Mac OS X

Kurzweil 3000 op Mac OS X Kurzweil 3000 op Mac OS X Instructies voor het gebruiken van Kurzweil 3000 voor Windows op Mac OS X met behulp van een virtueel besturingssysteem Probleemstelling Installatie Instellingen Overzicht links

Nadere informatie

Windows 7 juist nu! Frank Spuls v-fspuls@microsoft.com 11 november 2009

Windows 7 juist nu! Frank Spuls v-fspuls@microsoft.com 11 november 2009 juist nu! Frank Spuls v-fspuls@microsoft.com 11 november 2009 Inspelen op veranderingen Hoofdkantoor Werkenop afstand Mobiele en flexibele medewerkers Bijkantoren 2 Slide 3 Voornaamste conclusies Er is

Nadere informatie

Pervasive Server V9 Installatiegids

Pervasive Server V9 Installatiegids Pervasive Server V9 Installatiegids 1 Inhoudsopgave 1. Om te beginnen... 3 2. Systeemeisen... 3 2.1 Server... 3 2.1.1 Hardware... 3 2.1.2 Software... 3 2.2 Client... 3 2.2.1 Hardware... 3 2.2.2 Software...

Nadere informatie

Power Systems. Logische partitionering

Power Systems. Logische partitionering Power Systems Logische partitionering Power Systems Logische partitionering Opmerking Lees voordat u deze informatie en het product gaat gebruiken de informatie in Kennisgevingen op pagina 189. Deze uitgave

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Fors besparen op uw hostingkosten

Fors besparen op uw hostingkosten Whitepaper Fors besparen op uw hostingkosten Hoe kunt u een kostenvoordeel behalen zonder dat dat ten koste gaat van de kwaliteit van uw dienstverlening? INHOUD» De hostingmarkt» Cloud technologie» Uitbesteden

Nadere informatie

5/9.2 PlateSpin Protect

5/9.2 PlateSpin Protect Management Services 5/9.2 PlateSpin Protect 5/9.2.1 Businessredenen voor Protect Onderzoeken van Gartner en IDC tonen aan dat veel organisaties eigenlijk niet voldoende voorbereid zijn op echte problemen

Nadere informatie

Kijk eerst in Computer (Mijn Computer) van je werkplek. Welke stationsletters zie je op de PC?

Kijk eerst in Computer (Mijn Computer) van je werkplek. Welke stationsletters zie je op de PC? Korte omschrijving van dit practicum We zullen spelenderwijze ervaren wat enkele van de virtualisatietechnieken inhouden. We gaan aan de slag met een freeware applicatie voor het aanbieden van een gevirtualiseerde

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe.

Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe. Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe. Algemeen Met de KYOCERA scannen naar Exact Globe beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar Exact Globe. Met deze oplossing

Nadere informatie

Ubuntu Release Party welkom @ XTG 11/23/12 1

Ubuntu Release Party welkom @ XTG 11/23/12 1 Ubuntu Release Party welkom @ XTG 11/23/12 1 Welkom! Xpert in virtualization technology Kenniscentrum op gebied van virtualisatie: VMware, Citrix, Linux Microsoft... LPI Approved Training Partner Guru

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

Bring Your Own Device onder controle. Tanja de Vrede

Bring Your Own Device onder controle. Tanja de Vrede Bring Your Own Device onder controle Tanja de Vrede Bring Your Own Device onder controle 5 tools om zelf meegebrachte apparaten te beheren 12 maart 2013 Tanja de Vrede Het gebruik van eigen mobiele apparatuur

Nadere informatie

MKG Whitepapers augustus 2015

MKG Whitepapers augustus 2015 Document: Onderdeel: MKG Configuratie Whitepaper MKG Workgroup Server Een whitepaper definieert de ondersteunde en gegarandeerde installatie en configuratie van een product. Alle niet genoemde producten

Nadere informatie

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS)

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS) Tot een aantal jaren geleden was het redelijk vanzelfsprekend om in een gebouw met een groot aantal werkplekken een eigen serverruimte te maken. Dit heeft nog steeds een aantal voordelen. Vandaag de dag

Nadere informatie

Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010

Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010 Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010 Netconnex is opgericht in 2004 (Gezeteld in Belgie maar het hoofd datacenter gelegen in Nederland [omgeving Amsterdam]). Zeer gestaag groeiende onderneming

Nadere informatie

Van dvd naar webserver. Marcel Nijenhof Marceln@pion.xs4all.nl 18 Juli 2006 http://pion.xs4all.nl/lezingen/centos.pdf

Van dvd naar webserver. Marcel Nijenhof Marceln@pion.xs4all.nl 18 Juli 2006 http://pion.xs4all.nl/lezingen/centos.pdf Van dvd naar webserver Marcel Nijenhof Marceln@pion.xs4all.nl 18 Juli 2006 http://pion.xs4all.nl/lezingen/centos.pdf 1 Indeling Start installatie Wat is linux Wat zijn distributies Geschikte distributies

Nadere informatie

Pervasive Server V10 SP3 Installatiegids

Pervasive Server V10 SP3 Installatiegids Pervasive Server V10 SP3 Installatiegids 1 Inhoudsopgave Pervasive Server V10 SP3 Installatiegids... 1 Inhoudsopgave... 2 1. Om te beginnen... 3 2. Systeemeisen... 3 2.1 Server... 3 2.1.1 Hardware... 3

Nadere informatie

vcloud getting started

vcloud getting started vcloud getting started Previder vdc Versie: 1.0 2013 11 22 [11:48] Versie: 1.0 Pagina 1 van 10 Inhoudsopgave 1 Getting started... 3 1.1 Inleiding... 3 1.1.1 Standaard omgeving met NAT routing... 3 1.1.2

Nadere informatie

Waarmaken van Leibniz s droom

Waarmaken van Leibniz s droom Waarmaken van Leibniz s droom Artificiële intelligentie Communicatie & internet Operating system Economie Computatietheorie & Software Efficiënt productieproces Hardware architectuur Electronica: relais

Nadere informatie

HET BESTURINGSSYSTEEM

HET BESTURINGSSYSTEEM HET BESTURINGSSYSTEEM Een besturingssysteem (ook wel: bedrijfssysteem, in het Engels operating system of afgekort OS) is een programma (meestal een geheel van samenwerkende programma's) dat na het opstarten

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software.

Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software. Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software. Algemeen Met de KYOCERA scannen naar van Brug Software beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar het Notarieel

Nadere informatie

Mac OS X 10.6 Snow Leopard Installatie- en configuratiehandleiding

Mac OS X 10.6 Snow Leopard Installatie- en configuratiehandleiding Mac OS X 10.6 Snow Leopard Installatie- en configuratiehandleiding Lees dit document voordat u Mac OS X installeert. Dit document bevat belangrijke informatie over de installatie van Mac OS X. Systeemvereisten

Nadere informatie

Software hoofdstuk 1. 1. Wat is de functie van een besturingssysteem? 2. Welke hoofdtaken heeft het besturingssysteem?

Software hoofdstuk 1. 1. Wat is de functie van een besturingssysteem? 2. Welke hoofdtaken heeft het besturingssysteem? Software hoofdstuk 1 1. Wat is de functie van een besturingssysteem? Een besturingssysteem ( in het Engels operating system of afgekort OS) is een programma (meestal een geheel van samenwerkende programma's)

Nadere informatie

Praktijk opdrachten VMware

Praktijk opdrachten VMware Praktijk opdrachten VMware 1 1. Toegang tot de ICT Academie Cloud omgeving Om toegang te krijgen tot de Cloud omgeving van de ICT Academie, kun je onderstaande procedure volgen: http://wiki.vcloud.ictacademie.net/wp

Nadere informatie

Pervasive Server V9 Installatiegids

Pervasive Server V9 Installatiegids Pervasive Server V9 Installatiegids 17 mei yyyy - 1 - Inhoudsopgave 1. Om te beginnen...3 2. Systeemeisen...3 2.1 Server...3 2.1.1 Hardware...3 2.1.2 Software...3 2.2 Client...3 2.2.1 Hardware...3 2.2.2

Nadere informatie

Installatie Remote Backup

Installatie Remote Backup Juni 2015 Versie 1.2 Auteur : E.C.A. Mouws Pagina 1 Inhoudsopgave BusinessConnect Remote Backup... 3 Kenmerken... 3 Beperkingen... 3 Gebruik op meerdere systemen... 3 Systeemeisen... 4 Support... 4 Installatie...

Nadere informatie

Video Conferencing anno 2012

Video Conferencing anno 2012 White paper Video Conferencing anno 2012 +31 (0) 88 121 20 00 upc.nl/business Pagina 1 van 8 Video Conferencing De behoefte aan video-vergaderen groeit. Mensen gaan steeds flexibeler om met de begrippen

Nadere informatie

Wijzigingen volledig onder controle en geborgd

Wijzigingen volledig onder controle en geborgd Installation Management Platform IMProve 2014 is het ultieme hulpmiddel om het beheer van uw (terminal) serverfarm continu, stap voor stap, op een hoger niveau te brengen. Gedocumenteerd, geborgd en reproduceerbaar

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager

Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager Algemeen Met de KYOCERA Scannen naar UNIT4 DocumentManager beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar UNIT4 DocumentManager

Nadere informatie

25 11 2009 Spreker Olaf van Oord. Gebruikersvereniging Transport ICT

25 11 2009 Spreker Olaf van Oord. Gebruikersvereniging Transport ICT 25 11 2009 Spreker Olaf van Oord Gebruikersvereniging Transport ICT virtualisatie van systemen en back-up procedures 2 AGENDA Wie is PROXSYS? Welke vormen van virtualisatie? Server virtualisatie Online

Nadere informatie

VMware ThinApp. Application Virtualization Platform that enables complex software to be delivered as self-contained EXE files

VMware ThinApp. Application Virtualization Platform that enables complex software to be delivered as self-contained EXE files VMware ThinApp Application Virtualization Platform that enables complex software to be delivered as self-contained EXE files Edwin Friesen Senior Solution Consultant @ Ictivity B.V. edwin.friesen@ictivity.nl

Nadere informatie

TALIS. Basis systeemeisen. Versie 3 Approved CREATED WITH

TALIS. Basis systeemeisen. Versie 3 Approved CREATED WITH Basis systeemeisen Versie 3 Approved Aangemaakt op: 16-2-2016 9:34:43 Auteur TANS CREATED WITH Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. 4 2.1 Stand-alone 4 2.2 client-server 5 2.3 Remote 6 1. Inleiding Deze systeemeisen

Nadere informatie

Gebruik Windows Server 2008 neemt toe

Gebruik Windows Server 2008 neemt toe Gebruik Windows Server 2008 neemt toe Breda,14 juli 2014 Windows Server 2008 is het meest voorkomende besturingssysteem voor servers in 2014. Ongeveer 46 procent van de Nederlandse bedrijfsvestigingen

Nadere informatie

Windows 8 Consumers preview

Windows 8 Consumers preview Windows 8 Consumers preview Een introductie door Ron Verschuren HCC!Hardware ondersteuning regio Midden Brabant 1 Agenda voor deze presentatie : De tijdlijn en de verdere ontwikkeling. Welke versies en

Nadere informatie

MS Virtual pc 2007 Handleiding

MS Virtual pc 2007 Handleiding MS Virtual pc 2007 Handleiding Start de Virtual PC 2007 console en klik op [New...] om een nieuwe virtuele pc aan te maken. De wizzard voor het aanmaken van een nieuwe, virtuele pc start op. New Virtual

Nadere informatie

Handleiding installatie en gebruik. Ahsay OBM. Windows server Apple OS X Linux en UNIX-varianten

Handleiding installatie en gebruik. Ahsay OBM. Windows server Apple OS X Linux en UNIX-varianten Handleiding installatie en gebruik Ahsay OBM Windows server Apple OS X Linux en UNIX-varianten INHOUD 1 Over deze handleiding 2 Systeemvereisten 3 Installatie 3.1 Linux 3.2 BSD 4 Gebruik via de GUI 5 Helpdeks

Nadere informatie

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Auteur: Roy Scholten Datum: woensdag 16 september, 2015 Versie: 1.1 Hoe u kunt profiteren van de Cloud Met de komst van moderne technieken en de opmars van

Nadere informatie

Plugwise binnen de zakelijke omgeving

Plugwise binnen de zakelijke omgeving Plugwise binnen de zakelijke omgeving Plugwise is een gebruiksvriendelijk energiemanagementsysteem voor de zakelijke markt. Per stopcontact wordt er gemeten hoeveel elektriciteit er verbruikt wordt en

Nadere informatie

Het besturingssysteem of operating system, vaak afgekort tot OS is verantwoordelijk voor de communicatie van de software met de hardware.

Het besturingssysteem of operating system, vaak afgekort tot OS is verantwoordelijk voor de communicatie van de software met de hardware. Het besturingssysteem of operating system, vaak afgekort tot OS is verantwoordelijk voor de communicatie van de software met de hardware. Het vormt een schil tussen de applicatiesoftware en de hardware

Nadere informatie

Virtueel of Fysiek. Uitdagingen bij migratie naar Windows 7

Virtueel of Fysiek. Uitdagingen bij migratie naar Windows 7 Het jaar 2011/2012 staat voor veel organisaties in het teken van Windows 7. De overstap van Windows XP naar Windows 7 lijkt in eerste instantie eenvoudig te zijn maar blijkt in de praktijk toch complex.

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 Cura Documentmanagement.

Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 Cura Documentmanagement. Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 Cura Documentmanagement. Algemeen Met KYOCERA scannen naar UNIT4 Cura Documentmanagement beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen

Nadere informatie

Actian PSQL v12 server installatiegids

Actian PSQL v12 server installatiegids Actian PSQL v12 server installatiegids Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Actian PSQL installeren...1 1.1 Om te beginnen...1 1.2 Systeemeisen...1 1.2.1 Server...1 1.2.2 Client...2 1.3 Installatie...3 1.3.1 Installatie

Nadere informatie

Technische randvoorwaarden dg DIALOG BGT versie 7.0

Technische randvoorwaarden dg DIALOG BGT versie 7.0 Technische randvoorwaarden dg DIALOG BGT versie 7.0 Een beschrijving van de technische randvoorwaarden voor de installatie en het gebruik van dg DIALOG BGT versie 7.0 Definitief Grontmij GIS & ICT Grontmij

Nadere informatie

Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening

Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening Whitepaper Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening Hoe voorkomt u downtime? Hoe vermindert u de impact als het toch optreedt? Hoe bent u zo snel mogelijk weer online? INHOUD» Technische mogelijkheden»

Nadere informatie

Power Systems. Logische partitionering

Power Systems. Logische partitionering Power Systems Logische partitionering Power Systems Logische partitionering Opmerking Lees voordat u deze informatie en het product gaat gebruiken de informatie in Kennisgevingen op pagina 283. Deze uitgave

Nadere informatie

Power Systems. Logische partitionering IBM

Power Systems. Logische partitionering IBM Power Systems Logische partitionering IBM Power Systems Logische partitionering IBM Opmerking Lees voordat u deze informatie en het product gaat gebruiken de informatie in Kennisgevingen op pagina 289.

Nadere informatie

Albert-Jan de Croes & Stefan Willemink V4C Docent: Mevrouw van Uden

Albert-Jan de Croes & Stefan Willemink V4C Docent: Mevrouw van Uden Albert-Jan de Croes & Stefan Willemink V4C Docent: Mevrouw van Uden 1 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Wat doet een besturingsysteem, en hoe werkt het?... 3 Algemene informatie... 3 Taken van een besturingssysteem...

Nadere informatie

Cerussa HR Pre-requirements

Cerussa HR Pre-requirements Pre-requirements Inhoudstafel A. Algemeen... 3 B. Type installaties... 3 C. Hardware en software vereisten... 4 1. PC Clients... 4 2. Terminal Server Clients (Thin Clients)... 4 3. Server... 4 D. Operating

Nadere informatie

Functionele beschrijving: Scannen naar AFAS Profit.

Functionele beschrijving: Scannen naar AFAS Profit. Functionele beschrijving: Scannen naar AFAS Profit. Algemeen Met de Kyocera Scannen naar AFAS Profit beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar AFAS Profit. Met deze oplossing

Nadere informatie

Handleiding voor het installeren van Tomcat7

Handleiding voor het installeren van Tomcat7 Handleiding voor het installeren van Tomcat7 Brondocument C:\WebServer\Handleiding\Tomcat\InstallerenTomcat.odt Versiebeheer Versie Datum Uitleg 1.0v 22-05-06 1e versie Tomcat 5.5 1.1v 24-05-06 Aanpassingen

Nadere informatie

Handleiding installatie Hexagon Geospatial Software

Handleiding installatie Hexagon Geospatial Software Handleiding installatie Hexagon Geospatial Software Laatste update: 10-1-2014 1 Contents Stap 1: Software verkrijgen... 3 Stap 2: licentie verkrijgen... 4 Stap 3: Licentie inlezen... 6 Meer hulp nodig?...

Nadere informatie

HET HOE EN WAT VAN ONLINE DIENSTEN DOOR: STEVEN ADEMA EN ANNEJENT HOEKSTRA

HET HOE EN WAT VAN ONLINE DIENSTEN DOOR: STEVEN ADEMA EN ANNEJENT HOEKSTRA HET HOE EN WAT VAN ONLINE DIENSTEN DOOR: STEVEN ADEMA EN ANNEJENT HOEKSTRA EVEN VOORSTELLEN AnneJent Hoekstra Teamleider/ Projectleider/Consultant SMART IT Services / CSN Groep Frieschepalen 45 reizen/fotografie

Nadere informatie

1 INTRODUCTIE...5 2 SYSTEEMVEREISTEN...6. 2.1 Minimum Vereisten...6 2.2 Aanbevolen Vereisten...7

1 INTRODUCTIE...5 2 SYSTEEMVEREISTEN...6. 2.1 Minimum Vereisten...6 2.2 Aanbevolen Vereisten...7 NEDERLANDS...5 nl 2 OVERZICHT nl 1 INTRODUCTIE...5 2 SYSTEEMVEREISTEN...6 2.1 Minimum Vereisten...6 2.2 Aanbevolen Vereisten...7 3 BLUETOOTH VOORZIENINGEN...8 4 SOFTWARE INSTALLATIE...9 4.1 Voorbereidingen...10

Nadere informatie

CTI Installatie & Configuratie

CTI Installatie & Configuratie CTI Installatie & Configuratie Nimava Group BV Huis ter Heideweg 20 3705 LZ Zeist Inhoudsopgave InhoudsopgaveOfficeServLink (O.S.L.)... 1 OfficeServLink (O.S.L.)... 2 Wat is de OfficeServLink?... 3 Wanneer

Nadere informatie

Factsheet Outsourcing

Factsheet Outsourcing Factsheet Outsourcing www.vxcompany.com U wilt er zeker van zijn dat de IT-infrastructuur van uw organisatie in goede handen is, zodat u uw aandacht volledig kunt richten op de core business. Wij beheren

Nadere informatie

Microsoft Clustering Service op VMware

Microsoft Clustering Service op VMware NetOpus: Februari 2005 Thema: Directories Rubriek: Titel: MS Clustering Service op VMware Auteur: Bram Dons Pagina s: 30, 31, 32, 33 en 35 Microsoft Clustering Service op VMware Clusteren in een virtuele

Nadere informatie

End to End Virtualisation

End to End Virtualisation End to End Virtualisation Virtualisatie in een Citrix wereld Edwin van den Broek Valid ICT Uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde De DSM visie Applicaties transparant aan gebruikers aanbieden, ongeacht

Nadere informatie

Beknopte Handleiding. Contact Connect

Beknopte Handleiding. Contact Connect Beknopte Handleiding Contact Connect Inhoud Inleiding... 3 Contact Connect... 4 Select-to-dial... 4 Minimale systeemeisen... 4 Installatie... 5 Gespreksherkenning... 6 HAAGCOM Pagina 2 van 6 2015 Inleiding

Nadere informatie

Rent+ Pre-requirements

Rent+ Pre-requirements Pre-requirements Inhoudstafel A. Algemeen... 3 B. Type installaties... 3 C. Hardware en software vereisten... 4 1. PC Clients... 4 2. Terminal Server Clients (Thin Clients)... 4 3. Server... 4 D. Operating

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. - is verantwoordelijk voor de communicatie van de software met de hardware.

Hoofdstuk 2. - is verantwoordelijk voor de communicatie van de software met de hardware. Hoofdstuk 2 2.1 systeembeheerprogramma s Werking en functies van besturingssystemen Besturingssysteem/operating systeem(os) - is verantwoordelijk voor de communicatie van de software met de hardware. -

Nadere informatie

Een werkplek op maat met desktopvirtualisatie

Een werkplek op maat met desktopvirtualisatie Een werkplek op maat met desktopvirtualisatie Rob van Megen Desktopvirtualisatie is hot. Organisaties grijpen de migratie naar Windows 7 aan om eens goed naar hun werkplek omgeving te kijken. Hoe kan het

Nadere informatie

Productbeschrijving STRATO MultiServer

Productbeschrijving STRATO MultiServer Stand:Juni2011 Productbeschrijving STRATO www.strato.nl Hoofdkantoor van de onderneming: Pascalstraße10,10587Berlijn,Duitsland Kamer van Koophandel: BerlinCharlottenburgHRB79450 BTW-nummer:DE211045709

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar Trivium FORTUNA.

Functionele beschrijving: scannen naar Trivium FORTUNA. Functionele beschrijving: scannen naar Trivium FORTUNA. Algemeen Met KYOCERA scannen naar Trivium FORTUNA beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar Trivium FORTUNA. Met

Nadere informatie

Nieuwe generatie back-upsystemen

Nieuwe generatie back-upsystemen Nieuwe generatie back-upsystemen Ricoh IT Services Wist u dat 1 op 4 bedrijven die computergegevens verliest, failliet gaat? Wat als morgen uw systeem crasht of wat als u het slachtoffer bent van cybercriminaliteit?

Nadere informatie