Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download ""

Transcriptie

1 Introductie Bijeenkomst Energiebesparing gemeentelijke gebouwen Anne de Klerk en Gabrielle Uitbeijerse Aanleiding: Snelle energiebesparing gemeentelijke gebouwen op 13 januari. We weten eigenlijk niet eens wat andere gemeenten nu al doen! Ik wil een lijstje met mogelijkheden, zoals tips die we vandaag horen. Informatie: twee onderwerpen Interactie: vragen stellen en zelf aan de slag Activeren: Benchmark gemeentelijke gebouwen Agenda Benchmark gemeentelijke gebouwen Monitoring van energieverbruik Toelichting knelpunten (januari 2011) Pauze Financiering van maatregelen en beheer Zelf aan de slag Lunch (indien opgegeven) Benchmark energiegebruik gemeentelijke gebouwen Anne de Klerk Landelijke benchmark overheidsgebouwen Voor 7 e keer uitgevoerd door Stichting Stimular 60 gebouwen van 35 overheden 22 daarvan gemeenten Gebouwen vaak met bv. publieksbalie, trouwzaal, raadszaal, kantine. Verschillende leeftijden (nieuw, oude, jaren 70, monumentaal). Cijfers over 2009 en 2010 Elektriciteitsverbruik (kwh/m 2 ) Elektriciteitsverbruik (kwh/fte) Gasverbruik (m 3 /m 3 ) Gasverbruik (m 3 /FTE) Water (m 3 /FTE) Afval (kg/fte) Ongescheiden afval (kg/fte) % afvalscheiding Woonwerkverkeer (km/fte) Beste score ,8 91,6 28, ,8 2,7 1, ,9 9,7 3, ,8 80,3 96,2 10,7 52,2 39,3 80,

2 Deelnemers benchmark Noord- Holland 6 gemeenten 12 gebouwen - Amstelveen (1) - Castricum (1) - Diemen (1) - Hilversum (4) - Hoorn (4) - Purmerend (1) Grote verschillen FTE Van 12 tot 450 FTE 4 gebouwen < 25 FTE 4 gebouwen FTE 4 gebouwen > 150 FTE Oppervlakte: 255m m 2 2 gebouwen < 1000m2 5 gebouwen gebouwen gebouwen > Gegevens deelnemers N-H Gemeente FTE Oppervlak m 2 FTE/m 2 m 2 /FTE Amstelveen , Castricum , Diemen , Hilversum , Hilversum , Hilversum , Hilversum , Hoorn ,04 25 Hoorn , Hoorn , Hoorn Purmerend , Gemiddeld , Gas in m 3 per FTE Amstelveen Hoorn 1 Hilversum 4 Hoorn 3 Hilversum 2Hilversum 3 Castricum Diemen Hilversum 1 Hoorn 4 Purmerend 1 * Gebouw Hoorn 2 gebruikt warmteterugwinning en heeft daarom geen gasverbruik. Gas in m 3 per m 2 Conclusie gas ,6 Purmerend heel hoog gebruik Hoorn 4 heel hoog gas/fte maar heel laag gas/m 2 per FTE Hilversum 3 geen uitschieter, per m 2 wel ,7 Gas/FTE 4 gemiddelde, gas/m 2 9 gemiddelde 2 1 3,9 3,9 8,4 9,5 11,0 11,7 12,2 13,4 14,3 Amstelveen Hoorn 3 Hoorn 4 Diemen Hoorn 1 Castricum Hilversum 2 Hilversum 4 Hilversum 1 Hilversum 3 Purmerend 1 * Gebouw Hoorn 2 gebruikt warmteterugwinning en heeft daarom geen gasverbruik. 2

3 kwh per FTE kwh per m Conclusie elektriciteit CO 2 -uitstoot kg/fte Uitschieter omhoog Hoorn 4 bij kwh per FTE Uitschieter omlaag Hoorn 3 bij kwh per m2 Beide grafieken 9 gebouwen <gemiddeld. Niet dezelfde 9 gebouwen CO 2 -uitstoot kg/m 2 Voorbeeld Voorbeeld Diemen: CO 2 -uitstoot / FTE hoger CO 2 -uitstoot / m 2 lager

4 Conclusie Deelnemende gebouwen scoren behoorlijk goed Gas per FTE nog meeste te winnen Hoorn 3 is goed op weg: laagste score Hoorn 4 / Purmerend meest te winnen Uitstoot kg/fte 5 gebouwen > gemiddeld Uitstoot kg/m 2 4 gebouwen > gemiddeld Knelpunten en oplossingen in Energiebesparing gemeentelijke gebouwen Gabrielle Uitbeijerse Startpunt brainstorm (januari 2011) Resultaat januari 2011 Knelpunten financiering van benodigde maatregelen nonchalante houding van gebruikers weinig inbedding van beleid intransparante markt beheerders hebben het probleem niet in beeld schieten tekort in kennis en tijd Groepen: brainstorm over vragen Voorbeeld uitwerking vraag Hoe kun je energieverbruik beheren in nieuw of gerenoveerd kantoorpand? Hoe kun je mensen meekrijgen in energiebesparing? Hoe kun je het energieprobleem in beeld van gebouwgebruikers brengen? Hoe kun je gebouwbeheerders bekendmaken met laaghangend fruit? Hoe kun je energiezuinig beleid breed inbedden bij de gemeentelijke organisatie? 4

5 Gouden ideeën ontwerp het pand en het energiebeheer samen met de beheerder maak gebouwbeheerders medeverantwoordelijk en ambassadeurs voor energiebesparing presenteer goede voorbeelden met grappige visualisaties (filmpjes bijvoorbeeld) motiveer gebouwbeheerders en laat ze resultaten presenteren door monitoring (zichtbaar maken) maak van energie besparen een sport en creëer zo draagvlak Zelf aan de slag: Actorenanalyse Anne de Klerk - Gabrielle Uitbeijerse Energiebesparing gemeentelijke gebouwen Eigen gemeente Factoren Doel Huidige stand van zaken Beoogd resultaat Nodig Benodigd gedrag Factoren Instrumenten Motiverende factoren (willen): kennis, attitude, sociale norm, eigen effectiviteit, etc. Faciliterende factoren (kunnen): geld, vaardigheden, techniek, organisatie, etc. Versterkende factoren (versterken): positieve of negatieve feedback van collega s vrienden, familie, etc. Actorenanalyse Houding en invloed Realiseren van je doel: Wie (intern/extern) Waarom heb je hén nodig? Verwachtingen Belangen Houding Mate van invloed Actiebereidheid Wat maakt je tot een interessante partner? 5

6 Nu zelf aan de slag! Vorm duo s Vul het schema in (2 zijden) Brainstorm samen over invulling Instrumenten Welke instrumenten zijn in te zetten? Folder / poster / brief Bijeenkomst / overleg / workshop Aanspreken Denk ruimer! Passend bij uw organisatie / collega s Vernieuwend Zie brainstormverslag Resultaten Actorenanalyse Politiek (B&W / raad / wethouder) MT, gemeentesecretaris: heel belangrijk (nemen besluit, capaciteit) Gebruiker / gebouwbeheerder / schoonmaker Uitvoerders van beleid Leveranciers (van maatregel: installateur / aanlevering) Financiele beleidsbepalers Aanpak / acties Laat financiële mensen meerekenen, betrekken vanaf begin Wensen / ondersteuning CO 2 -SP 2012: - Op weg helpen om samen in gesprek te komen - Welke instrumenten gebruiken - Netwerken - Sessie als vandaag - Gesprekspartner / informatievoorziening (externe, extra partij) - Factsheet monitoring? - Ondersteuning bij bereiken financiele mensen Gemeenten Conclusies en afsluiting Castricum (Harry Smith, breed) Amstelveen (Richard van Leeuwen, ESCO, oplossing voor split incentive) Haarlem (Rudy de Vries, meedenken financiering duurzame ontwikkeling, hele pakket) Hilversum (Paul Lammers, bereidheid/draagvlak creëren) Vervolg project Hele gemeentelijke organisatie? Wensen? Bedankt voor uw deelname! 6

7 Extra informatie Gebouwenbeheerder, al lid van Tips, instrumenten en (praktijk)voorbeelden van energiebesparende maatregelen, 7

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

Duurzaam Gebouwbeheer

Duurzaam Gebouwbeheer 2-daagse cursus Duurzaam Gebouwbeheer Gemeenten hebben verschillende gebouwen in beheer, zoals gemeentehuizen, kantoren en brandweerkazernes. Ook zijn er gebouwen eigendom van de gemeente, maar worden

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

CO 2- reductiedoelstellingen 2015. Conform niveau 3 op de CO2-Prestatieladder 2.1

CO 2- reductiedoelstellingen 2015. Conform niveau 3 op de CO2-Prestatieladder 2.1 CO 2- reductiedoelstellingen 2015 Conform niveau 3 op de CO2-Prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4 2.1. Subdoelstelling kantoren 4 2.2. Subdoelstelling

Nadere informatie

Milieubarometer 2009-2010

Milieubarometer 2009-2010 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N004 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2009-2010 Datum : 26 juli 2011 Milieubarometer 2009-2010 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

Seminarie Duurzaam Gebouw

Seminarie Duurzaam Gebouw Seminarie Duurzaam Gebouw Een duurzaam energiebeheer voor iedereen Leefmilieu Brussel 31/01/13 PLAGE Scholen 2009-2013 St-Hubertuscollege Pierre URBAIN & Marc LEMYE SeGEC Secrétariat Général de l Enseignement

Nadere informatie

Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging

Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging Voorbeelden en ervaringen uit de praktijk André Bus & Hendrik Jan Gorter, Duurzaam Verenigen / F.C. Oldemarkt Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die

Nadere informatie

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez Gevraagd: Duurzaam commitment Klimaattop Amstelveen Donderdag 14 oktober 2010 Ambitie: Duurzaam in Amstelveen Tijdens de klimaattop staan inspiratie, matchmaking en commitment centraal. Amstelveense voorlopers

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

DGMR Totaal. Figuur 1. DGMR - Milieubelasting per jaar

DGMR Totaal. Figuur 1. DGMR - Milieubelasting per jaar Notitie Project DGMR Duurzaam Betreft Milieubarometer 2011-2012 Ons kenmerk A.2007.5221.01.N006 Versie 001 Datum 7 oktober 2013 Verwerkt door VI GA Contactpersoon drs. ing. B.E.A. (Bianca) van Osch E-mail

Nadere informatie

Ondanks een aantrekkelijke waarde wordt onvoldoende bestaand vastgoed verduurzaamd

Ondanks een aantrekkelijke waarde wordt onvoldoende bestaand vastgoed verduurzaamd Duurzaamheid loont Bestaande gebouwen zijn de grootste veroorzakers van CO 2 -uitstoot in Nederland Ondanks een aantrekkelijke waarde wordt onvoldoende bestaand vastgoed verduurzaamd Knelpunten in de keten

Nadere informatie

Energie- en prestatiemonitoring

Energie- en prestatiemonitoring Energie- en prestatiemonitoring Onderdeel van integraal gebouwbeheer 9 november 2011 Machiel Karels Agenda 1. Wat willen we? 2. Wat gebeurt er om ons heen? 3. Wat er mogelijk is? 4. Wat we zouden moeten

Nadere informatie

Energie Beoordeling Co2 reductie

Energie Beoordeling Co2 reductie Energie Beoordeling Co2 reductie Opgesteld door: Cheryl de Vette VGMK coördinator 2.A.3 Energie Beoordeling 2016 Van Beek Infra Groep B.V. Conform Co2 Prestatieladder 3.0 Datum: 13-5-2016 Inhoud 1. Inleiding...

Nadere informatie

Milieubarometer 2010-2011

Milieubarometer 2010-2011 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N005 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2010-2011 Datum : 6 januari 2012 Milieubarometer 2010-2011 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2015

Milieubarometerrapport 2015 Milieubarometerrapport 2015 HvA Milieubarometer - 2015 HvA Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting van

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 VINCI Energies Netherlands BV Milieubarometer - 2014 VINCI Energies Netherlands BV Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie

Nadere informatie

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012

Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Tussenevaluatie Zutphen energieneutraal anno 2012 Forum 23 april 2012 Sabine van Galen-Avegaart Agenda 1. De opgave Zutphen energieneutraal 2. Resultaat van ons beleid in cijfers 3. Wat hebben we in 2010-2011

Nadere informatie

Evaluatie en Voortgangsrapportage BRANDWIJK PROMO

Evaluatie en Voortgangsrapportage BRANDWIJK PROMO 2013 Evaluatie en Voortgangsrapportage BRANDWIJK PROMO Inhoud Inhoud... 2 1 Inleiding... 3 2 Energieverbruik en CO 2 -footprint... 3 2.1 Referentiejaar... 3 2.2 CO 2 Footprint, doelstellingen en trendanalyse...

Nadere informatie

Verduurzaming en energiebesparing bij sportverenigingen 6

Verduurzaming en energiebesparing bij sportverenigingen 6 Verduurzaming en energiebesparing bij sportverenigingen 6 16 november 2015 Even voorstellen Klaas Smink, projectleider VSU Energie Werkzaam bij VSU (Vereniging Sport Utrecht) VSU: belangenbehartiger en

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2015

Milieubarometerrapport 2015 Milieubarometerrapport 2015 4A Milieuwinst Milieubarometer - 2015 4A Milieuwinst Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 DARETRONICS B.V. Milieubarometer - 2013 DARETRONICS B.V. Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport Verheij Integrale groenzorg Milieubarometer - Verheij Integrale groenzorg Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken

Nadere informatie

Plan van Aanpak CO 2 -reductieprogramma A. Hak Neutraal 2020

Plan van Aanpak CO 2 -reductieprogramma A. Hak Neutraal 2020 Plan van Aanpak CO 2 -reductieprogramma A. Hak Neutraal 2020 Looptijd: 2016 t/m 2019 Opgesteld op 31 mei 2016 Auteurs Rianne van der Veen, adviseur duurzaam ondernemen, Stichting Stimular Jacqueline den

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2012

Milieubarometerrapport 2012 Milieubarometerrapport 2012 Cyber Adviseurs Milieubarometer - 2012 Cyber Adviseurs Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen

Nadere informatie

2016-728. Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid

2016-728. Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid 2016-728 Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Commissie Omgevingsbeleid op 23 maart 2016 - Provinciale Staten op 13 april 2016 - fatale beslisdatum: 13 april

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Ventilatie in bestaande bouw Bouw, Noodzaak, Achtergronden en Eisen

Ventilatie in bestaande bouw Bouw, Noodzaak, Achtergronden en Eisen Ventilatie in bestaande bouw Bouw, Noodzaak, Achtergronden en Eisen Wil de Gids Senior adviseur TNO Bouw en Ondergrond Vent Gid Guide Noodzaak Overheidsbeleid Woning voorraad Woning kwaliteit Ventilatie

Nadere informatie

Workshop Groene Euro s Scoren. welkom

Workshop Groene Euro s Scoren. welkom Workshop Groene Euro s Scoren welkom Workshop Groene Euro s Scoren Workshop Groene Euro s Scoren - 2 & 3 december 2014 - Welkom en toelichting - Trias Energetica: van inzicht naar aanpak - Project Energieke

Nadere informatie

edup 2015 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn januari 2016

edup 2015 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn januari 2016 1 edup 2015 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn januari 2016 2 Inleiding Voor u ligt het de evaluatie van het Duurzaamheidsuitvoeringsplan 2015: het edup

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 beschrijft ons plan van aanpak, inclusief de te nemen maatregelen in het bedrijf en vervoer (3.B.1 van CO 2 -Prestatieladder).

Hoofdstuk 4 beschrijft ons plan van aanpak, inclusief de te nemen maatregelen in het bedrijf en vervoer (3.B.1 van CO 2 -Prestatieladder). 1 I N L E I D I N G 1. 1 O v e r d i t r a p p o r t Dit rapport beschrijft de CO 2 -footprint, de CO 2 -reductiedoelstellingen en CO 2 - reductiemaatregelen van OBO BETTERMANN. OBO BETTERMANN werkt met

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport Oostenrijk Groep BV Milieubarometer - Oostenrijk Groep BV Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die

Nadere informatie

P.L.A.G.E. Balans en vooruitzichten. Evelyne Huytebroeck, Brussels minister van Leefmilieu, Energie en Stadsvernieuwing

P.L.A.G.E. Balans en vooruitzichten. Evelyne Huytebroeck, Brussels minister van Leefmilieu, Energie en Stadsvernieuwing P.L.A.G.E. Balans en vooruitzichten INHOUDSOPGAVE Wat is P.L.A.G.E.? Balans van de eerste reeks P.L.A.G.E. Eerste resultaten van de overige P.L.A.G.E. Vooruitzichten Wat is P.L.A.G.E.? Wat is P.L.A.G.E.?

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2015

Milieubarometerrapport 2015 Milieubarometerrapport 2015 Boom+Verweij Milieubarometer - 2015 Boom+Verweij Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de

Nadere informatie

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen

Nadere informatie

Workshop D De kracht van Social Media voor, tijdens en na de Nationale Sportweek

Workshop D De kracht van Social Media voor, tijdens en na de Nationale Sportweek Workshop D De kracht van Social Media voor, tijdens en na de Nationale Sportweek Wie zijn wij? Introductie Wat kun je het komende uur verwachten? Goede voorbeelden Inspiratie Ervaringen Brainstorm Tips

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 Verheij Integrale groenzorg Milieubarometer - 2014 Verheij Integrale groenzorg Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar

Nadere informatie

METING EN INBEDDING VAN ECOLOGISCHE VOETAFDRUK IN BEDRIJFSVOERING. Stijn Bruers

METING EN INBEDDING VAN ECOLOGISCHE VOETAFDRUK IN BEDRIJFSVOERING. Stijn Bruers METING EN INBEDDING VAN ECOLOGISCHE VOETAFDRUK IN BEDRIJFSVOERING Stijn Bruers OVERZICHT MILIEUZORGSYSTEEM NULMETING REDUCTIEDOELSTELLING ANALYSES EN SIMULATIES ACTIEPLAN CASE STUDIES 1 1. MILIEUZORGSYSTEEM

Nadere informatie

Werkwijze Praktijktest

Werkwijze Praktijktest Januari 2016 Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGz Postbus 20062 3502 LB UTRECHT T: 030 282 33 02 E: secretariaat@kwaliteitsontwikkelingggz.nl Inhoud 1 Toelichting... 2 2 Werkwijze... 3 Bijlage 1. Voorbeeld

Nadere informatie

Energie besparen met KNZB

Energie besparen met KNZB sheet Energie besparen met KNZB #1 Grip op energie met slimme meters Energiemeters: de kassa van de energiewereld De energiemeters zijn de kassa van de energiewereld. Tenslotte zijn de energieverbruiken

Nadere informatie

Besparingsplan voor het Milieubarometer Certificaat

Besparingsplan voor het Milieubarometer Certificaat Besparingsplan voor het Milieubarometer Certificaat Bedrijf X, 2014-2017 [vestigingsplaats, datum] Bedrijf: Bedrijf X I www.bedrijf X.nl Bezoekadres vestiging: Straat PC Plaats Postadres Straat /postbus

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 Wissels Groep Milieubarometer - 2013 Wissels Groep Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 Stimular Milieubarometer - 2013 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente

Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente Klimaatneutrale Organisatie 2020 De ondersteuningscampagne voor gemeenten die zich engageren om in 2020 een klimaatneutrale organisatie

Nadere informatie

(Energie) management-actieplan

(Energie) management-actieplan (Energie) management-actieplan Eis 3.B.2 Barendrecht, Oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk Inhoud 1. Inleiding 3

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec)

Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec) Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec) DZyzzion Milieubarometer - 2014 (2014 mei t/m dec) DZyzzion Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2011

Milieubarometerrapport 2011 Milieubarometerrapport Stimular Milieubarometer - Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting van

Nadere informatie

Bureau Waardenburg B.V. Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan

Bureau Waardenburg B.V. Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan Bureau Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan CULEMBORG, DECEMBER 2014, VERSIE 1 BUREAU WAARDENBURG B.V. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Belanghebbenden (stakeholders) 3 2.1 Interne doelgroepen

Nadere informatie

Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? Vlaams EnergieBedrijf

Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? Vlaams EnergieBedrijf Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? 7 mei 2015 Inge Goessens Vlaams EnergieBedrijf Inhoud Korte voorstelling VEB De overheid als energieverbruiker Uw energiefactuur verlagen

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan

V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan Datum: april 2015 versie 3 Pagina 1 van 6 3.B.2_2 Energie meetplan 2013-2017 V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan te Nijkerk Datum: april 2015 versie 3 Pagina 2 van 6 Inhoud 1 Inleiding energie meetplan

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2016

Milieubarometerrapport 2016 Milieubarometerrapport 2016 Boom+Verweij Milieubarometer - 2016 Boom+Verweij Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de

Nadere informatie

edup 2016 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn februari 2017

edup 2016 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn februari 2017 1 edup 2016 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn februari 2017 2 Inleiding Voor u ligt het de evaluatie van het Duurzaamheidsuitvoeringsplan 2016: het edup

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2012

Milieubarometerrapport 2012 Milieubarometerrapport 2012 Stimular Milieubarometer - 2012 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

CO2-reductiedoelstellingen

CO2-reductiedoelstellingen CO2-reductiedoelstellingen Samen zorgen voor minder CO2 Boskoop 20-02-2017 P. van t Wout Akkoord directie: Datum: Handtekening: 1 Inleiding Dit CO 2 -reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem,

Nadere informatie

Energie efficiëntie: een totaalpakket

Energie efficiëntie: een totaalpakket Energie efficiëntie: een totaalpakket VEB Klantendag (16/10/2015) Inge Goessens Directeur Energie-efficiëntie Agenda De overheid als grootverbruiker Beheer en data vormen de sleutel Energie efficiëntie

Nadere informatie

Communicatieplan 2017 Routekaart naar aardgasvrij Haarlem Christien van Verseveld

Communicatieplan 2017 Routekaart naar aardgasvrij Haarlem Christien van Verseveld Communicatieplan 2017 Routekaart naar aardgasvrij Haarlem 2040 Christien van Verseveld Februari 2017 Kernboodschap In Haarlem werken we aan een duurzame, groene en schone stad. We zetten een versnelling

Nadere informatie

WELKOM Bij de livegang van SAMEN SLIM MET ENERGIE

WELKOM Bij de livegang van SAMEN SLIM MET ENERGIE 1 WELKOM Bij de livegang van SAMEN SLIM MET ENERGIE Livegang Samen Slim met Energie Programma Welkom door Marcel Kloprogge 19:30 Aanleiding voor deze pilot door DEH en Enexis Lancering van het platform

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 Projectgegevens Opsteller TAJ van Deijzen Versie 2015-1 Status Definitief Datum CO2 verantwoordelijke TAJ van Deijzen 6-8-2015 Directievertegenwoordiger

Nadere informatie

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0 Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 4.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk 1 1. Reductiebeleid

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 1.0

Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 1.0 Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 1.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: december 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Introductie Buurtteam Oscar Rietkerk Introductie Buurkracht Marjan Hendriks Wijkscan Floris van Dijk Warmte camera Floris en Oscar Pauze Markt:

Introductie Buurtteam Oscar Rietkerk Introductie Buurkracht Marjan Hendriks Wijkscan Floris van Dijk Warmte camera Floris en Oscar Pauze Markt: Welkom! Programma Introductie Buurtteam Oscar Rietkerk Introductie Buurkracht Marjan Hendriks Wijkscan Floris van Dijk Warmte camera Floris en Oscar Pauze Markt: Bovenstaande onderwerpen Energie Coöperatie

Nadere informatie

Integrale energiestrategie UU. Fréderique Houben, Universiteit Utrecht

Integrale energiestrategie UU. Fréderique Houben, Universiteit Utrecht Integrale energiestrategie UU Fréderique Houben, Universiteit Utrecht Integraal en Samen! 2 3-10-2017 Integrale energiestrategie UU Universiteit Utrecht Opgericht in 1636 30.000 studenten en 7.500 medewerkers

Nadere informatie

BijpraatsessieCommissie GGB

BijpraatsessieCommissie GGB BijpraatsessieCommissie GGB Duurzaamheid en Afvalstoffenbeleid 22 juni 2016 Agenda 1.Openingdoor wethouderbeintema 2.Duurzaamheidsbeleid: terugblik 2015 en jaarplan 2016. 3.Van afval naar grondstof: bijpraten

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2016

Milieubarometerrapport 2016 Milieubarometerrapport Verheij Infra b.v Milieubarometer - Verheij Infra b.v Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de

Nadere informatie

Milieubarometerrapport

Milieubarometerrapport Milieubarometerrapport 2015 Gemeente Eindhoven Milieubarometer - 2015 Gemeente Eindhoven Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar graieken en tabellen

Nadere informatie

Communicatieplan CO2 reductiesysteem

Communicatieplan CO2 reductiesysteem Communicatieplan reductiesysteem Conform niveau 3 op de prestatieladder 2.2 Auteur(s) Marco Vermeulen, Jan den Boer Kenmerk 3.C.2_1 Communicatieplan reductiesysteem Datum 13 maart 2015 Versie 1.0 Status

Nadere informatie

Energie beleid, reductiedoelstellingen

Energie beleid, reductiedoelstellingen Inhoudsopgave Directie verklaring CO 2 footprint HIG... 3 Energiebeoordeling... 4 Analyse vroeger en huidig energieverbruik... 4 Gebieden met significant energiegebruik en verbruik... 4 Zakelijke autoritten...

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2016

Milieubarometerrapport 2016 Milieubarometerrapport 2016 Vrije Universiteit Milieubarometer - 2016 Vrije Universiteit Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen

Nadere informatie

Energieavond Emmawijk. 17 november 2015

Energieavond Emmawijk. 17 november 2015 Energieavond Emmawijk 17 november 2015 Wat kunt u verwachten? Welkom door 11 Duurzaam Wie is Hoom? Emmawijk onder de loep Wijkaanbod: partijen en prijzen Waarom Hoom Financiering en subsidie Nawoord door

Nadere informatie

CO 2 reductie: Nú doen, Baas groen!

CO 2 reductie: Nú doen, Baas groen! Baas B.V. Fascinatio Boulevard 522 2909 VA Capelle aan den IJssel Postbus 462 2900 AL Capelle aan den IJssel Telefoon 088-222 70 00 Fax 088-222 70 09 www.baasbv.nl ABN AMRO Bank 59.45.65.693 BTW nr. NL8509.99.303.B01

Nadere informatie

CO 2 Prestatieladder. Inhoud. 1. Introductie. 2. Inventarisatie. 3. CO 2 reductie Scope I. 4. CO 2 reductie Scope II. 5. Voortgang

CO 2 Prestatieladder. Inhoud. 1. Introductie. 2. Inventarisatie. 3. CO 2 reductie Scope I. 4. CO 2 reductie Scope II. 5. Voortgang Inhoud blz. 1. Introductie 2. Inventarisatie 3. CO 2 reductie Scope I 3.1 Stationaire verbrandingsgassen 3.2 Eigen vervoer 3.3 Lease auto s 4. CO 2 reductie Scope II 4.1 Elektriciteit 4.2 Zakenreizen met

Nadere informatie

CO 2-reductiedoelen en CO 2-reductiemaatregelen

CO 2-reductiedoelen en CO 2-reductiemaatregelen CO 2 -reductiedoelen en reductiemaatregelen Roosendaal, 20-06-2014. Auteur(s): H. Schrauwen, Energie & Technisch adviseur. Geaccordeerd door: M. Soenessardien, Organisatie INHOUDSOPGAVE 1. CO 2 -REDUCTIEBELEID

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 Locatie Bolswarderbaan Antonius Zorggroep Milieubarometer - 2013 Locatie Bolswarderbaan Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie

Nadere informatie

Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013

Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013 Hartelijk Welkom! Gemeentehuis Capelle aan den IJssel 26 november 2013 Agenda 20.00 uur Opening door wethouder (introductie zonatlas) Jouke van Winden 20.20 uur Introductie Energie Collectief Capelle (ECC)

Nadere informatie

Klimaat Voetafdruk Hogeschool Leiden

Klimaat Voetafdruk Hogeschool Leiden Hogeschool Leiden Rapportage aan Franziska Brouwer Ed van Oudheusden Peter Wiers- Climate Partners/ PWAdvies AnneMarie Calon- Work on Progress Yann Arthus Bertrand: Earth from the Air 8 juni 2010 Kunnen

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2015

Milieubarometerrapport 2015 Milieubarometerrapport 2015 Buro Cleijsen - De Koninggroep Milieubarometer - 2015 Buro Cleijsen - De Koninggroep Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 Stimular Milieubarometer - 2014 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 Van Doorn Dakspecialist Zuid-West B.V. Milieubarometer - 2014 Van Doorn Dakspecialist Zuid-West B.V. Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik

Nadere informatie

Stappenplan Energieverbruik

Stappenplan Energieverbruik Stappenplan Energieverbruik Zorg dat u de volgende gegevens bij de hand hebt: - jaarafrekeningen gas en elektra - uw eigen e-mailadres - verzin alvast een wachtwoord! Stap 1: Ga naar http://manager.energiemanageronline.nl/sleutels/home

Nadere informatie

Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3. Monitoring doelstellingen 2015 scope 1 en 2

Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3. Monitoring doelstellingen 2015 scope 1 en 2 4.B.2 Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3 Evaluatie 1 e halfjaar 215 & Monitoring doelstellingen 215 scope 1 en 2 Van Steenis Geodesie BV Ringveste 7b 3992 DD HOUTEN Van Steenis Geodesie BV Duurstedeweg

Nadere informatie

Cloud Energy Optimizer Energie besparen, CO2-footprint verkleinen

Cloud Energy Optimizer Energie besparen, CO2-footprint verkleinen Cloud Energy Optimizer Energie besparen, CO2-footprint verkleinen Energie besparen in bestaande gebouwen is vaak ingrijpend en duur. De Cloud Energy Optimizer biedt u de mogelijkheid om veel minder energie

Nadere informatie

Duurzaamheid en Bedrijventerreinen Gemeente Alphen aan den Rijn

Duurzaamheid en Bedrijventerreinen Gemeente Alphen aan den Rijn 1. Welkomstwoord/opening 2. DPL als beleidsinstrument voor duurzame ontwikkeling 3. Project Duurzame bedrijventerreinen 4. Ronde Tafel Gesprekken 5. Discussie en vervolgafspraken 6. Afsluiting 7. Napraten

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

In het kader van papier vermindering is de inhoudsopgave op de voorpagina afgedrukt

In het kader van papier vermindering is de inhoudsopgave op de voorpagina afgedrukt De Struunhoeve BV CO 2 reductiedoelstellingen 2018 Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 In het kader van papier vermindering is de inhoudsopgave op de voorpagina afgedrukt Inhoudsopgave 1 Inleiding

Nadere informatie

Theo Klever B.V. Nederland

Theo Klever B.V. Nederland Theo Klever B.V. Nederland 3.B.1_1 CO2 reductiedoelstellingen 2015 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4 2.1. Subdoelstelling

Nadere informatie

Themadag Energie op school

Themadag Energie op school De hele school doet mee aan Energie op school. De focus ligt op besparing door gedragsverandering. Leerlingen bedenken hoe je met zijn allen het energieverbruik kunt terugbrengen en ze ontwikkelen een

Nadere informatie

Lerend Netwerk Energie Efficiëntie (STEEEP) Uw energiefactuur ontleed

Lerend Netwerk Energie Efficiëntie (STEEEP) Uw energiefactuur ontleed Lerend Netwerk Energie Efficiëntie (STEEEP) Uw energiefactuur ontleed Wie is Electrabel? Electrabel is een dochteronderneming van GDF SUEZ ENERGY INTERNATIONAL ENERGY EUROPE GLOBAL GAS & LNG INFRA- STRUCTURES

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen Maatschappelijk Verantwoord Inkopen Actieplan september 2017 Actieplan gemeente Alkmaar 1 Inleiding De overheid koopt per jaar voor ongeveer 73,3 miljard euro in en heeft daarmee een belangrijke invloed

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2012

Milieubarometerrapport 2012 Milieubarometerrapport 2012 Gebroeders Van der Plas Milieubarometerrapport - Gebroeders Van der Plas - 2012 Milieubarometer - 2012 Gebroeders Van der Plas Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals

Nadere informatie

CO2-reductieplan. Samen zorgen voor minder CO2. Rapportage M

CO2-reductieplan. Samen zorgen voor minder CO2. Rapportage M CO2-reductieplan Samen zorgen voor minder CO2 Rapportage 2016-6M 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op de totale bedrijfsvoering

Nadere informatie

Rapportage monitoring CO2 emissie en Energiebesparing gemeente Kerkrade 2012. CO2 emissie gemeente Kerkrade

Rapportage monitoring CO2 emissie en Energiebesparing gemeente Kerkrade 2012. CO2 emissie gemeente Kerkrade Rapportage monitoring CO2 emissie en Energiebesparing gemeente Kerkrade 2012 CO2 emissie gemeente Kerkrade Afdeling Milieu en Bouwen gemeente Kerkrade januari 2013 INHOUDSOPGAVE: Inhoud 1. Inleiding...

Nadere informatie

Green Deal: Verduurzaming Schoolgebouwen

Green Deal: Verduurzaming Schoolgebouwen Green Deal: Verduurzaming Schoolgebouwen Frank de Wit, Wethouder Onderwijs, Sport en Duurzaamheid Huib Bulthuis, huisvesting SCO Leiden, schoolbestuur Eveline Botter, Projectmanager Gemeente Leiden 2 Inhoud

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening

Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening Geslaagde pilot en nu opschaling? Toegankelijke zelfsturing op je energierekening De waarde van directe feedback op energiegedrag Inhoud presentatie 1. Positieve testresultaten als basis voor vervolg 2.

Nadere informatie