Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( ) 1. Inleiding De waarde van werk De focussectoren... 6

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Programmaplan Arbeidsmarktbeleid (2010 2014) 1. Inleiding... 2. 2. De waarde van werk...3. 3. De focussectoren... 6"

Transcriptie

1 Inhoudsopgave Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( ) 1. Inleiding De waarde van werk De focussectoren Visie op arbeidsmarktbeleid Regionale arbeidsmarktanalyse Regionaal stadsprogramma? Samenspel tussen de O s Doelstellingen Programmalijnen Ondersteunende activiteiten Programmaorganisatie en middelen Bijlage 1. Tekst Politiek Akkoord Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 1 van 24

2 1. Inleiding Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( ) In Dordrecht hebben de coalitiepartijen Beter voor Dordt, VVD en CDA in het Politiek Akkoord Arbeidsmarktbeleid genoemd als een van de transformaties. Daarmee is het in de huidige raadsperiode een van de speerpunten van het college van B&W. Stijl & Richting Visie op Dordrecht Bestuurlijke vernieuwing Bestuurlijke vernieuwing Financiën Veiligheid & Leefbaarheid Totaal gemeentelijke begroting Arbeidsmarktbeleid Duurzaamheid Transformaties De prioriteiten uit het Politiek Akkoord Uit het Politiek Akkoord: Wij willen iedereen de kans geven zijn talenten maximaal te ontplooien en uitdagen het beste uit zichzelf te halen. Dit is in de eerste plaats goed voor mensen zelf, maar ook nodig voor een vitale economie. ( ) Dordrecht staat voor een grote opgave wat betreft de arbeidsmarkt. Als gevolg van de economische crisis is de werkloosheid in Dordrecht flink toegenomen. Op korte termijn wordt slechts een beperkte daling verwacht. Dit betekent gedurende deze collegeperiode nog een aanzienlijke werkloosheid. Op de lange termijn is de verwachting wezenlijk anders. Dan ontstaat er als gevolg van demografische trends weer krapte op de arbeidsmarkt. Dit manifesteert zich nu reeds in bepaalde sectoren (vooral de zorg) en beroepsgroepen. De krapte is kwantitatief en kwalitatief van aard: tekort aan arbeidskrachten en vraag en aanbod die niet op elkaar aansluiten. Als uitwerking van het Politiek Akkoord heeft de Directieraad het advies uitgebracht om de meest vergaande vorm van programmasturing voor het thema Arbeidsmarktbeleid te kiezen: een sterk sturend stadsprogramma met een programmabureau. Dit betekent dat het programma gericht is op de aanpak van een bredere maatschappelijke opgave. Het voorliggend programmaplan bevat de uitwerking van deze uitspraken en doet voorstellen om de gewenste effecten te benoemen en hoe dit bereikt kan worden. 2. De waarde van werk Van oudsher is de stad een belangrijke plek, waar mensen werken. Deels zijn steden ontstaan op strategische plekken, met name op knooppunten van verkeer. Hier ontstond handel en nijverheid en mensen vestigden zich in de nabijheid hiervan. Dit versterkte Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 2 van 24

3 vervolgens de werk- en woonfunctie van steden. Dit geldt ook voor Dordrecht vanwege zijn strategische ligging op het kruispunt van handelsroutes en rivieren. De handel en scheepsvaart zijn van oudsher sterk verbonden aan Dordrecht. In het industriële tijdperk herbergde de stad veel fabrieken voor metaalbewerking en machinefabricage. Dat veranderde in de 20 e eeuw, toen de economie (van Nederland als geheel) zich meer en meer transformeerde tot een diensten- en kenniseconomie. Op dit moment is de zorgsector (inclusief welzijn) de grootste sector in de stad qua werkzame personen en de een na grootste in de regio. Het Albert Schweitzerziekenhuis is inmiddels de grootste werkgever. Door demografische ontwikkelingen in de nabije toekomst, met name de vergrijzing, is de verwachting dat deze bedrijfstak zal groeien met alle vraagstukken daaromtrent. Al met al bepaalt de aanwezigheid van arbeid ook het profiel van de stad en regio. Naast het aanbod van werk is de afgelopen decennia ook het arbeidspotentieel drastisch veranderd. Dat blijkt uit verhalen van mensen, maar ook uit cijfers. Zo is sinds 1985 in Nederland het aantal werkenden gegroeid met 31%. Daarnaast is ook de samenstelling veranderd: grijzer (aandeel 45+ gestegen van 30 naar 40%); gekleurder (aandeel niet-westerse allochtonen gestegen van 13 naar 20%); meer individueel (aandeel alleenstaanden/1-oudergezinen van 16% in 1995 tot 19% nu); meer vrouwelijk (van 44% in 1995 tot 57% nu); met meer tweeverdieners (van 37% in 1985 naar 59% nu). De grotere arbeidsparticipatie heeft ook geleid tot een grotere welvaart. Vanaf 1945 is het bruto binnenlands product per inwoner vier keer zo groot geworden. De hogere arbeidsproductiviteit is daarbij een constante. Remmende factoren zijn de vergrijzing van de beroepsbevolking, de stagnatie van de arbeidsdeelname en de rem op het aantal arbeidsuren per werkende. De waarde van werk kan niet worden onderschat. Dit bleek eens te meer tijdens de crisis van de afgelopen tijd. Voor het eerst in 30 jaar bleek het spookbeeld van massale (jeugd)werkloosheid weer springlevend. Het verliezen van een baan of het gebrek aan perspectief op een baan is voor veel mensen een angstaanjagend schrikbeeld. Uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) blijkt, dat de waarde van werk niet moet worden onderschat. Werk is niet alleen de sleutel tot financiële onafhankelijkheid, het heeft ook intrinsieke waarde voor het individu en zijn rol in het collectief. In onderstaande figuur staat dit schematisch weergegeven. Door te werken verkrijgen mensen een inkomen. Daardoor kunnen ze het leven op hun eigen manier invullen. Het bepaalt daarmee in grote mate de waarde van het leven, zoals de woning waar je in woont, je mate van mobiliteit, de gezondheid en welzijn van jezelf en eventueel nageslacht, de opleidingsmogelijkheden etc. Daarnaast biedt werk ook status, zelfvertrouwen, een gevoel van belangrijk zijn, een grotere mate van welbevinden en geluk, sociale contacten en netwerken. En die werken op hun beurt weer net hard mee om de waarde en ontwikkelingskansen van mensen te vergroten. Uit onderzoek blijkt, dat mensen die niet werken vaker ongelukkig zijn over hun situatie en dat ze vaker sociaal geïsoleerd zijn. Dat uit zich in bijvoorbeeld: Tekort aan sociale participatie Materiële achterstelling Tekortschietende sociale rechten Gebrek aan normatieve integratie Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 3 van 24

4 Tot slot is werk in combinatie met een stijgend opleidingsniveau voor sommige groepen (vrouwen, minderheden) het instrument bij uitstek voor sociale mobiliteit, emancipatie en integratie. Kortom: Werk is goed voor de stad en voor de mens Theoretisch belang van betaald werk INDIVIDUEEL BELANG COLLECTIEF BELANG A B C D E 4 Het belang van werk (uit presentatie SCP voor UWV Symposium Werken is doen! 3. De focussectoren Het belang van werk UWV Symposium Werken is doen! Amsterdam, 17 juni 2010 De arbeidsmarkt in onze regio is door de eeuwen als gevolg van maatschappelijke en economische ontwikkelingen aanzienlijk veranderd (zie 2). De huidige economie is voor een groot deel een diensteneconomie, waarin het aspect scholing of professionaliteit een grote rol speelt. Velen spreken daarom van een kenniseconomie, omdat het hebben van een diploma voor een groot deel bepalend is voor iemands loopbaan en maatschappelijke carrière. In onze regio kiezen we in onze aanpak voor de volgende drie sectoren, waar we onze focus nadrukkelijker leggen: Zorg; Maritiem; en Toerisme. De keuze voor deze drie sectoren is niet willekeurig gekozen. Ze zijn deels bepalend voor onze regio en deels voor de huidige tijd en de nabije toekomst. De sector Zorg De zorg is reeds sterk vertegenwoordigd in de Drechtsteden. Met het Albert Schweitzer ziekenhuis (ASZ) heeft de regio een toonaangevend ziekenhuis in huis. Onder het motto Zorg met hoofd, hart en ziel biedt ASZ een breed scala aan medisch specialistische, paramedische, verpleegkundige en geestelijke diensten op een kwalitatief hoogstaand niveau aan. Het zorgt voor een goede dienstverlening aan de klanten en werkt in nauwe samenwerking met andere partners in het veld aan ontwikkeling en innovatie. Met de Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 4 van 24

5 aanwezigheid van onder andere Grote Rivieren en De Hoop heeft de regio een grote verscheidenheid aan zorginstellingen binnen de eigen grenzen. Dat is goed voor de bevolking, die als gevolg van vergrijzing in toenemende mate een beroep op vormen van zorg zal doen. Het is tegelijkertijd ook goed voor de werkgelegenheid. Zorg is immers een arbeidsintensieve sector, waar veel hoofden en handen nodig zijn. Het is echter ook een sector bij uitstek, waar het hebben van diploma s essentieel is. Op sommige terreinen is het tekort van gediplomeerd personeel al zo groot, dat de uitvlucht wordt gezocht in het aantrekken van (specialistische) ZZP-ers en buitenlandse arbeidskrachten. In Drechtsteden werkten in personen in de zorg. Dit wil zeggen dat 12,1% van de totale regionale arbeidsmarkt bestaat uit zorg. In de periode is het aantal banen in deze sector in Drechtsteden gemiddeld per jaar met ± 4% gestegen. Van de medewerkers werken ruim personen in zorg- en agogische functies, ofwel bijna 60% van het totale zorg- en welzijnspersoneel. Ongeveer een kwart van het personeel in zorginstellingen vervult een indirecte functie. Hierbij valt te denken aan PZ, administratief, secretarieel, hotelfuncties en dergelijke. De deeltijdfactor is hoog. Dat betekent dat relatief veel personeel nodig is om een aantal arbeidsplaatsen te vervullen. De vraag naar personeel in zorg en welzijn groeit tot Dit komt door de groei van het aantal vijftigplussers en krimp in de beroepsbevolking. Op de korte en middellange termijn komt door verloop (baanverandering, interne promotie, pensioen) jaarlijks een groot aantal plekken vrij. Voor de zorg gaat het in 2010 om 600 plekken dat in 2014 oploopt tot 850 plekken. In de toekomst ontstaat vooral een kort aan sociaal agogisch personeel (gehandicapten zorg). De sector Maritiem Dordrecht ligt op een eiland en is ontstaan op een strategisch punt op het kruispunt van verschillende rivieren. Die rivieren verbinden de Drechtsteden met elkaar, mede door de aanwezigheid van watergerelateerde bedrijvigheid: de zeehaven, de binnenvaart, de scheepsbouw, de overslag en daaraan verwante bedrijven. Het heeft de regio voorspoed gebracht en is ondanks alle economische tegenslagen kenmerkend geweest en gebleven voor de regio. Daarnaast biedt de ligging in de Hollandse Delta, en het alom aanwezige water voor nieuwe risico s en uitdagingen. De klimaatveranderingen en de verwachte stijging van de zeespiegel zullen onze regio bovengemiddeld raken. Hoe om te gaan met dit water is een vraagstuk voor nu en de toekomst. Het vraagt om nieuwe innovatieve concepten in de ruimtelijke ontwikkeling. Dit blijkt uit de aanwezigheid van EcoShape (Building with Nature) en de Proeftuin Maritieme Innovatie. In tegenstelling tot vroeger is de watergerelateerde sector niet meer zo arbeidsintensief. Daarentegen is de vraag in de sector heel specialistisch en zijn de professionele vereisten hoog. Vanuit het kenmerkende voor onze regio en vanuit de specifieke arbeidsmarkteisen kiezen wij ervoor op deze sector extra te focussen. De sector Haven, Transport en Logistiek is een zeer conjunctuurgevoelige sector. De economische recessie slaat hier dan ook hard toe. In 2008 steeg de werkgelegenheid nog. UWV WERKbedrijf verwacht in 2009 en 2010 een daling van de werkgelegenheid van 4% in de sector vervoer en telecom in de regio. De crisis en de daarmee gepaard gaande daling van de werkgelegenheid heeft ervoor gezorgd dat de tekorten aan personeel in de zeevaart zijn teruggelopen, maar deze zijn niet geheel weggewerkt. In het beroepsonderwijs is het aantal leerlingen in opleiding voor deze sector toegenomen, zowel in het mbo als in het hbo. Binnen het mbo vindt de stijging vooral plaats op de hogere niveaus. Ook het aantal gediplomeerden blijft stijgen, Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 5 van 24

6 zowel voor havens, transport en logistiek als voor scheepvaart. Alleen voor niveau 3 en 4 daalt het laatste jaar de gediplomeerde uitstroom bij de opleidingen voor havens, transport en logistiek. De crisis is ook niet aan de metaalsector voorbijgegaan. Door de deeltijd-ww regeling zijn de gevolgen voor de werkgelegenheid nog redelijk beperkt gebleven. Het blijft belangrijk om de arbeidskrachten voor de sector te behouden, want voor de crisis kampten de bedrijven met ernstige personeelstekorten en de verwachting is dat dit probleem bij een aantrekkende economie weer zal opduiken. Het is daarom een positieve ontwikkeling dat de aantallen leerlingen in de opleidingen voor de metaalsector in de regio blijven toenemen. In het hbo stijgt het aantal studenten voor deze sector ook, uitgezonderd de motorvoertuigentechniek. Ondanks de crisis blijft het werkgelegenheidsperspectief van leerlingen en studenten in de techniek goed. 1 De sector Toerisme De derde bedrijfstak, waar we op ons specifiek op richten is die van toerisme. De reden hiervoor is dat dit een groeimarkt is. Met het vertrek naar lage lonenlanden van vrijwel alle industrie en nijverheid en tegenwoordig ook veel diensten 2, verandert er veel in de westerse economieën. Daarnaast wordt werk steeds minder gebonden aan plaats en tijd. Onze economie evolueert daardoor in toenemende mate van een diensteneconomie naar een beleveniseconomie (of vrije tijdseconomie). Dit wordt nog versterkt door de vergrijzing en de hogere activiteit en rijkdom van de oudere generaties ( ze zijn bereid veel te spenderen ). Kortom: de toeristische of vrije tijdssector heeft de toekomst. De regio Drechtsteden heeft in dit opzicht veel potentie: de historische binnenstad van Dordrecht met vele aantrekkelijke highlights, zoals musea, cultuur, historisch erfgoed, sportvoorzieningen, toonaangevende hotels en restaurants, winkels, galerieën etc. Maar ook de grote aanwezigheid van groen en water is een toeristische trekpleister van jewelste: de nabijheid van de Biesbosch, de Hoekse Waard en het Groene Hart, de wereldberoemde molens van Kinderdijk en de Nieuwe Dordtse Biesbosch. Voor deze specifieke sector is geen apart cijfermateriaal beschikbaar als het gaat om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Het valt onder de brede categorie dienstensector. Desalniettemin is duidelijk, dat dit een groeimarkt is, die tevens arbeidsintensief is en die relatief veel ruimte biedt voor lager opgeleiden. 4. Visie op arbeidsmarktbeleid De mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt is zeer kostbaar. Denk hierbij aan de onvervulbare vacatures, de gemiste omzet en groei, aan het onbenut arbeidspotentieel maar ook een beperkte aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Volgens de Raad voor Werk & Inkomen (RWI) kiezen jongeren nog te veel voor opleidingsrichtingen die weinig perspectief bieden op de arbeidsmarkt. Het doel van arbeidsmarktbeleid is vraag en aanbod (werkgevers en werkzoekenden) aan elkaar te koppelen, opdat economisch vitale regio s ontstaan. De ondernemers kunnen hierdoor goede bedrijfsresultaten 1 Dit blijkt uit de Techniekbarometer Rijnmond en Drechtsteden Dit hanteert de hele regio van het RPA en maakt derhalve geen onderscheid tussen Rijnmond en Drechtsteden. 2 In The World Is Flat: A Brief History of the Twenty First Century door Thomas Friedman (2005) wordt haarfijn beschreven hoe alledaagse diensten in toenemende mate zijn verplaatst naar landen als India, met lage lonen, een cultuur van hoge service en goede beheersing van de Engelse taal. Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 6 van 24

7 boeken; de werkzoekenden kunnen hierdoor voorzien in hun levensonderhoud en de kwaliteit van hun leven verbeteren. Onderwijs is het instrument bij uitstek om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter op elkaar te laten aansluiten. Vanuit economisch perspectief: De arbeidsmarkt is per definitie een economische kwestie, gevoed door de vraag en het beschikbare aanbod. De arbeidsmarkt wordt gevoed door een gezond ondernemersklimaat (voldoende vraag) en voldoende aanbod van gekwalificeerde werknemers. Als deze met elkaar in balans zijn, is er sprake van een optimaal functionerende arbeidsmarkt. De huidige arbeidsmarkt is aanmerkelijk veranderd t.o.v. enkele decennia geleden. Mensen wisselen vaker van baan, maken een carrièreswitch of bieden zich aan als ZZP er. Hun aantal is gegroeid tot circa 1 miljoen. Het is deze flexibele schil op de arbeidsmarkt die gevolgen van teruggang en opleving van de economie het eerst merkt. De rol van de overheid in het arbeidsmarktbeleid is bescheiden en ondersteunend van karakter. Zij heeft er wel belang bij. Immers als de arbeidsmarkt niet functioneert, neemt de overheid het falen voor haar rekening door middel van uitkeringsverstrekking en reïntegratie voor kwetsbare groepen. Daarnaast heeft de overheid een belangrijke rol om onderwijs vorm te geven en te stimuleren. Tot slot heeft de overheid in breder perspectief een belang en medeverantwoordelijkheid voor een goed vestigingsklimaat voor bedrijven (inclusief een goed vestigingsklimaat voor de kenniswerkers van de toekomst). Arbeidsmarktbeleid beoogt dus ook arbeidsintensieve bedrijvigheid aan de eigen regio te binden. In Drechtsteden is het midden- en kleinbedrijf goed vertegenwoordigd en is een belangrijke banenmotor. Het HRM beleid van deze bedrijven is op de korte termijn gericht. Op dit moment hebben deze bedrijven veel last van de economische crisis en lijkt de mismatch geen urgent probleem. Op langere termijn gaat dit veranderen en zal de concurrentie op de arbeidsmarkt in de zoektocht naar gekwalificeerd personeel heftiger worden. Voor de overheid ligt hier een belangrijke taak weggelegd om met name MKBbedrijven te faciliteren bij een lange termijn strategie voor het binden en boeien van gekwalificeerde mensen. Voor de sectoren zorg en maritiem geldt de zoektocht naar gekwalificeerd personeel nu al, mede door de specifieke eisen qua opleiding. Daarbij speelt mee, dat de studierichtingen voor deze sectoren (zorg en techniek) minder populair zijn bij leerlingen en studenten. Vanuit demografisch perspectief: De vergrijzing gaat onverminderd voort. Dat gebeurt grofweg op twee manieren: het aantal ouderen neemt toe en we worden met zijn allen ouder. Dit betekent dat er twee belangrijke (onderling met elkaar verbonden) uitdagingen zijn: de beroepsbevolking neemt de komende decennia af, terwijl het aandeel 65-plussers enorm toeneemt. De laatstgenoemde groep zorgt voor een toenemende vraag naar zorg, die voor een groot deel door de kleinere groep in de beroepsbevolking moet worden ingewilligd. Daarbij speelt tevens, dat de samenstelling van de beroepsbevolking wijzigt: de groep Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 7 van 24

8 wordt groter en de groep neemt af. Het gevolg is krapte op de arbeidsmarkt, waarop dient te worden ingespeeld. Tussen 2010 en 2015 verlaten ongeveer babyboomers de arbeidsmarkt; de instroom van schoolverlaters wordt in deze periode geschat op Voor de langere termijn ( ) voorspelt de commissie Bakker een tekort van 1 miljoen mensen op de arbeidsmarkt. Vanuit onderwijsperspectief: Kennis is in toenemende mate een succesfactor voor mensen in hun maatschappelijk functioneren. Het vertrek van veel on- en laaggeschoolde arbeid naar andere landen en de toegenomen eisen voor het uitoefenen van banen, maakt het behalen van een diploma van essentieel belang om een baan te krijgen. De vraag naar hoger opgeleid personeel is sterk toegenomen en blijft naar verwachting hoog. Al met al geldt: hoe beter de opleiding hoe groter de kansen op maatschappelijk succes (diploma, werk, inkomen). In Drechtsteden zien we een grote uitval uit het beroepsonderwijs en is de klacht van het bedrijfsleven, dat opleidingen niet aansluiten op de vraag. Vanuit onderwijskant is het lastig te sturen op de vraag op de arbeidsmarkt. Deze is immers altijd fluïde. Als de vraag in een bepaalde richting toeneemt, zijn leerlingen niet direct als aanbod beschikbaar, omdat een opleiding nu eenmaal een bepaalde duur heeft. Bovendien blijft het lastig in te schatten waar in de toekomst precies behoefte aan is. Al met al is investeren in kennis van toekomstige en bestaande werknemers ( Een leven lang leren ) van toenemend belang is. Vanuit het werkzoekendenperspectief: Zoals gezegd passen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt niet altijd op elkaar. Op dit moment is het aantal werkzoekenden en het aantal vacatures niet in balans. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de huidige economische crisis. De overheid heeft een taak om werkzoekenden te ondersteunen, qua reïntegratie en/of qua financiële ondersteuning (uitkeringen). De lokale overheid heeft daarbij een toenemende verantwoordelijkheid en belang gekregen om zo succesvol werkzoekenden te reintegreren. Daarbij geldt in zijn algemeenheid, dat hoe kleiner de werkzoekendenbestanden hoe lastiger dit wordt, vanwege de individuele mismatch (gebrek aan scholing, geen of weinig werkervaring, belemmeringen in de persoon gelegen). Dit levert altijd spanning op het gebied van arbeidsmarktbeleid op. Werkgevers die hun vacatures niet vervuld krijgen doen daarbij steeds vaker een beroep op arbeidskrachten uit het buitenland. Dat geldt niet alleen voor hoogopgeleide functies. Dit levert in een stad als Dordrecht met zijn specifieke woningbestand tevens neveneffecten op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten op. De overheid heeft de verantwoordelijkheid voor de werkzoekendenbestanden. De zogenaamde participatieladder is daarbij een bruikbaar instrument. Het totaal overziend ligt de uitdaging op de langere termijn op het koppelen van economische bedrijvigheid, aan schaar- Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 8 van 24

9 sere arbeid en een grotere vraag naar hoger opgeleid personeel. Om deze uitdaging van een antwoord te voorzien, zetten wij nu al in op een arbeidsmarktbeleid dat niet alleen gericht is op werkloosheidsbestrijding, maar een arbeidsmarktbeleid dat ook preventief en activerend van aard is. In onze visie functioneert de arbeidsmarkt adequater wanneer zowel werknemers als werkzoekenden in staat zijn transities op de arbeidsmarkt te maken. Met transities doelen we op: van werk naar werk; van werkloosheid naar werk; van onderwijs/educatie naar werk; van (maatschappelijke) zorg naar werk; van werk naar pensioen. 5. Regionale arbeidsmarktanalyse De situatie op de arbeidsmarkt is op dit moment sterk onder invloed van de economische crisis. In de periode tot en met 2008 was er een gestage daling van het aantal werkzoekenden, WW- en bijstandsontvangers (inclusief deeltijd-ww) en een groot aantal vacatures. In 2009 begon dit langzaam te kenteren: het aantal werkzoekenden en WW en bijstandsontvangers kende een fikse stijging en het aantal vacatures leek op te drogen. Met name de jongeren waren hiervan de dupe. Velen van hen kozen voor de strategie van het doorleren, een van de speerpunten van het Actieplan Jeugdwerkloosheid Geef jongeren een kans, dat in de tweede helft van 2009 van kracht is geworden. 3 Tot slot zagen we sinds 2009 een stijging van het aantal faillissementen en een afname van het aantal startende bedrijven op de arbeidsmarkt. Sinds halverwege 2010 zien we een licht herstel van de genoemde crisisindicatoren, met uitzondering van de bijstandsontvangers. 4 Werkgelegenheid en vacatures Het UWV Werkbedrijf beschrijft in de Regionale arbeidsmarktschets van juni 2010 de ontwikkelingen als volgt. Drechtsteden telt bedrijven. Het aantal banen in Drechtsteden daalt in Dat komt hoofdzakelijk door de krimp van de werkgelegenheid in de sectoren industrie en bouw. De werkgelegenheid groeit in sectoren als zorg en welzijn, IT en zakelijke dienstverlening. De verwachting is dat het economisch herstel zich in 2010 doorzet. Dit resulteert in een werkgelegenheidsgroei in De verwachte banengroei en hoge vacaturegraad in de zorgsector heeft tot gevolg dat de krapte in deze sector terug zal komen. Een deel van het verlies van banen in de industrie komt niet meer terug, waardoor het tekort aan productiebanen voor lager opgeleiden groter wordt. De vacaturemarkt herstelt zich geleidelijk in 2010 en 2011 vooral door de vervangingsvraag in verschillende sectoren. De actuele situatie is weliswaar niet erg rooskleurig, de verwachting is dat dit bij economisch herstel gaat wijzigen. Op langere termijn is het vooruitzicht wezenlijk anders. Uit de arbeidsmarktprognose van het UWV Werkbedrijf blijkt, dat vanaf 2011 het aantal banen landelijk weer zal toenemen. De economische groei, gecombineerd met groei van de 3 Zie Raadsinformatiebrief met kenmerk SO/2009/1974, d.d (B&W), behandeld in de gemeenteraad van De gemeente Dordrecht vervult richting het Rijk de functie van centrumgemeente voor Drechtsteden en de regio rond Gorinchem. 4 Het Onderzoekscentrum Drechtsteden stelt sinds 2009 een crisismonitor op. Deze brengt recente ontwikkelingen op de arbeids en woningmarkt in de regio in beeld. De meest recente editie dateert van augustus 2010 en bevat cijfers tot en met juni Zie ook Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 9 van 24

10 participatiegraad en demografische ontwikkelingen (zoals toename 65-plussers), zorgt ervoor, dat het aantal banen in de periode met per jaar toeneemt. De groei zal met name in de zorg, het uitzendwezen en de zakelijke dienstverlening het grootst zijn. Het aantal vacatures neemt vooral toe in traditioneel gunstige sectoren als de detailhandel, horeca en de zorgsector. Hetzelfde onderzoek voorziet in de genoemde periode een banenontwikkeling voor Drechtsteden die gelijk is aan het landelijk gemiddelde. 5 Bevolking en beroepsbevolking Naast inkomende pendel en de komst van arbeidsmigranten wordt het aanbod van arbeidskrachten vooral bepaald door de omvang van de bevolking en die van de beroepsbevolking in de Drechtsteden. In januari 2009 telt de Drechtsteden inwoners. Uit de meest recente gegevens van het UWV (juli 2010) bestaat de potentiële beroepsbevolking (alle inwoners van 15 t/m 64 jaar) uit personen en de feitelijke beroepsbevolking uit personen. Het aantal werkzame personen is Werkzoekenden Per juli waren in de Drechtsteden personen geregistreerd werkloos (niet-werkend werkzoekend). Dat is 4,9% van de beroepsbevolking. Ten opzichte van een jaar geleden is de werkloosheid gestegen met 0,7%. Het aantal werkloze jongeren (<27 jaar) is 772. Iets meer dan de helft van de werkzoekenden (3072 personen) heeft een opleidingsniveau tot maximaal VMBO. Door de vergrijzing en de ontgroening is de verwachting dat er opnieuw krapte op de arbeidsmarkt zal ontstaan. Deze is niet alleen kwantitatief van aard, maar ook kwalitatief. De vraag naar geschoold personeel zal toenemen en de verwachting onder veel economen is dat de vraag naar laagopgeleid werk zal afnemen. Overigens blijkt uit onderzoek van het SCP, dat tegen de verwachting het absolute aantal laagopgeleide banen in de periode 1987 en 2008 constant is gebleven. Wel is er een verschuiving geweest van de industriële en agrarische richting naar dienstverlening en transport. Daarnaast is de arbeidsmarktpositie van laagopgeleide mannen verslechterd en van vrouwen verbeterd. 6 Dordrecht heeft veel havenactiviteiten 5 UWV Werkbedrijf Arbeidsmarktprognose Met een doorkijk naar (3 juni 2010). 6 Minder werk voor laagopgeleiden? SCP publicatie, juni Te vinden op Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 10 van 24

11 6. Regionaal stadsprogramma? Bij het toewerken naar dit plan kwamen de volgende vragen steeds weer op: Waarom een stadsprogramma op een bij uitstek regionaal thema, zoals arbeidsmarktbeleid? Is dat niet een contradictio in terminis? En over welke regio spreken we? Dat de arbeidsmarkt zich niet aan bestuurlijke grenzen houdt, spreekt voor zich. Bedrijven vestigen zich daar waar de omstandigheden voor hun onderneming zo gunstig mogelijk zijn. De nabijheid van geschikt personeel is een van de belangrijkste vestigingsfactoren. Mensen zijn bereid om voor een geschikte baan te verhuizen of te reizen. De afstand tussen werk en woning is dus van belang, ongeacht de grenzen van gemeenten of regio s. Het is dus slim om arbeidsmarktbeleid regionaal in te steken. Wij kiezen ervoor om te werken en te denken vanuit het schaalniveau van Drechtsteden, zonder de blik naar de grotere regio (Zuid-Holland Zuid, Rijnmond, over de Moerdijk) uit het oog te verliezen. Een belangrijke beweegreden hiervoor is het feit, dat Dordrecht op veel terreinen al de functie van centrumgemeente vervult, met name in het sociale domein. Vermeldenswaard is daarbij dat het Rijk Dordrecht voor verschillende arbeidsmarktregelingen (zoals Leren & Werken, Aanpak Jeugdwerkloosheid en ESF subsidies) aanwijst als centrumgemeente voor zowel Drechtsteden als Alblasserwaard/Vijfheerenlanden. In de praktijk is het mogelijk en effectief gebleken hier duidelijke werkafspraken met de betrokken in het werkgebied van Werkplein Gorinchem over te maken. Dit kan ook in de toekomst het geval blijven en past in het voornemen om over de grenzen van Drechtsteden te blijven kijken. Een belangrijk doel van het arbeidsmarktbeleid is de onderkant van de arbeidsmarkt. Hiervoor heeft de overheid een belangrijke taak en een grote opgave. Hoewel dit niet het enige doel van het arbeidsmarktbeleid is (zie onder 6), vindt de uitvoering hiervan al op het schaalniveau van de Drechtsteden plaats. Denk aan de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD), het Werkplein en Drechtwerk. Op dit punt blijft het schaalniveau van beleid en uitvoering gelijk. Dordrecht vormt samen met Rotterdam het bestuur van het Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid (RPA) voor de regio Rijnmond. De portefeuillehouder regionaal arbeidsmarktbeleid (Dion van Steensel) blijft deze bestuursplek bezetten. Er zijn namelijk geen kosten aan het RPA verbonden, maar het biedt wel beïvloedingsmogelijkheden bij het verdelen van provinciale subsidies op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt. Het RPA fungeert namelijk als verdelingsstation hiervan. Dit betekent niets voor de schaalgrootte van het door ons voorgestelde programma Arbeidsmarktbeleid. De conclusie is, dat het programma Arbeidsmarktbeleid een regionaal programma voor Drechtsteden is, waarin Dordrecht vanuit de rol als centrumgemeente het voortouw neemt. De verantwoording van het programma vindt plaats op het regionale niveau als onderdeel van het regionaal Meerjarenprogramma (rmjp). 7. Samenspel tussen de O s Onze visie en beschrijving van de (regionale) arbeidsmarkt maken duidelijk dat het onmogelijk is de arbeidsmarkt als geïsoleerd beleidsthema te benaderen. Daarbij komt ook dat de partners in het arbeidsmarktbeleid talrijk zijn. Ze hebben verschillende opdrachten, verantwoordelijkheden en belangen. Tevens zijn ze verschillend vormgegeven, qua Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 11 van 24

12 aansturing, werkgebied en organisatiegraad. Voor het gemak maken we op dit terrein onderscheid tussen drie O s: Ondernemers, Onderwijs en Overheid. 7 Samenwerking tussen deze groepen en tussen de partijen binnen deze groepen is essentieel om het gezamenlijk doel (een goed functionerende arbeidsmarkt voor nu en de toekomst) na te streven. Om dat te bereiken is wederzijds respect voor elkaars verschillen en overeenkomsten van groot belang. Ondernemers hebben belang bij beschikbaarheid van voldoende en goed (geschoold) personeel in de nabijheid van hun onderneming. Daarmee kunnen zij hun bedrijfsdoeleinden het beste bereiken, wat bijdraagt aan een vitale regionale economie. Het onderwijs zorgt er voornamelijk voor, dat jongeren de arbeidsmarkt met een goede opleiding betreden. Daarnaast kan onderwijs bijdragen aan de behoefte om zittend personeel zich permanent te blijven ontwikkelen ( Een leven lang leren ). De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt is dus erg belangrijk, maar ook erg lastig (omdat de doorlooptijd van opleidingen enkele jaren is en in de tussentijd de behoefte op de arbeidsmarkt kan wijzigen). De derde O is van Overheid. Die heeft een algemeen belang, dat veel verder reikt dan het thema arbeidsmarkt. De arbeidsmarkt is in beginsel een autonoom opererend systeem, waarbij werkgevers en werkzoekenden vanuit hun eigen belang naar elkaar op zoek gaan en elkaar vinden. Niet voor niets heet het de arbeidsmarkt. Het overgrote deel (80 tot 90%) van de matches op de arbeidsmarkt komt zonder interventies van overheidsinstellingen tot stand. Pas wanneer de markt niet goed functioneert, komt de overheid om de hoek kijken. Dat geldt voor de situatie, waarin mensen om welke reden dan ook niet in staat zijn om door middel van werk in hun eigen levensonderhoud te voorzien. Het uitgangspunt van overheidsbeleid is dat ze deze groep zo snel mogelijk weer in staat wil stellen om onafhankelijk van de overheidsondersteuning te worden. Tevens heeft de overheid de opdracht om als aanbieder van onderwijs eraan te werken, dat de overgang van scholing naar werk zo optimaal mogelijk plaatsvindt. Het belang van de overheid is breder dan alleen de arbeidsmarkt. Indirect zijn er vele terreinen, waar een goede arbeidsmarktsituatie aan bijdraagt. Een aantrekkelijke centrumstad is reeds genoemd. Het geldt ook voor thema s als leefbaarheid, zorg, gezondheid, welzijn, armoedebeleid. Het direct financiële belang van de overheid is als volgt: het aantal mensen dat niet op eigen houtje werk vindt of zonder werk is, betekent meer uitkeringen en een groter aanslag op de dienstverlening van de overheid (UWV, sociale dienst, sociale werkvoorziening). De conclusie hiervan is, dat de Overheid zich moet focussen op goede samenwerking met Onderwijs en Ondernemers om te werken aan effectief beleid voor de onderkant van de arbeidsmarkt, waar de matching tussen vraag en aanbod niet vanzelf plaatsvindt. De verwachting is, dat de verantwoordelijkheid van gemeenten op het gebied van de onderkant van de arbeidsmarkt de komende jaren zal vergroten. Met dit programma willen we ook voorbereid zijn op decentralisatie van taken op het gebied van Werk en inkomen richting gemeenten. 7 In andere regio s is ook sprake van vier O s, namelijk inclusief Onderzoek. Daarmee wordt het toenemende belang van Research & Development in de huidige kenniseconomie onderschreven. Omdat deze tak in onze regio slechts een ondergeschikte rol speelt, onderscheiden we deze niet apart. Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 12 van 24

13 8. Doelstellingen Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( ) Het programma Arbeidsmarktbeleid heeft de volgende doelstellingen: 1. Verbeteren matching tussen vraag en aanbod op arbeidsmarkt 2. Verbeteren aansluiting onderwijs - arbeidsmarkt 3. Verbeteren kennisinfrastructuur in de regio (aantrekken hoger onderwijs) Zoals hierboven uitgebreid is beschreven, ligt de focus op de volgende sectoren: Zorg Maritiem Toerisme. De doelstellingen moeten een vertaling krijgen in concrete prestatie-indicatoren, zogenaamde meer/minder doelen (bijvoorbeeld meer werkgelegenheid in de regio of meer studenten in het hoger onderwijs). Dit geeft niet alleen focus aan het programma, maar biedt tevens noodzakelijke informatie voor tussentijdse evaluatie en eventuele bijsturing van het programma. De strategie om de doelen te bereiken is als volgt: 1. Intern: meer samenhang en effectiviteit in aanpak op economisch, onderwijs en sociaal domein 2. De markt zoveel mogelijk haar werk laten doen en bevorderen van actieve betrokkenheid van ondernemers in de arbeidsmarktaanpak 3. Verbeteren samenwerking en relaties tussen ondernemers, onderwijs en overheidsinstellingen 4. Meer kansen en subsidies benutten. Economisch beleid is een belangrijke voorwaarde om het programma succesvol te laten zijn; het programma Arbeidsmarktbeleid draagt ook bij aan een vitale regionale economie; samenwerking met het economisch domein is zeer gewenst. We kiezen er echter expliciet voor de inzet vooral te richten op de plekken waar extra inzet (ook financieel en formatief) vanuit de overheid gewenst is. Wij achten dit gerechtvaardigd, gezien de werkgelegenheidssituatie op dit moment en de verwachte krapte op langere termijn. 9. Programmalijnen Hieronder staan de programmalijnen in het programma Arbeidsmarktbeleid. Programmalijn 1. Verbeteren matching vraag en aanbod op arbeidsmarkt De mismatch op de arbeidsmarkt vindt voornamelijk plaats bij die mensen, die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Deze hebben meestal recht op een uitkering van de overheid (sociale dienst of UWV). Vanuit de trampolinegedachte van de uitkeringen is het streven de uitkeringssituatie tijdelijk te laten zijn en daarbij het bestaande instrumentarium maximaal op participatie in te zetten. Wat willen we bereiken? Mensen die niet op eigen kracht en/of uit eigen beweging ondersteunen en stimuleren, dat zij mee kunnen gaan doen op de arbeidsmarkt. Daarbij worden alle mogelijke beleidsinstrumenten ingezet. Dat geldt voor het gebied van re-integratie (b.v. inburgering, Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 13 van 24

14 vormen van loonkostensubsidies, routecoaches), maar ook inkomensondersteuning (vanuit het uitgangspunt, dat arbeid moet lonen). De kans om werklozen duurzaam uit te laten stromen naar werk neemt toe naarmate de inzet van re-integratie instrumenten aansluit op de vraag van werkgevers. Daarom is voor het welslagen van de re-integratie inspanningen het optimaliseren van de werkgeversbenadering een belangrijke voorwaarde. Prestatie-indicatoren: Vergroten van het marktaandeel vacatures; jaarlijkse taakstelling overeenkomen met UWV en WSP (afstemmen op bedrijfsplan UWV; Verminderen van het aandeel niet-werkende werkzoekenden: afstemmen targets UWV Werkbedrijf Drechtsteden; Uitstroom naar werk van jongeren (jaarlijkse taakstelling overeenkomen met UWV en SDD); Daling van het aantal WWB klanten is 3 % gunstiger dan landelijk gemiddelde (afstemmen op Bedrijfsplan SDD); Minmaal 35% van deelnemers aan trajecten stroomt uit naar werk. Wat gaan we daarvoor doen? Transparant maken regionale arbeidsmarkt door periodiek in beeld brengen van sectoren en branches met baanopeningen Ontwikkelen van een integrale werkgeversbenadering, gericht op kansrijke branches in de regio Opzetten van duale trajecten in de zorg en de techniek in samenwerking met werkgevers, brancheorganisaties, kenniscentra en onderwijs. Verbeteren van de samenwerking tussen het Ondernemersloket, het Werkgeversservicepunt en instellingen voor startersbegeleiding Uitvoeren van de Re-integratieagenda , met als werktitel Werken aan zelfstandigheid Re-integratiebeleid in samenwerking met UWV maximaal inzetten op participatie, d.w.z. het ondersteunen van uitkeringsgerechtigden (WWB, WW, Wajong, Wia) opdat deelname aan de arbeidsmarkt mogelijk wordt. Ook experiment jobcarving. Anticiperen op een nieuwe regeling voor de onderkant van de arbeidsmarkt (samenwerking SDD, Drechtwerk, UWV en Da Vinci). De keten Werk & Inkomen optimaal inrichten volgens het principe, dat arbeid moet lonen. Hierbij willen we specifiek aandacht zoeken voor de werkende armen. 8 Projecten worden opgezet in nauwe samenwerking met Drechtwerk, het beroepsonderwijs (ROC Da Vinci), UWV en bedrijven in de regio. Programmalijn 2. Verbeteren Aansluiting Onderwijs-Arbeidsmarkt Om de mismatch op de arbeidsmarkt tegen te gaan willen we de afstand tussen onderwijs en arbeidsmarkt zo klein mogelijk maken. Dat is mogelijk door nauwe samenwerking tussen de partners (ondernemers uit diverse branches, onderwijsinstellingen en overheid). 8 Volgens het SCP is het aandeel werkende armen (personen < 65 jaar met besteedbaar huishoudensinkomen onder modest but adequate grens) laag, maar gaat dit absoluut bezien nog om een grote groep. Door toenemende arbeidsdeelname neemt deze groep toe, mede door de toename van instabiele arbeidsrelaties. Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 14 van 24

15 Wat willen we bereiken? Leerlingen kiezen een richting die bij hun past en die (loop)baanperspectief biedt, bij voorkeur in een van de drie focussectoren. Door nauw samen te werken met de ondernemers kunnen de vereisten voor de opleiding en de behoeften op de arbeidsmarkt nauwlettend worden gevolgd en kan daarop worden geanticipeerd. Voor zittende medewerkers bij bedrijven en instellingen kunnen in het kader van Een leven lang leren projecten worden gestart om kennis en ervaringen bij te spijkeren en aan anderen over te dragen (kennisdeling en kennisborging). Met het oog op het verlaten van de arbeidsmarkt van de naoorlogse generatie liggen hier bedreigingen en kansen. Prestatie-indicatoren: Toename van het aantal leerlingen in het techniekonderwijs (1200 in 2014); Toename van het aantal leerlingen in het zorgonderwijs; Meer leerlingen die starten met een opleiding techniek behalen een startkwalificatie; Toename aantal werknemers in de zorg; Meer leerlingen die starten met een opleiding in de zorg halen een startkwalificatie; Afname van het aantal moeilijk vervulbare vacatures (vacatures die > 3 maanden openstaan); Afname van jeugdwerkloosheid als percentage van de totale werkloosheid. Wat gaan we daarvoor doen? Activiteiten algemeen Verbinden van VSV aan speerpunten binnen onderwijsarbeidsmarktbeleid Projecten in het kader van Een leven lang leren, waarbij kennisoverdracht tussen jonge en oude generaties een plek krijgt. Het wegnemen van barrières voor het betreden van de arbeidsmarkt bij kwetsbare jongeren. Barrières zijn onder meer: wonen, inkomen, maatschappelijke participatie, werk/dagbesteding, gezondheid, persoonlijkheid en sociaal netwerk). Structureel maken van voorzieningen overbelaste jongeren met een koppeling naar arbeidsmarkt. Activiteiten gericht op stimuleren speerpuntsectoren Opstarten van onderwijsleerbedrijven in - in ieder geval- de drie focussectoren; daar sluiten we aan bij de bestaande initiatieven, zoals Dordtmij en de Duurzaamheidsfabriek. Verder ontwikkelen van vakonderwijs c.q. doorlopende leerlijnen in het technisch onderwijs en het starten met de realisering van vakonderwijs in de zorg. Ondersteuning van vernieuwing van het onderwijsaanbod in het beroepsonderwijs, gekoppeld aan techniek, zorg en duurzaamheid. Bijvoorbeeld de verbinding tussen leermeesters vanuit het bedrijfsleven met het onderwijscurriculum binnen techniek, het realiseren van stages van onderwijsgevenden bij bedrijven en vice versa; Leerlingen verleiden te kiezen voor richtingen waar vraag op de arbeidsmarkt is (bijv. techniek) en daarmee met (loop)baanperspectief onderwijs te volgen, bijvoorbeeld door te ondersteunen in de programmering van Leonardo Experience, het koppelen van maatschappelijke stages aan de speerpuntsectoren. Het vorm en inhoud geven van een beloningstructuur voor onderwijsinstellingen en afgestudeerden op basis van in- en uitstroom in techniek en zorgopleidingen. Overige activiteiten: Samenwerkingsstructuur en werkwijze Leren & Werken voortzetten. Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 15 van 24

16 Financiering vinden via de sectorfondsen (O&O), Platform Betatechniek, Provincie Zuid-Holland, Pieken in de Delta, het Agentschap (voorheen Senter Novem) en Kennisalliantie Zuid-Holland. Creëren van een basis voor duurzame netwerken tussen bedrijfsleven en onderwijs (in de vorm van branchecommissies, kenniskringen en denktanks) Programmalijn 3. Verbeteren kennisinfrastructuur in de regio (aantrekken hoger onderwijs) Een goede kennisinfrastructuur is één van de belangrijkste pijlers voor een goede en duurzame ontwikkeling van Dordrecht en de Drechtsteden. Samengevat betekent dit concreet als opgave voor alle partijen in het gebied dat er gewerkt wordt aan kwalitatief meer en beter onderwijs, het verhogen van het gemiddelde opleidingsniveau en het versterken van onderwijsprogramma s door deze meer te richten op de competenties voor het bedrijfsleven nu en in de komende jaren. De versterking van de Kennisinfrastructuur draagt bij aan een aantrekkelijke regio als de Drechtsteden, met Dordrecht als centrumstad. Hiervoor dienen relaties te worden gelegd met onderwijs, jeugd, economie, cultuur en innovatie. De inzet is gericht op de uitvoering van projecten, die leren op een hoger niveau brengt voor de kennisinfra en de werkgelegenheid. In 2009 is een scherpere focus aangebracht en is verdergegaan met de acquisitie van kennisinstellingen en HBO-opleidingen. Het aantrekken van hoger onderwijs blijkt, mede als gevolg van de strenge wetgeving, een zeer taai proces. Toch liggen er op drie sporen kansen. Ten eerste de reguliere trajecten: meer duale trajecten en Associate Degree trajecten. Vervolgens het bijzondere spoor van een University College Dordrecht in samenwerking met een moederuniversiteit (Erasmus ligt hierbij voor de hand). En als laatste de mogelijkheden van privaat (technisch) HBO-onderwijs: bestaande en eventueel nieuwe initiatieven van het Da Vinci College, mogelijk i.s.m. het bedrijfsleven. De afgelopen periode zijn er kansen gecreëerd, gegrepen en gerealiseerd. Er zijn vele contacten in het hoger onderwijsnetwerk gelegd. En er is ook een gedegen kennis van de relevante wet- en regelgeving opgebouwd. Daarmee blijkt gemeente Dordrecht, ook voor onze onderwijspartners, een relevante bron van informatie en contacten te zijn. Hoger onderwijs blijft voor Dordrecht onverminderd van belang en dit is ook vastgelegd in het Politiek Akkoord: Meer hoger onderwijs in Dordrecht (HBO/University College). Dus gaan we niet alleen de bestaande kennis, netwerken en lopende projecten borgen, maar blijven we op dit terrein voortgaand inzetten. De vraag ligt voor hoe Dordrecht als lokale overheid de overdracht van relevante kennis van kennisinstellingen naar het bedrijfsleven zo goed mogelijk kan faciliteren. HBO instellingen zijn binnen het hoger onderwijs - belangrijke partners omdat deze beroepsopleidingen per definitie bijna een sterke verwantheid met het bedrijfsleven hebben door projecten, stage en praktijkgerichtheid. Ter stimulering van de werkgelegenheid en ten behoeve van het vernieuwen van het beroepsonderwijs is aanvulling van een aantal opleidingen cq. instituten noodzakelijk. Hierbij zal onder andere worden aangesloten bij de uitkomsten van de regionale discussie over Pieken in de Drechtsteden. Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 16 van 24

17 Gemeente Dordrecht zal hierbij een belangrijke (faciliterende) rol moeten spelen naar zowel het bedrijfsleven als naar verschillende onderwijsinstellingen. Het verzamelgebouw voor HBO-instellingen aan het Achterom biedt nu onderdak aan ruim HBO-studenten van zowel Hogeschool Rotterdam, INHolland, Da Vinci als (sinds september 2009) de Christelijke Hogeschool Ede (CHE). Dit gebouw moet de bestaande katalysatorfunctie behouden. Dordrecht zet dus ook in de periode in op de start van meer (duale) HBO opleidingen. Wat willen we bereiken? Een vitale regionale economie, waar hoger onderwijs een belangrijke bijdrage aan levert. Tevens verhoogt de aanwezigheid van studenten de aantrekkelijkheid van Dordrecht, wat op zijn beurt weer een goede vestigingsfactor van bedrijven is. Prestatie-indicatoren: Het aantal studenten HBO bedraagt anno 2010: Dit aantal willen we minimaal waarborgen en verhogen. Wat gaan we daarvoor doen? 1) Samenwerking met Christelijke Hogeschool Ede (CHE) In september 2009 zijn, op basis van de projectopdracht Duaal in Dordt, twee duale opleidingen van start gegaan: Verpleegkunde en Sociaal Pedagogische Hulpverlening. Op basis van gewijzigde regelgeving moet de CHE voor Verpleegkunde een zogenaamde Doelmatigheidstoets doorlopen. Juni 2010 heeft de minister van OC&W negatief besloten. De CHE is hiertegen in bezwaar gegaan, waar nodig zal Dordrecht de CHE hierbij ondersteunen. In september 2008 is tevens de intentie uitgesproken om een nevenvestiging van de CHE in Dordrecht te realiseren. 2) University College Dordrecht (UCD) In 2009 heeft een groep betrokken inwoners uit Dordrecht een initiatief gelanceerd om te komen tot een University College: een kleinschalige Liberal Arts en Sciences opleiding, gericht op het thema water. Qua opzet vergelijkbaar met de Roosevelt Academy in Middelburg. In oktober 2009 heeft het College van B&W van Dordrecht positief gereageerd op het initiatief. In 2010 zal duidelijk moeten zijn of dit initiatief daadwerkelijk kans van slagen heeft. Ten behoeve van de procesmatige en inhoudelijke ondersteuning in dit proces is eind 2009 aan vijf partijen een offerte gevraagd. Deze zijn in januari 2010 beoordeeld. Half augustus 2010 is een gesprek voorzien tussen wethouder Van Steensel en de rector magnificus van de Erasmus universiteit Rotterdam teneinde te kunnen voorzien in een moederuniversiteit. 3) International Contracting Als spin off van Eco Shape en in navolging van een eerder initiatief zijn 3 (maritieme) partijen (Boskalis, Heerema en Ballast Nedam) met genoemde opleiding gestart (post- HBO niveau); TiasNimbas verzorgt de inhoud. De bijdrage van Dordrecht is bedoeld om de opleiding in Dordrecht te laten plaatsvinden. Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 17 van 24

18 4) Associate Degree (AD) Ten aanzien van deze relatief nieuwe, vooralsnog slechts als proef toegestane vorm van onderwijs (tussen MBO en HBO in), stimuleert Dordrecht de samenwerking van het Da Vinci College en HBO s. Er lopen op dit moment drie initiatieven (2 met de Hogeschool Rotterdam en 1 met INHolland). In 2010 moet hierover uitsluitsel volgen. 5) Duale HBO opleidingen Duale trajecten zijn combinaties van werken en leren waarbij mensen vooral leren op de werkplek, terwijl het leerdoel is afgestemd op hun behoeften in relatie tot de eisen van de arbeidsmarkt. Armoedebeleid Inburgering Matching vraag & aanbod Aansluiting Onderwijs- Arbeidsmarkt Kennisinfrastructuur Schuldhulpverlening Onderwijsbeleid Ondernemers Onderwijs Overheid Starters Schooluitval tegengaan Economisch beleid Het programma Arbeidsmarktbeleid en de aanpalende terreinen, die hierop van invloed zijn. 10. Ondersteunende activiteiten I. Vergroten urgentiebesef Om het programma succesvol te kunnen laten zijn, is het belangrijk veel nadruk te leggen op de urgentie van de situatie. Deze is op korte termijn weliswaar anders dan op langere termijn. De overheid onderkent deze urgentie en ondersteunt deze met dit programma. Wij willen de verbinding leggen met ondernemers en met onderwijs om te komen tot duurzame lange termijnoplossingen. Om dat vruchtbaar te laten zijn is het van groot belang bij die andere partijen het gevoel van urgentie te vergroten. Ook nu al, nu Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 18 van 24

19 de economische situatie in de meeste sectoren wezenlijk anders is dan op de middellange en lange termijn. Een mogelijkheid om het urgentiebesef te vergroten zou kunnen zijn het aanstellen van een externe arbeidsmarktaanjager. Deze zou de specifieke opdracht kunnen krijgen om met zoveel mogelijk individuele ondernemingen (dus niet alleen de vertegenwoordigers!) en onderwijspartners het gesprek aan te gaan over de arbeidsmarktuitdagingen van nu en de toekomst. Dat moet draagvlak creëren voor de te nemen beslissingen en moet zelfs leiden tot het gedeeld eigenaarschap van de maatregelen uit het programma arbeidsmarktbeleid (bijvoorbeeld voor leerwerkbedrijven). Tot slot moet het ook een beweging op gang brengen. Een beweging waarin de programmalijnen op langere termijn beter tot hun recht komen, bijvoorbeeld doordat meer leerlingen kiezen voor techniek, omdat dit hun kansen op de arbeidsmarkt vergroot. Op dit moment overleggen wij nog met de partners in het veld op welke manier en voor welke termijn wij deze functie precies vorm willen geven. Wij hebben hiervoor in het plan middelen beschikbaar. II. Communicatie Arbeidsmarktbeleid bestaat per definitie voor een groot deel uit communicatie. Het gaat om het verbinden van partijen; het gaat om het richten van verschillende visies, belangen en ambities; het gaat om het zoeken van win-win situaties. Maar het gaat ook om het doorbreken van vaste patronen, het tegengaan van vooroordelen en negatieve imago s en het smeden van onverwachte coalities. Dat begint met het leren kennen van elkaar, het zoeken van de ontmoeting en het koppelen van netwerken. De stuurgroep moet hierin een belangrijke rol gaan vervullen. Uiteraard moet dit uiteindelijk leiden tot concrete projecten, met meetbare resultaten. Neemt niet weg, dat een gerichte communicatie en marketingstrategie van essentieel belang is. Die zal zich onder andere moeten richten op: Het verkrijgen van medewerking van individuele werkgevers en brancheorganisaties in de regio. Het verleiden van jongeren om te kiezen voor opleidingen in de focussectoren. Het maximaal vormgeven van overheidsbeleid om arbeidsparticipatie te stimuleren en te ondersteunen. Het aantrekkelijk maken van Dordrecht voor hoger onderwijs en als vestigingsplaats voor bedrijven. De samenwerking tussen publieke partijen en werkgevers (de drie O s) komt niet vanzelfsprekend tot stand. Imago van publieke intermediairs speelt hierbij een rol. De inzet van de stuurgroep moet ervoor zorgen dat er afspraken worden gemaakt voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Gedacht kan worden aan het certificeren c.q. verstrekken van een keurmerk aan bedrijven waarmee arrangementen worden afgesproken. Goede voorbeelden van samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven zullen per sector nadrukkelijker in beeld worden gebracht. Voorts is het van belang samen met ondernemers campagnes op te zetten om jongeren te interesseren voor de technische en zorgsector. Als kick-off van het nieuwe programma kan bijvoorbeeld samen met het onderwijs en werkgevers een regionale arbeidsmarktconferentie georganiseerd worden. III. Regionale Arbeidsmarktanalyse De vraag om een permanente kwalitatieve analyse van de situatie op de arbeidsmarkt is groot. Daarbij is het lastig dat niet alle benodigde gegevens actueel zijn en dat veel trendonderzoek alleen op landelijk niveau plaatsvindt. Daarom is er behoeft aan uitsplitsing van landelijke cijfers en trends naar de regio en naar sectoren, die in onze regio belangrijk zijn. Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 19 van 24

20 We stellen daarom voor om in het programma arbeidsmarktbeleid inhoudelijke ondersteuning via Regionale Arbeidsmarktanalyse te regelen. Dit moet goed inzicht leveren in de regionale arbeidsmarktsituatie, de trends die zich voordoen en naar verwachting gaan voordoen. Hieronder valt in ieder geval het volgende: relevante informatie verzamelen omtrent arbeidsmarktbeleid in onze regio en voor de focussectoren; maken van korte en middellange termijn prognoses en verkenningen op het thema; maken van analyses ten behoeve van de richting en voortgang van het programma. Bij voorkeur leggen we deze opdracht bij het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD). Dit vindt plaats in samenwerking met landelijke en regionale leveranciers van gegevens (bijv. UWV) of onderzoeksbureaus (bijvoorbeeld Colo en andere kenniscentra). IV. Innovatiebudget Het programma Arbeidsmarktbeleid wil een transformatie tot stand brengen. Daarvoor wordt de opzet van de organisatie stevig vormgegeven. Dat is alleen niet voldoende. Een aantal bestaande beleidslijnen of projecten wordt naar het programma overgeheveld om meer samenhang in de aanpak te brengen. Om de doelen te bereiken willen we ook externe financiering binnenhalen. Als sluitstuk willen we een budget instellen, dat kan functioneren als stimulans voor vernieuwende projecten. We willen nieuwe projecten opstarten, die kunnen bijdragen aan de programmadoelen. Daarbij staat innovatie centraal. Nieuwe concepten en ideeën hebben vaak tijd nodig om zich te bewijzen. Vanuit deze gedachte willen we een innovatie- of stimuleringsbudget instellen, dat als aanjager kan functioneren voor nieuwe en vernieuwende projecten. De financiering is uitdrukkelijk bedoeld als aanjager, als smeerolie, als aanvulling (b.v. voor externe financiering) en daarmee per definitie tijdelijk van karakter. De programmadirecteur maakt hiervoor in samenwerking met betrokkenen een plan en gaat dit uitvoeren. V. Actieplan Jeugdwerkloosheid In 2009 heeft het Rijk middelen beschikbaar gesteld aan Dordrecht als centrumgemeente om te komen tot een actieplan om de jeugdwerkloosheid in de regio tegen te gaan. Dit plan is specifiek gericht op de huidige situatie, waarin de jeugdwerkloosheid als gevolg van de economische crisis sterk stijgt. De uitvoering van het actieplan voor de Drechtsteden in de komende periode maakt integraal onderdeel uit van het programma Arbeidsmarktbeleid ( ). Zoveel mogelijk zullen de maatregelen worden ingericht, dat ze ook op langere termijn en voor een bredere doelgroep dan alleen jongeren kunnen worden ingezet. De Rijksmiddelen voor het actieplan Jeugdwerkloosheid bedragen voor de totale regio (Drechtsteden en Alblasserwaard/Vijfheerenlanden) circa 5,4 miljoen voor de periode Dit bedrag valt uiteen in een Rijksbijdrage, aangevuld met subsidie van het Europees Sociaal Fonds. VI. Proeftuin Maritieme Innovatie In het kader van de Piek Maritiem (onderdeel van Pieken in de Drechtsteden) participeert de regio in de proeftuin, samen met de gemeente Sliedrecht, de Drechtsteden, Werkgevers Drechtsteden (WD) en de Kennisalliantie Zuid-Holland. Doel van de Proeftuin Maritieme Innovatie is de economische positie van bedrijven die werkzaam zijn in het maritieme cluster, in de regio Drechtsteden (Plus Regio), te versterken. In de proeftuin worden collectieve innovatieprojecten, zoveel mogelijk Programmaplan Arbeidsmarktbeleid ( )/SBC\SBP\KP/ Pagina 20 van 24

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Holland Centraal groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Regionaal uitvoeringsprogramma economie en arbeidsmarktbeleid Enschede, 26 januari 2012 Gido ten Dolle Programmadirecteur Ruimtelijk economische strategie en arbeidsmarktbeleid

Nadere informatie

Hoe staat het er voor? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!

Hoe staat het er voor? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen! Inclusieve Arbeidsmarkt: Kansen voor iedereen!?!? Presentatie voor de Conferentie Inclusieve Arbeidsmarkt georganiseerd door Venturaplus en Zowelwerk, De Lawei, Drachten, 4 april 2016 Jouke van Dijk, Hoogleraar

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gorinchem Samenvatting Aantal banen neemt in beperkte mate toe, echter niet in collectieve sector In de krimpregio Gorinchem neemt het aantal banen van

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in Holland- Rijnland vanuit economisch pespectief

De arbeidsmarkt in Holland- Rijnland vanuit economisch pespectief De arbeidsmarkt in Holland- Rijnland vanuit economisch pespectief Op basis van het arbeidsmarktonderzoek van Research voor Beleid en EIM Douwe Grijpstra Datum: 7 november 2007 Opbouw presentatie -Inrichting

Nadere informatie

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office)

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) ICT~Office voorspelt een groeiend tekort aan hoger opgeleide ICT-professionals voor de komende jaren. Ondanks de economische

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Samenvatting Meer banen in Rijk van Nijmegen, vooral in zakelijke diensten In Rijk van Nijmegen groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In IJsselvechtstreek groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt

Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt Bart Paashuis Janneke Gardeniers 10 maart 2011 basis voor beslissingen Opzet presentatie 1. Onderzoek 2. Aanbod op de Drentse arbeidsmarkt 3. Vraag op de Drentse

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013

Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013 Arbeidsmarkt Achterhoek Februari 2013 Inhoud Werkgelegenheid Vacatures Werkloosheid Bevolkingsontwikkeling Aandachtspunten komende jaren Activiteiten POA Achterhoek PAG 2 Structuur werkgelegenheid regio

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Helmond-De Peel groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Achterhoek Samenvatting Meer banen in marktsector, maar minder in collectieve sector De economie in de Achterhoek herstelt, maar de werkgelegenheidsontwikkeling

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Kennemerland en IJmond groeit het aantal

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zeeland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zeeland groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, maar niet in collectieve sector De economie in Midden-Gelderland groeit en dat leidt ook tot

Nadere informatie

Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014

Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014 Hoofdlijnen voor het plan van aanpak voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid 2013 2014 Aanpak jeugdwerkloosheid In een brief van 5 maart jl. hebben de Ministeries van SZW en OCW aangegeven dat zij een

Nadere informatie

Aanleiding. Regio West-Friesland

Aanleiding. Regio West-Friesland Aanleiding Naar aanleiding van een verzoek van het hoofd sociale zaken van Hoorn is de afdeling Arbeidsmarktinformatie en -advies van het UWV gevraagd een korte analyse te maken van de arbeidmarkt in West-Friesland.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014 De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant UWV Gerald Ahn 9 september 2014 Recente persberichten (CBS) Wisselende berichten over de markt Werkloosheid in juli verder gedaald Stijging WW-uitkeringen Consumptie

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe Samenvatting Meer banen in de Stedendriehoek en Noordwest Veluwe, maar niet in alle sectoren In de Stedendriehoek en

Nadere informatie

Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013

Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013 Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013 Snel een beeld van de Almeerse arbeidsmarkt Werkgevers krijgen de komende jaren in toenemende mate te maken met een tekort aan gekwalificeerde medewerkers. Zij

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuidoost-Brabant groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Drenthe Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Drenthe groeit het aantal banen van werknemers beperkt. Structurele

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Twente

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Twente Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Twente Samenvatting Meer banen in Twente, maar niet in alle sectoren In Twente groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd) in 2015 en 2016

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijnmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijnmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Rijnmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Rijnmond groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 729 Evaluatie Wet inkomensvoorziening oudere werklozen Nr. 1 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Jan Dirk Gardenier 17 april 2015 Lokale verschillen in leefbaarheid veel gesloten platteland Economie is afhankelijk van ruimtelijke gebiedsontwikkeling en de

Nadere informatie

Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk!

Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk! Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk! UWV-congres Uitzendbranche Zwolle, 15 november 2012, Rob Witjes, Arbeidsmarktinformatie en -advies, UWV 1 Inhoud presentatie Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Afdeling Onderwijs, Jeugd en Educatie Team Onderwijs VO Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Betrokken partijen: De instellingen voor Beroepsonderwijs

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Noord-Holland Noord groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Arbeidsmarktinformatie sector Zorg regio Drechtsteden

Arbeidsmarktinformatie sector Zorg regio Drechtsteden Arbeidsmarktinformatie sector Zorg regio Drechtsteden definitief rapport Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in Zorg, Welzijn en Sport Postbus 131 398 CC Bunnik T 3 75 7 Juni 21 F 3 75 71

Nadere informatie

Gelderland- een voorbeeld voor innovatief en duurzaam arbeidsmarktbeleid

Gelderland- een voorbeeld voor innovatief en duurzaam arbeidsmarktbeleid Gelderland- een voorbeeld voor innovatief en duurzaam arbeidsmarktbeleid WHITEPAPER De centrale rol van de Gelderse regionale Platforms Onderwijs-Arbeidsmarkt (POA s) Maart 2015 Namens de gezamenlijke

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Regiorapportage Nijmegen

Regiorapportage Nijmegen Regiorapportage Nijmegen In opdracht van SER Gelderland Oktober 2008 Drs. J.D. Gardenier L.T. Schudde M. Nanninga MSc CAB Martinikerkhof 30 9712 JH Groningen 050-3115113 cab@cabgroningen.nl www.cabgroningen.nl

Nadere informatie

De arbeidsmarkt Noordoost-Brabant. UWV Werkbedrijf Herman van Lith, bedrijfsadviseur Miranda de Wit, bedrijfsadviseur

De arbeidsmarkt Noordoost-Brabant. UWV Werkbedrijf Herman van Lith, bedrijfsadviseur Miranda de Wit, bedrijfsadviseur De arbeidsmarkt Noordoost-Brabant UWV Werkbedrijf Herman van Lith, bedrijfsadviseur Miranda de Wit, bedrijfsadviseur Programma Vraag Werkgelegenheid Vacatures Aanbod Beroepsbevolking Niet-werkende werkzoekenden

Nadere informatie

Bijlage 5 Ontwikkeling sectortafels regio Rijnmond juni 2013

Bijlage 5 Ontwikkeling sectortafels regio Rijnmond juni 2013 Bijlage 5 Ontwikkeling sectortafels regio Rijnmond juni 2013 Inhoud 1. Helderheid over het doel en beoogde resultaat van de sectortafels. 2. Keuze van de sectoren waarvoor deze sectortafels worden opgericht.;

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Februari 2010. Brancheschets Horeca

Februari 2010. Brancheschets Horeca Februari 2010 Brancheschets Horeca Brancheschets Horeca Afdeling Arbeidsmarktinformatie Redactie: Rob de Munnik, Marijke Oosterhuis & Niek Veeken 10-2-2010 Landelijk Bedrijfsadviseur Horeca Patricia Oosthof

Nadere informatie

Vrouwen op de arbeidsmarkt

Vrouwen op de arbeidsmarkt op de arbeidsmarkt Johan van der Valk Annemarie Boelens De arbeidsdeelname van vrouwen lag in 23 op 55 procent. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt al jaren. Deze toename komt de laatste jaren bijna

Nadere informatie

Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt

Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt Een inventarisatie door Kenniscentra Beroepsonderwijs Bedrijfsleven, verenigd in Colo, peiling mei 2007. Het aantal door kenniscentra erkende leerbedrijven

Nadere informatie

Demografische ontwikkelingen: krimp en vergrijzing

Demografische ontwikkelingen: krimp en vergrijzing 1 Onderwijs en Arbeidsmarkt: schieten op bewegende doelen Presentatie conferentie 100% Ondernemend Vennekerk Oldambt, Winschoten, 10 september 2012 Prof. dr Jouke van Dijk Hoogleraar regionale arbeidsmarktanalyse

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio West-Brabant

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio West-Brabant Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio West-Brabant Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In West-Brabant groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Strategisch Thema. -Stad die werkt en leert- Modules. Datum: februari 2016. Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- 0

Strategisch Thema. -Stad die werkt en leert- Modules. Datum: februari 2016. Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- 0 Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- Modules Samenvatting 1 Werk 2 Leren 7 Datum: februari 2016 Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek tel.: (024) 329 98 89 (O&S) e-mailadres: onderzoek.statistiek@nijmegen.nl

Nadere informatie

Test je kennis over de arbeidsmarkt in de regio Haaglanden. Lian de Bruijn Regionaal beleidsadviseur onderwijs arbeidsmarkt

Test je kennis over de arbeidsmarkt in de regio Haaglanden. Lian de Bruijn Regionaal beleidsadviseur onderwijs arbeidsmarkt Test je kennis over de arbeidsmarkt in de regio Haaglanden Lian de Bruijn Regionaal beleidsadviseur onderwijs arbeidsmarkt 0 Hoeveel kenniscentra voor beroepsonderwijs zijn er tot 1 augustus 2015? A. 8

Nadere informatie

Programma Aansluiting Onderwijs Arbeidsmarkt: integrale opdracht arbeidsmarkt Kop van Noord-Holland

Programma Aansluiting Onderwijs Arbeidsmarkt: integrale opdracht arbeidsmarkt Kop van Noord-Holland Programma Aansluiting Onderwijs Arbeidsmarkt: integrale opdracht arbeidsmarkt Kop van Noord-Holland Voorwaarden De in voorliggend document voorgestelde integrale aanpak van arbeidsmarktvraagstukken vanuit

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 In deze notitie van het UWV WERKbedrijf, die vanwege de resultaten van de Quick Scan wat later verschijnt dan gebruikelijk, worden de actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Conjunctuurnotitie -1% -2%

Conjunctuurnotitie -1% -2% Conjunctuurnotitie 1 e kwartaal 212 Dit is de eerste conjunctuurnotitie van het OCD, de opvolger van de crisismonitor. In deze conjunctuurnotitie, die vier keer per jaar gaat verschijnen, is het aantal

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo

Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo - Algemene daling in aantal mbo-studenten. Deze daling wordt grotendeels veroorzaakt door de afname van het aantal leerwerkplekken. - Vooral

Nadere informatie

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 WELKOM 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 Partners LeerWerkLoket PROGRAMMA 8e Netwerkbijeenkomst Leren & Werken 16.00 uur Welkom Jan Pieters, Hogeschool InHolland o.a. lid van de stuurgroep Leerwerkloket

Nadere informatie

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd 2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd Mensen moeten steeds de keuze maken tussen werken en vrije tijd: 1. Werken * Je ontvangt loon in ruil voor je arbeid; * Langer werken geeft meer loon (en dus kun

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Limburg groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

29544 Arbeidsmarktbeleid. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

29544 Arbeidsmarktbeleid. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 29544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 433 Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 januari 2013 Het kabinet streeft ernaar

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Fact sheet nummer 9 juli 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Er zijn in Amsterdam bijna 135.000 jongeren in de leeftijd van 15 tot 27 jaar (januari 2013). Veel jongeren volgen een opleiding of

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

REGIONAAL CONVENANT ARBEIDSMARKT ZUIDOOST BRABANT 2020

REGIONAAL CONVENANT ARBEIDSMARKT ZUIDOOST BRABANT 2020 REGIONAAL CONVENANT ARBEIDSMARKT ZUIDOOST BRABANT 2020 Onderstaande partijen en personen, verenigd in het Regionaal Arbeidsmarkt Platform Zuidoost Brabant, hierna te noemen Partijen : Overheid - De samenwerkende

Nadere informatie

LCR- congres 2013 Samenhang en Samenspel

LCR- congres 2013 Samenhang en Samenspel LCR- congres 2013 Samenhang en Samenspel Lokaal en regionaal arbeidsmarktbeleid van gemeenten vanuit cliëntenoptiek Rob de Krieger Cliëntenraden meer betrokken bij beoordeling lokaal en regionaal arbeidsmarktbeleid

Nadere informatie

De regionale arbeidsmarkt dynamiek in de Drechtsteden. ROC Da Vinci College in de context van de regio:

De regionale arbeidsmarkt dynamiek in de Drechtsteden. ROC Da Vinci College in de context van de regio: De regionale arbeidsmarkt dynamiek in de Drechtsteden Presentatie voor de Conferentie Van buiten naar binnen: wat gebeurt er om ons heen en wat betekent dit voor mij als docent? ROC Da Vinci College, LPP/Duurzaamheidsfabriek,

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg Afsprakenkader Partners in Leren en Werken in Zorg en Welzijn Zeeland ViaZorg 2014 Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad INHOUD Inleiding 1. Hoe kunnen de opleidingen kwalitatief beter en vooral uitdagender?

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

ARBEIDSMARKT. in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040. Van knelpunt naar slimme kracht. Dick van der Wouw Joris Meijaard

ARBEIDSMARKT. in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040. Van knelpunt naar slimme kracht. Dick van der Wouw Joris Meijaard ARBEIDSMARKT in de Vlaams-Nederlandse Delta 2015-2040 Van knelpunt naar slimme kracht Dick van der Wouw Joris Meijaard Typisch VN Delta Doorvoerhavens en (petro)chemische industrie Goede universiteiten

Nadere informatie

Tussen bevolkingskrimp en innovatie

Tussen bevolkingskrimp en innovatie Tussen bevolkingskrimp en innovatie Op weg naar arbeidsmarktutopia Limburg Erik de Gier (Radboud Universiteit Nijmegen & SocialEngineers) VWL-arbeidsmarktcongres 20 oktober 2008 Wat moet u minimaal overhouden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 433 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De regionale arbeidsmarkt in de Drechtsteden: wie kan / moet / wil wat doen?

De regionale arbeidsmarkt in de Drechtsteden: wie kan / moet / wil wat doen? De regionale arbeidsmarkt in de Drechtsteden: wie kan / moet / wil wat doen? Presentatie voor de Drechtsteden, Zwijndrecht, 7 april 2015 Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Talentisme. Het effectiefste wapen in de War for Talent

Talentisme. Het effectiefste wapen in de War for Talent Talentisme. Het effectiefste wapen in de War for Talent Talent wordt schaars en er zal om gevochten worden. Dat was kort samengevat de gedachte achter de term The War for Talent, die eind vorige eeuw werd

Nadere informatie

Hoe staan we er nu voor?

Hoe staan we er nu voor? Presentatie voor het debat Iedereen ZZP-er: Over winners' en 'losers' op de arbeidsmarkt, Groninger Forum, 26 maart 2015 Prof.dr. Jouke van Dijk Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit

Nadere informatie

PvdA Rotterdam: werk maken van Rotterdam!

PvdA Rotterdam: werk maken van Rotterdam! PvdA Rotterdam: werk maken van Rotterdam! Werk voor iedereen. Met dat streven is de Partij van de Arbeid groot geworden. Omdat werk een bron van inkomen is en zelfstandigheid verschaft. Maar ook omdat

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II

Eindexamen maatschappijleer vwo 2003-II Opgave 1 Armoede en werk 1 Het proefschrift bespreekt de effecten van het door twee achtereenvolgende kabinetten-kok gevoerde werkgelegenheidsbeleid. / De titel van het proefschrift heeft betrekking op

Nadere informatie

Arbeidsmarktagenda 21

Arbeidsmarktagenda 21 Arbeidsmarktagenda 21 Topsectoren en de HCA Voor de twee agrarische topsectoren is een Human Capital Agenda opgesteld met als doel, de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren, zowel

Nadere informatie

Startnotitie Werken naar Vermogen

Startnotitie Werken naar Vermogen Startnotitie Werken naar Vermogen 1. ACHTERGROND 1.1. Aanleiding Voor u ligt de Startnotitie Werken naar Vermogen. Concrete aanleiding voor deze Startnotitie is de aangenomen motie van het CDA van 15 november

Nadere informatie

Regio Groningen-Assen kansen en risico s voor de arbeidsmarkt

Regio Groningen-Assen kansen en risico s voor de arbeidsmarkt Regio Groningen-Assen kansen en risico s voor de arbeidsmarkt 16 Mei 2011 Drs. Jan Dirk Gardenier MBA, directeur CAB Martinikerkhof 30 9712 JH Groningen (050) 311 51 13 www.cabgroningen.nl 1 Regio Groningen

Nadere informatie

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant Van harte welkom! Programma 19:00 Ontvangst 19:30 Opening door Paul Rüpp 19:35 Presentatie resultaten Willem-Peter Kriek 20:00 Uit de praktijk: Bart van Nuland, Lansto BV 20:15 Uit de praktijk: Jeroen

Nadere informatie

Regionaal Platform Arbeidsmarkt Rijn Gouwe. Arbeidsmarkt in Zicht 2-meting Samenvatting

Regionaal Platform Arbeidsmarkt Rijn Gouwe. Arbeidsmarkt in Zicht 2-meting Samenvatting Regionaal Platform Arbeidsmarkt Rijn Gouwe Arbeidsmarkt in Zicht 2-meting Samenvatting Colofon Arbeidsmarktmonitor 2005 Arbeidsmarkt in Zicht, 2-meting Samenvatting Uitgave RPA Rijn Gouwe Postbus 13 2400

Nadere informatie

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013 DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013 1 De arbeidsmarkt wordt krapper: alle talent is nodig Evolutie van de vervangingsgraad (verhouding 15-24-jarigen

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktschets 2012. Arbeidsmarktregio Groot Amsterdam

Regionale arbeidsmarktschets 2012. Arbeidsmarktregio Groot Amsterdam Regionale arbeidsmarktschets 2012 Arbeidsmarktregio Vanaf 2014 herstel van arbeidsmarkt Regionale arbeidsmarktschets MANAGEMENTSAMENVATTING In de arbeidsmarktregio groeit het aantal banen licht, ontstaan

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen Maart 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen Juni 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Februari 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV en spanningsindicator 5 Ingediende ontslagaanvragen

Nadere informatie

Inwoners van Leiden Opleiding en inkomen

Inwoners van Leiden Opleiding en inkomen Inwoners van Leiden Het aantal inwoners blijft vrijwel stabiel. Relatief jonge en hoogopgeleide bevolking. Tweeverdieners met kleine kinderen en een gemiddeld inkomen verlaten de stad. Meer Leidenaren

Nadere informatie

Actieplan 2008-2011. Voorwoord

Actieplan 2008-2011. Voorwoord Actieplan 2008-2011 Voorwoord Kort na het aantreden van het nieuwe college van B&W in 2006 hebben wij de term Leren werken - werken leren geïntroduceerd. We zagen veel partijen met veel goede initiatieven,

Nadere informatie

Personeelsvoorziening van de toekomst

Personeelsvoorziening van de toekomst Personeelsvoorziening van de toekomst een transitienetwerk voor Noordoost-Brabant Food & Feed Noordoost-Brabant Wie doet over tien jaar het werk? Waar staat uw bedrijf over tien jaar? De crisis voorbij,

Nadere informatie

FACTSHEET ARBEIDSMARKT

FACTSHEET ARBEIDSMARKT 1 FACTSHEET ARBEIDSMARKT Zuid LIMBURG 1. Kerngegevens beroepsbevolking Figuur 1.1 Samenstelling bevolking naar leeftijd en geslacht, Zuid Limburg, 2013-2025 Bron: Regioportret Zuid Limburg Ontgroening

Nadere informatie

GEMEENTE HOOGEVEEN. Voorstel voor burgemeester en wethouders. Onderwerp: Start HBO Hoogeveen

GEMEENTE HOOGEVEEN. Voorstel voor burgemeester en wethouders. Onderwerp: Start HBO Hoogeveen Onderwerp: Start HBO Hoogeveen Voorgesteld besluit: 1. t.b.v. voorbereiding opleiding CE Cultuurmanagement (start: studiejaar 2007-2008) 20.000,- beschikbaar stellen aan Hogeschool Drenthe. Genomen besluit

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN November 2014 PVDA PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN Een plan van De Partij van de Arbeid Voorne putten Werkgroep Economie & Werk Voorne Putten PvdA Nissewaard Gert-Jan Alberts Kim van de Kant PvdA Hellevoetsluis

Nadere informatie

Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt. Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde

Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt. Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde Themabijeenkomst regionale arbeidsmarkt Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Zeewolde Aandachtspunten Even voorstellen: Willem van der Craats De werkgelegenheidsstructuur

Nadere informatie