Beter presteren in Rotterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beter presteren in Rotterdam"

Transcriptie

1 Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen Beter presteren in School en ouders samen Frederik Smit Menno Wester Jos van Kuijk

2

3 Beter presteren in School en ouders samen Frederik Smit Menno Wester Jos van Kuijk november 2012 ITS, Radboud Universiteit Nijmegen

4 Foto omslag: Nationale Beeldbank. Projectnummer: Opdrachtgever: Beter Presteren 2012 ITS, Radboud Universiteit Nijmegen Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, en evenmin in een retrieval systeem worden opgeslagen, zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van het ITS van de Radboud Universiteit Nijmegen. No part of this book/publication may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher. ii

5 Voorwoord Het programmabureau Beter Presteren van de gemeente en de se schoolbesturen heeft het ITS, Radboud Universiteit Nijmegen, opdracht verleend om een literatuurstudie uit te voeren naar ouderbetrokkenheid en ervaringen te inventariseren met ouderbetrokkenheid bij directies en ouders in en in de rest van Nederland. Voorliggend rapport is het resultaat hiervan. De literatuurstudie was gefocust op de onderzoeksbevindingen in de afgelopen twee decennia wat betreft de relatie ouders en school in West-Europa, Canada en de Verenigde Staten. Bij personen (579 directies en 593 ouders in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs) is informatie verzameld over hun ervaringen met het stimuleren van de betrokkenheid van ouders bij het onderwijs van hun kinderen, hun oordeel over de kwaliteit van de relatie ouders en school, de relatie tussen ouderbetrokkenheid en hogere onderwijsresultaten en wat er verbeterd kan worden in de se aanpak. Het onderhavige onderzoek is uitgevoerd door Frederik Smit, Menno Wester en Jos van Kuijk van het ITS. Het onderzoek is op constructieve wijze begeleid door Annette Diender en Annemieke van der Kooij (Programmabureau Beter Presteren) en Eddie Meijer (Cluster Maatschappelijke Ontwikkeling, gemeente ). ITS, Radboud Universiteit Nijmegen Nijmegen, november 2012 dr. J.W. Winkels directeur iii

6

7 Inhoud Voorwoord iii 1 Samenvatting en conclusies Inleiding Aanleiding, onderzoeksvraag, -opzet en -uitvoering Resultaten Conclusies en aanbevelingen 7 2 Achtergronden Inleiding Aanleiding en doel van het onderzoek Analysekader Begrippen Positie van ouders Strategische begrippen binnen programma Beter Presteren se actieplan optimaliseren ouderbetrokkenheid en verhogen onderwijsresultaten Samenvattend 30 3 Onderzoeksopzet Inleiding Aanleiding en doel van het onderzoek Centrale vraagstelling Onderzoeksopzet en /uitvoering Literatuurstudie Survey onder schoolleiders en ouders Verdere opbouw van het rapport 39 4 Succesfactoren optimaliseren relatie ouders-school en verbeteren onderwijsprestaties Inleiding Voorwaarden optimaliseren partnerschap relatie ouders-school en verbeteren onderwijsprestaties 41 v

8 4.3 Kritische succesfactoren optimaliseren relatie ouders-school en verbeteren onderwijsprestaties Samenvattend 48 5 Resultaten surveys Inleiding Kennismaking bij aanmelding Frequentie van contacten tussen ouders en school Opvattingen over ouder-school contacten Ondersteuning van ouders bij onderwijs van hun kind Mogelijkheden tot contact De inhoud van het contact Invloed ouderbetrokkenheid Samenvattend 65 6 Oordeel over relatie ouders en school Inleiding Beoordeling contacten tussen ouders en scholen Leren en geïnspireerd raken Effecten aanpak programma Beter Presteren Wat kan verbeterd worden in de se aanpak? Samenvattend 72 Bijlage tabellen 74 Bijlage Menukaart Programma Beter Presteren 97 Bijlage Geraadpleegde literatuur 102 vi

9 1 Samenvatting en conclusies 1.1 Inleiding In dit hoofdstuk worden de belangrijkste resultaten samengevat. We beginnen met de aanleiding, onderzoeksvraag, -opzet en -uitvoering (paragraaf 1.2). In paragraaf 1.3 vatten we de resultaten samen. In paragraaf 1.4 worden enkele conclusies getrokken. 1.2 Aanleiding, onderzoeksvraag, -opzet en -uitvoering Op verzoek van Beter Presteren heeft het ITS een onderzoek uitgevoerd naar het functioneren van het s beleid wat betreft de relatie ouders en school. Het onderzoek was gericht op onderwijsondersteunend gedrag van ouders en educatief partnerschap tussen ouders en school in een multiculturele grootstedelijke context, de landing van de se aanpak op scholen, de verschillen zijn tussen se scholen en de rest van de Nederlandse scholen wat betreft het stimuleren van de betrokkenheid van ouders bij het onderwijs, de beoordeling van de kwaliteit van de relatie ouders en school, de relatie met hogere onderwijsresultaten en wenselijke verbeteringen. Het onderzoek startte eind mei en is eind september 2012 afgesloten. De onderzoeksopzet omvatte een literatuurstudie en een schriftelijke enquête onder directies en ouders (bao, vo) over aspecten van het onderwijsbeleid. In totaal hebben personen de vragenlijst afgemaakt. 1

10 1.3 Resultaten Per onderzoeksvraag worden de belangrijkste uitkomsten weergegeven. Onderzoeksvraag 1: Wanneer leidt beleid om onderwijsondersteunend gedrag van ouders en educatief partnerschap tussen ouders en school te optimaliseren, in een multiculturele grootstedelijke context tot aantoonbaar hogere onderwijsresultaten; wat zijn de succesfactoren? Ouderbetrokkenheid wordt wel beschouwd als een van de belangrijke componenten dan wel kenmerken van effectieve scholen. De resultaten van onderzoeken naar het verband tussen ouderbetrokkenheid en leerprestaties zijn (veelal) positief in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs in een multiculturele grootstedelijke context. In de strategie van scholen om samen met ouders de onderwijsresultaten te verhogen, spelen de visie op ouderbetrokkenheid, het creëren van draagvlak voor een geïntegreerde planmatige aanpak en maatwerk een belangrijke rol. Kritische succesfactoren voor hogere onderwijsresultaten zijn: onderwijsondersteunend gedrag van ouders thuis, de ouder als rolmodel, de communicatie met de school, het kind ondersteunen bij het maken van studiekeuzes en het bediscussiëren van adequate leerstrategieën en het versterken van onderlinge oudercontacten bij opvoeding en onderwijs. Naast een partnerschapsstructuur, -cultuur, -bereidheid en -vaardigheid van het schoolteam zijn een goede voorbereiding, informatievoorziening aan ouders en support van schoolteam en ouders de driving forces ter verbetering van de partnerschapsrelaties tussen ouders en school. Onderzoeksvraag 2: Landt de se aanpak op scholen? De basisingrediënten van de se aanpak voor het optimaliseren van de ouderbetrokkenheid en verhogen van onderwijsprestaties in het programma Beter Presteren zijn: educatief partnerschap en onderwijsondersteunend gedrag van ouders thuis. In de se aanpak wordt expliciet aandacht besteed aan intakegesprekken/startgesprekken en de rol van ouders bij de keuze van een school en wisselmomenten in de schoolloopbaan van hun kinderen. Ongeveer de helft van de se schoolleiders stelt dat leraren in het bao en het vo zijn geïnspireerd door de aanpak in het programma Beter Presteren om meer aan- 2

11 dacht te besteden aan contacten met ouders. Ongeveer een tiende is niet geïnspireerd door het programma en een derde heeft er geen mening over. Dit betekent dat ongeveer de helft van de scholen naar aanleiding van Beter Presteren daadwerkelijk aan de slag is gegaan om de oudercontacten te verbeteren. In geven verreweg de meeste ouders en schoolleiders aan dat er kennismakingsgesprekken worden gehouden. Drie kwart van de ouders in het bao en de helft van de ouders in het vo stelt dat leraren hen stimuleren dat ze betrokken zijn bij het onderwijs van hun kind. Bijna de helft van ouders in het bao en een kwart van de ouders in het vo overlegt met de leraren om hun kinderen thuis te ondersteunen. Ruim twee derde van ouders in het bao helpt hun kinderen met huiswerk en een derde van ouders in het vo. Volgens de schoolleiders geeft bijna twee derde van de leraren in het bao en ruim de helft van de leraren in het vo vaak leerstof/oefenstof mee. Volgens de se schoolleiders ondersteunt ruim twee vijfde van de leraren in het bao en een derde van de leraren in het vo de ouders hoe zij thuis hun kind kunnen helpen met onderwijs. Onderzoeksvraag 3: In welke mate zijn er verschillen tussen se scholen en de rest van Nederlandse scholen wat betreft het stimuleren van de betrokkenheid van ouders bij het onderwijs van hun kinderen? Er zijn verschillen in de manieren van communiceren tussen se scholen en de rest van Nederlandse scholen. In geven verreweg de meeste ouders en schoolleiders aan dat er kennismakingsgesprekken zijn. Dit is landelijk niet altijd het geval, bijna een tiende van de ouders in het bao en ruim een kwart van de ouders met een kind in het voortgezet onderwijs geeft aan dat er geen kennismakingsgesprek plaats vindt. Volgens se schoolleiders gaan leraren in het bao vaker op huisbezoek dan hun collega s in de rest van Nederland. se ouders met kinderen in het bao komen vaker wekelijks tot dagelijks op de school van hun kind (exclusief halen en brengen) en praten vaker met de leraar over het onderwijs en over de ontwikkeling van hun kind dan in de rest van het land. Er is ook vaker een ouderkamer aanwezig en er is vaker een vast (ouder) contactpersoon aangesteld. In het vo komen huisbezoeken bijna niet voor. Als de kinderen in het voortgezet onderwijs zitten, bezoeken de se ouders minder frequent de scholen. Ongeveer 79 procent bezoekt de school één keer per half jaar tot drie maanden. 3

12 bezoekt bijna een vijfde van de ouders de school maandelijks of vaker. In is dit aandeel veel kleiner (rond 4 procent). se ouders met kinderen in het bao hebben vaker overleg met de school om hun kinderen thuis te ondersteunen en met huiswerk te helpen dan in de rest van het land. Volgens de se schoolleiders in het bao geven leraren vaker leerstof/oefenstof mee en ondersteunen ouders vaker hoe zij thuis hun kind kunnen helpen met onderwijs dan in de rest van het land. se ouders zijn iets positiever over de contacten met school dan ouders uit de rest van het land. se ouders (zowel bao als vo) vinden bovendien vaker dan schoolleiders dat leraren hen stimuleren om bij het onderwijs van hun kind betrokken te zijn. Onderzoeksvraag 4: Hoe is het oordeel over de kwaliteit van de relatie ouders en school? Volgens bijna alle schoolleiders in het bao en het vo in en de rest van Nederland zijn ouders welkom op school. In het bao voelen se ouders en ouders in de rest van Nederland zich ook geaccepteerd op school. In het vo voelt een kwart van de ouders in en een kwart van de ouders in de rest van Nederland zich echter niet welkom op school. Een meerderheid van de ouders en een ruime meerderheid van de schoolleiders in het bao in en de rest van Nederland zeggen dat leraren en ouders in de contacten rekening houden met elkaars ideeën over de ontwikkeling van de kinderen. Dit is (iets) minder in het vo. Zeer weinig leraren houden volgens schoolleiders in het bao en het vo in en in de rest van Nederland rekening met de ideeën van ouders over onderwijs. En omgekeerd houden weinig ouders in het bao en het vo in en in de rest van Nederland rekening met de ideeën van de leraren over de opvoeding van hun kind. Over het algemeen geven de se ouders met kinderen in het bao een (iets) hogere beoordeling voor de contacten met de school van hun kind (7,8), de inbreng van de school in het contact (7,4) en de eigen inbreng in het contact (7,9) dan ouders in de rest van Nederland, respectievelijk: 7,0; 6,3 en 7,4. De se schoolleiders beoordelen de contacten iets lager dan de se ouders. Over de hele linie worden de contacten tussen ouders en school in het vo door ouders en door schoolleiders in en in de rest van Nederland (iets) lager beoordeeld. 4

13 De overgrote meerderheid van de schoolleiders typeert de contacten van de school en de inbreng van de leraren als voldoende tot goed. Iets meer dan helft van de schoolleiders oordeelt ook positief over de inbreng van ouders in het contact. De schoolleiders in het bao in beoordelen de inbreng van ouders in het contact lager dan landelijk. En in het vo liggen de beoordelingen van schoolleiders in en landelijk dicht bij elkaar. Onderzoeksvraag 5: Leidt het se onderwijsbeleid ten aanzien van ouderbetrokkenheid tot hogere onderwijsresultaten? De schoolbesturen en de gemeente hebben met elkaar besloten dat het s Onderwijsbeleid zich in de periode richt op verhoging van de onderwijsresultaten. De focus ligt op taal en rekenen; vakken die de basis vormen voor de ontwikkeling van ieder kind. Daarnaast is afgesproken dat op scholen, binnen schoolbesturen, binnen de gemeente én onderling nog resultaatgerichter wordt gewerkt. Rond een derde (32%) van de se schoolleiders in het bao en 15 procent van de schoolleiders in het vo stelt dat het project Ouderbetrokkenheid van het programma Beter Presteren nu al heeft geleid tot aantoonbaar hogere onderwijsresultaten van kinderen. Meer dan de helft (57%) van de schoolleiders in het bao en drie kwart (75%) van de schoolleiders in het vo geeft aan (nog) geen mening te hebben over het beleid. Ruim een tiende (13%) van de schoolleiders in het bao en 10 procent van de schoolleiders in het vo gelooft niet in de effectiviteit van het progamma. Onderzoeksvraag 6: Wat kan verbeterd worden in de se aanpak? De doelstelling van het project Ouderbetrokkenheid van het programma Beter Presteren is dat elke se school een aantoonbare vooruitgang boekt op het gebied van de ondersteuning van het leerproces door ouders: meer ouders effectief onderwijsondersteunend gedrag vertonen; meer ouders zijn actief betrokken bij de schoolloopbaankeuzes van hun kinderen en er is (een effectievere) afstemming tussen de ouders en de school om de onderwijsresultaten van de kinderen te bevorderen. Een belangrijke voorwaarde voor partnerschap ouders-school is goede communicatie. Volgens ouders met kinderen op se scholen in het bao verloopt de communicatie met het schoolteam niet altijd vlekkeloos. Men ervaart als knelpunten dat directies en leerkrachten telefonisch en via de mail niet altijd bereikbaar zijn. Daarnaast noemt men de slechte kwaliteit van de communicatie (onduidelijke brieven, 5

14 geen of late reacties op mails; geen terugkoppeling na incidenten, geen initiatieven nemen om contact te zoeken). Ouders zien als oplossingen voor de communicatieproblemen: een directiespreekuur, alle leerkrachten een adres, dat de school meer rekening houdt met werkende ouders en meer huisbezoeken aflegt om contact te houden. Volgens de directies van se scholen in het bao beseffen ouders niet altijd dat hun onderwijsondersteunend gedrag van invloed is op de leerprestaties. Daarbij beschikken ouders niet altijd over de juiste attitude (geen gedeelde verantwoordelijkheid voor onderwijs, niet nakomen van afspraken) en vaardigheden (analfabetisme, niet beheersen van de Nederlandse taal, ouders begrijpen vaak de opdrachten voor de leerlingondersteuning thuis niet, geen overwicht op het kind) en hebben geen tijd om zich thuis met school bezig te houden (eenoudergezinnen). Directies zien als oplossingen voor de gesignaleerde problemen: meer ruimte op scholen voor ouderconsulenten, meer groepsbijeenkomsten met ouders over dit thema, meer samenwerking met andere onderwijsinstellingen en ouders meer betrekken bij het schoolbeleid. Klachten van directies van se scholen over het functioneren van het educatief partnerschap met ouders zijn: de lage opkomst bij ouderavonden, de communicatie hierover verloopt moeizaam en ouders voelen zich niet medeverantwoordelijk voor het inleveren van het huiswerk, het is lastig om met hen afspraken te maken en ze houden zich er niet altijd aan. Directies zien als oplossingen voor het matig functioneren van educatief partnerschap: bij de intake beter aangeven wat de verwachtingen zijn, ouders beter informeren (via ouderavonden, de ouderkamer), ouders in de klas laten kijken, vaker samen met ouders over dit onderwerp van gedachten wisselen, de ontwikkeling van de ouderbetrokkenheid jaarlijks op de agenda zetten en doelen stellen waaraan de school moet werken. De bevindingen uit de literatuurstudie ondersteunen de se aanpak, met focus op individuele contacten, het creëren van partnerschapsrelaties tussen ouders en school en het stimuleren van onderwijsondersteunend gedrag van ouders. Op basis van de resultaten van de literatuursearch zou voor het verkrijgen van meer draagvlak voor de se aanpak onder ouders (meer) aandacht kunnen worden besteed aan het belang van de ouder als rolmodel, de ouder als lid van ouderouderverbanden, de vrijwilligershulp van ouders op school/de buurt en het betrekken van ouders bij de besluitvorming op school over de se aanpak. Kortom meer aandacht voor ouder-ouder contacten. In samenspraak met de ouders zou kunnen worden bekeken hoe in een breder verband op een eigen manier inhoud en betekenis te geven aan principes als wederkerigheid, gedeelde verantwoordelijkheid, vertrouwen, sociale binding en sociale controle bij de opvoeding en het onderwijs aan de kinderen. 6

15 1.4 Conclusies en aanbevelingen Conclusies se aanpak partnerschap ouders en school Partnerschapsstructuur 1. De literatuurstudie laat zien dat ouders en school een belangrijk onderdeel van een netwerk vormen, een pedagogische infrastructuur, dat rond de leerlingen is gesponnen. De Onderwijsraad (2010) onderscheidt drie posities van ouders: de individuele rechthebbende positie, de positie als schoolpartner en de positie als lid van ouder-ouderverbanden. 2. Het se perspectief op partnerschap van ouders en school is gericht op de positie van de ouder als schoolpartner ten behoeve van het onderwijsondersteunend gedrag thuis. 3. Bij het onderwijsondersteunend gedrag van ouders gaat het volgens het Projectplan van het project Ouderbetrokkenheid in essentie om het steunen, sturen, stimuleren van het kind; communiceren met het kind over schoolgerelateerde zaken; hoge maar ook reële verwachtingen uitdragen ten aanzien van de onderwijsresultaten van het kind; een rijke leeromgeving creëren in de vrije tijd (ten behoeve van informeel leren); overleggen en afstemmen met de leerkracht/mentor over de ontwikkeling en onderwijsresultaten van het kind. 4. De individuele rechthebbende positie van ouders, de positie van ouders als lid van ouder-ouderverbanden, de vrijwilligershulp van ouders op school, het betrekken van ouders bij de besluitvorming (over de boogde innovaties bij ouderbetrokkenheid) op school en de participatie van ouders in de samenwerking met de buurt als belangrijk onderdeel van een pedagogische infrastructuur vallen buiten het beeld van het project Ouderbetrokkenheid in het programma Beter Presteren. 5. De producten van het se project Ouderbetrokkenheid zijn: discussies, informatie en adviezen over ouderbetrokkenheid, aanzet tot de aanpak van moeilijk bereikbare ouders en resultaatmeting van de verhoging van onderwijsresultaten. 6. Uit de schriftelijke enquêtes onder directies en ouders (bao, vo) blijkt dat se scholen via het programma Beter Presteren nadrukkelijk hebben geïnvesteerd in het verbeteren van contacten tussen ouders en school en het vergroten van de ouderbetrokkenheid. Ouders zijn daardoor gestimuleerd zich in te zetten voor de schoolloopbaan van hun kind én de verantwoordelijkheid te nemen voor de ontwikkeling en opvoeding van hun kinderen. 7

16 Partnerschapscultuur 7. Volgens de literatuur is partnerschap tussen ouders en school geen doel op zich, maar een middel om het gezamenlijke belang te dienen: optimale omstandigheden scheppen voor de ontwikkeling en het leren van kinderen. Onderlinge oudercontacten kunnen een belangrijke rol spelen bij het bevorderen van de relatie tussen ouders en school. 8. De invoering van een project als Ouderbetrokkenheid van het programma Beter Presteren vraagt om het doorbreken van traditionele structuren en vraagt ook vooral om te werken aan een andere schoolcultuur waarin accenten komen te liggen op een veranderingsgerichte cultuur en resultaatgerichte cultuur. 9. Volgens schoolleiders vertonen ouders niet altijd het verwachte en gewenste onderwijsondersteunend gedrag thuis door onwil en soms ook omdat men geen tijd heeft (eenoudergezinnen). Klachten van directies van se scholen (bao en vo) over het functioneren van het educatief partnerschap met ouders zijn: de lage opkomst bij ouderavonden, de communicatie over de leerlingondersteuning thuis moeizaam verloopt, ouders zich niet altijd medeverantwoordelijk voelen voor het inleveren van het huiswerk en de verantwoordelijkheid voor het leren exclusief bij de school leggen. Het is volgens directeuren bovendien soms lastig om met ouders afspraken te maken en ouders houden zich niet altijd aan de gemaakte afspraken. Partnerschapsbereidheid 10. De literatuurstudie geeft aanwijzingen dat de contacten tussen school en ouders niet altijd verbeteren als leerkrachten hun verwachtingen in positieve zin bijstellen in de mate waarin ouders bijdragen kunnen leveren aan de onderwijsresultaten van hun kinderen. 11. Uit de schriftelijke enquêtes onder directies en ouders blijkt dat schoolleiders in het vo vaker dan ouders van mening zijn dat de leraren de ouderbetrokkenheid stimuleren. Ouders in het vo ervaren minder vaak dan schoolleiders dat leraren hen willen betrekken bij het onderwijs van hun kind. 12. Bijna alle schoolleiders stellen dat ouders welkom zijn op school. In het bao voelen se ouders en ouders in de rest van Nederland zich ook geaccepteerd op school. In het vo zegt echter een kwart van de ouders in en een kwart van de ouders in de rest van Nederland zich niet welkom te voelen op school. 8

17 Partnerschapsvaardigheid 13. De literatuurstudie toont aan dat voor een succesvolle relatie tussen ouders en school het belangrijk is dat schoolteams over diverse strategieën beschikken om met uiteenlopende soorten en groepen ouders om te gaan. Investeren in interculturele vaardigheden van leerkrachten en in het openstaan voor een diversiteit aan vormen van ouderbetrokkenheid zijn essentieel voor het optimaliseren van de ouderbetrokkenheid en het verhogen van onderwijsprestaties in het programma Beter Presteren. 14. Uit de schriftelijke enquêtes onder directies en ouders blijkt dat volgens schoolleiders ouders soms door onvermogen (zoals ongeletterdheid) het gewenste onderwijsondersteunend gedrag thuis niet kunnen vertonen, omdat ze de opdrachten niet kunnen lezen. 15. Een belangrijke voorwaarde voor (educatief) partnerschap van ouders en school is een goede communicatie. Ouders vinden het doorgaans belangrijk dat ze goed kunnen communiceren met de leerkrachten en dat scholen naar hen luisteren en hen serieus nemen. Zowel ouders en volgens schoolleider ook leraren ervaren barrières in hun contacten. Schoolteams bieden vaak een 'one size fits all'-aanpak, omdat ze niet altijd over de vereiste vaardigheden beschikken om maatwerk te leveren voor ouders met verschillende achtergronden. 16. Meer dan 80 procent van de schoolleiders onderschrijft de stelling dat scholen van elkaar kunnen leren hoe ze een visie kunnen ontwikkelen op partnerschap van ouders en school, hoe ze afspraken met ouders kunnen maken en hoe ze de bereidheid van het schoolteam kunnen vergroten om de samenwerking met ouders aan te gaan. Onderwijsresultaten 17. De gemeente stimuleert scholen om hun onderwijsresultaten te optimaliseren en de talenten van leerlingen maximaal te ontwikkelen. Uit de literatuur kunnen we opmaken dat ouderbetrokkenheid wel wordt beschouwd als een van de belangrijke componenten dan wel kenmerken van effectieve scholen. De resultaten van onderzoeken naar het verband tussen ouderbetrokkenheid en leerprestaties zijn (veelal) positief in het bao en het vo. 18. Uit de schriftelijke enquêtes onder directies en ouders blijkt dat volgens een derde van de se schoolleiders in het bao en 15 procent van de schoolleiders in het vo het project Ouderbetrokkenheid van het programma Beter Presteren (nu al) heeft geleid tot aantoonbaar hogere onderwijsresultaten van leerlingen. Rond een tiende van de schoolleiders in het bao en het vo ziet geen effecten. Meer dan de 9

18 helft van de schoolleiders in het bao en drie kwart van de schoolleiders in het vo heeft nog geen mening over de effecten van het gevoerde se beleid. Conclusies wat verbeterd kan worden in de se aanpak Partnerschapsstructuur 1. Uit de literatuur weten we dat geïsoleerde, ad hoc activiteiten met betrekking tot de stimulering van samenwerkingsrelaties en verbeteren van leerprestaties doorgaans weinig succes opleveren. Het bevorderen van ouderbetrokkenheid gaat de hele schoolgemeenschap aan en kan daarom het beste uitgewerkt worden in een geïntegreerde planmatige aanpak, op basis van een behoefteanalyse en het vaststellen van wederzijdse prioriteiten, waarbij aandacht is voor het creëren van draagvlak binnen het schoolteam.. 2. De literatuurstudie laat zien dat scholen waar een groot vertrouwen is tussen schoolteams en ouders (onderling), beter in staat zijn om de kwaliteit van hun onderwijs te verbeteren en daarmee de leerprestaties van kinderen te verhogen. Het functioneren van educatief partnerschap kan op scholen worden geoptimaliseerd door bij de intake duidelijker aan te geven wat de verwachtingen zijn van de school, ouders beter te informeren (via ouderavonden, de ouderkamer), ouders in de klas te laten kijken, vaker samen met ouders over onderwijsondersteunend gedrag van gedachten te wisselen, de ontwikkeling van de ouderbetrokkenheid jaarlijks op de agenda te zetten en doelen te stellen waaraan de school samen met ouders moet werken. 3. Er zou in het project Ouderbetrokkenheid van het programma Beter Presteren meer aandacht kunnen komen voor de individuele rechthebbende positie van ouders, omdat daar in de praktijk onduidelijkheden over zijn. Bij de kennismakingsen voortgangsgesprekken zouden schoolteams de belangrijkste rechten en plichten van ouders (zoals informatierecht, hoorrecht, recht op participatie in schoolaangelegenheden, opvoedplicht, plicht zich te gedragen naar de normen van goed ouderschap) en de resultaatgerichte cultuur van de school (nadrukkelijker) aan de orde kunnen stellen in verband met het gewenste onderwijsondersteunend gedrag van ouders thuis. 4. De literatuurstudie laat zien dat het versterken van onderlinge oudercontacten ( ouder-ouderverbanden ), de sociale controle en het aanboren van sociaal kapitaal (kennis, ervaring en netwerken) bij ouders positieve effecten heeft op de opvoeding en de onderwijsresultaten van kinderen. Er zou in het project Ouderbetrokkenheid van het programma Beter Presteren meer aandacht kunnen worden besteed aan ouder-ouderverbanden om de onderwijsresultaten te optimaliseren. 10

19 5. Er zou in het project Ouderbetrokkenheid van het programma Beter Presteren (meer) aandacht kunnen komen voor de vrijwilligershulp van ouders op school, het betrekken van ouders bij de besluitvorming (over de boogde innovaties bij ouderbetrokkenheid) op school en de participatie van ouders in de samenwerking met de buurt als belangrijk onderdeel van een pedagogische infrastructuur, om meer draagvlak te krijgen voor het optimaliseren van de ouderbetrokkenheid. 6. De focus in het project Ouderbetrokkenheid van Beter Presteren zou op scholen waar ouders (na scholing) over de benodigde kennis en vaardigheden beschikken, kunnen worden verbreed naar inspraak en medezeggenschap van ouders. De Wet medezeggenschap op scholen biedt hiervoor genoeg mogelijkheden om maatwerk te leveren. 7. Er is meer diepgang te geven aan de samenwerking tussen scholen en ouders door de ouders ook écht serieus te nemen en te laten zien dat zij, als rolmodel met hun ouderkracht een bijdrage kunnen leveren aan de gewenste resultaatgerichte cultuur van de school én de school als gemeenschap via onder andere het partnerschapsteam, de ouderraad en de (g)mr. 8. Oudercontactpersonen, -consulenten, ouderraden en ouders in inspraakorganen op schoolniveau en stedelijk niveau zouden met een zekere frequentie en met een minimum aan inspanning op een eigentijdse wijze via een digitaal ouderpanel uitgenodigd kunnen worden mee te denken over het programma Beter Presteren. Partnerschapscultuur 9. De literatuurstudie laat zien dat ouders het doorgaans belangrijk vinden dat ze goed kunnen communiceren met de leraren en dat scholen naar hen luisteren en serieus nemen. Scholen die een open-deur-beleid voeren en actief contact zoeken met ouders, kunnen helpen de drempel voor lager opgeleide ouders te verlagen om te participeren. 10. Schoolteams zouden eerst op schoolniveau dienen te onderzoeken hoe de ouders de contacten met de school ervaren alvorens beleid te ontwikkelen. 11. Uit de literatuur blijkt een aanpak waarbij de school actief met lager opgeleide ouders contact zoekt en luistert naar hun specifieke vragen en behoeften waarschijnlijk het meest succesvol is om hen bij het onderwijs te betrekken. 12. Bij het ontwikkelen van beleid zouden scholen specifiek aandacht kunnen besteden aan het vergroten van de contactmogelijkheden door eventueel op huisbezoek te gaan en vooral te luisteren naar signalen van ouders wat betreft specifieke vragen en behoeften om het contact te verbeteren, daar serieus op in te gaan en proberen maatwerk te leveren. 11

20 13. Leraren in het vo zouden naar ouders duidelijker moeten zijn dat zij welkom zijn op school en hen betrekken bij het onderwijs van hun kind, omdat ouders de signalen van leraren niet altijd als zodanig opvatten. 14. Leraren in het bao zouden naar ouders duidelijker kunnen zijn dat hun onderwijsondersteunend gedrag van invloed is op de leerprestaties van de kinderen, omdat dit voor ouders niet altijd helder is. 15. Leraren zouden samen met ouders kunnen nagaan hoe op een eigen manier inhoud en betekenis te geven aan principes als wederkerigheid, gedeelde verantwoordelijkheid, vertrouwen, sociale binding en sociale controle bij de opvoeding en het onderwijs aan de kinderen. Partnerschapsbereidheid 16. Uit de literatuurstudie blijkt dat een effectieve aanpak om de relatie ouders en school te optimaliseren bestaat uit het instellen van een actieteam ( partnerschapsteam ) waarin leerkrachten, ouders en lid van de schoolleiding zitting hebben en dat de verantwoordelijkheid neemt voor de organisatie, implementatie en evaluatie van vormen van ouderbetrokkenheid 17. Voor een goede communicatie tussen ouders en school is het van belang om een directiespreekuur te hebben en telefoonnummers en adressen van teamleden (met toestemming!) en van het partnerschapsteam op de website van de school, in de schoolkrant en/of op het prikbord te zetten. Daarnaast zou de school (meer) rekening kunnen houden met werkende ouders en (meer) huisbezoeken afleggen om contact te houden. 18. Schoolteams zouden kunnen investeren in het verbeteren van de kwaliteit van de communicatie met ouders door duidelijke brieven te versturen, te reageren op mails van ouders, terug te koppelen na incidenten en initiatieven nemen om contact te zoeken. 19. Bij het opstellen van schoolplannen om met lastig bereikbare groepen ouders (ongeletterde ouders en eenoudergezinnen) te communiceren, is maatwerk gewenst bij het inschakelen van ouderconsulenten, het organiseren van groepsbijeenkomsten met ouders over onderwijsondersteunend gedrag, de samenwerking met andere onderwijs- en welzijnsinstellingen en het betrekken van ouders bij het schoolbeleid. Partnerschapsvaardigheid 20. De literatuurstudie geeft aanwijzingen dat vooral een autoritatieve opvoedstijl van ouders (warmte bieden, grenzen stellen, gezaghebbend, maar niet autoritair optreden) en het bekrachtigen van goed gedrag, bemoediging, voorbeeldgedrag en in- 12

Beter presteren in Rotterdam

Beter presteren in Rotterdam Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen Beter presteren in School en ouders samen Frederik Smit Menno Wester Jos van Kuijk Beter presteren in School en ouders samen Frederik Smit Menno

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid en verbeteren van leerprestaties

Ouderbetrokkenheid en verbeteren van leerprestaties Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen Ouderbetrokkenheid en verbeteren van leerprestaties Literatuurstudie Frederik Smit Menno Wester Jos van Kuijk Ouderbetrokkenheid en verbeteren

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid en verbeteren van leerprestaties

Ouderbetrokkenheid en verbeteren van leerprestaties Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen Ouderbetrokkenheid en verbeteren van leerprestaties Literatuurstudie Frederik Smit Menno Wester Jos van Kuijk Ouderbetrokkenheid en verbeteren

Nadere informatie

3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school

3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school 3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school Waarom goede contacten en de roep om contracten? Waarom openheid en onderling overleg over oudercontracten? Regelen contracten het wantrouwen tussen ouders

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Een goede relatie tussen ouders en school komt het leerresultaat ten goede en dat is wat we allemaal willen! Convenant Impuls Kwaliteitsverbetering Onderwijs

Nadere informatie

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave ijs arbeid dat a zorg onderwijs zekerheid t enschap rg welzijn obilit eit n beleids- Het ITSmaakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave CE

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

Nulmeting ouderbetrokkenheid. Handleiding bij vragenlijsten ouderbetrokkenheid

Nulmeting ouderbetrokkenheid. Handleiding bij vragenlijsten ouderbetrokkenheid Nulmeting ouderbetrokkenheid Handleiding bij vragenlijsten ouderbetrokkenheid 1 Ouderbetrokkenheid in beeld Met behulp van deze vragenlijst ouderbetrokkenheid kunnen Rotterdamse scholen voor basis- en

Nadere informatie

Ouderplan Koetsveldschool

Ouderplan Koetsveldschool Ouderplan Koetsveldschool Visie op ouderbetrokkenheid. Iedere leerling heeft recht op een goede samenwerking tussen school en ouders. Ouderbetrokkenheid is daarom een niet-vrijblijvende en gelijkwaardige

Nadere informatie

Kanjertraining: koploper in pedagogisch partnerschap ouders en school

Kanjertraining: koploper in pedagogisch partnerschap ouders en school Kanjertraining: koploper in pedagogisch partnerschap ouders en school Het Instituut voor Kanjertrainingen betrekt al jaren ouders bij het pedagogisch klimaat op school. Vandaar ook dat het instituut regelmatig

Nadere informatie

Vernieuwende elementen. 1. Stuurgroep ouderbetrokkenheid

Vernieuwende elementen. 1. Stuurgroep ouderbetrokkenheid Ds. Joannes Beukelmanschool, Alblasserdam pagina 1 De Ds. Joannes Beukelmanschool, locatie Weverstraat: samenwerken met ouders aan de ontwikkeling van kinderen op basis van de Bijbel Ouders worden gezien

Nadere informatie

Beleidsnotitie Ouderbetrokkenheid OBS DE BOUWSTEEN

Beleidsnotitie Ouderbetrokkenheid OBS DE BOUWSTEEN Beleidsnotitie Ouderbetrokkenheid OBS DE BOUWSTEEN ouderbetrokkenheid Pagina 1 De identiteit van de school Obs de Bouwsteen is een openbare basisschool. Een school met ruimte en respect voor alle levensbeschouwingen.

Nadere informatie

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Wenst u de participatie en betrokkenheid van ouders binnen uw school, peuterspeelzaal, kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang (of in brede schoolverband)

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in Rotterdam

Ouderbetrokkenheid in Rotterdam Postadres Postbus 1738 3000 DR Rotterdam Bezoekadres T-gebouw, T11-19 Burg. Oudlaan 50 3062 PA Rotterdam Telefoon (010)4082124 Fax (010)4081141 Ouderbetrokkenheid in Rotterdam Datum: 22 maart 2013 Auteurs:

Nadere informatie

Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo

Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo factsheet Onderzoek Ouderbetrokkenheid in het, het en het mbo Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft in 2012 een enquête over ouderbetrokkenheid gehouden onder ouders in het, het en het middelbaar beroepsonderwijs.

Nadere informatie

Ouderbeleidsplan. Sbo de Bonte Vlinder. September 2014

Ouderbeleidsplan. Sbo de Bonte Vlinder. September 2014 Ouderbeleidsplan Sbo de Bonte Vlinder September 2014 1 Inleiding De meerwaarde van een ouderbeleidsplan Een ouderbeleidsplan vormt de grondslag voor de activiteiten die een school met en voor ouders ontplooit.

Nadere informatie

De speerpunten van de SPCO-scholen

De speerpunten van de SPCO-scholen Meerjaren Plan 2012-2015 De speerpunten van de SPCO-scholen Inleiding Strategische speerpunten Hart voor kinderen Met veel genoegen presenteren wij de samenvatting van ons strategisch meerjarenplan Hart

Nadere informatie

Planmatig samenwerken met ouders

Planmatig samenwerken met ouders Ouderparticipatie Team Planmatig samenwerken met ouders Samen vooruit! Tamara Wally Tamara Wally (MSc.) is werkzaam bij de CED- Groep. Ze werkte mee aan de publicatie Samen vooruit, over planmatig werken

Nadere informatie

Het huidige jaarplan van de Delta (BRIN 19 ML) is mede gebaseerd op het strategisch beleidsplan 2013-2018 van stichting Proo.

Het huidige jaarplan van de Delta (BRIN 19 ML) is mede gebaseerd op het strategisch beleidsplan 2013-2018 van stichting Proo. Jaarplan 2015-2016 OBS de Delta VOORWOORD Omdat elk kind telt en groeit met plezier ; dat is de titel van het strategisch beleidsplan 2013-2018 van onze Stichting Proo. Met die titel dagen wij onszelf

Nadere informatie

Nota. Ouderbeleid Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Hilversum

Nota. Ouderbeleid Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Hilversum Nota Ouderbeleid Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Hilversum 1 Inhoud Inleiding... 3 Doel... 3 Leeswijzer... 3 Visie en uitgangspunten... 4 Visie... 4 Uitgangspunten... 4 Indicatoren... 5 Gemeentelijk

Nadere informatie

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool De vakantieschool is een bijzonder moment, waarbij de sfeer op school anders is dan anders. Er is extra aandacht voor de leerlingen en de

Nadere informatie

Brochure. Kindcentrum

Brochure. Kindcentrum Brochure Kindcentrum Positive Action Positive Action is een programma waarmee kinderen ondersteund en uitgedaagd worden in het ontwikkelen van hun unieke talenten. Het gaat daarbij niet alleen over goede

Nadere informatie

OUDERBETROKKENHEID : Inleiding. Openbare basisschool

OUDERBETROKKENHEID : Inleiding. Openbare basisschool OUDERBETROKKENHEID : Inleiding Een beleidsplan ouderbetrokkenheid vormt de grondslag voor de activiteiten die een school met en voor ouders ontplooit. Het is niet alleen een agenda met te ontplooien activiteiten,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 5

Inhoudsopgave. Inleiding... 5 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Hoofdstuk 1 - Ouderbetrokkenheid 3.0... 9 1.1 De verschillende stadia van ouderbetrokkenheid.... 9 1.2 Ouderbetrokkenheid 3.0 in de praktijk... 10 1.3 Een Ouderbetrokkenheid

Nadere informatie

Voorwoord 4. Leeswijzer 6. Inleiding 8. 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben?

Voorwoord 4. Leeswijzer 6. Inleiding 8. 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben? Inhoud Voorwoord 4 Leeswijzer 6 Inleiding 8 1. Focus op leren: een helder en overtuigend doel 13 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben? 29 3. Wat

Nadere informatie

Beleidsplan Medezeggenschapsraad (MR) O.B.S. De Bongerd Terwolde. Schooljaar 2014-2015

Beleidsplan Medezeggenschapsraad (MR) O.B.S. De Bongerd Terwolde. Schooljaar 2014-2015 Beleidsplan Medezeggenschapsraad (MR) O.B.S. De Bongerd Terwolde Schooljaar 2014-2015 Openbare basisschool de Bongerd Schoolstraat 2 7396AT Terwolde Tel: 0571-291614 E-mail: mr.obsdebongerd@archipelprimair.nl

Nadere informatie

KWALITEITSKAART OUDERBETROKKENHEID. Uitgewerkt. in een protocol voor basisschool Merijntje

KWALITEITSKAART OUDERBETROKKENHEID. Uitgewerkt. in een protocol voor basisschool Merijntje KWALITEITSKAART OUDERBETROKKENHEID Uitgewerkt in een protocol voor basisschool Merijntje Mei 2011 Files\Low\Content.IE5\QO1XG778\kwaliteitskaart%20ouderbetrokkenheid%20versie%202011[1].doc 1 / 5 Lowys

Nadere informatie

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw SKO Flevoland en Veluwe Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018 Strategisch beleidsplan SKO Flevoland en Veluwe 1 KINDEREN LATEN LEREN Onze droomschool

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 november 2011 Betreft Ouderbetrokkenheid

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 november 2011 Betreft Ouderbetrokkenheid a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Ouderbetrokkenheid en participatie. Ouderbetrokkenheid en participatie. Opbrengstgericht werken

KWALITEITSKAART. Ouderbetrokkenheid en participatie. Ouderbetrokkenheid en participatie. Opbrengstgericht werken ALITEITSKAART Opbrengstgericht werken PO Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits Opbrengstgericht Werken zijn te vinden op www.schoolaanzet.nl. Deze website bevat

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

Omdat elk kind telt en groeit met plezier ; dat is de titel van het strategisch beleidsplan 2013-2018 van onze Stichting Proo.

Omdat elk kind telt en groeit met plezier ; dat is de titel van het strategisch beleidsplan 2013-2018 van onze Stichting Proo. Jaarplan 2013-2014 VOORWOORD Omdat elk kind telt en groeit met plezier ; dat is de titel van het strategisch beleidsplan 2013-2018 van onze Stichting Proo. Met die titel dagen wij onszelf uit en ieder

Nadere informatie

Communicatieplan Albertine Agnesschool schooljaar 2013-2014 1

Communicatieplan Albertine Agnesschool schooljaar 2013-2014 1 1. Voorwoord... 2 2. Bewaking communicatie processen... 2 3. Communicatie... 2 4. Het doel van communicatie... 3 5. Betrokkenen... 3 6. Middelen... 3 6.1. Mondelinge communicatie... 3 6.2. Schriftelijke

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling. In het onderhavige onderzoek staan de volgende vragen centraal:

Samenvatting. Vraagstelling. In het onderhavige onderzoek staan de volgende vragen centraal: Samenvatting Naar schatting hebben jaarlijks ongeveer 50 à 60 duizend minderjarige kinderen te maken met een scheiding. Deze kinderen hebben gemiddeld vaker problemen dan kinderen van gehuwde of samenwonende

Nadere informatie

GROTE OUDER- EN LEERLINGENENQUETE 2010

GROTE OUDER- EN LEERLINGENENQUETE 2010 GROTE OUDER- EN LEERLINGENENQUETE 2010 1 Algemeen In 2010 is er een Grote Ouder- en Leerlingenenquete geweest. Het onderzoek is uitgevoerd door het bekende bureau Beekveld en Terpstra. Alle ouders en de

Nadere informatie

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV)

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV) Werken aan kwaliteit op De Schakel Hieronder leest u over hoe wij zorgen dat De Schakel een kwalitatief goede (excellente) school is en blijft. U kunt ook gegevens vinden over de recent afgenomen onderzoeken

Nadere informatie

Onderwijsgemeenschap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker

Onderwijsgemeenschap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker Onderwijsgemchap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker Aantal respondenten: 76 02-10-2015 Onderwijsgemchap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker 1

Nadere informatie

Digitaal Veiligheidsplan

Digitaal Veiligheidsplan Digitaal Veiligheidsplan Overzicht aandachtspunten sociale veiligheid 2015-12-01 16:53 Een veilige school is een school waar leerlingen en personeel met plezier leren en werken en waar zij zich zo goed

Nadere informatie

BergOp 4.1 Handleiding voor gebruikers

BergOp 4.1 Handleiding voor gebruikers BergOp 4.1 Handleiding voor gebruikers Testversie 1 Praktikon B.V. Postbus 6909 6503 GK Nijmegen www.praktikon.nl tel. 024-3615480 praktikon@acsw.ru.nl fax. 024-3611152 www.bergop.info 2016 Praktikon B.V.

Nadere informatie

Werken met data in de onderzoekende school

Werken met data in de onderzoekende school Werken met in de onderzoekende school SOK-congres Affligem, 6 juni 2014 Meta Krüger Lector leiderschap in het onderwijs Waarom onderzoeksmatig werken? Onderzoekende scholen: perspectieven op werken met

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

Pestprotocol OBS Het Klokhuis

Pestprotocol OBS Het Klokhuis Pestprotocol OBS Het Klokhuis Op OBS Het Klokhuis vinden wij het belangrijk om kinderen een veilig pedagogisch klimaat te bieden, waarin zij zich harmonieus en op een prettige en positieve wijze kunnen

Nadere informatie

Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013).

Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013). Werkblad Profesionele leergemeenschap CNV Schoolleiders Opdracht 1 Checklist Visibele learning Hattie 2013 Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013). Wat is

Nadere informatie

DE VISIE VAN LERAREN, OUDERS EN LEERLINGEN OP DE KWALITEIT VAN HET ONDERWIJS

DE VISIE VAN LERAREN, OUDERS EN LEERLINGEN OP DE KWALITEIT VAN HET ONDERWIJS DE VISIE VAN LERAREN, OUDERS EN LEERLINGEN OP DE KWALITEIT VAN HET ONDERWIJS De visie van leraren, ouders en leerlingen op de kwaliteit van het onderwijs Onderzoek naar kwaliteitsaspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Kwaliteitsvragenlijst

Kwaliteitsvragenlijst Samenvatting Kwaliteitsvragenlijst Ouders September 2011 Vragenlijst ingevuld door 79 ouders in september 2011 De ouders geven Octant een 7,2 als algemeen rapportcijfer We scoren het best op: Leer- en

Nadere informatie

Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA

Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA VOORWOORD In dit verslag van obs de Delta treft u op schoolniveau een verslag aan van de ontwikkelingen in het afgelopen schooljaar in het kader van de onderwijskundige ontwikkelingen,

Nadere informatie

7.2 Informatievoorziening aan ouders over het onderwijs en de school

7.2 Informatievoorziening aan ouders over het onderwijs en de school 7. DE OUDERS 7.1 Het belang van betrokkenheid van ouders Zoals al eerder beschreven vinden wij de betrokkenheid van ouders bij onze school van groot belang. Met name naar de pedagogische kant (sociaal-emotioneel,

Nadere informatie

Van speciaal naar regulier onderwijs: een hele overstap! Het Congres 29 november 2013

Van speciaal naar regulier onderwijs: een hele overstap! Het Congres 29 november 2013 Van speciaal naar regulier onderwijs: een hele overstap! Het Congres 29 november 2013 #speciaalgewoon Wie bent u? Wie zijn wij? Aleid Schipper Maartje Reitsma Jos Vinders en Kees Verweij Van terugplaatsen

Nadere informatie

Beleid Gescheiden ouders OBS De Driehoek

Beleid Gescheiden ouders OBS De Driehoek Beleid Gescheiden ouders OBS De Driehoek Kinderen van ouders in scheiding of gescheiden ouders ervaren verdriet. Rouwreacties zijn normale en gezonde reacties op het verlies. Vaak stapelen de verliezen

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie

Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie Lumina Life is een uniek instrument dat medewerkers in de zakelijke markt helpt om duurzaam gezond en vitaal te kunnen blijven

Nadere informatie

Samen, met hart voor het kind!

Samen, met hart voor het kind! Samen, met hart voor het kind! Inhoudsopgave: Inleiding Blz. 3 Hoofdstuk 1 Blz. 4 Ouderbetrokkenheid 1.1 Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid Blz. 4 1.2 De ouder en de school Blz. 4 1.3 De GLANS- techniek

Nadere informatie

Datum 23 mei 2011 Betreft Aanbieding Actieplannen Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs en Leraren

Datum 23 mei 2011 Betreft Aanbieding Actieplannen Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs en Leraren a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Contactpersoon

Nadere informatie

BREDE MARIA SCHOOL REUSEL

BREDE MARIA SCHOOL REUSEL BREDE MARIA SCHOOL REUSEL Pedagogisch beleid Brede Mariaschool Visie De Brede Mariaschool werkt vanuit een visie waarbij het welbevinden van de aan de Brede Mariaschool toevertrouwde kinderen centraal

Nadere informatie

De mediawijze adolescent

De mediawijze adolescent De mediawijze adolescent Amber Walraven, 12 november 2014 ITS, Radboud Universiteit Nijmegen 1 Inhoud Wat kunnen adolescenten wel op het gebied van mediawijsheid? Wat kunnen adolescenten niet op het gebied

Nadere informatie

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Onderzoek in vogelvlucht ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Veel onderzoek met verschillende onderzoeksopzetten in verschillende settings:

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

Samenvatting eindrapport fase twee project Gedragswerk (schooljaar 2006 2007)

Samenvatting eindrapport fase twee project Gedragswerk (schooljaar 2006 2007) Samenvatting eindrapport fase twee project Gedragswerk (schooljaar 2006 2007) 1. Voorwoord Deze samenvattende rapportage van fase twee van Gedragswerk beschrijft achtereenvolgens werkwijze en uitgangspunten,

Nadere informatie

De krachtgerichte methodiek

De krachtgerichte methodiek Het Centrum Voor Dienstverlening is u graag van dienst met: De krachtgerichte methodiek Informatie voor samenwerkingspartners van het CVD Waar kunnen we u mee van dienst zijn? Centrum Voor Dienstverlening

Nadere informatie

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave

evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave ijs arbeid data zorg onderwijs zekerheid etenschap rg welzijn mobiliteit jn beleids- Het ITS maakt deel uit van de Radboud Universiteit Nijmegen evaluatie, monitoring, tevr effectonderzoek en datave Wachtdagen

Nadere informatie

Het model van de 5 partnerschappen van Actief Ouderschap

Het model van de 5 partnerschappen van Actief Ouderschap Het model van de 5 partnerschappen van Actief Ouderschap Integraal en planmatig werk maken van ouderbetrokkenheid In dit artikel geven wij u een toelichting op het model van de vijf partnerschappen. Dit

Nadere informatie

Competenties directeur Primair Onderwijs ONDERWIJS. Schoolmanagement

Competenties directeur Primair Onderwijs ONDERWIJS. Schoolmanagement Competenties directeur Primair Onderwijs ONDERWIJS Schoolmanagement Ontwikkelt een gezamenlijke visie op onderwijs en opvoeding en houdt deze levend. Schept optimale randvoorwaarden voor goed onderwijs.

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Proces Overstappen Passend Onderwijs Almere

Proces Overstappen Passend Onderwijs Almere Proces Overstappen Passend Onderwijs Almere Inleiding Het samenwerkingsverband Passend Onderwijs Almere heeft een duidelijke visie op overstappen, vastgelegd in deze procesbeschrijving. Centraal staan

Nadere informatie

Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid.

Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid. Protocol Goed gedrag is onze zorg. Onderdeel: Anti pestbeleid. Een onderwijsprotocol tegen pesten houdt in dat door samenwerking het probleem van het pestgedrag bij kinderen wordt aangepakt. Hiermee willen

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

RESULTATEN. Rapportage bs Overhoven, Sittard

RESULTATEN. Rapportage bs Overhoven, Sittard RESULTATEN Rapportage bs Overhoven, Sittard 2014 1 ALGEMEEN 1.1 Inleiding Algemeen Het instrument de Kwaliteitsvragenlijst is een hulpmiddel om de kwaliteit van de school en/of het schoolbestuur in kaart

Nadere informatie

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Proloog Assessment binnen de context van inclusief onderwijs is een aanpak van assessment binnen het reguliere onderwijs waarbij

Nadere informatie

Gedragscode Basisschool de Otterkolken

Gedragscode Basisschool de Otterkolken Gedragscode Basisschool de Otterkolken Inhoudsopgave Blz. Gedragscode basisschool de Otterkolken 2 Hoe ondersteunen wij onze vier kernwaarden 3 Protocol tegen pesten 4 Bijlage 1 Stappenplan schorsing en

Nadere informatie

Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009

Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009 Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009 Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid 17 juni 2009 Inleiding Onderwijs en gezondheid hebben een

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

Algemene informatie Kinderopvang 0-4. November 2014

Algemene informatie Kinderopvang 0-4. November 2014 Algemene informatie Kinderopvang 0-4 November 2014 Voorwoord Positive Action wordt in Amerika met veel succes uitgevoerd. Het is een bewezen effectief programma dat positieve resultaten behaalt op zowel

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

ACTIVITEITENPLAN MEDEZEGGENSCHAPSRAAD JENAPLANSCHOOL ELCKERLYC ELSLOO JENAPLANSCHOOL ELCKERLYC

ACTIVITEITENPLAN MEDEZEGGENSCHAPSRAAD JENAPLANSCHOOL ELCKERLYC ELSLOO JENAPLANSCHOOL ELCKERLYC ACTIVITEITENPLAN MEDEZEGGENSCHAPSRAAD JENAPLANSCHOOL ELCKERLYC ELSLOO 2015-2016 1. Inleiding. Waarom een activiteitenplan? In de CAO-PO zijn afspraken vastgelegd over de faciliteiten in tijd en over een

Nadere informatie

Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen

Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen Met handelingsgericht werken opbrengstgericht aan de slag 1. Inleiding Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen Wat is de samenhang tussen handelingsgericht werken (HGW) en opbrengstgericht werken (OGW)?

Nadere informatie

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF SDK ROZEMARIJN

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF SDK ROZEMARIJN VVE-RAPPORT RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF SDK ROZEMARIJN Locatie Brinnr. Plaats Dordrecht Onderzoeksnummer. 9062 Datum onderzoek 12 juni

Nadere informatie

Basisschool 't Maxend, Nistelrode, Ouders

Basisschool 't Maxend, Nistelrode, Ouders Basisschool 't Maxend, Nistelrode, Ouders Aantal respondenten: 134 14-11-2010 Basisschool 't Maxend, Nistelrode, Ouders 1 / 9 Welkomstblad Fijn dat u mee wilt werken aan dit onderzoek. De vragen gaan over

Nadere informatie

Welkom op de informatie-avond!

Welkom op de informatie-avond! Welkom op de informatie-avond! Programma: Presentatie over de uitslag van de tevredenheidsonderzoeken, de verbeterplannen en de resultaten van vorig schooljaar. Interactief met elkaar van gedachten wisselen

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding regio s-hertogenbosch en omgeving LOB is een verzameling van activiteiten binnen een loopbaangerichte leeromgeving om jongeren actief te laten werken aan hun

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Visie De pedagogische kwaliteiten van medewerkers bepalen voor een zeer groot deel de kwaliteit van de kinderopvang, passend bij

Nadere informatie

Waar mensen werken ontstaan misverstanden, worden fouten gemaakt en kan er iets misgaan in de communicatie. Dat geldt ook voor het onderwijs.

Waar mensen werken ontstaan misverstanden, worden fouten gemaakt en kan er iets misgaan in de communicatie. Dat geldt ook voor het onderwijs. Klachtenregeling Waar mensen werken ontstaan misverstanden, worden fouten gemaakt en kan er iets misgaan in de communicatie. Dat geldt ook voor het onderwijs. In beginsel kan iemand met een klacht zich

Nadere informatie

1. Voorwaarden voor het aanpakken van pesten.

1. Voorwaarden voor het aanpakken van pesten. Protocol pesten 1 Voorwoord Pesten is een probleem dat in alle geledingen van de maatschappij voorkomt. Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Het is een probleem dat wij onder ogen zien

Nadere informatie

Een doorgaande lijn in. Van voorschool naar vroegschool. Een handreiking

Een doorgaande lijn in. Van voorschool naar vroegschool. Een handreiking Een doorgaande lijn in Ouderbetrokkenheid Van voorschool naar vroegschool Een handreiking Voor de ontwikkeling van kinderen is partnerschap tussen school en de ouders belangrijk. Ouders en school hebben

Nadere informatie

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijs 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Resultaten Karin Jettinghoff en Jo Scheeren, SBO Januari 2010 2 1. Inleiding Tot voor kort

Nadere informatie

Leren excelleren Strategisch beleid PRIMOvpr 2015-2019

Leren excelleren Strategisch beleid PRIMOvpr 2015-2019 Leren excelleren Strategisch beleid PRIMOvpr 2015-2019 Onderwijsgroep PRIMO vpr Stichting voor Openbaar Primair Onderwijs Voorne-Putten en regio Kwaliteit op een hoger plan brengen Wie zijn we? Sinds 1

Nadere informatie

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs (1) Het Stedelijk Onderwijs is de dynamische ontmoetingsplaats van alle leernetwerken ingericht door de Stad Antwerpen. (2) Het Stedelijk Onderwijs voldoet

Nadere informatie

Educatief Partnerschap

Educatief Partnerschap Educatief Partnerschap Educatief partnerschap Hoe ouderbetrokkenheid vorm krijgt in wederzijdse verwachtingen. 1. Maatschappelijke context 2. Aanleiding 3. Proces 4. Invoering & Borging Bijlage: School/ouderovereenkomst

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Communiceren met ouders Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Inhoud van de workshop 1. Kind binnen systeem 2. School en ouders gelijkwaardig? 3. Richtlijnen bij oudercontacten 4.

Nadere informatie

Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting

Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting LEA en partners LEA staat symbool voor de Bredase jeugd van 0 tot 23 jaar die alle kansen krijgt om een goede schoolloopbaan te doorlopen: een kind van 0 tot

Nadere informatie

VERSLAG van de 149e vergadering van de GMR

VERSLAG van de 149e vergadering van de GMR GEMEENSCHAPPELIJKE MEDEZEGGENSCHAPSRAAD secretariaat: Marisja Zych en Inge van der Linden e-mail: secretariaat@bmtskpo.nl Website: www.skpo.nl VERSLAG van de 149e vergadering van de GMR Datum: Woensdag

Nadere informatie

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol)

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol) ANTI PEST PROTOCOL Er gelden drie uitgangspunten: n 1. Wij gaan met respect met elkaar om. 2. Wij pesten niet. 3. Wij accepteren niet dat er gepest wordt. Pesten op school. Hoe gaan we hier mee om? Pesten

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK C.B.S. IT GROVESTINSHÔF

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK C.B.S. IT GROVESTINSHÔF RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK C.B.S. IT GROVESTINSHÔF School : c.b.s. It Grovestinshôf Plaats : Koudum BRIN-nummer : 06QN Onderzoeksnummer : 74173 Datum schoolbezoek : 25 april 2006 Datum vaststelling :

Nadere informatie