Management of Risk - Richtlijn for Practitioners - vertaling Begrippenlijst. Document Control Information

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Management of Risk - Richtlijn for Practitioners - vertaling Begrippenlijst. Document Control Information"

Transcriptie

1 Management of Risk - Richtlijn for Practitioners - vertaling Begrippenlijst Document Details Document Control Information Document Name: M_o_R_Glossary_Dutch v1.1.pdf Purpose of Document: Vertaling Glossary - Begrippenlijst als eerste stap richting vertaling complete Guidance Document Version Number: 1.1 Document Status: Document Owner: Definitief Douwe Brolsma Prepared by: Timon Meynen Date of first draft: 7 November 2008 Date Approved: 4 Augustus 2009 Approved by: Next Scheduled review date: Douwe Brolsma To be determined, but no longer than 6 months Version History Version Number: Date Approved: Change / Reasons for change / Comments: 1.0 9th of December 2008 Laatste opmaak en akkoord eerste versie(db) 1.1 4th of August 2009 Adjustments made inline with final translation and new PRINCE2 Documentversie van 9

2 Begrippenlijst Lijst met afkortingen Afkortingen Nederlands Engels BCB Bedrijfscontinuïteitsbeheer Business continuity management BCP Bedrijfscontinuïteitsplan Business continuity plan BCPG Business Continuity Planning Guide, geproduceerd door adviseurs van de Britse regering (nu onderdeel van OGC) Business Continuity Planning Guide BSI British Standards Institution (Brits normeninstituut) British Standards Institution CCTA Central Computer and Telecommunications Agency, een van de organisaties die zijn gefuseerd tot OGC Central Computer and Telecommunications Agency CEO Chief Executive Officer (algemeen directeur) Chief Executive Officer COTS CRAMM HSE ICAEW Commerciële off-the-shelf (software of hardware, algemene technologie of computerproducten, die kanten-klaar is en algemeen verkrijgbaar is om te kopen, om te huren of als abonnement) Methodologie en instrument voor het analyseren en beheersen van risico's. CRAMM is oorspronkelijk ontwikkeld door de Britse overheid maar is nu privaat eigendom. Voor meer informatie: Health and Safety Executive (verantwoordelijke voor veiligheid en gezondheid in het Groot Brittannië) Institute of Chartered Accountants in England and Wales (Britse organisatie van registeraccountants) Commercial Off The Shelf CRAMM Health and Safety Executive Institute of Chartered Accountants of England and Wales IT Informatietechnologie Information Technology ITIL Verzameling van best practices voor ITservicemanagement. ITIL is eigendom van OGC en bestaat uit een serie publicaties met richtlijnen voor het leveren van IT-services van hoge kwaliteit en de processen en faciliteiten die nodig zijn om deze te ondersteunen. Zie voor nadere informatie: OGC IT Infrastructure Library KPA Kritiekepadanalyse Critical path analysis KPM Kritiekepadmethode Critical path method M_o_R Management of Risk (de merknaam van deze richtlijn) Management of Risk MSP Managing Successful Programmes (richtlijn van OGC voor programmamanagement) Managing Successful Programmes NAO National Audit Office (de Britse rekenkamer) National Audit Office NCW Netto contante waarde NPV - Net Present Value OGC Office of Government Commerce, onderdeel van HM Treasury (het Britse ministerie van Financiën) Office of Government Commerce PERT Programme Evaluation and Review Technique Programme Evaluation and Review Technique PESTLE PFI PRINCE2 Analyse van politieke, economische, sociale, technologische, wettelijke en milieufactoren Private Finance Initiative (nu in Nederland: publiekprivate samenwerking) De standaardmethode voor projectmanagement van de Britse overheid, die een op processen gebaseerd kader biedt voor het opzetten en beheersen van projecten; het acroniem staat voor PRojects IN Controlled Environments ( projecten in beheerste PESTLE - Analysis of political, economic, social, technological, legal, environmental factors Private Finance Initiative PRINCE2 Documentversie van 9

3 Afkortingen Nederlands Engels omgevingen') PSO Programma- of projectbureau Programme or Project Support Office RAGB ROCE ROI Markering die kan worden gebruikt voor het aangeven van de status van de blootstelling aan een risico, die wordt weergegeven met een kleur: Rood, Amber (oranje), Groen of Blauw Return On Capital Employed (rentabiliteit geïnvesteerd kapitaal) Return On Investment (verhouding tussen het rendement en de investering) RAGB Return On Capital Employed Return On Investment RPA Risk Potential Assessment Risk Potential Assessment SLA Service level agreement (dienstenniveauovereenkomst) Service Level Agreement SRO Senior Responsible Owner (ontleend aan MSP) Senior Responsible Owner SWOT (of sterkte-zwakteanalyse) Analyse van de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen gegeven de situatie SWOT Documentversie van 9

4 Lijst met definities Aanhouden Retention Een risicomaatregel voor een bedreiging. Er wordt een bewuste en opzettelijke beslissing genomen om de bedreiging aan te houden, nadat is vastgesteld dat dat voordeliger is dan actie ondernemen tegen het risico. De bedreiging moet wel blijvend worden bewaakt om te zorgen dat zij aanvaardbaar blijft. Auditcommissie Audit committee Een verzameling onafhankelijke bestuurders die verantwoordelijk zijn voor het bewaken van de integriteit van de financiële verantwoording van het bedrijf; de effectiviteit van de interne auditfunctie van het bedrijf; en de onafhankelijkheid en objectiviteit van de externe auditor; en de effectiviteit van het auditproces. Bedreiging Threat Een onzekere gebeurtenis die een negatieve impact zou kunnen hebben op doelstellingen of benefits. Bedrijfscontinuïteitsbeheer (BCB) Bedrijfscontinuïteitsplan (BCP) Business continuity management (BCM) Business continuity plan (BCP) Een holistisch beheersproces dat potentiële impacts identificeert die de organisatie bedreigen, en een kader biedt voor het opbouwen van veerkracht met het vermogen tot een effectieve maatregel die de belangen van de belangrijkste stakeholders, de reputatie, het merk en de waardetoevoegende activiteiten veiligstelt. Het beheer van herstel of continuïteit in het geval van een ramp. Ook het beheer van het totale proces van training, oefeningen en reviews dat zorgt dat het bedrijfscontinuïteitsplan actueel blijft. Een plan voor snelle en efficiënte hervatting van essentiële bedrijfsoperaties, door het voorschrijven van herstelacties door gespecificeerde herstelteams. Bedrijfsrisico Business risk Niet slagen in het realiseren van de bedrijfsdoelstellingen/benefits. Benefits (toegevoegde waarde / opbrengsten / baten) Benefits De meetbare verbetering als gevolg van een effect dat door een of meer belanghebbenden als een voordeel wordt beschouwd. Business case Business case De (zakelijke) rechtvaardiging van een organisatieactiviteit (strategie, programma, project of operatie), die meestal kosten, benefits, risico s en tijdsplanningen bevat, en waaraan de levensvatbaarheid wordt getoetst. Business Change Manager (organisatieveranderingsmanager) Business Change Manager De rol (in MSP) die verantwoordelijk is voor het benefitsmanagement, vanaf de identificatie tot de realisatie en het waarborgen van de implementatie en inbedding van de nieuwe vermogens die door de projecten zijn geleverd. Meestal toegewezen aan meer dan één individu. Alternatieve benaming: change agent. Calamiteitenplan Contingency plan Een plan dat wordt uitgevoerd als een bepaald risico zich voordoet, om de impact na de gebeurtenis te minimaliseren. Categorieën van risicomaatregelen Risk response category Voor bedreigingen kan de risicomaatregelcategorie reductie, uitsluiting, overdracht, aanhouden of delen van een of meer risico s zijn. Voor kansen kan de risicomaatregelcategorie realisatie, vergroten, exploitatie of delen van een of meer risico s zijn. Communicatieplan Communications plan Een plan voor de communicatieactiviteiten tijdens de organisatieactiviteit (strategie, programma, project of operatie), dat wordt gemaakt en onderhouden. Bevat wanneer, welke, hoe en bij wie informatie rondgaat. Documentversie van 9

5 Corporate governance (ondernemingsbestuur) Corporate governance De doorlopende activiteit van het in stand houden van een degelijk systeem van interne controle, waarmee de leidinggevenden en stafleden van een organisatie waarborgen dat effectieve beheerssystemen, waaronder financiële bewakings- en controlesystemen, zijn ingesteld om de bedrijfsmiddelen, verdiencapaciteit en reputatie van de organisatie te beschermen. CRAMM CRAMM Methodologie en instrument voor het analyseren en beheersen van risico's. CRAMM is oorspronkelijk ontwikkeld door de Britse overheid maar is nu privaat eigendom. Voor meer informatie: Delen Share Een risicomaatregel voor een bedreiging. Moderne leveringsmethoden omvatten gewoonlijk een vorm van risicodeling door de toepassing van een lasten/lustenformule: beide partijen delen de winst (binnen vooraf overeengekomen grenzen) als de kosten lager liggen dan de begroting; en zij delen de lasten (ook weer binnen vooraf overeengekomen grenzen) als de begroting wordt overschreden. Disaster Recovery Planning (noodvoorzieningenplanning) Disaster Recovery Planning Een reeks processen gericht op herstelprocessen, voornamelijk in reactie op natuurrampen. Deze activiteit vormt een onderdeel van het bedrijfscontinuïteitsbeheer, maar niet het geheel. Effect Outcome Het gevolg van verandering, gewoonlijk met invloed op werkelijk gedrag of omstandigheden. Effecten zijn gewenst als het een beoogde verandering betreft. Effecten worden bereikt als gevolg van de activiteiten die zijn ondernomen om de verandering teweeg te brengen. Ernst van het risico Severity of risk De mate waarin het risico de situatie zou kunnen beïnvloeden. Expected value (verwachtingswaarde) Expected value Deze wordt berekend door de gemiddelde impact te vermenigvuldigen met het waarschijnlijkheidspercentage. Exploitatie Exploitation Een risicomaatregel voor een kans. Exploitatie heeft betrekking op het veranderen van de scope, de leveranciers of de specificatie van een activiteit, om zo een gunstig effect te bewerkstelligen. Gateway Reviews Gateway Reviews Onafhankelijke reviews van grote projecten van de overheid in het Verenigd Koninkrijk. Ze zijn verplicht, en vinden plaats op belangrijke beslismomenten binnen de levenscyclus van een project. Horizonscanning Horizon scanning Het systematisch onderzoeken van potentiële bedreigingen, kansen en waarschijnlijke toekomstige ontwikkelingen die in de marge liggen van het huidige denken en plannen. Impact Impact Impact is het gevolg van het werkelijk plaatsvinden van een bepaalde bedreiging of kans. Inherent risico Inherent risk De blootstelling aan een specifiek risico voordat er actie is ondernomen om het te beheren. Issue Issue Een relevante gebeurtenis die heeft plaatsgevonden, die niet gepland was en die actie van het management vereist. Het kan gaan om een probleem, vraag, zorg, veranderingsverzoek of risico dat zich heeft voorgedaan. Issue-actionee Issue actionee Een rol of individu verantwoordelijk voor het beheer en beheersen van alle aspecten van afzonderlijke issues, waaronder de implementatie van de maatregelen die zijn getroffen voor elke issue. Kans Opportunity Een onzekere gebeurtenis die een gunstige impact zou kunnen hebben op doelstellingen of benefits. Documentversie van 9

6 Kwaliteitsborging Quality assurance Borging dat de producten geschikt zijn voor hun doel of voldoen aan de eisen. Management of risk framework (risicomanagementkader) Management of risk framework Legt de context vast waarin risico s worden beheerd, in termen van hoe ze worden geïdentificeerd, beoordeeld en beheerst. Het moet consistent en alomvattend zijn, met processen die zijn ingebed in beheersactiviteiten door de hele organisatie heen. Nabijheid (van een risico) Proximity (of risk) De tijdsfactor van risico s, dat wil zeggen het plaatsvinden van risico's zal op bepaalde tijdstippen aan de orde zijn, en de ernst van hun impact zal afhangen van wanneer ze plaatsvinden. Negatieve benefit Dis-benefit Effect dat door een of meer belanghebbenden als negatief worden beschouwd. Negatieve benefits zijn werkelijke gevolgen van een activiteit, terwijl een risico, per definitie, enige mate van onzekerheid heeft of het werkelijkheid zal worden. Operationeel risico Operational risk Niet slagen in het realiseren van de bedrijfs- /organisatiedoelstellingen, als gevolg van menselijke fouten, systeemstoringen en inadequate procedures en beheer. Output Output Het tastbare of niet-tastbare artefact dat is geproduceerd, geconstrueerd of gemaakt als gevolg van geplande activiteit. Overdracht Transfer Een risicomaatregel voor een bedreiging. Waarbij een externe partij de verantwoordelijkheid neemt voor een aspect van de bedreiging. Procesrichtlijn risicomanagement Risk Management Process Guide Beschrijft de stappen (van Identificeren tot en met Implementeren) en de daarbij behorende activiteiten, die nodig zijn om risicomanagement te implementeren. Product Product Een input of output, tastbaar of niet-tastbaar, die van tevoren kan worden beschreven, en kan worden gemaakt en getest. Ook wel opbrengst of 'deliverable' genoemd. Programma Programme Een tijdelijke, flexibele organisatiestructuur, gevormd voor het coördineren van, besturen van en toezicht houden op de implementatie van een reeks gerelateerde projecten en activiteiten om effecten en benefits op te leveren die betrekking hebben op de strategische doelstellingen van de organisatie. Een programma heeft meestal een levenscyclus van verscheidene jaren. Programmarisico Programme risk Het risico dat gelegen is in het omzetten van strategie op hoog niveau naar nieuwe manieren van werken die benefits moeten opleveren voor de organisatie. Project Project Een tijdelijke organisatie die is opgezet met het doel om een of meer zakelijke producten te leveren volgens een gespecificeerde business case. Projectrisico Project risk Projectrisico s hebben betrekking op het met succes voltooien van het project. Bij deze risico s gaat het meestal om issues die te maken hebben met personen, techniek, kosten, tijdsplanning, resources, operationele ondersteuning, kwaliteit en leveranciers. Realisatie Realisation Een risicomaatregel voor een kans. De realisatie van kansen waarborgt dat potentiële verbeteringen van een organisatieactiviteit worden geleverd. Reductie Reduction Een risicomaatregel voor een bedreiging. Proactieve acties worden ondernomen voor het reduceren van: - de kans dat de gebeurtenis zich voordoet door het uitoefenen van een of andere vorm van beheersing, of - de impact van de bedreiging als die zich zou voordoen. Documentversie van 9

7 Rekenplichtige Accounting Officer Een rol in de publieke sector. Is persoonlijk verantwoordelijk voor de juistheid en correctheid van de financiën waarvoor hij of zij verantwoording moet afleggen; voor het voeren van een passende boekhouding; voor een prudent en economisch beleid; voor het vermijden van verspilling en verkwisting; en voor de efficiënte en effectieve inzet van resources. Dit brengt een verantwoordelijkheid voor bestuurlijke zaken met zich mee, en omvat het zorgen voor risicomanagement en het aannemen ervan door de hele organisatie heen. Restrisico Residual risk Het risico dat overblijft nadat de tegenmaatregel is toegepast. Risico Risk Een onzekere gebeurtenis of reeks gebeurtenissen die, als die zou plaatsvinden, effect zou hebben op het bereiken van doelstellingen. Een risico wordt gemeten door een combinatie van de waarschijnlijkheid dat een waargenomen bedreiging of kans plaatsvindt en de omvang van de impact ervan op de doelstellingen. Risico-actionee Risk actionee Sommige acties kunnen binnen de competentie van de risico-eigenaar misschien niet expliciet beheerst worden; in die situatie moet er een aangewezen eigenaar van de actie zijn om het risico aan te pakken. Hij of zij moet de risico-eigenaar op de hoogte houden van de situatie. Risicobereidheid Risk appetite De unieke houding van een organisatie tegenover het nemen van risico s, die bepaalt welke hoeveelheid risico zij als aanvaardbaar beschouwt. Risicocommissie Risk committee Een verzameling onafhankelijke bestuurders die verantwoordelijk zijn voor het reviewen van de interne controle- en risicomanagementsystemen. Risico-effect Risk effect Een beschrijving van de impact die het risico zou hebben op de organisatieactiviteit als het risico werkelijkheid zou worden. Risico-eigenaar Risk owner Een rol of individu verantwoordelijk voor het beheren en beheersen van alle aspecten van afzonderlijke risico's, waaronder de implementatie van de maatregelen die voor het risico genomen zijn. Risico-evaluatie Risk evaluation Het proces van het zicht krijgen op het netto-effect van de geïdentificeerde bedreigingen en kansen van een activiteit, als ze samen worden genomen. Risicogebeurtenis Risk event Een beschrijving van de gebeurtenis waar een mate van onzekerheid in termen van de bedreiging of kans over bestaat. Risico-identificatie Risk identification Bepaling van wat een risico zou kunnen vormen; een proces waarin bronnen van risico (bedreigingen en kansen) worden opgesomd en beschreven. Risicoschatting Risk estimation Het schatten van de waarschijnlijkheid en de impact van een afzonderlijk risico, waarbij rekening wordt gehouden met vooraf bepaalde normen, streefniveaus, onderlinge afhankelijkheden en andere relevante factoren. Risicologboek Risk Log Zie Risicoregister. Risicomaatregel Risk response Acties die kunnen worden ondernomen om de situatie op een niveau te brengen waar de blootstelling aan risico s aanvaardbaar is voor de organisatie. Deze maatregelen zijn onder te brengen in een aantal categorieën van risicomaatregelen zie Categorieën van risicomaatregelen. Risicomanagement Risk Management Systematische toepassing van principes, aanpak en processen op de taken van het identificeren en beoordelen van risico's, en vervolgens het plannen en implementeren van risicomaatregelen. Documentversie van 9

8 Risicomanagementbeleid Risk Management Policy Een verklaring op hoog niveau die laat zien hoe door de hele organisatie heen wordt omgegaan met risicomanagement. Risicomanagementstrategie Risk Management Strategy Beschrijft de doelen van het toepassen van risicomanagement op de activiteit, het proces dat wordt gekozen, de rollen en verantwoordelijkheden, risicodrempels, de timing van risicomanagementinterventies, de deliverables, de tools en technieken die worden gebruikt en rapportage-eisen. Het document kan ook beschrijven hoe het proces wordt gecoördineerd met andere beheersactiviteiten. Risicomanager Risk manager Een rol of individu verantwoordelijk voor de implementatie van risicomanagement voor iedere activiteit op ieder organisatieniveau. Risico-oorzaak Risk cause Een beschrijving van de bron van het risico, dat wil zeggen de gebeurtenis of situatie die de aanleiding geeft tot het risico. Risicoperceptie Risk perception De manier waarop een stakeholder een risico ervaart, gebaseerd op een verzameling waarden of belangen. Risicoprofiel Risk profile Beschrijft de soorten risico s waar een organisatie mee te maken heeft en de mate waarin ze daaraan is blootgesteld. Risicoregister Risk Register Een dossier van alle geïdentificeerde risico s met betrekking tot een initiatief, waaronder hun status en geschiedenis. Ook wel Risicologboek genoemd. Risicotolerantie Risk tolerance De drempelniveaus van blootstelling aan risico s, die met de passende goedkeuring kunnen worden overschreden, maar die als dat gebeurt, een of andere reactie teweegbrengen (bijv. het rapporteren van de situatie aan het senior management om actie te ondernemen). Risicotolerantielijn Risk tolerance line Een lijn die wordt getrokken op het Risicoprofieloverzicht. Risico s die boven deze lijn uitkomen, kunnen niet worden aanvaard (er kan niet mee worden geleefd) zonder ze te melden bij een hogere autoriteit. Bij een project zou de projectmanager deze risico's melden bij de Senior Responsible Owner. Risk potential assessment (RPA) Senior Responsible Owner (SRO) (programmaverantwoordelijke) Risk potential assessment (RPA) Senior Responsible Owner (SRO) Een standaardverzameling criteria op hoog niveau op basis waarvan de intrinsieke kenmerken en moeilijkheidsgraad van een voorgesteld project worden beoordeeld. Het wordt gebruikt in de Britse publieke sector om de hachelijkheid van projecten te beoordelen en zo te bepalen welk niveau van OGC Gateway Review vereist is. Het enkele individu met verantwoordelijkheid voor het geheel, die moet waarborgen dat een programma zijn doelstellingen behaalt en de geraamde benefits oplevert. Sponsor Sponsor De belangrijkste drijvende kracht achter een programma of project. Sponsorgroep Sponsoring group De belangrijkste drijvende kracht achter een programma, die de investeringsbeslissingen en de steun van het topniveau biedt voor de redenen en de doelstellingen van het programma. Stakeholder (belanghebbende) Stakeholder Elk individu, elke groep of organisatie die een initiatief (programma, project, activiteit of risico) kan beïnvloeden, erdoor kan worden beïnvloed of kan menen erdoor te worden beïnvloed. Statement of internal control (SIC) (verklaring van interne controle) Statement of internal control (SIC) Een verhalende verklaring door de raad van bestuur van een bedrijf, waaruit duidelijk wordt dat er een doorlopend proces is van identificatie en beheer van belangrijke risico s die het bedrijf loopt. Documentversie van 9

9 Strategisch risico Strategic risk Risico dat betrekking heeft op waar de organisatie naar toe wil, op hoe zij daar wil komen, en op hoe zij haar voortbestaan kan waarborgen. Summary Risk Profile (SRP) (risicoprofieloverzicht) Summary Risk Profile (SRP) Een eenvoudig mechanisme om de zichtbaarheid van risico s te vergroten. Het is een grafische voorstelling van informatie die gewoonlijk wordt gevonden in een bestaand Risicoregister. Uitsluiting (preventie, voorkómen) Removal Een risicomaatregel voor een bedreiging. Betreft over het algemeen het wijzigen van een aspect van de organisatieactiviteit, zoals het wijzigen van de scope, de leveringsroute, de leverancier of de volgorde van de activiteiten. Vergroten Enhancement Een risicomaatregel voor een kans. Vergroten van een kans heeft zowel betrekking op de realisatie van een kans als op het verkrijgen van extra voordeel uit de kans. Volwassenheidsniveau Maturity level Een duidelijk gedefinieerd ontwikkelingsplateau richting het bereiken van een volwassen proces (er worden er vaak vijf genoemd: initieel, herhaalbaar, gedefinieerd, gemanaged en optimalisering). Waarschijnlijkheid Probability Dit is de geëvalueerde mogelijkheid dat een bepaalde bedreiging of kans zich daadwerkelijk voordoet, met inbegrip van een schatting van de frequentie waarmee dit zou kunnen voorkomen. Korte verantwoording van de vertaling Bij het vertalen zijn grotendeels dezelfde overwegingen gebruikt als bij de ITIL v3 Glossary Dutch. Verder is er vooralsnog voor gekozen om termen die afkomstig zijn uit andere methodes (zoals Risk Potential Assessment afkomstig uit de OGC Gateway Review TM ) over het algemeen niet te vertalen tot deze methoden met een formele vertaalde Glossary uitkomen. Uitzonderingen zijn termen waarbij een goede Nederlandse vertaling voorhanden is. Voor de vertaling van enkele gemeenschappelijke termen heeft afstemming plaatsgevonden met de vertalers van Managing Successful Programmes (MSP) en PRINCE2 waarvoor dank. Referentiemateriaal en bronnen: ITIL v3 Glossary Dutch PRINCE2 Glossary Vertaling van de 5 e Impressie van het handboek 2007 (1 e druk 2008) PRINCE2 Glossary Vertaling van het handboek 2009 (1 e druk 2009) R.M. Hof; De kleine MSP; tweede oplage 2004 PRINCE2 complete translation list UK rev.9.1 B. Hedeman, G.V. van Heemst, R. Riepma; Projectmanagement op basis van de NCB versie 3; 1 e druk, 1 e oplage, April 2008 Websites, o.a.: wikipedia.org, iate.europa.eu (Inter-Active Terminology for Europe, de interinstitutionele terminologiedatabase van de EU). Reageren of feedback geven Wilt u reageren of feedback geven op dit document dan kunt u op LinkedIn een account aanmaken en lid worden van de M_o_R User Group (NL). Hierop worden issues besproken in discussiegroepen en heeft u de mogelijkheid uw eigen punten in te brengen. Documentversie van 9

MoR Glossary Of Terms - Dutch

MoR Glossary Of Terms - Dutch DEFINITIES Aanhouden Retention Een risicomaatregel voor een bedreiging. Er wordt een bewuste en opzettelijke beslissing genomen om de bedreiging aan te houden, nadat is vastgesteld dat dat voordeliger

Nadere informatie

Programma 14 november middag. Risicomanagement Modellen. Strategisch risicomanagement

Programma 14 november middag. Risicomanagement Modellen. Strategisch risicomanagement Programma 14 november middag Risicomanagement Modellen Strategisch risicomanagement Kaplan 1www.risicomanagementacademie.nl 2www.risicomanagementacademie.nl Risicomanagement modellen Verscheidenheid normen

Nadere informatie

Trefdag ZORG. Meer resultaten. door strategische inzet. van middelen

Trefdag ZORG. Meer resultaten. door strategische inzet. van middelen Trefdag ZORG Meer resultaten door strategische inzet van middelen September 2013 Francis Manas fm@amelior.be Herkenbaar? Aantal projecten neemt toe Projecten zonder link met doelen organisatie: geen fit

Nadere informatie

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Plan Today to be ready for Tomorrow Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Weet u welke risico s uw bedrijf

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT Hoe kunt u uw onderneming beschermen voor gevaren.

BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT Hoe kunt u uw onderneming beschermen voor gevaren. BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT Hoe kunt u uw onderneming beschermen voor gevaren. Business Continuity Plan Handboek J.H. van den Berg M. Baas B U S I N E S S C O N T I N U I T Y M A N A G E M E N T Business

Nadere informatie

J.H. van den Berg. Versie 1.0 Mei 2011

J.H. van den Berg. Versie 1.0 Mei 2011 Versie 1.0 Mei 2011 J.H. van den Berg B U S I N E S S C O N T I N U I T Y M A N A G E M E N T Business Continuity Plan Handboek Vertrouw niet altijd op iemands blauwe ogen. Meiberg Consultancy Bronkhorsterweg

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet projecten,

Nadere informatie

BUSINESS CONTINUITEIT

BUSINESS CONTINUITEIT BUSINESS CONTINUITEIT BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT Tine Bernaerts, Consultant risk management, Amelior Business Continuity Management volgens ISO 22301: Societal Security Business Continuity Management

Nadere informatie

Verandermanagement: Business as Usual

Verandermanagement: Business as Usual Verandermanagement: Samenvatting Voor organisaties is het inmiddels een vast gegeven dat hun processen en producten continue zullen moeten veranderen om zich te kunnen handhaven in een omgeving waar we

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties Benefits Management Continue verbetering van bedrijfsprestaties Agenda Logica 2010. All rights reserved No. 2 Mind mapping Logica 2010. All rights reserved No. 3 Opdracht Maak een Mindmap voor Kennis Management

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

MoP Foundation training

MoP Foundation training MoP Foundation training Tijdens onze MoP Foundation training maakt u op inspirerende wijze kennis met MoP en leert u MoP toepassen op uw eigen portfolio. Onder leiding van onze expert trainers wordt het

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

Individu versus collectief

Individu versus collectief Individu versus collectief Risicomanagement volgens M_o_R Douwe Brolsma nthen! 2010 M_o_R is a Registered Trade Mark of the Office of Government Commerce in the United Kingdom and other countries. Voorstellen

Nadere informatie

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT Groningen, maart 2016 Wim Pauw Risicomanagement Risicomanagement is steeds meer een actueel thema voor financiële beleidsbepalers, maar zij worstelen vaak met de bijbehorende

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

HP ITSM Assessment Services HP Services

HP ITSM Assessment Services HP Services HP ITSM Assessment Services HP Services Uit HP s ervaring met duizenden enterprise-klasse IT-omgevingen blijkt dat periodieke evaluaties essentieel zijn voor uw operationele succes. U dient de juiste serviceniveaus

Nadere informatie

Ontwerpmethodologie LES 2

Ontwerpmethodologie LES 2 Ontwerpmethodologie LES 2 Steve Vanlanduit 20-2-2006 Herhaling titel van presentatie 1 Inhoud les 2 Inleiding projectmanagement Economische aspecten in het ontwerpproces: Kapitaalsinvestering beslissingen

Nadere informatie

Lagant Management Consultants B.V. Presentatie NGI 26 augustus 2003

Lagant Management Consultants B.V. Presentatie NGI 26 augustus 2003 Lagant Management Consultants B.V. Presentatie NGI 26 augustus 2003 1 2 Inleiding Wat is PRINCE2? Organisation Discussie Wat is een project? Improvisatie Uniek Flexibel Vernieuwend Enerverend Chaotisch

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO ONTWIKKELPLANNEN IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO TOOLS IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet projecten,

Nadere informatie

PRINCE2 in duizend woorden

PRINCE2 in duizend woorden PRINCE2 in duizend woorden Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd White paper September 2011 Inhoud 1 Wat is PRINCE2? 3 2 Voordelen van PRINCE2 3 3 Principes 3 4

Nadere informatie

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE BUSINESS ASSURANCE STAKEHOLDERS Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 1 DNV GL 2014 Stakeholders 19 November 2015 SAFER, SMARTER, GREENER

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECTSTART-UPS IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet

Nadere informatie

Wat maakt een project en/of programma succesvol?

Wat maakt een project en/of programma succesvol? Wat maakt een project en/of programma succesvol? Bijeenkomst 4 april 2011 Drs. Sylvie Rath Voor informatie verwijs ik graag naar de website van WagenaarHoes, mijn laatste werkgever (www.wagenaarhoes.nl)

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECT HEALTH CHECKS IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office

Nadere informatie

Business Continuity Management

Business Continuity Management Business Continuity Management Aart Bitter - 14 januari 2014 SAFER, SMARTER, GREENER Praktijk case Wij zijn als bierbrouwerij voorgedragen om onze producten te leveren aan het Holland House tijdens het

Nadere informatie

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL )

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL ) Exameneisen Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL ) Publicatiedatum 1-1-2008 Startdatum 1-3-2007 Doelgroep IT Service Management Practitioner: Release &

Nadere informatie

Dr. Projects Management B.V.

Dr. Projects Management B.V. --009 Dr. Projects Management B.V. Printversie van gepresenteerde beelden van de website www.drprojects.nl Dr. Projects Management Dit is de bundeling van de website presentaties per onderdeel. De diensten

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PMO PROJECT HANDBOEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PMO PROJECT MANAGEMENT OFFICE Een Project Management Office voorziet

Nadere informatie

Waarde creatie door Contract Management

Waarde creatie door Contract Management Waarde creatie door Contract Management Value Next voor opdrachtgever en opdrachtnemer Herman van den Hoogen M: 06-53.96.36.14 www.hoogen- Procurement.com Nick Piscaer M: 06-37.60.03.12 nick.piscaer@ziggo.nl

Nadere informatie

Verzilveren van de baten. De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012

Verzilveren van de baten. De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012 1 Verzilveren van de baten De heilige graal bij projecten en programma s 8-5-2012 Hoofdsponsors Sponsors IPMA-NL Jaarsponsors 3 Workshop Verzilveren van de baten De heilige graal bij projecten en programma

Nadere informatie

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015)

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015) Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID (inwerkingtreding: 1 januari 2015) 2 1. Doelstellingen, proces- & risicomanagement Subthema kwaliteitsbeleid

Nadere informatie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Programme Power De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Agenda Introductie Stedin Historie van Project- en Portfoliomanagement Van Portfoliomanagement naar Programmaregie Waar staan we nu Oog

Nadere informatie

Risico s binnen een project

Risico s binnen een project Risico s binnen een project Alles loopt op wieltjes Je hebt de zaak vanuit alle hoeken onderzocht. Je hebt het al 1000x gedaan Alles is vanzelfsprekend Je weet perfect wat je aan het doen bent, je bent

Nadere informatie

Rollen en verantwoordelijkheden

Rollen en verantwoordelijkheden Rollen en verantwoordelijkheden Rollen en verantwoordelijkheden Project Board De Project Board legt verantwoording af aan het bedrijfs- of programmamanagement over het succes van het project, en heeft

Nadere informatie

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS 26 november 2014 Aart Bitter@ISGcom.nl www.information-security-governance.com Disaster Recovery Plan 2 The Bitter Brew Case To Brew or not to Brew, That s

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

ISO 20000 @ CTG Europe

ISO 20000 @ CTG Europe ISO 20000 @ CTG Europe 31/10/2007 mieke.roelens@ctg.com +32 496266725 1 Agenda 31 oktober 2007 Voorstelling Project Business Case: Doel & Scope Projectorganisatie Resultaten assessments en conclusies De

Nadere informatie

P3M3 Self Assessment. Portfolio, Programma en Project Maturity Model

P3M3 Self Assessment. Portfolio, Programma en Project Maturity Model P3M3 Self Assessment Portfolio, Programma en Project Maturity Model Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Introductie... 2 1. Management Control... 5 2. Benefits Management... 6 3. Financieel Management...

Nadere informatie

1Modelexamen 1. Modelexamen 1

1Modelexamen 1. Modelexamen 1 1Modelexamen 1 Het examen PRINCE2 Foundation wordt in Nederland afgenomen door Stichting EXIN. Om u voor te bereiden op het examen is er een representatief modelexamen bijgevoegd. Het examen bestaat uit

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!! Tom Veerman! Triple A Risk Finance B.V.! 1! Programma! Solvency II stand

Nadere informatie

PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR

PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR PLANET AGILE 17E BPUG SEMINAR. Lean toegepast op PRINCE2 Projectmanagement is waste (maar noodzakelijk) Martin van Borselaer Mens-, organisatie- en procesverbeteraar Projectmanager/verandermanager & coach

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Management van baten Evolutie in denken

Management van baten Evolutie in denken Management van baten Evolutie in denken IPMA interessegroep procesmanagement Versie 0.1 jd0912 Management van baten Setting the direction high Relative market share low low Growth potential high Strategic

Nadere informatie

Strategisch Risicomanagement

Strategisch Risicomanagement Commitment without understanding is a liability Strategisch Risicomanagement Auteur Drs. Carla van der Weerdt RA Accent Organisatie Advies Effectief en efficiënt risicomanagement op bestuursniveau Risicomanagement

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

Managing Quality and Business Risks in Programmes. Mario van Os

Managing Quality and Business Risks in Programmes. Mario van Os Managing Quality and Business Risks in Programmes Mario van Os Mario van Os Mario van Os Programma Kwaliteitsmanager Email: mario@mvanos.nl Afgestudeerd TUE Wiskunde & Informatica 1986 gestart bij Interprogram

Nadere informatie

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen!

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen! De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM- alleen! Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Wat kunt u verwachten? Ontwikkelingen systeemnormen Plug-in

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V.

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V. Ze hebben weer wat nieuws bedacht! 16-04-2003 Quality B.V. 1 Reden van verandering Oude norm was onvoldoende KLANT- & PRESTATIEGERICHT! 16-04-2003 Quality B.V. 2 1 Reden van verandering a. ISO normen iedere

Nadere informatie

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V.

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V. PRINCE2 Symposium: PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen Jan Jaap Cannegieter SYSQA B.V. SYSQA B.V. Operationeel Tactisch Strategisch Testen Requirements Quality assurance Auditing

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 ONLINE QUICK SCAN IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

1/ 5 BE001 13/09/2012 - BDA nummer: 2012-520705 Standaardformulier 14 - NL Implementatie van het process Problem Management

1/ 5 BE001 13/09/2012 - BDA nummer: 2012-520705 Standaardformulier 14 - NL Implementatie van het process Problem Management 1/ 5 BE001 13/09/2012 - BDA nummer: 2012-520705 Standaardformulier 14 - NL Bulletin der Aanbestedingen Publicatieblad van de Federale Dienst e-procurement FOD P&O Wetstraat, 51 B-1040 Brussel +32 27905200

Nadere informatie

Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy

Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy Be prepared for the future Herman Huidink & Hans de Jong TCF / TRM Basics (I) Werkstromen Tax Tax risk management & control Tax reporting & compliance

Nadere informatie

Jan Heunks / Key Result 21-5-2015

Jan Heunks / Key Result 21-5-2015 BESLUITVORMING; HET SPEL OF DE REGELS Jan Heunks / Key Result Als consultant, trainer en coach binnen verschillende organisaties (in)direct betrokken om performance vraagstukken vanuit verschillende invalshoeken

Nadere informatie

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA.

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven Johan Zandhuis SYSQA Start: 1999 Onafhankelijk Quality Assurance in IT 150 medewerkers (en groeiend) 2 SYSQA Operationeel

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Agree & Define (based on ITIL )

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Agree & Define (based on ITIL ) Exameneisen Practitioner s Certificate in IT Service Management: Agree & Define (based on ITIL ) Publicatiedatum 1-3-2008 Startdatum 1-3-2007 Doelgroep IT Service Management Practitioner: Agree & Define

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

OPI-PMO - PROJECT MANAGER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL

OPI-PMO - PROJECT MANAGER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL Functiedetail FUNCTIE : OPI-PMO - Project Manager FUNCTIEFAMILIE : Technology AFDELING : Technology DATUM LAATSTE AANPASSING: mei 2010 FUNCTIETITEL DIRECTE LEIDINGGEVENDE: Senior Program Manager OUDE CODE:

Nadere informatie

BUSINESS RISK MANAGEMENT

BUSINESS RISK MANAGEMENT BUSINESS RISK MANAGEMENT Algemene benadering FEDICT Quick-Win-methode Datum Auteur Versie 24/8/26 A. Huet - A. Staquet V1. Inhoud 1 DOELSTELLING VAN HET DOCUMENT... 2 2 DEFINITIES... 2 3 PRINCIPE... 3

Nadere informatie

IT risk management voor Pensioenfondsen

IT risk management voor Pensioenfondsen IT risk management voor Pensioenfondsen Cyber Security Event Marc van Luijk Wikash Bansi Rotterdam, 11 Maart 2014 Beheersing IT risico s Het pensioenfonds is verantwoordelijk voor de hele procesketen,

Nadere informatie

Projectmanagement update

Projectmanagement update Projectmanagement update Alfred Krol Triple Plus BV Even voorstellen PRINCE2 is a Registered Trade Mark of the Office of Government Commerce in the United Kingdom and other countries. The Swirl logo is

Nadere informatie

Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V.

Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V. Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V. Datum: 15 april 2013 Versie 1.0 1. Inleiding Het Risk & Compliance Charter (charter) bevat de uitgeschreven principes, doelstellingen en bevoegdheden

Nadere informatie

PRINCE2 in duizend woorden. Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd. AXELOS.com. The Stationery Office 2011

PRINCE2 in duizend woorden. Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd. AXELOS.com. The Stationery Office 2011 PRINCE2 in duizend woorden Andy Murray, hoofdauteur van PRINCE2 (2009) en Directeur van Outperform UK Ltd AXELOS.com White Paper September 2011 Inhoud 1 Wat is PRINCE2? 3 2 Voordelen van PRINCE2 3 3 Principes

Nadere informatie

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Wie, wat en hoe Eric Lopes Cardozo & Rik Jan van Hulst sturen naar succes Doel Delen van inzichten voor praktisch operationeel risico management

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level C en D

Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level C en D Oefenopgaven contextuele competenties deel 2, level en e antwoorden van onderstaande oefenopgaven zijn op de laatste bladzijde van dit document te vinden. ito ertification V rnhem OPG Oefenopg context

Nadere informatie

Het Foundation examen

Het Foundation examen Het Foundation examen Proefexamen 1 - Nederlands Mei 2012 Multiple Choice 40 minuten Instructies 1. Getracht moet worden om alle 50 vragen te beantwoorden. 2. Alle vragen moeten op het bijgeleverde antwoordblad

Nadere informatie

Projectmanagementenquête 2007

Projectmanagementenquête 2007 Projectmanagementenquête 2007 Handvatten voor succesvolle projecten 21 maart 2007 Bisnez Management in samenwerking met het IT Trends Institute en de Vrije Universiteit van Amsterdam copyright by Bisnez

Nadere informatie

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016 Portfoliomanagement Management in Motion 7 maart 2016 PMO Institute Julianalaan 55 3761 DC Soest I: www.pmoinstitute.com I: www.thinkingportfolio.nl E: info@pmoinstitute.com Tjalling Klaucke E: tj.klaucke@pmoinstitute.com

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

DEEL I 5.5 PRINCE2. 5.5.1 Definitie project. 5.5.2 Kern van PRINCE2. 5.5.3 Historie. 5.5.4 Scope. 5.5.5 Uitgangspunten

DEEL I 5.5 PRINCE2. 5.5.1 Definitie project. 5.5.2 Kern van PRINCE2. 5.5.3 Historie. 5.5.4 Scope. 5.5.5 Uitgangspunten 5 Projectmanagementmethoden 83 5.5 PRINCE2 Deel I van de beschrijving van PRINCE2 is geschreven door Ron Seegers en gereviseerd en geautoriseerd door Joost Nuijten, bestuurslid van de Prince User Group

Nadere informatie

Prince User Group Nederland. Een ondersteunende cultuur Risicomanagementgedrag volgens M_o_R

Prince User Group Nederland. Een ondersteunende cultuur Risicomanagementgedrag volgens M_o_R Prince User Group Nederland Een ondersteunende cultuur Risicomanagementgedrag volgens M_o_R Voorstellen Douwe Brolsma Trainer, coach en adviseur op het gebied van : Projectmatigwerken Organisatieverandering

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan.

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan. ISO 9001:2015 ISO 9001:2008 Toelichting van de verschillen. 1 Scope 1 Scope 1.1 Algemeen 4 Context van de organisatie 4 Kwaliteitsmanagementsysteem 4.1 Inzicht in de organisatie en haar context. 4 Kwaliteitsmanagementsysteem

Nadere informatie

Nieuwjaarsbijeenkomst MSPUG 19 januari 2016 WELKOM!!!

Nieuwjaarsbijeenkomst MSPUG 19 januari 2016 WELKOM!!! Nieuwjaarsbijeenkomst MSPUG 19 januari 2016 WELKOM!!! Even voorstellen Henk Bosch Getrouwd, kinderen, Nijkerk MBA MPM Lijnfunctie / directie IT-bedrijf Consultancy Programma en projectmanagement Overheid

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 ACCREDITED ASSESMENT IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT

Nadere informatie

BSCAT en Managementsystemen

BSCAT en Managementsystemen BSCAT en Managementsystemen Veiligheidsdag Apply 15 april 2015 1 SAFER, SMARTER, GREENER De praktijk 2 Risicomanagementproces De Deming SAFER, SMARTER, GREENER Risico s zijn ook kansen No Risk no business

Nadere informatie

Testen en BASEL II. Dennis Janssen. Agenda. Wat is BASEL II? Testen van BASEL II op hoofdlijnen

Testen en BASEL II. Dennis Janssen. Agenda. Wat is BASEL II? Testen van BASEL II op hoofdlijnen Testen en BASEL II Dennis Janssen Test Research Centre LogicaCMG 1 Agenda Wat is BASEL II? Testen van BASEL II op hoofdlijnen BASEL II als hulpmiddel om positie testen te versterken Samenvatting 2 1 Basel

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIC ASSESMENT IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt

ISO9001:2015, in vogelvlucht. Door Tjarko Vrugt ISO9001:2015, in vogelvlucht Door Tjarko Vrugt 18-11-2015 - Qemc - Tjarko Vrugt Bron: NEN - Delft 2 DE NIEUWE NEN EN ISO 9001 : 2015 Deze presentatie beperkt zich tot de essentie Sktb besteed in 2016

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

Overview Verander-concepten en het nieuwe MSP

Overview Verander-concepten en het nieuwe MSP Overview Verander-concepten en het nieuwe MSP Drs. Rix M. Hof MBA Management consultant Thesis 2003 over MSP Auteur De kleine MSP MSP, verandermanagement en veranderkunde Stelling: MSP als programma management

Nadere informatie

E.1. Opstarten van een Project (OP)

E.1. Opstarten van een Project (OP) [ppendix E: Health heck - Prince2, editie 2009] E.1. Opstarten van een Project (OP) 1 Zijn de management team rollen toegewezen voor de: D E F G H Executive? Projectmanager? Senior User(s)? Senior Supplier(s)?

Nadere informatie

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 CobiT Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 Control objectives for information and related Technology Lezenswaardig: 1. CobiT, Opkomst, ondergang en opleving

Nadere informatie

Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren

Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren TM PRINCE2 Symposium: Combineren PRINCE2 met PMW en Projectmatig Creëren Bert Hedeman b.hedeman@insights-int.nl PRINCE2TM is a Trade Mark of the Office of Government Commerce Bert Hedeman Partner Insights

Nadere informatie