Kiezen voor de toekomst: hoe doen jongeren dat?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kiezen voor de toekomst: hoe doen jongeren dat?"

Transcriptie

1 Kiezen voor de toekomst: hoe doen jongeren dat? Trends Highlightsrapportage in de van Baarsjes R een kwalitatief onderzoek onder jongeren vóór en na hun keuze voor een hogeschool. Voor: de techniek instituten (CMI, EAS en IBB) van de Hogeschool Rotterdam Contactpersonen: Maria van Holten & Gert-Jan Verboom Auteurs: Joris Schuurman & Hanneke Hövels & Catelijne Soffer YoungWorks, september 2008

2 Inhoudsopgave Inleiding Achtergrond Doelstelling Plan van aanpak Conclusies Keuzeproces algemeen Kiezen voor je toekomst algemeen Profiel- en sectorkeuze Keuze voor een vervolgopleiding Aanbevelingen Kiezen voor je toekomst algemeen Online versus offline Kiezen voor techniek BètaMentality Inleiding Het BètaMentality-model Link met de onderzoeksresultaten Aanvulling op voorgaand onderzoek YoungWorks

3 Inleiding Dit is een samenvatting van de uitkomsten van het onderzoek naar hoe jongeren keuzes maken voor hun toekomst in opdracht van de drie techniek instituten van de Hogeschool Rotterdam (Instituut voor Communicatie, Media en Informatietechnologie; Instituut voor Engineering en Applied Science; Instituut voor Bouw en Bedrijfskunde) in het kader van hbo Sprint. We beschrijven eerst de achtergrond van dit onderzoek (hoofdstuk 1), daarna bespreken we beknopt de conclusies (hoofdstuk 2) en aanbevelingen (hoofdstuk 3) en vervolgens linken we de onderzoeksresultaten aan BètaMentality (hoofdstuk 4) en een aantal onderzoeken door derden (hoofdstuk 5). Voor meer informatie of vragen over dit onderzoek en de resultaten, verwijzen we naar Hanneke Hövels/Joris Schuurman van YoungWorks of Maria van Holten van de Hogeschool Rotterdam YoungWorks

4 1 Achtergrond In dit hoofdstuk beschrijven we de doelstelling en het plan van aanpak voor dit onderzoekstraject. 1.1 Doelstelling De Hogeschool Rotterdam heeft tal van wervingsactiviteiten ontwikkeld om eerstejaars studenten aan te trekken. Vanuit de technische opleidingen is Techniek Plaza ontwikkeld om ervoor te zorgen dat de instroom naar deze opleidingen verhoogd wordt. De instroom van jongeren naar de technische opleidingen blijft namelijk achter. De potentie wordt met name verwacht bij allochtone jongeren en bij meisjes. De centrale doelstelling van de Hogeschool Rotterdam met dit traject is: Aanknopingspunten vinden om meer jongeren, met name meisjes en allochtonen, te boeien voor een technische opleiding aan de Hogeschool Rotterdam, door aan te sluiten bij de manier waarop ze keuzes maken. Op basis hiervan hebben we de volgende onderzoeksdoelstellingen geformuleerd: inzicht krijgen in het keuzeproces van jongeren voor een sector of profiel en vervolgopleiding; inzicht krijgen in de ervaringen van eerstejaars studenten aan de Hogeschool Rotterdam; inzicht krijgen in de beleving van de verschillende hogescholen in de regio; feedback krijgen op al bestaande wervingsactiviteiten en op de nieuwe concepten. Dit levert de Hogeschool Rotterdam uiteindelijk ideeën en suggesties vanuit jongeren op, om de marketing en communicatie te optimaliseren, met speciale aandacht voor allochtonen en meiden. 1.2 Plan van aanpak Om zoveel mogelijk bruikbare antwoorden op alle vragen te krijgen hebben wij gekozen voor groepsgesprekken. Groepsgesprekken leiden namelijk tot een interactieve discussie. Jongeren reageren op elkaars mening en ideeën, waardoor er een sneeuwbaleffect ontstaat: jongeren stapelen idee op idee. De groepsgesprekken zijn verlopen aan de hand van een checklist. De checklist voor het onderzoek is opgesteld door YoungWorks in overleg met de Hogeschool Rotterdam. In de maand juni vonden de groepsgesprekken plaats in lunchcafé la Corbeille in Rotterdam. De gesprekken YoungWorks

5 werden geleid door een ervaren moderator van YoungWorks. Verschillende betrokkenen vanuit de Hogeschool Rotterdam waren bij de bijeenkomsten aanwezig, als observant/toehoorder. Er vonden 8 groepsgesprekken plaats met elk 6 tot 8 jongeren, waarvan: - 4 groepen eerstejaars aan de Hogeschool Rotterdam (hebben al een keuze gemaakt) o 1 groep allochtone meiden o 1 groep autochtone meiden o 1 groep allochtone jongens o 1 groep autochtone jongens - 4 groepen havisten en mbo-ers (moeten nog een keuze maken voor een hogeschool) o 1 groep allochtone meiden o 1 groep autochtone meiden o 1 groep allochtone jongens o 1 groep autochtone jongens Overige selectiecriteria zijn: Allen hebben een technisch profiel of volgen een technische opleiding. Allen zijn afkomstig uit de regio. In de allochtone groepen is zoveel mogelijk een spreiding aangebracht in etniciteit: Surinaams/Antilliaans, Turks/Arabisch, Marokkaans. De deelnemers voor het onderzoek zijn op twee verschillende manieren geworven. De eerstejaars studenten zijn uitgenodigd door de Hogeschool Rotterdam zelf. De overige jongeren zijn geselecteerd uit onze eigen jongerendatabase. In het totaal hebben uiteindelijk 52 jongeren deelgenomen aan de gesprekken YoungWorks

6 2 Conclusies In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste conclusies uit dit onderzoeksproject. 2.1 Keuzeproces algemeen Het ideale keuzeproces van jongeren ziet er als volgt uit: inspiratie oriëntatie bevestiging oriëntatie bevestiging inspiratie Profiel- en sectorkeuze Keuze voor vervolgopleiding Om te zorgen dat jongeren blij en tevreden zijn met hun keuze, is het belangrijk dat ze alledrie de fases (inspiratie, oriëntatie en bevestiging) doorlopen. Voordat je jongeren kunt inspireren moet je altijd eerst hun aandacht trekken (denk aan het AIDA-model). Niet uit dit onderzoekstraject, maar uit recent wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de hersenen van jongeren zich nog ontwikkelen tot aan ongeveer hun 24 s levensjaar. Daarvoor is met name de keuzekwab onderontwikkeld. Het gevolg hiervan is dat jongeren nog niet goed in staat zijn consequenties te overzien van keuzes die ze nu maken voor de toekomst. En dat terwijl ze in deze periode veel keuzes moeten maken die betrekking hebben op hun toekomst (zie voor meer informatie op dit gebied: en De keuzekwab YoungWorks

7 2.2 Kiezen voor je toekomst algemeen Kiezen voor je toekomst vinden jongeren complex, omdat: o het belangrijk is; o er zoveel keuze is (overvloed aan opleidingen); o jongeren nog niet zo goed zijn in lange termijn denken (keuzekwab). De profielkeuze komt uit de lucht vallen. Het is te vroeg om zo n beslissing te nemen. Je kunt zo n keuze nog niet maken. (Rik, mbo, 19 jaar) Je zit dan in de derde en denkt wat moet ik hiermee? Het is een grote keuze op dat moment. (Saskia, eerstejaars student, 18 jaar) Omdat kiezen voor je toekomst complex is, doorlopen jongeren helaas niet altijd (alle) fases zoals benoemd in het ideale keuzeproces. Om met deze complexiteit om te gaan (te versimpelen) hanteren jongeren verschillende keuzestrategieën. We onderscheiden jongeren die doelgericht kiezen, die hun keuze uitstellen en jongeren die zekerheidzoekend kiezen. - Jongeren die doelgericht kiezen hoeven zich maar beperkt te oriënteren en worden bevestigd in hun keuze, waardoor deze redelijk snel gemaakt is. Omdat ze zeker zijn van hun keuze en niet of nauwelijks twijfelen is er in deze groep een kleine kans op uitval. Ik wist al van kleins af aan dat ik architect wilde worden, ik tekende altijd al gebouwen. (Amin, mbo, 17 jaar) - Jongeren die hun keuze uitstellen hebben nooit echt een overtuigende keuze gemaakt voor hun profiel of sector, waardoor ze zich heel breed moeten oriënteren op vervolgopleidingen, wat een keuze maken lastig maakt. Wanneer ze een keuze maken, voelen ze zich niet altijd meteen bevestigd. Deze groep heeft daardoor een grote kans op uitval. Ik heb breed gekozen zodat ik niet hoefde te kiezen. Ik wilde iets waar ik nog alle kanten mee op kan, want ik weet nog steeds niet precies wat ik wil worden. (Linda, havo, 17 jaar) YoungWorks

8 - Zekerheidzoekende kiezers oriënteren zich op een aantal randvoorwaarden (externe factoren) van een opleiding. Echt bevestigd worden ze pas na hun opleiding, wanneer hun wensen uitkomen (bijvoorbeeld goed salaris, status, etc.). Ik had ook deels deze richting gekozen omdat er de meeste kans op werk in zit, gegarandeerd een baan, dat is natuurlijk ook belangrijk. (Nick, havo, 16 jaar) Hieronder geven we het keuzeproces voor elk van de keuzestrategieën schematisch weer: Doelgerichten Intrinsieke inspiratie Gerichte & beperkte oriëntatie nodig Bevestiging Gerichte & beperkte oriëntatie nodig Bevestiging (kleine kans op uitval) Profiel- en sectorkeuze Keuze voor vervolgopleiding YoungWorks

9 Uistellers Brede of geen inspiratie Ongerichte oriëntatie Geen bevestiging: twijfel of uitstel van keuze Hopen op gerichte inspiratie Brede oriëntatie Eventueel bevestiging (grote kans op uitval) Profiel- en sectorkeuze Keuze voor vervolgopleiding Zekerheidzoekers Externe inspiratie Oriëntatie gericht op externe factoren Voorlopige bevestiging Oriëntatie gericht op externe factoren Voorlopige bevestiging (pas echt bij baan) Profiel- De reactie en sectorkeuze van veel jongeren op die complexiteit is een Keuze zekere voor passiviteit: vervolgopleiding ze vinden het lastig om zelf op zoek te gaan naar inspiratie of informatie. Het is dus belangrijk om jongeren hiermee in aanraking te brengen. School is hiervoor het aangewezen kanaal: ze zitten er verplicht en het heeft een duidelijk raakvlak met hun toekomst YoungWorks

10 Keuzes maken is een individuele aangelegenheid, daarom is een persoonlijke benadering belangrijk, zowel bij de profiel- en sectorkeuze als bij de keuze voor een vervolgopleiding. Als we kijken naar de verschillende selectiecriteria zien we een aantal verschillen in het keuzeproces: - mbo-ers zijn meer beroepsgericht bij hun sectorkeuze en de keuze voor een vervolgopleiding. Havisten zijn hier, zeker bij hun profielkeuze, vaak nog veel minder mee bezig: hun toekomst staat nog verder van ze af. - Jongeren worden met name geadviseerd en geïnspireerd door familie. Zijn dit bij autochtone jongeren met name de ouders; bij allochtone jongeren speelt ook de extended familie een grote rol, zoals neven, nichten, ooms en tantes. Eén van de redenen dat ik verpleegkunde ben gaan doen, is omdat mijn oom het ook doet. (Karim, mbo, 23 jaar) 2.3 Profiel- en sectorkeuze Ook bij de profiel- en sectorkeuze is het belangrijk jongeren actief te benaderen: zelf gaan ze niet actief op zoek aangezien hun toekomst nog ver van hen af staat. Je kon naar de decaan toe maar niemand deed het. Wel naar de coördinator. Dan zeg je je keuze en dan laat hij zien wat je erbij kunt nemen. (Zamir, mbo, 19 jaar) Bij de profiel- en sectorkeuze hebben jongeren met name behoefte aan inspiratie (vóór de keuze) en informatie om zich te kunnen oriënteren (op het moment van de keuze): o o Inspiratie: techniek in de brede zin van het woord, laten zien dat het niet moeilijk is, de toepassing ervan, de carrièremogelijkheden en de betekenis van techniek in je dagelijkse leven. Informatie: feitelijke informatie over profielen en bijbehorende opleidingen, moeilijkheidsgraad en toekomstmogelijkheden (beroepen en wat die inhouden, maar ook werkzekerheid, salaris, doorgroeimogelijkheden, etc.). Maar ook welke persoonlijkheidskenmerken je nodig hebt voor een bepaald profiel. Persoonlijke benadering: begeleiding bij keuzes voor je profiel of sector is essentieel omdat jongeren het zelf moeilijk vinden om de consequenties van hun keuze te overzien, maar heeft pas meerwaarde voor jongeren als er naar meer gekeken wordt dan alleen je cijfers. Deze persoonlijke begeleiding wordt lang niet op alle scholen gegeven YoungWorks

11 Doordat veel scholen (nog) niet (genoeg) op een persoonlijke manier begeleiding geven bij de profiel- en sectorkeuze, zijn ouders nu vaak de belangrijkste adviseur bij de profiel- en sectorkeuze. Een decaan geeft geen echt advies. Hij kent je niet en hij weet dus ook niet waar je kwaliteiten liggen. (Nick, havo, 16 jaar) Als we kijken naar de drie verschillende keuzestrategieën die jongeren hanteren om met de complexiteit van de profiel- en sectorkeuze om te gaan, zien we een aantal verschillen: - Jongeren die doelgericht kiezen, zijn al vroeg (intrinsiek) geïnspireerd geraakt, waardoor ze focus hebben in hun oriëntatiefase en snel bevestiging krijgen dat hun keuze de juiste was. - Jongeren die hun keuze uitstellen voelen zich nauwelijks of juist heel breed geïnspireerd, waardoor ze focus missen in hun oriëntatiefase (en de drempel om zich te oriënteren hoger wordt) en vaak hun keuze uitstellen of twijfelen over de gemaakte keuze (echte bevestiging blijft uit). - Zekerheidzoekende jongeren worden vooral door externe factoren (salaris, status, werkzekerheid) geïnspireerd, waarna ze zich ook in hun oriëntatiefase richten op deze externe factoren en (een voorlopige) bevestiging krijgen van hun keuze. 2.4 Keuze voor een vervolgopleiding Jongeren kiezen eerst een vervolgopleiding en dan pas een school. De schoolkeuze is sterk regionaal gebonden. Bij de keuze voor een vervolgopleiding hebben jongeren met name behoefte aan informatie om zich te kunnen oriënteren en willen ze bevestiging dat hun keuze bij hun persoonlijkheid past. Ze hebben dus niet alleen behoefte aan feitelijke informatie maar ook aan zachte informatie, zoals de sfeer op een school. - Informatie: objectieve, betrouwbare informatie over de toelatingseisen en vakken bij een opleiding, de sfeer op een hogeschool, de manier waarop studenten en docenten met elkaar omgaan. - Bevestiging: een school waar je welkom bent en je je thuis voelt, een opleiding die je aankunt en past bij je persoonlijkheid (misschien nog veel keuzemogelijkheden tijdens de opleiding als je het graag breed wilt houden), een toekomstperspectief dat je aanstaat (voorbeelden, verhalen) YoungWorks

12 Ook bij voorlichting en begeleiding bij het kiezen van een vervolgopleiding is een persoonlijke benadering weer key. - Voorlichting op hogescholen: jongeren willen op een hogeschool niet het idee hebben dat ze een nummertje zijn. Ze letten bijvoorbeeld op de manier waarop docenten en studenten met elkaar omgaan. - Begeleiding bij de keuze voor een vervolgopleiding (bijvoorbeeld op middelbare scholen) heeft alleen meerwaarde als deze persoonlijk is. Een beroepskeuzetest moet bijvoorbeeld individueel besproken worden om een rol te spelen in hun keuzeproces. - De studiebeurs lijkt de fysieke belichaming van het woud van keuzes waarin jongeren verdwalen. Ik denk dat de informatieverstrekking wel beter kan. Veel mensen denken zelf niet na over een vervolgopleiding. (Nick, havo, 16 jaar) Ik wilde wel meer weten. Ik wilde weten: wat doe je nou precies? Welke vakken volg je en hoe ziet je week eruit? (Dennis, eerstejaars student, 17 jaar) Wat ik heb gedaan is verschillende scholen bezoeken en dan kijken hoe de sfeer is, of je je thuis voelt. (Christine, mbo, 17 jaar) Persoonlijk en realistisch ( echt ) zijn kernwoorden in wat jongeren belangrijk vinden in de informatievoorziening tijdens het kiezen voor een vervolgopleiding en hogeschool. Als we kijken naar de drie verschillende keuzestrategieën die jongeren hanteren om met de complexiteit van de keuze voor een vervolgopleiding om te gaan, zien we een aantal verschillen: - Doelgerichten weten wat ze willen en kunnen daarom heel gericht en actief op zoek gaan naar informatie over opleidingen die binnen deze focus vallen. Deze informatie speelt met name een rol in de bevestiging van hun keuze. Ze hebben vaak niet veel informatie nodig om bevestigd te worden. Open dagen, brochures en internet zijn hun voornaamste bronnen. - Zekerheidszoekers en uitstellers hebben minder focus in hun zoektocht naar informatie waardoor de drempel om actief op zoek te gaan veel hoger is. De hoeveelheid aan informatie over vervolgopleidingen is overweldigend; veel jongeren weten daarom niet waar ze moeten beginnen met zoeken. - Zekerheidszoekers creëren overzicht door zich te focussen op externe factoren, zoals werkgelegenheid, salaris en doorgroeimogelijkheden. Voor hen zijn familieleden (die weten welke opleidingen werkzekerheid of een goed salaris opleveren) en open dagen de meest belangrijke bronnen YoungWorks

13 - Uitstellers kiezen typisch voor een zo breed mogelijke opleiding; ze kunnen voor hun gevoel dan nog alle kanten op. Deze groep jongeren maakt het meeste gebruik van allerlei bronnen om zich te oriënteren op de mogelijkheden. School (decaan, beroepskeuzetest), open dagen, brochures, meeloopdagen en proefstuderen zijn belangrijke bronnen voor Uitstellers. Doordat een duidelijke bevestiging van hun (voorlopige) keuze uitblijft, blijven ze twijfelen over de betreffende opleiding. Dit levert risico op uitval in hun eerste jaar, als ze dan nog niet de bevestiging krijgen die ze zoeken YoungWorks

14 3 Aanbevelingen In dit hoofdstuk formuleren we op basis van het voorgaande, concrete aanbevelingen voor de Hogeschool Rotterdam. 3.1 Kiezen voor je toekomst algemeen Om jongeren te helpen bij hun keuzeproces moet de informatie afgestemd worden op hun behoeftes. Aan welke informatie ze behoefte hebben hangt af van in welke fase van het keuzeproces ze zich bevinden en van welke keuzestrategie ze (vaak onbewust) hanteren. In onderstaande tabel geven we schematisch weer welke informatiebehoefte jongeren hebben per fase van het keuzeproces: Wat? Techniek inspiratie Oriëntatie profiel- en sectorkeuze Bevestiging profielen sectorkeuze Oriëntatie vervolgopleidingen & school Bevestiging keuze vervolgopleiding Hoe en waarom? Gastcolleges Feitelijke informatie (verband tussen profiel en opleiding, toelatingseisen, toekomstperspectief) Linken aan karakter, persoonlijke eigenschappen Opleidingswijzer Opleidingsbrochures Open dag: praten met studenten en docenten, sfeer proeven Techniekactiviteiten Contact met ouders Internet: feitelijke informatie over opleidingen (aanvulling op brochures) Practica op hogescholen Samenwerking met bedrijfsleven Studiebeurs met persoonlijke routing Meelopen: echt ervaren Proefstuderen Verplichte & persoonlijke begeleiding via school YoungWorks

15 De informatiebehoefte ten aanzien van vervolgopleidingen die jongeren hebben is verschillend per keuzestrategie: Uitstellen van definitieve keuze: overzichtelijke informatie over meerdere opleidingen, inspirerende en onderscheidende beelden per opleiding die interesses en talenten van jongeren aanspreken, nadruk op persoonlijke ontwikkeling en begeleiding tijdens de opleiding, veelzijdigheid van de opleidingen (je kunt er nog van alles mee). Zekerheidzoekend kiezen: nadruk op informatie over baanzekerheid en (start)salaris, carrièremogelijkheden en hoe die toenemen na het hbo (voor mbo-ers, omdat zij anders meteen gaan werken), banen laten zien met status, samenwerkingen met bedrijven uit de regio. Doelgericht kiezen: informatie over opleidingen, vakken, resultaten van projecten (bijvoorbeeld maquettes bij bouwkunde). 3.2 Online versus offline De vorm waarin de informatie wordt aangeboden dient aan te sluiten bij de soort informatie die jongeren zoeken. - De keuze voor een opleiding wordt gemaakt op basis van feitelijkheden en wordt als eerste gemaakt. Internet en brochures zijn geschikte kanalen om feitelijke informatie te verspreiden. - De keuze voor een opleidingsinstelling wordt gemaakt nadat jongeren een opleiding hebben gekozen. Deze keuze wordt gemaakt op basis van gevoel (hoe is de sfeer?). Deze gevoelsinformatie kan alleen persoonlijk worden ervaren en kan dus minder goed via een medium als internet worden verspreid. Wel kun je via internet en brochures een meer gedetailleerd en sprekend beeld geven van de opleiding dan alleen feitelijke informatie, bijvoorbeeld door filmpjes van studenten of resultaten van projecten te laten zien. Het is dan belangrijk om een zo waarheidsgetrouw mogelijk beeld neer te zetten. Deze eerste indruk van de sfeer op een school of opleiding kan jongeren triggeren om vervolgens op een open dag bevestigd te worden dat dit beeld klopt. Meer instroom én minder uitval Niet alleen het vergroten van de instroom van nieuwe studenten, ook het voorkomen van uitval is belangrijk. Een persoonlijke benadering is één van de belangrijkste elementen die jongeren noemen om te kiezen voor een onderwijsinstelling. Wij adviseren om beleid te ontwikkelen op studierichtingen met een hoge uitval, door meer persoonlijke begeleiding aan te bieden. Uitgangspunt bij deze begeleiding moet zijn om elke student op de juiste plek te krijgen. Deze persoonlijke begeleiding kan bijvoorbeeld bestaan uit een intakegesprek aan het begin van hun opleiding met een persoonlijke coach of mentor. Belangrijk is om de belofte die je hiermee doet ook gedurende de rest van het eerste schooljaar waar te maken (zie ook het adviesrapport van de onderwijsraad Een succesvolle start in het hoger onderwijs ). Ook jongeren die hun keuze uitstellen (en daardoor normaliter eerder uitvallen) zullen waarschijnlijk minder uitvallen bij persoonlijke begeleiding, doordat dit meer kans geeft op bevestiging van hun keuze YoungWorks

16 Profiel- en sectorkeuze Begin vroeg! Als jongeren voor hun profielkeuze geïnspireerd worden, is de kans groter dat ze voor een technisch profiel kiezen. Belangrijk is het stereotype beeld van techniek te vermijden (of beter: te veranderen): techniek is moeilijk en je krijgt er vieze handen van. Wanneer de Hogeschool Rotterdam voorlichting wil geven in een vroeg stadium is school een goed kanaal. Ook hier geldt weer: maak het persoonlijk, dan heb je het meeste resultaat. Door het aanbieden van een profielkeuzeworkshop waarbij de behoefte van jongeren het uitgangspunt is (en niet het verkopen van de opleidingen, versterkt de Hogeschool Rotterdam zijn persoonlijke en betrokken imago. Jongeren hebben behoefte aan inzicht in wat de verschillende profielen inhouden en betekenen voor je toekomst. Kiezen voor een vervolgopleiding Benadruk in de communicatie naar mbo-ers de carrièrekansen en het verschil in startsalaris tussen mbo en hbo, om te voorkomen dat ze stoppen voordat ze kiezen voor een hogeschool. Werk bij voorlichting (bv. open dagen) met alumni en studenten. Zij zijn voor jongeren een betrouwbare bron. Wat meeloopdagen en proefstuderen betreft: maak het jongeren makkelijk om zich hiervoor op te geven. Hoe laagdrempeliger om hieraan mee te doen, des te meer vertrouwen jongeren hebben in de oprechtheid van de hogeschool: ze hebben niks te verbergen. Help jongeren tijdens de studiebeurs hun weg te vinden in het woud van informatie. Bijvoorbeeld door hun persoonlijkheid (bijvoorbeeld BètaMentality) te linken aan de routing. 3.3 Kiezen voor techniek Er zijn volgens jongeren verschillende redenen om te kiezen voor techniek: Aanleg je kiest voor techniek omdat je er goed in bent (doelgerichte jongeren). Breed je kunt er nog alle kanten mee op (uitstellers). Baangarantie / werkgelegenheid je kiest voor techniek omdat je veel kans hebt op werk (zekerheidszoekende (en met name allochtone) jongeren). Afzetten (anders dan anderen) je kiest voor techniek omdat je je hiermee kunt afzetten tegen de heersende norm (met name meisjes) YoungWorks

17 Meisjes en techniek Bij de voorlichting over techniek aan meisjes is het belangrijk de activiteiten niet te stereotype meisjesachtig in te vullen. Geef een genuanceerd beeld, zodat meiden die al voor techniek gekozen hebben bevestigd worden in hun keuze en meiden die nog twijfelen geïnspireerd raken. Allochtonen en techniek Allochtonen kiezen vaker voor een opleiding die status oplevert en daarnaast hebben familieleden meer invloed op hun keuze dan bij autochtone jongeren. Het is dus belangrijk om voor de allochtone doelgroep duidelijk het toekomstperspectief te schetsen en de ouders te betrekken in de voorlichting. Wanneer ouders van potentiële allochtone studenten niet positief aankijken tegen techniek is de kans groot dat deze jongere niet voor techniek zal kiezen. Veel allochtonen vallen in de groep jongeren die zekerheidzoekend kiezen: door te kiezen voor een positionering die zich richt op deze groep jongeren bereik je dus ook een grote groep allochtonen. De nadruk in voorlichting voor allochtonen moet liggen op werkzekerheid, status, carrièremogelijkheden en samenwerking met bedrijven uit de regio en trots op de regio. Speciale ouder- of familiedagen helpen om met name niet-technische ouders te laten zien dat techniek meer is dan handen uit de mouwen YoungWorks

18 4 BètaMentality 4.1 Inleiding Om meer jongeren te inspireren tot bètatechniek is meer inzicht nodig in wat hen drijft. Het Platform Bèta Techniek heeft Motivaction en YoungWorks daarom gevraagd een model te ontwikkelen. Het BètaMentality-model brengt in kaart hoe jongeren van 14 t/m 18 jaar staan ten opzichte van een toekomst in de technische of exacte wereld. BètaMentality deelt jongeren in op basis van hun normen en waarden en hun houding ten opzichte van de exacte wereld. Niet alle jongeren lijken per slot van rekening op elkaar. Met het BètaMentality-model bieden we een tool om zo nauwkeurig mogelijk te bekijken welke groep jongeren al rondlopen op een opleiding of bij een bedrijf en wie nog enthousiast te maken zijn om een bètatoekomst te overwegen. BètaMentality komt uit op een indeling van jongeren over vier mentaliteitsgroepen. Natuurlijk is het een model: iedereen is uniek en er zijn altijd onderling verschillen tussen jongeren te vinden, toch lijken jongeren binnen iedere groep in hun ambitie en openheid ten opzichte van de technische en bètawereld sterk op elkaar. Zowel waar het gaat om hun mening over het bètaonderwijs als om hun eigen toekomstoriëntatie. 4.2 Het BètaMentality-model Het model is ontwikkeld op basis van 21 kwalitatieve groepsgesprekken met jongeren en een online enquête onder 750 jongeren. Hieruit kwamen twee dimensies naar voren die bepalend zijn voor de manier waarop jongeren omgaan met en aankijken tegen bètatechniek. Deze dimensies komen terug in de assen van het model: De horizontale as heeft betrekking op de motivatie van jongeren: zijn ze intrinsiek gemotiveerd voor techniek (jongeren willen dingen uit elkaar halen, weten hoe een apparaat of het heelal in elkaar steekt) of juist extrinsiek (techniek is een middel om een externe motivatie te bereiken, bijvoorbeeld status of iets betekenen voor de maatschappij). De verticale as heeft betrekking op de focus van jongeren: ligt hun focus in het nu (zijn ze met name geïnteresseerd in wat ze kunnen leren) of ligt hun focus meer op de toekomst (wat kan ik later worden, maken of bereiken)? Op basis van het onderzoek onderscheiden we vier verschillende types jongeren, zoals weergegeven in de figuur hiernaast YoungWorks

19 4.3 Link met de onderzoeksresultaten Wanneer we de resultaten van dit onderzoek tegen het BètaMentality-model aanhouden, zien we allereerst dat we alleen met de drie bètatypes gesproken hebben. De Non-Bèta s vallen buiten de scope van dit onderzoek, aangezien zij geen technisch profiel of sector hebben gekozen en dus ook geen technische opleiding op een hogeschool overwegen. We zien duidelijke overeenkomsten tussen de drie keuzestrategieën zoals besproken in dit rapport en de bètatypes. Doelgerichten --> Concrete Bèta s Zekerheidzoekers --> Carrière Bèta s Uitstellers --> Geïnteresseerde generalisten Hiermee krijgen we meer inzicht in het keuzeproces per bètatype en vice versa, maar ook in de manier van communiceren over de profiel- en sectorkeuze en de keuze voor een vervolgopleiding. Op de volgende pagina hebben we in kaart gebracht hoe type en keuzestrategie met elkaar verband houden YoungWorks

20 YoungWorks

21 5 Aanvulling op voorgaand onderzoek Om de resultaten van dit onderzoek in een breder kader te plaatsen en de meerwaarde ervan duidelijk te maken, beschrijven we hieronder de aanvullingen op een aantal relevante, eerder uitgevoerde onderzoeken door derden. Meer inzicht in schoolloopbaankeuzes van leerlingen m/v Keuzes monitoren met UP-leerlingenkeuze Januari 2008 VhTo/Universum In dit rapport wordt gesteld dat jongeren de keuze voor hun profiel het meest overleggen met ouders en niet, zoals men zou verwachten, met docenten en decanen. Als aanvulling hierop hebben we geleerd dat het bij de begeleiding van de profiel- en sectorkeuze vooral een persoonlijke benadering belangrijk is. Jongeren hebben vaak het gevoel dat docenten en vooral decanen erg ver van hen afstaan. Bovendien (en daardoor) is de drempel om naar een decaan toe te stappen groot. Ouders kennen je goed en weten wat er wel en niet bij je past. Dit is voor jongeren net zo belangrijk als welke cijfers ze hebben voor bepaalde vakken. In dit rapport wordt geadviseerd om bij vroege profielkeuze (tweede helft van het derde jaar) te verkennen en evalueren waarop deze keuze is gebaseerd. Als aanvulling hierop adviseren wij niet alleen achteraf te verkennen en te evalueren, maar met name ook jongeren inspireren vóór hun profielkeuze. In dit rapport wordt geconstateerd dat meisjes vaker kiezen voor een N&G-profiel dan voor een N&T-profiel. Aan de hand van onze onderzoeksresultaten kunnen we dit verklaren doordat meiden liever niet voor het moeilijkste profiel kiezen (in hun ogen dus N&T-profiel), om de zekerheid te hebben dat ze het wel halen. Deze bevinding sluit aan bij het minder positieve zelfbeeld dat meiden van zichzelf blijken te hebben op het gebied van techniek. In dit rapport wordt gesteld dat de meeste jongeren een profiel kiezen op basis van de vakken die ze het leukst vinden. Uit ons onderzoek blijkt dat aan kiezen voor vakken die jongeren leuk vinden verschillende motivaties ten grondslag kunnen liggen. Jongeren gaan op verschillende manieren om met de complexiteit van de keuze voor hun toekomst. We onderscheiden drie keuzestrategieën: het uitstellen van de definitieve keuze, zekerheid YoungWorks

DE PRAKTIJK: DO S & DON TS

DE PRAKTIJK: DO S & DON TS INLEIDING Het huidige beeld dat jongeren hebben van ict is gebaseerd op een stereotype ict er en staat ver af van de werkelijkheid. Een gevolg is dat steeds minder jongeren kiezen voor een opleiding of

Nadere informatie

ICT-MENTALITY UITKOMSTEN & FOLLOW-UP HANNEKE HÖVELS & JORIS SCHUURMAN 25 NOVEMBER

ICT-MENTALITY UITKOMSTEN & FOLLOW-UP HANNEKE HÖVELS & JORIS SCHUURMAN 25 NOVEMBER ICT-MENTALITY UITKOMSTEN & FOLLOW-UP HANNEKE HÖVELS & JORIS SCHUURMAN 25 NOVEMBER 1. ONDERZOEK 2. ICT-MENTALITY 3. FOLLOW-UP INLEIDING PROGRAMMA 1. ONDERZOEK DOELSTELLINGEN Handvatten bieden om een bredere

Nadere informatie

Adviesmemo s. Groep: Vision Adviesmemo s 1

Adviesmemo s. Groep: Vision Adviesmemo s 1 Adviesmemo s Groep: Vision Adviesmemo s 1 Adviesmemo s Groep: Vision Klas: D03 Datum: Vrijdag 12 juni 2015 Versie: 1.0 Cursus Communicatieonderzoek Docenten Alex Beishuizen & Jonas Moons Namen Studentennummers

Nadere informatie

HET CARE SEGMENTATIEMODEL

HET CARE SEGMENTATIEMODEL JONGEREN IN DE ZORG INLEIDING De zorgsector staat onder druk. Op korte termijn wordt er flink bezuinigd, wat ook gevolgen heeft voor het personeelsbestand. Tegelijkertijd leidt de vergrijzing van het personeelsbestand

Nadere informatie

Het imago van ict. Onderzoek naar keuzemotieven van scholieren. HBO-I Stichting

Het imago van ict. Onderzoek naar keuzemotieven van scholieren. HBO-I Stichting Het imago van ict Onderzoek naar keuzemotieven van scholieren HBO-I Stichting Een initiatief van de VHTO, Landelijk expertisebureau meisjes/vrouwen en bèta/techniek Het project wordt uitgevoerd in het

Nadere informatie

Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor

Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor Adviezen voor studiekiezers op basis van de Startmonitor Conclusies en aanbevelingen op basis van jaarlijks onderzoek naar studiekeuze en studiesucces Jules Warps ResearchNed mei 2012 2012 ResearchNed

Nadere informatie

AOC Terra het Groene Lyceum tweede werkconferentie 14 november 2012

AOC Terra het Groene Lyceum tweede werkconferentie 14 november 2012 AOC Terra het Groene Lyceum tweede werkconferentie 14 november 2012 ontstaan + positie inrichting van de opleiding ontwikkelingsproces stand van zaken Studieloopbaanbegeleiding AOC Terra het Groene Lyceum

Nadere informatie

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK forum beroepsonderwijs 1 oktober 2015 @THNK Vindt u ook wat van het beroepsonderwijs? Praat mee! De volgende bijeenkomst vindt plaats op: n e x t DEC 3 Terugblik op het eerste Forum op 1 oktober met als

Nadere informatie

T O E K O M S T V A K 5 VWO

T O E K O M S T V A K 5 VWO T O E K O M S T V A K 5 VWO In het jaarprogramma voor de vijfde klas kom je een geheel nieuw vak tegen. Dit vak noem je het toekomstvak. Het woord zegt het al: je gaat je bezighouden met je toekomst. Veel

Nadere informatie

EEN OPEN DAG BEZOEKEN

EEN OPEN DAG BEZOEKEN Activiteit voor in de les: EEN BEZOEKEN Middels dit document wil De Haagse Hogeschool de aankomende studenten tools geven om zich goed voor te bereiden op hun studiekeuze via het bezoeken van een Open

Nadere informatie

Introductie. In deze nieuwsbrief. Agenda 2012

Introductie. In deze nieuwsbrief. Agenda 2012 In deze nieuwsbrief 1 Introductie 2 Woord van de Teamleider 3 Aankondiging opening nieuwe kantoor 4 Evaluatie Startdag SK1op1 5 Het VHTO Deze nieuwsbrief is mede mogelijk gemaakt door: Introductie Beste

Nadere informatie

LOB TECHNIEK FRIESLAND

LOB TECHNIEK FRIESLAND LOB TECHNIEK FRIESLAND Aat Stuurman Dimph Rubbens ESTER IS JARIG. VAN HARTE GEFELICITEERD HTTP://WWW.YOUTUBE.C OM/WATCH?V=HLK0OHCY ERE ALGEMENE DOELEN VAKDOCENTEN Verkennen aanknopingspunten eigen vakcurriculum

Nadere informatie

Onderzoek Alumni Bètatechniek

Onderzoek Alumni Bètatechniek Onderzoek Alumni Bètatechniek 0 meting - Achtergrond Eén van de knelpunten op de Nederlandse arbeidsmarkt is een tekort aan technisch geschoolden. De Twentse situatie is hierin niet afwijkend. In de analyse

Nadere informatie

Zeker weten wat je kiest. Een onderzoek naar de huidige stand van zaken rondom de studiekeuzecheck HO

Zeker weten wat je kiest. Een onderzoek naar de huidige stand van zaken rondom de studiekeuzecheck HO Zeker weten wat je kiest Een onderzoek naar de huidige stand van zaken rondom de studiekeuzecheck HO 2 Oberon Colofon Oberon (www.oberon.eu) Edith Hilbink MSc dr. Joke Kruiter Utrecht, augustus 2014 Opdrachtgever

Nadere informatie

STUDIEPERSPECTIEF? Kies slim! Onderzoek naar de wijze waarop jongeren in het voortgezet onderwijs een vervolgopleiding kiezen.

STUDIEPERSPECTIEF? Kies slim! Onderzoek naar de wijze waarop jongeren in het voortgezet onderwijs een vervolgopleiding kiezen. STUDIEPERSPECTIEF? Kies slim! Onderzoek naar de wijze waarop jongeren in het voortgezet onderwijs een vervolgopleiding kiezen. Created by: Powered by: Samenvatting De jeugdwerkloosheid is hoog, jongeren

Nadere informatie

Vakkenpakket- en sectorkeuze

Vakkenpakket- en sectorkeuze Vakkenpakket- en sectorkeuze 3 MAVO 2015-2016 Daniël Kers, decaan Veluws College Twello 4 november 2015 Decaan De decaan in Twello: Dhr. Kers - Arc.kers@veluwscollege.nl - op woensdag aanwezig op school

Nadere informatie

T O E K O M S T V A K 4 HAVO

T O E K O M S T V A K 4 HAVO T O E K O M S T V A K 4 HAVO In het jaarprogramma voor de vierde klas kom je een geheel nieuw vak tegen. Dit vak noem je het toekomstvak. Het woord zegt het al: je gaat je bezighouden met je toekomst.

Nadere informatie

LOB en techniek. Geef jongeren praktijkervaringen die ertoe doen.

LOB en techniek. Geef jongeren praktijkervaringen die ertoe doen. LOB en techniek. Geef jongeren praktijkervaringen die ertoe doen. 5 tips voor een praktijkgericht programma White paper Loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) leert jongeren keuzes te maken die passen

Nadere informatie

Drie vragen over je toekomst. Met partijen het thema profielkeuze op de kaart zetten vanuit het idee samen sterker CONCEPT

Drie vragen over je toekomst. Met partijen het thema profielkeuze op de kaart zetten vanuit het idee samen sterker CONCEPT Drie vragen over je toekomst Met partijen het thema profielkeuze op de kaart zetten vanuit het idee samen sterker CONCEPT Wat? Leerlingen in het voortgezet onderwijs helpen om een goede profielkeuze te

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Theoretische Leerweg. Klas 4 TL/M 2015-2016

Sectorwerkstuk. Theoretische Leerweg. Klas 4 TL/M 2015-2016 Sectorwerkstuk Theoretische Leerweg Klas 4 TL/M 2015-2016 Naam leerling Naam mentor/begeleider Inleiding Met het maken van dit sectorwerkstuk oefen je vaardigheden die je als leerling van het VMBO nodig

Nadere informatie

Informatie-avond HAVO4 Donderdag 24 September 2015

Informatie-avond HAVO4 Donderdag 24 September 2015 Informatie-avond HAVO4 Donderdag 24 September 2015 Opening Slaag/zak-regeling LOB/decanaat Mentorgedeelte PTA, Uitweek, MaS dhr. Zandijk dhr. Zweerink alle mentoren Opbouw Tweede Fase Na onderbouw / basisvorming

Nadere informatie

Management summary Flitspeiling: vervroegde aanmelddatum, studiekeuzecheck en doorstroming.

Management summary Flitspeiling: vervroegde aanmelddatum, studiekeuzecheck en doorstroming. Management summary Flitspeiling: vervroegde aanmelddatum, studiekeuzecheck en doorstroming. Tussen 16 december 2013 en 1 januari 2014 heeft GfK voor het ministerie van OCW een flitspeiling uitgevoerd gericht

Nadere informatie

Onderzoek studie uitval HBO studenten Het belang van een goede studiekeuze. oktober 2011

Onderzoek studie uitval HBO studenten Het belang van een goede studiekeuze. oktober 2011 Onderzoek studie uitval HBO studenten Het belang van een goede studiekeuze oktober 2011 Hoog percentage studie uitvallers Uit cijfers van de HBO-raad blijkt dat gemiddeld 15,8% van de HBO studenten afvalt

Nadere informatie

Audit Beta-beleid. Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop. Opdracht:

Audit Beta-beleid. Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop. Opdracht: Audit Beta-beleid Opdrachtgever: Strabrecht College te Geldrop Opdracht: We willen inzicht krijgen in de voor de school tegenvallende resultaten t.a.v. keuze voor het N-profiel. Inzicht krijgen in de voor

Nadere informatie

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf!

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Meer jonge mensen in de techniek Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Over TechniekTalent.nu TechniekTalent.nu is een samenwerkingsverband van acht technische sectoren met één doel: meer instroom

Nadere informatie

Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015

Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015 Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Het kompas 3 2.1 Aanleiding 3 2.2 Betekenis 3 2.3 Doelen 3 2.4 Definitie van sectoronderzoek gereed 4 2.5 Waarde 4 2.6 Kompas 5

Nadere informatie

Hoe begeleid ik mijn kind bij het maken van een passende STUDIEKEUZE? Gundalyn Hemmink

Hoe begeleid ik mijn kind bij het maken van een passende STUDIEKEUZE? Gundalyn Hemmink Hoe begeleid ik mijn kind bij het maken van een passende STUDIEKEUZE? Gundalyn Hemmink Keuzestress Te grote keuzevrijheid talloze studies hbo en wo Leidt tot keuzestress Voorbeeld keuze-experiment: Wel

Nadere informatie

Techniek voor jongens én meisjes

Techniek voor jongens én meisjes Techniek voor jongens én meisjes Over lesgeven aan jongens en meisjes en stereotiepe beelden over jongens, meisjes en techniek. Anne van de Ven, Science Center NEMO Techniek voor jongens én meisjes Over

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

ZORG VOOR EEN GOEDE CARRIERE Management samenvatting

ZORG VOOR EEN GOEDE CARRIERE Management samenvatting Meer Mannen in de Zorg en een beter imago Een positief imago en volledige awareness van de werkcondities en carriere mogelijkeden in de Zorg Management samenvatting Om meer mannen te kunnen enthousiasmeren

Nadere informatie

Wat wil ik na het Pax Christi College gaan doen??

Wat wil ik na het Pax Christi College gaan doen?? Wat wil ik na het Pax Christi College gaan doen?? Decaan F. Kerkhof september 2015 Het keuzeproces : hoe zit dat in elkaar? Havo 4 en vwo 5 oriënteren door middel van: - www.studiekeuze123.nl - www.startstuderen.nl

Nadere informatie

Het betere werk! De maatschappelijke stage als instrument om de man van de toekomst kennis te laten maken met de zorgsector

Het betere werk! De maatschappelijke stage als instrument om de man van de toekomst kennis te laten maken met de zorgsector Het betere werk! De maatschappelijke stage als instrument om de man van de toekomst kennis te laten maken met de zorgsector Samenvatting Het feminiene imago, arbeidsmarkttekort en gebrek aan kennis vormen

Nadere informatie

Van mbo en havo naar hbo

Van mbo en havo naar hbo Van mbo en havo naar hbo Dick Takkenberg en Rob Kapel Studenten die naar het hbo gaan, komen vooral van het mbo en de havo. In het algemeen blijven mbo ers die een opleiding in een bepaald vak- of studiegebied

Nadere informatie

Instroom en studiekeuze

Instroom en studiekeuze Studeren met een functiebeperking Instroom en studiekeuze December 2012 Expertisecentrum handicap + studie Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Inleiding... 2 2. Cijfers... 3 2.1. Uitval... 3 2.2. Aanvraag

Nadere informatie

OUDERAVOND DINSDAG 17 NOVEMBER 2015

OUDERAVOND DINSDAG 17 NOVEMBER 2015 OUDERAVOND DINSDAG 17 NOVEMBER 2015 2 OUDERAVOND 3 (T)VWO 2015-16 Dinsdag 17 november 2015 Op deze speciale ouderavond voor de leerlingen van klas 3 tvwo en 3 vwo krijgt u informatie over de inrichting

Nadere informatie

Zoek het uit! Opdrachten. Studiekeuze123.nl

Zoek het uit! Opdrachten. Studiekeuze123.nl Zoek het uit! Opdrachten Studiekeuze123.nl Wat denk je zelf? Het maken van een studiekeuze is niet gemakkelijk. Er zijn zoveel mogelijkheden, maar welke studie past goed bij jou? Misschien weet je al jaren

Nadere informatie

Onderzoek burgerinitiatief. Tevredenheid van indieners

Onderzoek burgerinitiatief. Tevredenheid van indieners Onderzoek burgerinitiatief Tevredenheid van indieners In opdracht van: De Raadsgriffier Uitgevoerd door: Team Beleidsonderzoek en Informatiemanagement Gemeente Purmerend Denise Floris Bert Mentink April

Nadere informatie

Ict-Mentality Onderzoek: kansen voor nieuwe doelgroepen in de ict

Ict-Mentality Onderzoek: kansen voor nieuwe doelgroepen in de ict Ict-Mentality Onderzoek: kansen voor nieuwe doelgroepen in de ict Klant: Stichting HBO-i Contactpersonen: Jan Dirk Schagen & Renée Prins Auteurs: Joris Schuurman & Hanneke Hövels YoungWorks, Amsterdam,

Nadere informatie

Checklist studentenwerving Centres of Expertise Centra voor Innovatief Vakmanschap. 3 december 2012

Checklist studentenwerving Centres of Expertise Centra voor Innovatief Vakmanschap. 3 december 2012 Checklist studentenwerving Centres of Expertise Centra voor Innovatief Vakmanschap 3 december 2012 Inleiding Sinds 2011 zijn vier Centres of Expertise en drie Centra voor Innovatief Vakmanschap actief.

Nadere informatie

De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen.

De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen. De grootste uitdaging voor je hersenen vind je in Bergen. Leren én inspireren School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Is n vrijeschool iets voor mij? Straks ga je naar het voortgezet

Nadere informatie

Jongeren & hun financiële verwachtingen

Jongeren & hun financiële verwachtingen Nibud, februari Jongeren & hun financiële verwachtingen Anna van der Schors Daisy van der Burg Nibud in samenwerking met het 1V Jongerenpanel van EenVandaag Inhoudsopgave 1 Onderzoeksopzet Het Nibud doet

Nadere informatie

Onderzoek naar gebruik, waardering, impact en behoefte aan LOB onder scholieren en studenten.

Onderzoek naar gebruik, waardering, impact en behoefte aan LOB onder scholieren en studenten. Onderzoek naar gebruik, waardering, impact en behoefte aan LOB onder scholieren en studenten. 1. Samenvatting Scholieren willen LOB! Dat is goed want loopbaanoriëntatie en begeleiding (LOB) is belangrijk.

Nadere informatie

Informatie-avond vwo4. Welkom

Informatie-avond vwo4. Welkom Informatie-avond vwo4 Welkom Agenda Opening Informatie over V4 Decanaat Internationalisering Mentoren Geslaagd!! Informatieavond VWO6 14 september welkom Het leren in de TF vwo Inzicht Uit het hoofd leren

Nadere informatie

YoungWorks. weet wat jongeren beweegt. & leerconcepten

YoungWorks. weet wat jongeren beweegt. & leerconcepten YoungWorks Academy weet wat jongeren beweegt ONderwijs & leerconcepten InhoudsOpgave 5 YoungWorks Academy, onderwijs en leerconcepten 9 Thema s & Lezingen en presentaties 10 Workshops en trainingen 12

Nadere informatie

Waarom ga je dat doen volgend jaar?

Waarom ga je dat doen volgend jaar? Waarom ga je dat doen volgend jaar? Susanne de Haar, Marlien Douma, Jan-Willem Kalhorn, Michiel Tolboom, Lotte Bonsel Begeleider: Marja ter Wal Inleiding Aan het einde van de middelbare school komt voor

Nadere informatie

Scholingsaanbod voor loopbaanbegeleiders

Scholingsaanbod voor loopbaanbegeleiders Scholingsaanbod voor loopbaanbegeleiders Koning Willem 1 College Professionalisering op het gebied van loopbaanbegeleiding Maart 2014 1 Inleiding/Voorwoord Loopbaan oriëntatie en begeleiding (LOB) is een

Nadere informatie

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent NTERVIEW In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze Doen waar je goed in bent Ieder mens moet regelmatig keuzes maken. Dat begint al met de keuze voor een bepaalde school, een studie of een opleiding.

Nadere informatie

Informatie-avond HAVO4 woensdag 1 oktober 2014

Informatie-avond HAVO4 woensdag 1 oktober 2014 Informatie-avond HAVO4 woensdag 1 oktober 2014 Opening Slaag/zak-regeling LOB/decanaat Mentorgedeelte PTA, Uitweek, MaS dhr. Zandijk dhr. Zweerink alle mentoren Opbouw Tweede Fase Na onderbouw / basisvorming

Nadere informatie

Kiezen op Komst, VMBO 2

Kiezen op Komst, VMBO 2 Kiezen op Komst, VMBO 2 Inleiding In elf korte hoofdstukken helpen we de leerling en u naar een verantwoorde sector-, afdelings- en leerwegkeuze. In ieder hoofdstuk komt een aspect van het keuzeproces

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: Het is toegestaan om (delen van) de informatie uit deze

Nadere informatie

Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren. School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t

Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren. School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Op het ARH Bergen leer je veel meer. Leren én inspireren School voor voortgezet vrijeschoolonderwijs vwo, havo en vmbo-t Is n vrijeschool iets voor mij? Straks ga je naar het voortgezet onderwijs. Voor

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid. Ouders: Studiekiezers: Mijn kind moet zelf kiezen. mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten

Ouderbetrokkenheid. Ouders: Studiekiezers: Mijn kind moet zelf kiezen. mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten Ouderbetrokkenheid Ouders: Mijn kind moet zelf kiezen Studiekiezers: mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten Volwassenen rondom studiekiezer Tweederde 1e jaars zegt: De meeste info over studeren

Nadere informatie

100 DAGEN HR RAPPORTAGE

100 DAGEN HR RAPPORTAGE Concernstaf 100 DAGEN HR RAPPORTAGE Instituut/Dienst Auteur(s) Functie auteur(s) Concernstaf Claudia Gomes Beleidsonderzoeker Datum April 2016 (c) Hogeschool Rotterdam 2016 INHOUDSOPGAVE Samenvattende

Nadere informatie

4-12-2015. Bedoeling infoavond. Welkom INFORMATIEAVOND 3 vwo de Tweede Fase. Historische achtergronden. Tweede fase. Merkbare veranderingen

4-12-2015. Bedoeling infoavond. Welkom INFORMATIEAVOND 3 vwo de Tweede Fase. Historische achtergronden. Tweede fase. Merkbare veranderingen Bedoeling infoavond Na afloop heeft u een beeld van: Welkom INFORMATIEAVOND 3 vwo de Tweede Fase de Tweede Fase als onderwijssysteem het keuzeproces van uw zoon/dochter Tweede fase Voortgezet Onderwijs

Nadere informatie

HET EXCELLENTIEMODEL HOE DENKEN JONGEREN OVER UITBLINKEN? YOUNGWORKS

HET EXCELLENTIEMODEL HOE DENKEN JONGEREN OVER UITBLINKEN? YOUNGWORKS HET EXCELLENTIEMODEL HOE DENKEN JONGEREN OVER UITBLINKEN? YOUNGWORKS Programma 1. Wat is excellentie? 2. Het excellentiemodel 3. Tips 1. WAT IS EXCELLENTIE? WAAR OF NIET WAAR? EXCELLENTIE IS VOOR EEN SELECTE

Nadere informatie

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding regio s-hertogenbosch en omgeving LOB is een verzameling van activiteiten binnen een loopbaangerichte leeromgeving om jongeren actief te laten werken aan hun

Nadere informatie

Inleiding. Keuzes in:

Inleiding. Keuzes in: Keuzes in: 5 Inleiding Tijdens de ouderavond heb ik u uitgelegd hoe de keuzebegeleiding in klas 3 plaats vindt. In dit artikel zet ik de belangrijkste punten nog even op een rij. Mocht u na het lezen ervan

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 356 Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet voortgezet onderwijs BES in verband met het treffen van een overgangsmaatregel

Nadere informatie

Maak afgestudeerden (20-30 jaar) bewust dat een baan in de zorg de mogelijkheid biedt om door te kunnen groeien tot zorgondernemers.

Maak afgestudeerden (20-30 jaar) bewust dat een baan in de zorg de mogelijkheid biedt om door te kunnen groeien tot zorgondernemers. Maak afgestudeerden (20-30 jaar) bewust dat een baan in de zorg de mogelijkheid biedt om door te kunnen groeien tot zorgondernemers. Uitdaging zorgsector: meer zorg voor hetzelfde geld. Vraag zorgsector:

Nadere informatie

INHOUdsopgave ATTRACTING YOUNG PEOPLE TO SCIENCE AND TECHNOLOGY ATTRACTING YOUNG PEOPLE TO SCIENCE AND TECHNOLOGY

INHOUdsopgave ATTRACTING YOUNG PEOPLE TO SCIENCE AND TECHNOLOGY ATTRACTING YOUNG PEOPLE TO SCIENCE AND TECHNOLOGY 2011 INHOUdsopgave ATTRACTING YOUNG PEOPLE TO SCIENCE AND TECHNOLOGY ATTRACTING YOUNG PEOPLE TO SCIENCE AND TECHNOLOGY VOORWOORD 4 1. INLEIDING 5 1.1 Keuze voor bètatechniek 5 1.2 Zonder bèta s geen toekomst

Nadere informatie

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Inleiding In opdracht van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt heeft EIM onderzoek gedaan naar de meerwaarde van diversiteitsbeleid in het onderwijs.

Nadere informatie

Algemene informatie. Beste aanstaande student,

Algemene informatie. Beste aanstaande student, Algemene informatie Beste aanstaande student, Ter voorbereiding op het gesprek vragen we je een korte enquête in te vullen. Met het invullen bevestig je tegelijk je komst naar het kennismakingsgesprek,

Nadere informatie

Jongeren helpen met een juiste studiekeuze: inleefdagen in het Ziekenhuis Maas en Kempen. ZMK en KaSOMK - Mosa-ic

Jongeren helpen met een juiste studiekeuze: inleefdagen in het Ziekenhuis Maas en Kempen. ZMK en KaSOMK - Mosa-ic Jongeren helpen met een juiste studiekeuze: inleefdagen in het Ziekenhuis Maas en Kempen ZMK en KaSOMK - Mosa-ic Wie zijn wij? Ziekenhuis Maas en Kempen twee campussen: campus Bree campus Maaseik Structurele

Nadere informatie

Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants

Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Registeraccountant worden Accountant is een beschermde titel. In Nederland mogen alleen registeraccountants (RA s) en Accountant-Administratieconsulenten

Nadere informatie

Léren door te stromen en aan te sluiten

Léren door te stromen en aan te sluiten Léren door te stromen en aan te sluiten Workshop GoLeWe-conferentie Hasselt, 9 december 2010 MBO Dr. Cees Terlouw Lector Instroommanagement & Aansluiting Directeur LICA HBO Kom verder. Saxion. VO Inleiding

Nadere informatie

Inhoud. 3. aanbevelingen 31 4. De BètaMentality-groepen 34 Colofon 37

Inhoud. 3. aanbevelingen 31 4. De BètaMentality-groepen 34 Colofon 37 Inhoud Inleiding 5 1. vooraf aan het onderzoek 6 2. de groepsgesprekken 10 2.1 Het keuzeproces 10 2.2 Beleving van de verschillende bètawerelden 19 2.3 De werelden in beeld 24 2.4 Link met YoungMentality

Nadere informatie

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN Sport & Business: Medewerker Marketing & Communicatie Medewerker Evenementenorganisatie Nijmegen 2016-17 JOHAN CRUYFF COLLEGE UNIVERSITY INSTITUTE Johan Cruijff

Nadere informatie

Nameting: Studiekeuzegesprekken: wat werkt? Voorstel voor een beroepsgerichte studieadvisering. Penvoerende instelling:

Nameting: Studiekeuzegesprekken: wat werkt? Voorstel voor een beroepsgerichte studieadvisering. Penvoerende instelling: Nameting: Studiekeuzegesprekken: wat werkt? Voorstel voor een beroepsgerichte studieadvisering. Penvoerende instelling: Hogeschool van Amsterdam Domein Media, Creatie en Informatie AMFI- Ingrid Dokter

Nadere informatie

YoungWorks. weet wat jongeren beweegt

YoungWorks. weet wat jongeren beweegt YoungWorks Academy weet wat jongeren beweegt InhoudsOpgave 5 YoungWorks Academy 9 Puberbrein binnenstebuiten & Schooluitval en schoolsucces 10 Communiceren met jongeren & Talent en Excellentie 11 Risicogedrag

Nadere informatie

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen!

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Introductie In een wereld die op alle vlakken steeds meer digitaal verbonden raakt,

Nadere informatie

Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)?

Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)? Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)? Chris Aalberts Internet en sociale media hebben de wereld ingrijpend veranderd, dat weten we allemaal. Maar deze simpele waarheid zegt maar weinig

Nadere informatie

DeDecaan.net. DeDecaan.net. uw decanaat online. DeDecaan.net info@dedecaan.net 030 3200 324

DeDecaan.net. DeDecaan.net. uw decanaat online. DeDecaan.net info@dedecaan.net 030 3200 324 DeDecaan.net DeDecaan.net uw decanaat online Scholieren die een gegronde pakket- en studiekeuze maken. Dat is het doel van iedere decaan. DeDecaan.net ondersteunt u en uw leerlingen om dat doel te bereiken.

Nadere informatie

Beleidsadvies ter vergroting aandeel meisjes en vrouwen in technische opleidingen en beroepen

Beleidsadvies ter vergroting aandeel meisjes en vrouwen in technische opleidingen en beroepen Beleidsadvies ter vergroting aandeel meisjes en vrouwen in technische opleidingen en beroepen INLEIDING Nederlandse meisjes kiezen minder vaak voor opleidingen en beroepen in bèta, techniek of ICT dan

Nadere informatie

Docentenhandleiding Digitale les Studiekeuze123

Docentenhandleiding Digitale les Studiekeuze123 Docentenhandleiding Digitale les Studiekeuze Elk jaar staan veel scholieren voor een belangrijke keuze in hun leven: welke studie ga ik volgen als ik mijn diploma straks op zak heb? Dit lespakket is ontwikkeld

Nadere informatie

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn De toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn bevat vier praktische instrumenten om samen met cliënten te werken aan verbetering of vernieuwing van diensten

Nadere informatie

Evaluatieonderzoek experiment theoretische leerweg vmbo groen

Evaluatieonderzoek experiment theoretische leerweg vmbo groen Evaluatieonderzoek experiment theoretische leerweg vmbo groen Eerste tussenrapportage Ton Eimers Annet Jager Rita Kennis KBA projectnummer [2008.752] Nijmegen, 1 december 2009 Kenniscentrum Beroepsonderwijs

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie staat in het voortgezet onderwijs volop in de belangstelling. De VO raad ziet loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) als

Nadere informatie

Bijlage 4: Pabo-specifieke Kenmerken van studiesucces en studie-uitval in beeld

Bijlage 4: Pabo-specifieke Kenmerken van studiesucces en studie-uitval in beeld Bijlage 4: Pabo-specifieke Kenmerken van studiesucces en studie-uitval in beeld In deze bijlage worden theoretische aanknopingspunten voor de inzet en inrichting van studiekeuze gesprekken binnen dit project

Nadere informatie

Blok 5. Ouderbetrokkenheid, 1 uur

Blok 5. Ouderbetrokkenheid, 1 uur Blok 5. Ouderbetrokkenheid, 1 uur Ouders: Mijn kind moet zelf kiezen Studiekiezers: mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten Volwassenen rondom studiekiezer Tweederde 1e jaars zegt: De meeste

Nadere informatie

Sectorkeuze informatieavond mavo 3. Donderdag 25 september 2014

Sectorkeuze informatieavond mavo 3. Donderdag 25 september 2014 Sectorkeuze informatieavond mavo 3 Donderdag 25 september 2014 Ingrid Voorstellen Mentor en MO onderbouw Bram Decaan Inhoud 1. Onderwijssysteem in Nederland 2. Betrokkenen in het keuzeproces 3. Aansluiting

Nadere informatie

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die:

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die: Mentor informatie Introductie Het Mentoringprogramma is voor studenten die een begeleidingsvraag hebben. Deze begeleidingsvraag kan zeer divers van aard zijn en heeft te maken met schoolse-, persoonlijke

Nadere informatie

DeDecaan.net. uw decanaat online STUDIEKEUZEDAGEN

DeDecaan.net. uw decanaat online STUDIEKEUZEDAGEN STUDIEKEUZEDAGEN is met 600 aangesloten schoollocaties het grootste online netwerk voor keuzebegeleiding. Ruim 2.000 decanen, 11.000 mentoren, 260.000 leerlingen in het voortgezet onderwijs en hun ouders/verzorgers

Nadere informatie

ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS

ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS JONGEREN BEGRIJPEN, MOTIVEREN & UITDAGEN ONZE INSPIRATIESESSIES EN WORKSHOPS Hoe denken jongeren? Hoe kun je ze motiveren? Hoe help je ze hun talenten te ontdekken? Met onze inspiratiesessies en workshops

Nadere informatie

INFORMATIEAVOND INSTROOM 4 VMBO 4 HAVO. 27 november 2014

INFORMATIEAVOND INSTROOM 4 VMBO 4 HAVO. 27 november 2014 DECANAAT INFORMATIEAVOND INSTROOM 4 VMBO 4 HAVO 27 november 2014 Doel van deze presentatie De decanen: W. Bardoul - decaan M. Aarts - stagiaire decanaat Informatie over de profielen Het keuzetraject De

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Als je niet weet waar je heen gaat, eindig je waarschijnlijk ergens anders. Laurence J. Peter. Je weg vinden is dichter bij dan je denkt

Als je niet weet waar je heen gaat, eindig je waarschijnlijk ergens anders. Laurence J. Peter. Je weg vinden is dichter bij dan je denkt Als je niet weet waar je heen gaat, eindig je waarschijnlijk ergens anders. Laurence J. Peter. Je weg vinden is dichter bij dan je denkt INFORMATIE Sector- en Pakketkeuze VMBO 2TL naar 3TL 19.15 19.45

Nadere informatie

Nieuwe kans op extra instroom

Nieuwe kans op extra instroom Nieuwe kans op extra instroom Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn en

Nadere informatie

Annelies Hak decaan HAVO

Annelies Hak decaan HAVO Voorlichting HAVO klas 5 schooljaar 2015-2016 Annelies Hak decaan HAVO hak@hetlyceumvos.nl Studie is geen last minute vakantie Wat kan ik na de HAVO doen? Studeren HBO, MBO Werken Uitstel van studie eventueel

Nadere informatie

Rapportage bij HBO aansluitingsmonitor 2012 2013

Rapportage bij HBO aansluitingsmonitor 2012 2013 Rapportage bij HBO aansluitingsmonitor 2012 2013 Vergelijkende studenttevredenheidsonderzoek voor instroom havo mbo totaal 1 COLOFON Eerstejaarsstudenten afkomstig van toeleverende scholen uit het voortgezet

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid. bij niet-traditionele opleidingskeuzes van dochters. Handreiking voor keuzebegeleiders op vmbo-scholen

Ouderbetrokkenheid. bij niet-traditionele opleidingskeuzes van dochters. Handreiking voor keuzebegeleiders op vmbo-scholen Ouderbetrokkenheid bij niet-traditionele opleidingskeuzes van dochters Handreiking voor keuzebegeleiders op vmbo-scholen Alle kinderen hebben het recht zich optimaal te ontwikkelen en het maximale uit

Nadere informatie

WHITEPAPER FASHION 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING

WHITEPAPER FASHION 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING WHITEPAPER FASHION 75% VAN NEDERLANDERS STAAT OPEN VOOR NIEUWE AANBIEDERS VAN KLEDING 22% VAN NEDERLANDERS IS VOORLOPER OP HET GEBIED VAN KLEDING Vooral vrouwen zijn geïnteresseerd in kleding. Zij zoeken

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING ZEER BELANGRIJK KEUZE NU BEPAALT DE TOEKOMST 35-50% KIEST VERKEERD OP TIJD (= NU) BEGINNEN EN NIET UITSTELLEN!

KEUZEBEGELEIDING ZEER BELANGRIJK KEUZE NU BEPAALT DE TOEKOMST 35-50% KIEST VERKEERD OP TIJD (= NU) BEGINNEN EN NIET UITSTELLEN! SEPTEMBER 2015 KEUZEBEGELEIDING ZEER BELANGRIJK KEUZE NU BEPAALT DE TOEKOMST 35-50% KIEST VERKEERD OP TIJD (= NU) BEGINNEN EN NIET UITSTELLEN! OPLEIDING KIEZEN Orienteren Verkennen Verdiepen Knopen doorhakken

Nadere informatie

Aanbod Huiswerkbegeleiding Educatief Centrum de IJssel Apeldoorn 2015-16

Aanbod Huiswerkbegeleiding Educatief Centrum de IJssel Apeldoorn 2015-16 Aanbod Huiswerkbegeleiding Educatief Centrum de IJssel Apeldoorn 2015-16 Huiswerkbegeleiding voor leerlingen van het Voortgezet onderwijs Wat bieden wij aan? - Geschikte ruimte waar kinderen in alle rust

Nadere informatie

Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1

Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1 Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1 Inleiding Hoeveel en welke studenten (autochtoon/allochtoon) schrijven zich in voor de pabo (lerarenopleiding basisonderwijs) en blijven na

Nadere informatie

Juiste mens, juiste plek. Maak er werk van

Juiste mens, juiste plek. Maak er werk van Juiste mens, juiste plek Maak er werk van Mens & werk De juiste mens op de juiste plek: wie wil dat nou niet? Mensen die goed op hun plek zitten presteren immers beter, hebben meer plezier in hun werk

Nadere informatie

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO Vrouwen in de bètatechniek Traditioneel kiezen veel meer mannen dan vrouwen voor een bètatechnische opleiding. Toch lijkt hier de afgelopen jaren langzaam verandering in te komen. Deze factsheet geeft

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie