OP INNOVATIE. december/2011. Docenten ontwerpen onderwijs. Ook in dit nummer. Spotlight Flexibele licenties voor software en content

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OP INNOVATIE. december/2011. Docenten ontwerpen onderwijs. Ook in dit nummer. Spotlight Flexibele licenties voor software en content"

Transcriptie

1 december/ Ook in dit nummer Spotlight Flexibele licenties voor software en content Best Practices Docenten ontwerpen onderwijs met ICT Techniek Twee hogescholen implementeren Unified Communications DE CONCURRENTIE KRACHT VAN NEDERLAND HENK VOLBERDA (HOOGLERAAR STRATEGISCH MANAGEMENT): NEDERLAND SCOORT NOG ONVOLDOENDE OP INNOVATIE

2 COLOFON Colofon SURF is de gezamelijke kwartaaluitgave van de SURF-organisaties SURFfoundation, SURFnet en SURFdiensten met nieuws en achtergrond informatie over ICT voor het hoger onderwijs en onderzoek. Redactieadres SURFnet bv Postbus DA Utrecht T F Hoofdredactie Maryse Laseroms Redactie Maartje Dekens Marielle Schipper-Heesters Sabrina Vredenberg (eindredactie) Medewerkers (aan dit nummer) Brigitte Bloem Jan Bogerd Marjolein Marchal Daphne Riksen Willem van Valkenburg Martijn Vet Aad van de Wijngaart Ontwerp Volta_ontwerpers fotografie Rob Gieling Diederik van der Laan Roy Lazet Ivar Pel Druk Roto Smeets Abonnement Een gratis abonnement op SURF magazine kan worden aangevraagd via het redactieadres of via het online formulier op 16 SURF magazine gewoon op papier of liever online? SURF is tevens te raadplegen via: SURF verschijnt ook in een Engelstalige editie: ISSN X 18 inkoop INTRODUCTIE FLEXIBELE LICENTIEMODELLEN Licenties voor software en content flexibel afsluiten kan binnenkort via SURFdiensten, dankzij het project Licentiemodellen Next Generation (LMNG). Begin 2012 zal de eerste versie van een volledig vernieuwde licentieomgeving in gebruik worden genomen. Maarten Brouwer, hoofd IT bij Wageningen UR (foto links), legt uit waarom hij dit een stap vooruit vindt. Met LMNG kunnen we makkelijker op het juiste moment de contracten rond hebben voor het gewenste aantal gebruikers. Daarnaast leest u welke nieuwe producten u tegen een aantrekkelijke prijs via SURFdiensten kunt aanschaffen. Wilt u op de hoogte blijven van het laatste nieuws over SURF-licenties? Elk kwartaal kunt u het e-zine Licentienieuws lezen op ISSUU.com/Licentienieuws.

3 INHOUD n o 0 4 best practices Onderwijs leren ontwerpen met ICT Nataša Brouwer en Shirly Berends (UvA) zijn nauw betrokken bij een afgerond project dat docenten leert de beste didactische aanpak te combineren met de juiste ICT-tools. 0 6 Interview De concurrentiekracht van Nederland Nederland scoort als kenniseconomie nog onvoldoende op het gebied van innovatie, aldus hoogleraar Henk Volberda. ICT ziet hij als een belangrijke driver voor onze kenniseconomie. 1 0 Spotlight Flexibele licenties software en content Begin 2012 kunnen instellingen flexibele licenties afsluiten via SURFdiensten. Dat dat voordelen biedt voor zowel leveranciers als afnemers, vertellen IBM en Universiteit van Tilburg. 09 Info Proeftuin supersnel mobiel internetten 12 focus Na zeven jaar stopt SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma 13 Gastcolumn Jan Bogerd: De cloud dringt binnen 14 techniek Unified Communications in het hoger onderwijs 16 Bullets 20 Trendwatching Willem van Valkenburg: Als je steelt, doe het dan goed 20 Agenda Verder in dit nummer: REDACTIONEEL The shift Maartje Dekens Reacties? Grote kans dat u op dit moment SURF magazine in uw handen heeft, terwijl u het leest. Niet zo moeilijk te raden wanneer een blad alleen in gedrukte vorm wordt verspreid. Dat we SURF magazine drukken is overigens een bewuste keuze, aangezien SURF op deze manier elk kwartaal ook niet-virtueel bij u in de organisatie of instelling binnenkomt. Maar, is dat nog wel zo logisch in een tijdperk waarin termen als groen, duurzaam, cloud en online de boventoon voeren? Daarover horen we graag uw mening via onze enquête over de verschijningsvorm en toekomst van SURF magazine. Want, gaat uw voorkeur uit naar een gedrukt nummer dat u bijvoorbeeld gemakkelijk in uw tas kunt stoppen voor onderweg of heeft u liever een online magazine dat u vanaf uw scherm leest of wellicht een app voor een mobiel device? De trend om online te gaan staat natuurlijk niet op zichzelf. We zien deze shift ook plaatsvinden in het hoger onderwijs en onderzoek; steeds meer dienstverlening, producten, communities verhuizen van offline naar online of zelfs naar de cloud. Bladerend in dit nummer valt op dat elk artikel wel een online component bevat. Of we met SURF magazine deze stap gaan zetten, dat is aan u! De enquête vindt u op 03

4 BEST PRACTICES MarchET biedt maatwerk voor docenten Onderwijs leren ontwerpen met ICT Hoe kunnen docenten hun lessen verbeteren met behulp van ICT? Het antwoord begint bij de belangrijkste vraag: wat is het probleem? In het door SURFfoundation gesubsidieerde project MarchET leren docenten keuzes te maken over het gebruik van ICT-tools gecombineerd met de beste didactische aanpak. foto: Diederik van der Laan Als we één ding zeker weten over ICT in het onderwijs, dan is het wel dit: het werkt alleen als het voorziet in een echte behoefte. Dat is dus de basis voor MarchET, zo legt projectleider Nataša Brouwer uit: We hebben onze cursusmodules zo opgezet dat de deelnemer eerst kijkt wát hij precies wil verbeteren in zijn onderwijs. Daarvoor maakt hij tijdens de module een herontwerp en dat voert hij uit in de praktijk. Aan het eind evalueert hij het effect: leren de studenten nu echt beter? Ook de modules zelf zijn samengesteld op basis van wensen van docenten bij de deelnemende instellingen (UvA, HvA, UU, TUE en UM). We vroegen hen in een enquête wat ze belangrijk vinden om te leren over ICT in het onderwijs. De antwoorden hebben we vertaald in vier onderwijsmodules: Samen kennis opbouwen, Begeleiden op afstand, Kennis en inzicht peilen, en Web 2.0-applicaties ofwel sociale netwerken. Nataša Brouwer, projectleider MarchET, Universiteit van Amsterdam Openbaring Toen MarchET (MAke Relevant CHoices in Educational Technology) eind september werd afgesloten, hadden 32 docenten een of meer van deze modules afgerond met veel enthousiasme. Een van hen is Shirly Berends, docent Forensic Sciences bij de UvA en onderwijsadviseur bij NFI Academy. Ze legt uit: Ik gebruik computers veel en graag, maar dat is voor onderzoek. Voor ICT in het onderwijs had ik een didactische update nodig. Die bood MarchET op een goed gestructureerde manier. 04

5 Shirly Berends, docent Universiteit van Amsterdam Haar onderwijsprobleem? De studenten konden al aan mijn tweede collegereeks beginnen voordat ze het tentamen van de eerste gehaald hadden, ook al zaten er maanden tussen. Gevolg: vaak snapten ze niet waar ik het over had, want de stof was diep weggezakt of nooit echt begrepen. Dat is nu anders. Ik laat ze online tentamen doen bij de start van de tweede reeks. Zo focus ik ze op de stof. Als iemand de helft niet blijkt te kennen, gaat hij vanzelf beseffen dat er een probleem is. Voor mij is het ook een waarschuwing wanneer bepaalde vragen slecht gemaakt worden: dan kan ik voor die stof extra tijd vrijmaken. Dankzij de digitale vorm is de diagnostische toets snel en gemakkelijk nagekeken en geanalyseerd. Berends: Ik vond het een openbaring! foto: Diederik van der Laan TPACK Alle modules van MarchET zijn gebaseerd op het TPACK-model. Daarmee analyseer je onderwijsproblemen in drie samenhangende dimensies: techniek, didactiek en inhoud. Brouwer legt uit: Een docent leert hoe hij de vakinhoud inzichtelijk en begrijpelijk kan maken met behulp van ICT en welke didactiek daar het beste bij past. Met TPACK is het mogelijk om iedere onderwijssituatie en docent op een unieke wijze te benaderen. MarchET past ook goed in de opzet van de basiskwalificatie onderwijs (BKO) voor docenten. Bij ons op de Science-faculteit van de UvA is het daar al in geïntegreerd. marchet maakt het mogelijk iedere onderwijssituatie op een unieke wijze te benaderen MarchET geschikt voor uw docenten? Het tijdsbeslag per MarchET-module is 20 à 25 uur, verdeeld over drie maanden en inclusief vijf uur videoconferencing. Het grootste deel van die tijd wordt gevuld met het ontwerpen van onderwijs voor de eigen praktijk. Instellingen die met de modules aan de slag willen, kunnen dat gratis doen. Alle cursusmaterialen, inclusief opdrachten, staan op de site Onderwijsontwerpenmetict.nl. De resultaten van MarchET zijn ook beschikbaar gemaakt via SURFacademy, het professionaliseringsprogramma van SURF. Dat gebeurt onder meer binnen de masterclass ICT-docentprofessionalisering en in de workshop ICT-docentprofessionalisering met TPACK. Nationaal Actieplan e-learning Is MarchET de moeite waard? Berends beantwoordt die vraag met een volmondig ja, en een extra argument: Wanneer ik ICT-tools uitprobeer, word ik zelf zo enthousiast dat de studenten erdoor besmet raken... Aad van de Wijngaart MarchET is een van de projecten van het Nationaal Actieplan e-learning, dat de in-, door- en uitstroom van studenten in het hoger onderwijs wil verbeteren. Universiteiten en hogescholen werken hierbij nauw samen met het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. Het Actieplan wordt uitgevoerd door SURFfoundation in opdracht van VSNU, HBO-raad en het ministerie van OCW. 05

6 INTERVIEW NEDERLAND SCOORT NOG ONVOLDOENDE OP INNOVATIE DE CONCURRENTIE KRACHT VAN NEDERLAND Henk Volberda (Hoogleraar Strategisch management): ict is een belangrijke driver in een kenniseconomie: het faciliteert productiviteitsverhoging foto: Ivar Pel 06

7 Nederland wil een kenniseconomie zijn, maar scoort op het gebied van innovatie nog onvoldoende. Dat vindt Henk Volberda, hoogleraar Strategisch management en ondernemingsbeleid aan de Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit. Als directeur van INSCOPE, Research for Innovation, is hij verantwoordelijk voor het verzamelen van de Nederlandse gegevens voor de Global Competitiveness Index van het World Economic Forum. Wat verstaat u onder een kenniseconomie? Een land met een kenniseconomie concurreert op basis van kennis en innovatie. Zo'n land moet het dus hebben van kennis, toegevoegde waarde, en een goede kenniscirculatie tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid. Een ander kenmerk van een kenniseconomie is dat er flink wordt geïnvesteerd in R&D, kenniswerkers en human capital. Nederland is groot geworden als klassieke industriële economie. Die tijd is voorbij: opkomende economieën kunnen veel efficiënter en goedkoper produceren en hebben ons de afgelopen decennia op dit punt ingehaald. De enige manier waarop wij ons kunnen onderscheiden van lagelonenlanden is door het bieden van toegevoegde waarde. Het is essentieel dat Nederland de omslag maakt naar een kenniseconomie. Als dat niet gebeurt, merken we dat in onze productiviteit en uiteindelijk in onze welvaart. Hoe staat Nederland ervoor, ten opzichte van andere landen? Hoe groot is onze concurrentiekracht? Het World Economic Forum (WEF) meet jaarlijks de concurrentiekracht van 142 landen. Nederland staat in de Global Competitiveness Index 2011 op de 7e plaats. Dat is een lichte verbetering ten opzichte van Het WEF vergelijkt de landen op drie belangrijke pijlers. Allereerst op basiscriteria zoals betrouwbaarheid van de overheid en investeringen in infrastructuur en de kwaliteit van het onderwijs. Vervolgens op efficiency van markten, zoals de financiële en de arbeidsmarkt, en technologische geavanceerdheid. De derde pijler van de concurrentiekrachtindex is innovatie. Nederland is heel sterk in de eerste twee pijlers, maar minder sterk in de derde. Op het gebied van innovatie staan we op nummer 12. Koplopers als Zwitserland, Finland en Zweden scoren veel hoger. We zijn dus bepaald nog geen kenniseconomie. Welke rol speelt ICT in concurrentiekracht en innovatie? ICT is een belangrijke driver in een kenniseconomie: het faciliteert productiviteitsverhoging. Op dat gebied is er in Nederland sprake van een paradox. We scoren hier hoog op het gebied van technologische geavanceerdheid, maar het leidt te weinig tot productiviteitsverbetering. Daardoor is Nederland dit jaar uit de top-10 ranking van het Global Information Technology Report van WEF gezakt, naar de 11e plaats. Het probleem voor Nederland is niet zozeer het ontwikkelen van technologieën, maar ligt juist in het benutten ervan. Opkomende economieën weten daarentegen steeds beter om te gaan met de mogelijkheden van ICT. Daardoor verdwijnt hoogwaardige kennisintensieve dienstverlening uit ons land. Het Erasmus MC bijvoorbeeld besteedt de screening van medische beelden uit aan artsen in India. Ook R&D- en engineeringactiviteiten zijn steeds minder locatiegebonden. Dat is een risico. nederland heeft enorm veel kennis in huis, maar we weten het niet te benutten Hoe kunnen we onze concurrentiekracht verbeteren? We weten uit onderzoek dat investeren in onderzoek en onderwijs het hoogste rendement biedt. Maar geld alleen is niet voldoende. De paradox die we net bij ICT zagen, is namelijk ook van toepassing op innovatie. Gemeten naar het aantal publicaties en patenten staan we in de top-3 van de wereld, maar we zijn ronduit slecht in het aanwenden van die kennis voor het ontwikkelen van 07

8 nieuwe producten en diensten. De doorstroming van kennis naar kunde naar kassa is onvoldoende. Een kwart van het innovatiesucces wordt bepaald door investeringen in R&D en technologie, terwijl driekwart van het innovatiesucces wordt bepaald door de manier van organiseren, managen en inrichten van de arbeid. Ik noem dat laatste sociale innovatie. Investeringen in R&D renderen dus veel meer wanneer tegelijkertijd aandacht wordt besteed aan een passende leiderschapsstijl, adequate organisatievormen en talentmanagement. Om in de top-5 van de Global Competitiveness Index te komen, wat ons Kabinet wil, zullen we veel meer moeten investeren in deze niet-technologische hefbomen van innovatie. Wat vindt u van de plannen van het Kabinet op dit gebied? Er zijn dit jaar veel plannen gepresenteerd: het topsectorenbeleid, de DigitaleAgenda.NL en de Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap. Minister Verhagen maakt echte keuzes en betrekt ook bedrijven bij zijn plannen. Dat heeft zijn charme: zo worden de plannen meer vraaggestuurd. Ik zie ook dynamiek en actiegerichtheid in de topsectoren. Zelf neem ik als wetenschapper deel aan het topteam Hoofdkantoren, en ik zie van dichtbij dat er meer betrokkenheid en actie is dan voorheen in het Innovatieplatform. Maar ik heb daarbij wel kanttekeningen: ook in andere sectoren vindt innovatie plaats. Daarnaast mis ik aandacht voor de thema's die gemeenschappelijk zijn voor meerdere sectoren. Zoals ICT, wat een belangrijke rol speelt in bijvoorbeeld de topsectoren water, chemie en hightech. Ook het up-to-date houden en intensiveren van kennis, de human capital agenda, speelt in alle sectoren. Het zou goed zijn een sociale innovatieagenda te ontwikkelen als dwarsdoorsnede van de topsectoren. We moeten ervoor waken dat iedere topsector zijn eigen wiel gaat uitvinden. de doorstroming van kennis naar kunde naar kassa moet beter en onderzoekers in het bijzonder, zijn gebaat bij optimale ondersteuning maar krijgen die vaak niet. Ze zitten in allerlei keurslijven, want ze geven ook onderwijs en zitten in besturen. Ze missen de vrijheid om hun kennis te etaleren en te gebruiken. Zo win je de Nobelprijs niet. Daphne Riksen Innoveren 3.0: Slimmer managen, organiseren en werken Henk Volberda en Menno Bosma (Mediawerf, 2011) In de overheidsplannen zijn extra investeringen voorzien in grootschalige onderzoeksfaciliteiten, waaronder de ICT-onderzoeksinfrastructuur. Gaat dit helpen? Een goede ICT-onderzoeksinfrastructuur is belangrijk voor de onderzoeksproductiviteit. Dat vraagt om coördinatie. Als breed platform is SURF daar uitermate geschikt voor. Maar ik wil hier graag een pleidooi houden om het niet bij een goede infrastructuur te laten. Kenniswerkers, Global Competitiveness Index en Global Information Technology Report: IT Industry Competitiveness Index: DigitaleAgenda.NL: bit.ly/ruolxc Strategische Agenda Hoger Onderwijs: bit.ly/vwhet1 08

9 info Proeftuin supersnel mobiel internetten Dit najaar hebben KPN en SURFnet een overeenkomst gesloten voor gezamenlijk onderzoek naar betere integratie van mobiele netwerken op internet en de invoering van de nieuwe generatie internet adressen (IPv6). Zij willen samen kennis en ervaring opdoen met de mogelijkheden van nieuwe, zogenaamde 4e generatie, mobiele netwerken. Ook willen ze samen een extra stimulans geven aan de invoering van de nieuwe generatie internetadressen (IPv6) in Nederland. Mobiele netwerken Mobiele communicatie speelt een steeds belangrijker rol in het hoger onderwijs en onderzoek. Voor het nieuwe werken en leren is een onbeperkte en hoogwaardige toegang tot het internet van groot belang. SURFnet en KPN gaan onderzoeken hoe draadloze netwerken zoals UMTS, Wi-Fi en het nieuwe LTE daartoe beter kunnen worden geïntegreerd met het SURFnet-netwerk en daarmee ook het internet. Nog voor het einde van dit jaar wordt een eerste pilot opgezet waarbij de mobiele breedbandinfrastructuur van KPN, op basis van eduroam authenticatie, zo naadloos mogelijk wordt gekoppeld aan de netwerkinfrastructuur van SURFnet en aan de Wi-Fi netwerken van de universiteiten die in het onderzoek meedoen. SURFnet en KPN willen hiermee kennis en ervaring opdoen met het gebruik van nieuwe mobiele netwerken in onderwijs en onderzoek. Toegang ICT-toepassingen Beide partijen geloven in de voordelen van het nieuwe werken en leren waarin studenten en onderzoekers overal en altijd op hun manier kunnen leren en samenwerken. Mobiele netwerken kunnen hieraan bijdragen door studenten en medewerkers bij Nederlandse instellingen voor hoger onderwijs en onderzoek op een eenvoudige, veilige en vertrouwde wijze toegang te geven tot moderne ICT-toepassingen. De gebruikersgroep van SURFnet is eerder uitermate geschikt gebleken om een voortrekkersrol te spelen bij de invoering van nieuwe netwerkdiensten. Het internet zelf is hiervan het bekendste voorbeeld. IPv6 SURFnet stimuleert al jaren het gebruik van IPv6 bij kennisinstellingen in Nederland en daarbuiten. Het SURFnet-netwerk ondersteunt IPv6 al sinds 2001, maar veel instellingen en bedrijven zijn nog niet zo ver. Inmiddels wordt de overgang naar IPv6 urgent, aangezien de IPv4 adressen bijna op zijn. SURFnet en KPN willen de implementatie van IPv6 daarom versnellen. Om een snelle en gedegen overgang ook voor KPN mogelijk te maken zal SURFnet, via het RIPE NCC, een reeks IPv4 adressen aan KPN overdragen om zo een belangrijke stimulans tegeven aan de noodzakelijke tijdige invoering van IPv6 in Nederland. De resultaten van het onderzoek zullen voor algemeen gebruik beschikbaar zijn. Martijn Vet bit.ly/tqvsao 09

10 SPOTLIGHT Nieuwe omgeving SURFdiensten in januari in de lucht Licentiemodellen Next Generation Begin 2012 levert SURFdiensten een nieuwe omgeving op waarmee instellingen flexibel licenties voor software en content kunnen afsluiten. In het systeem, dat de naam Licentiemodellen Next Generation draagt, kunnen leveranciers op hun beurt hun producten meer op maat aanbieden. Zo wil SURFdiensten instellingen én aanbieders beter van dienst zijn. Het project Licentiemodellen Next Generation (LMNG), dat in 2008 van start ging, speelt in op wensen van zowel het hoger onderwijs als aanbieders van software en content. Bij de Universiteit van Tilburg staat flexibiliteit al een tijd hoog op het verlanglijstje. IT-manager Corno Vromans: Tot nu toe konden we via SURFdiensten alleen licenties afsluiten met een vaste looptijd, meestal drie tot vier jaar. Maar in bepaalde situaties is dat helemaal niet handig. Momenteel zijn wij bijvoorbeeld Novell-software aan het uitfaseren. foto: Roy Lazet LMNG speelt in op trends als SaaS en cloud computing Wanneer in 2012 onze overeenkomst afloopt, zijn wij waarschijnlijk nét niet klaar. Dan wil je zo'n contract voor een paar maanden kunnen verlengen. SaaS Het afsluiten van licenties voor verschillende groepen is een andere vorm van flexibiliteit die instellingen graag willen: hetzij voor individuele gebruikers, dan wel per faculteit, voor de hele campus of met meerdere instellingen samen. Dat heeft voor ons twee voordelen, legt Corno Vromans uit. Corno Vromans, IT-manager, Universiteit van Tilburg 10

11 Faculteiten kunnen in het vervolg hun eigen licenties afsluiten en administratief afhandelen, in plaats van via de IT-afdeling. En het is goedkoper als alleen die faculteit van de software gebruik maakt. Nu sluit je nog vaak een licentie af voor de hele universiteit terwijl een grote groep mensen het product nooit zal gebruiken. Daarnaast speelt LMNG in op trends als SaaS (Software as a Service) en cloud computing. Als IT-organisatie kun je niet langer voorschrijven welke software op welk device een student of medewerker moet gebruiken, zegt Corno Vromans. Zij willen dat zelf bepalen. Dat vraagt om afrekenen per tijdseenheid, op basis van werkelijk gebruik. Software consolideren LMNG biedt SPSS-leverancier IBM de mogelijkheid beter in te spelen op de wensen van het hoger onderwijs, vertelt Leo Lans, IBM Business Analytics Benelux Country Manager SPSS. Deliverymodellen als cloud en SaaS sluiten goed aan op de kernactiviteiten van het hoger onderwijs. Medewerkers willen ondersteuning van hun processen, zonder zich bezig te hoeven houden met welke softwarecomponenten ze daarvoor nodig hebben. Je kunt bijvoorbeeld door informatiepatronen van je studentenpopulatie te analyseren voorspellen welke studenten risico lopen uit te vallen. Op basis daarvan kun je dan tijdig actie nemen. Nu heb je voor zo n drop-out voorspellingsmodule nog een complete SPPS-licentie nodig, straks kan dat een hele mooie SaaS-oplossing zijn. Accountmanager Esther Hendrichs van IBM voegt daaraan toe: Via SaaS kunnen we onze softwarecomponenten consolideren in oplossingen en gebruikers op de best mogelijke manier ondersteunen. Dynamiek IBM wil ook inspelen op de dynamiek in het hoger onderwijs. Esther Hendrichs: Het hoger onderwijs heeft behoefte aan licenties voor de duur van een onderwijssemester of een onderzoeksproject. We zijn blij dat SURF met LMNG een vehikel maakt dat die flexibiliteit ondersteunt. Om daaraan invulling te geven werkt IBM, dat SPSS in 2009 overnam, nauw samen met SURFdiensten. SPSS was 21 jaar geleden de eerste leverancier die samen met SURF een licentiemodel ontwikkelde foto: Diederik van der Laan Leo Lans en Esther Hendrichs, IBM voor het hoger onderwijs, vertelt Leo Lans. Nu werken we opnieuw intensief samen aan nieuwe typen SaaS-oplossingen die we via LMNG kunnen aanbieden. Kanttekeningen Ook Corno Vromans van de Universiteit van Tilburg kijkt uit naar het beschikbaar komen van de nieuwe LMNG-omgeving, al heeft hij er enkele kanttekeningen bij: Flexibilisering is een goede zet, maar voor een grootschalige overstap naar SaaS en cloud computing moet SURFdiensten nog veel verder gaan. Via LMNG kun je alleen de licentie afsluiten, daarna moet de aanbieder je nog toegang verlenen tot zijn online dienst. Ik wil à la minute van de software gebruik kunnen maken. Ander manco van het systeem is dat het niet gekoppeld is aan de SURFfederatie, waardoor je niet met je eigen instellingsaccount kunt inloggen. De federatieve koppeling zal waarschijnlijk onderdeel uitmaken van een nieuwe release van het systeem, zodat gebruikers kunnen inloggen met hun eigen instellingsaccount. Daphne Riksen > over SURFdiensten > LMNG. Lees het artikel Inkoop op pagina 18 11

12 FOCUS Na zeven jaar stopt SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Kies en win! Na zeven jaar komt er per 1 januari 2012 een einde aan de OCW-subsidie voor het SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma. Met gemiddeld vijftig projecten per jaar heeft het programma, samen met instellingen en marktpartijen, een flinke stimulans kunnen geven aan ICT-innovatie in het onderwijs. Als het aan programmamanagers Petra Boezerooy en Madelief Keyser ligt, zal de zorgvuldig opgebouwde samenwerking op het gebied van innovatie zeker een vervolg krijgen. Maar we moeten niet op alle onderwerpen willen samenwerken. Veel beter is het om een weloverwogen selectie te maken van de terreinen waarop je winst kunt behalen als je samen optrekt. Ons motto: Kies en win! ICT-innovaties Door de bundeling van de kennis en kunde van SURFnet en Kennisnet is het Innovatieprogramma in staat geweest om van primair tot hoger onderwijs naar de impact van ICT-innovaties op het onderwijs te kijken. Vele verkenningen werden uitgevoerd. Op basis van pilots is een groot aantal educatieve ICT-toepassingen ontwikkeld, onder meer op het gebied van video, mobiel leren, cloud computing, serious gaming, virtuele werelden en augmented reality. Toepassingen die het onderwijs leuker, interessanter en effectiever kunnen maken en waarover het hele onderwijs in Nederland kan beschikken. Gedurende de looptijd van het programma zijn diensten ontstaan als MediaMosa, Teleblik en SURFgroepen. Proeftuin Keyser, programmamanager bij Kennisnet: Met het Innovatieprogramma hebben we zeven jaar lang instellingen kunnen helpen innovatieve toepassingen praktisch in te zetten, sneller dan 12

13 GASTCOLUMN zonder het programma mogelijk was geweest. Een waardevolle proeftuin voor innovatieve ideeën. Het bood ruimte voor experimenteren. We deelden kennis en ervaring. We inspireerden elkaar binnen het zorgvuldig opgebouwde netwerk. Soms liepen we iets te ver vooruit, vult Boezerooy, programmamanager van SURFnet, aan. Zoals bij 3D-printing. Een aantal jaar geleden was dat technisch net mogelijk en daarom nog erg kostbaar. En soms word je ingehaald door de realiteit. Zoals bijvoorbeeld bij de ipad het geval was. Die ontwikkeling ging sneller, dan wij voorzien hadden. Maar veel zaken hebben we goed gescout. Denk aan het gebruik van video in het onderwijs, cloud computing en mobiel leren. Geen duizend bloemen Samenwerking tussen organisaties is niet altijd even gemakkelijk. Het kost tijd om elkaar te leren kennen en om zaken goed op elkaar af te stemmen. Je hebt te maken met verschillende bedrijfsculturen. Daarin moet ieder zijn of haar weg vinden. Boezerooy: De samenwerking tussen SURFnet en Kennisnet is zo waardevol gebleken, dat ik hoop dat we verder kunnen gaan. Maar willen we er meerwaarde uit blijven halen, dan moeten we zorgvuldig de onderwerpen kiezen waarop we samenwerken. Het is daarom ons plan om een gezamenlijke trendmonitor op te zetten. Een gezamenlijke trendmonitor biedt input voor samenwerking in de toekomst De gemeenschappelijke onderwerpen in de top 10 kunnen we vervolgens grondig onderzoeken of ze zich lenen voor mogelijke samenwerking. Keyser is het daarmee eens: We moeten geen duizend bloemen willen laten bloeien. Daarom is ons motto voor de toekomst: Kies en win. We moeten een weloverwogen selectie maken van de terreinen waarop we winst kunnen behalen door samen te werken. Brigitte Bloem : De cloud dringt binnen JAN BOGERD Bestuurslid Hogeschool Utrecht Bij Apple kun je voor 79 cent HU Rooster kopen. Met die app kunnen onze studenten hun eigen collegerooster op de iphone zien. Hij is ontwikkeld door een van onze tweedejaars informatica, ongevraagd, gewoon omdat hij hem zelf wou gebruiken. Maar ja, hij werkt alleen op de iphone. We kregen dus vragen van studenten, waarom we die mogelijkheid niet bieden voor Android-telefoons. Daar worden we als instelling dus op aangekeken, hoewel het ging om een privé-initiatief. Hier zie je hoe de public cloud ons onder druk zet. In de jaren 90 lag het initiatief tot ICT nog bij de instellingen, die met PC privé-projecten de computer bij de mensen thuis wilden krijgen. Anno 2012 is het opstarten van een pc al teveel werk. Je wilt je telefoon uit je broekzak halen en meteen kunnen zien of het zin heeft om naar school af te reizen. Dat is bij ons inmiddels dagelijkse realiteit. De druk komt niet alleen van studenten, maar ook van medewerkers die digitaal samen willen werken. De hogeschool heeft daarvoor SharePoint, maar je ziet nu dat docenten steeds vaker gebruikmaken van Google Apps, Dropbox allemaal cloudtoepassingen, die altijd en overal voor iedereen beschikbaar zijn. De cloud stormt de klas binnen. Als studenten zeggen: we maken ons werkstuk wel gezamenlijk met Google Apps, dan moet de docent zich afvragen hoe hij in dat traject kan meekijken. Misschien moet hij dan zelf wel op dat soort applicaties overstappen en wij ook. Als instelling heb je natuurlijk te maken met security, intellectueel eigendom et cetera. Maar de behoeften van studenten en docenten moeten we niet de kop indrukken: we moeten ernaar luisteren om samen tot goede oplossingen te komen. De cloud binnenlaten betekent ook de cloud ondersteunen! 13

14 TECHNIEK In een oogopslag zien welke collega s bereikbaar zijn Unified Communications in het hoger onderwijs Eind 2010 organiseerde SURFnet een wedstrijd waarbij instellingen met hun Unified Communications-implementatie euro konden winnen. Twee prijswinnaars komen aan het woord over hun benadering van UC. De integratie van zaken als , instant messaging, telefonie en videoconferencing, bekend onder de verzamelnaam Unified Communications (UC) staat aan de vooravond van een doorbraak. Veel universiteiten en hogescholen zijn er al mee bezig. Daarbij is het onderdeel presence een verbindende factor: in één oogopslag zien of een collega bereikbaar is en op welke manier. Daarom schreef SURFnet eind 2010 een wedstrijd uit, waarmee de origineelste UC-oplossingen werden beloond met euro. We belichten twee winnaars die ieder op hun eigen manier UC hebben ingezet: Hogeschool Windesheim en Fontys Hogescholen. Upgrade telefooncentrale Bij Hogeschool Windesheim was de telefooncentrale sterk verouderd. De Digitale IP-centrale had ook een upgrade nodig. Bovendien was er een duur licentiemodel, zegt Robert Kremer, manager frontoffice. Daarnaast heeft Windesheim net als veel instellingen te maken met teruglopende budgetten. Daardoor moeten we goed kijken hoe we geld kunnen besparen, ook op het gebied van telefonie. Verder was er uitbreiding in de vorm van nieuwbouw en er moesten nieuwe nummerreeksen komen. Uiteindelijk heeft Windesheim tienduizend 088-nummers aangekocht. Ten slotte was er ook een duidelijke vraag naar nieuwe functionaliteiten binnen de organisatie. Flexibel werken Windesheim heeft gekozen voor onder andere telefonie, instant messaging, integratie met Outlook, presence, videoconferencing en een geïntegreerd telefoonboek. Volgens Kremer is flexibel werken nu echt mogelijk. Overal waar je je laptop mee naar toe neemt, kun je gebruikmaken van de UC-functionaliteiten. Er kwamen ook echt vragen vanuit de organisatie. Docenten wilden op andere manieren met hun studenten gaan communiceren. Ook in contacten met andere organisaties in projecten waren andere communicatiemogelijkheden gewenst. Het bijhouden van de agenda is cruciaal voor het succes van UC De wedstrijd was overigens niet het moment om te beginnen met UC. Robert Kremer: We zijn er eigenlijk al mee bezig sinds SURFnet ermee bezig is. De instelling is echt vernieuwend bezig geweest op het gebied van UC. Alleen Shell en misschien nog een of twee andere bedrijven in Nederland hadden UC geïmplementeerd op een manier zoals ook Windesheim dat voor ogen had: een infrastructuur zonder telefooncentrale, volledig draaiend op Microsoft Office Communications Server (in 2012 wordt overgegaan op de opvolger Lync, red.). Met hulp van SURFnet kwamen we erachter dat dit inderdaad kon. SURFnet kan voor pilots zorgen, ondersteuning bij implementatie en onderzoek doen naar nieuwe ontwikkelingen. 14

15 Agenda cruciaal Fontys Hogescholen maakt sinds 2006 gebruik van LCS, de UC-oplossing van Microsoft. Collaboration was in die tijd een hip woord ende hele uitrol is dan ook groots aangepakt met posters, workshops, standjes enzovoort. Uiteindelijk was het eigenlijk alleen populair bij de ICTafdeling en bij de ondersteunde functies. Hoewel dat weinig lijkt, is het bij een instelling als Fontys toch een hele groep mensen en je kunt zo n communicatiemiddel dan ook niet zomaar weghalen. Dat zou veel mensen duperen, zegt Rens van der Vorst coördinator techniek bij Fontys. Uiteindelijk bleek Lync een interessante optie. Enerzijds door de functionaliteit, anderzijds was er een intern studentenproject ifontys, waarbinnen een iplanner ontwikkeld werd. Daarmee kunnen studenten en docenten hun rooster automatisch in hun agenda laten zetten, waardoor het bijhouden van de agenda s veel eenvoudiger wordt. En juist dat bijhouden van de agenda is cruciaal voor het succes van UC. Tevredenheid vergroten Van de implementatie van Lync kan iedereen bij Fontys gebruikmaken. De student kan bijvoorbeeld op zijn stageplek met zijn eigen ipad zien dat zijn docent aanwezig is en tijd heeft en vervolgens even met de docent chatten over de voorgang van zijn stage. Fontys beschikt over zo n laptops. Belangrijk is het daarbij dat iedereen altijd en overal kan inloggen en alle UC-functionaliteiten kan gebruiken. Alle functionaliteiten van Lync, met uitzondering van bellen, zijn beschikbaar. Presence op basis van de agenda is bij ons een van de belangrijkste onderdelen van UC. Het uitgangspunt is het vergroten van de student- en medewerkertevredenheid. Martijn Vet > samenwerkingsinfrastructuur> Unified Communications 15

16 BULLETS award Universiteit Leiden en Vrije Universiteit winnen OpenSocial Award Tijdens de eerste Code Jam OpenSocial gadgets van SURFacademy op 3 november zijn drie teams in de prijzen gevallen. De winnaars van de Open- Social Award zijn de Universiteit Leiden en Vrije Universiteit; de Open Access Award ging naar de gadgets voor de onderzoeksportal van DANS (Data Archiving & Networked Services) en de Young Talent Award is uitgereikt aan twee studenten van het Radius College, onderdeel van ROC West-Brabant. SURFnet organiseerde de Code Jam sessie om ontwikkelaars binnen HO&O kennis te laten maken met de OpenSocial technologie en begeleidde een dertigtal ontwikkelaars om in één dag tijd OpenSocial gadgets te ontwikkelen. Een deskundige jury beoordeelde de OpenSocial gadgets op uitwerking, gebruiksvriendelijkheid, portalonafhankelijkheid, mate van innovatie en meerwaarde voor onderwijs en/of onderzoek. De jury koos drie winnaars. Een ervaren OpenSocial ontwikkelaar of designer zal de gadgets vervolmaken samen met de winnaars van de OpenSocial Award en Open Access Award en zo mogelijk koppelen aan de infrastructuur van SURFconext. Projecten TOEKOMST Volg innovatieprojecten op de voet Via blogposts zijn alle gehonoreerde projecten te volgen van de Innovatieregeling 2011 van het SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma. Het doel van deze regeling is het stimuleren van kleinschalige, innovatieve experimenten met ICT die een onderwijskundig relevant probleem oplossen. Voor een innovatief project kon een instelling die binnen de SURFnet/Kennisnet-doelgroep valt, een financiële bijdrage ontvangen van maximaal euro. Van de 158 projectvoorstellen zijn er 36 gehonoreerd die ingedeeld zijn in vier thema s: 4K, Augmented Reality, Leren op afstand/online samenwerken en Nieuwe videotoepassingen. Toekomst SURF magazine Op papier of enkel online: beslis mee over de toekomstige verschijningsvorm van SURF magazine op Reageer voor 21 december en maak kans op een xxs mobiele harde schijf van 750 gb. rectificatie In SURF03 is in het artikel Naar een gezamenlijke cloudstrategie abusievelijk vermeld dat Ineke van Oldeniel voorzitter is van het College van Bestuur van Saxion Hogescholen. Mevrouw Van Oldeniel is bestuurslid van College van Bestuur van Saxion Hogescholen en tevens voorzitter van het platformbestuur ICT & Onderwijs van SURF. 16

17 Onderzoek Startschot Open 2011 door EUcommissaris Kroes Twee weken aandacht voor open toegang tot onderzoek én onderwijs in Nederland, dat was het vertrekpunt voor Open Op 24 oktober gaf EU-commissaris Kroes (Digitale Agenda) het startschot voor Open 2011 via een speciaal ingesproken videoboodschap waarin zij stelt dat open toegang tot onderzoek een must is voor de concurrentiepositie van Europa. Meer dan 15 Nederlandse hogeronderwijsinstellingen hebben activiteiten georganiseerd rondom het thema Open van 24 oktober tot 5 november. De Nederlandse activiteiten sloten aan bij de internationale Open Access week. learninganalytics Innovatieregeling0 Learning Analytics Instellingen voor hoger onderwijs kunnen euro subsidie ontvangen voor grass rootsprojecten die de mogelijkheden van Learning Analytics tastbaar maken. Deadline voor indienen van de projecten is dinsdag 20 december Learning Analytics richt zich op de analyse van studentdata. Analyse van deze data kan waardevolle feedback verschaffen aan studenten en docenten. SURFconext Roadshow Op 1 november organiseerde SURFacademy de SURFconext roadshow, een seminar dat tegelijkertijd plaatsvond op de drie technische universiteiten, TU Delft, TU/e en de Utwente. De (nieuwe) pilotdeelnemers als Avans, NBIC, NMDC, TU Delft en RUG vertelden over hun plannen en ervaringen met SURFconext. De video's en presentaties zijn online beschikbaar. Activiteiten Dé Onderwijsdagen: video s en blogs De dertiende editie van het jaarlijkse congres Dé Onderwijsdagen is wederom goed bezocht door zo'n duizend deelnemers. In een kleine honderd sessies en vier keynotes hebben ICT ers, beleidsmakers, docenten, en andere professionals uit het onderwijsveld zich laten informeren over trends in ICTinnovatie in het onderwijs. De videoregistraties van de keynotes en blogs van verschillende Edubloggers zijn online te bekijken. omgevingsscan inspireert SURFnet SURFnet heeft samen met medewerkers van SURF en enkele aangesloten instellingen een omgevingsscan opgesteld. Deze biedt een indruk van de belangrijkste technologische- en marktontwikkelingen voor de komende twee à drie jaar. Hieruit zijn vraagstukken en uitdagingen naar voren gekomen die SURFnet gezamenlijk met de instellingen de komende jaren kan oppakken. Aanbesteden actieve netwerkcomponenten Voor zes Nederlandse universiteiten heeft SURFdiensten een Europees aanbestedingstraject uitgevoerd voor actieve netwerkcomponenten. Het doel was een raamovereenkomst te sluiten op basis waarvan actieve netwerkcomponenten voor zowel de vaste netwerkomgevingen als voor de draadloze netwerkomgeving kunnen worden aangeschaft.de aanbesteding is gewonnen door netwerkspecialist Vosko Networking. De overeenkomst heeft een looptijd van maximaal vier jaar en omvat een waarde van enkele miljoenen euro s. 17

18 inkoop SURFdiensten is de ICT-inkooporganisatie voor het hoger onderwijs en onderzoek. Op deze pagina s treft u nieuws aan over de bemiddelingsovereenkomsten die SURFdiensten afsluit met aanbieders van software, content, diensten en hardware. Software en content flexibel aanschaffen > maarten brouwer > Hoofd IT Wageningen UR SURFdiensten introduceert flexibele licentiemodellen Het project Licentiemodellen Next Generation (LMNG), dat in 2008 van start ging, nadert zijn voorlopige voltooiing. Begin 2012 levert SURFdiensten de eerste versie op van een geheel vernieuwde licentieomgeving. De aanleiding voor het project was tweeledig, vertelt Audrey Visscher van SURFdiensten. Aan de ene kant kregen we van instellingen vaak het verzoek om licenties flexibeler aan te bieden. Ze willen bijvoorbeeld licenties voor bepaalde groepen afsluiten, of overeenkomsten voor kortere periodes. Aan de andere kant zagen we ontwikkelingen bij aanbieders die van invloed zijn op de gangbare licentiemodellen, zoals Software as a Service (SaaS). Licentiecalculator Met de nieuwe licentievormen kunnen instellingen binnenkort licenties afsluiten voor vier verschillende groepen. Ook de contractduur wordt flexibel. SURFdiensten is daarbij wel afhankelijk van de snelheid waarmee leveranciers flexibele voorwaarden aanbieden. Voor wie bij de keuze uit het licentieaanbod geholpen wil worden, is er een digitale licentiecalculator. Die geeft per situatie de mogelijkheden aan en helpt bij het maken van een (licentie)keuze. Een ander belangrijk onderdeel van de nieuwe omgeving is ondersteuning van het aanbestedingsproces. Instellingen krijgen een signaal wanneer zij de aanbestedingsgrens bereiken en worden doorverwezen naar de omgeving waar de aanbesteding wordt uitgevoerd. Tot slot kan SURFdiensten via LMNG haar hele facturering online en geautomatiseerd uitvoeren. Aantrekkelijk Maarten Brouwer, hoofd IT bij Wageningen UR, is blij met het nieuwe systeem. Met LMNG kunnen we makkelijker op het juiste moment de contracten rond hebben voor het gewenste aantal gebruikers, zegt hij. We hebben momenteel zo n 800 applicaties, waarvan het grootste deel voor iedereen beschikbaar is. De licentiecalculator helpt ons voor specifieke doelgroepen te bepalen welke licentievorm het gunstigst is. Ook de mogelijkheid te kunnen kiezen voor gehoste diensten vindt hij aantrekkelijk. We maken hier nog vrij weinig gebruik van maar zien interessante ontwikkelingen op dat gebied. Dan opent zo n tool voor onze organisatie de weg om SaaSoplossingen makkelijk en gestructureerd te kunnen aanschaffen. Als IT-afdeling willen we onze klanten immers snel kunnen voorzien van goede en betaalbare oplossingen. Daarnaast signaleert het systeem wanneer een bestelling de aanbestedingsgrens passeert. Kortom: SURFdiensten gaat een mooi product neerzetten. Verbouwing Voor de nieuwe licentieomgeving was een grootscheepse verbouwing nodig. Daar staat tegenover dat de omgeving een solide basis vormt voor de toekomst. Er staan al de nodige vernieuwingen in de wacht, zegt Audrey Visscher. Zo willen we clouddiensten via SURFspot.nl faciliteren en licenties voor groepen over instellingen heen (virtuele teams). Dat doen we samen met SURFnet, zodat SURFconext, SURFspot.nl en LMNG een goede ICTinfrastructuur bieden, met name voor online samenwerken. Daphne Riksen LEES HET VOLLEDIGE ARTIKEL OP issuu.com/licentienieuws foto: Rob Gieling 18

19 Licentienieuws BETALEN NAAR GEBRUIK ENCYCLOPEDIE ONLINE SAMENWERKEN OVEREENKOMST MET SHAREART UITERMATE FLEXIBEL De nieuwe overeenkomst van SURFdiensten met Share- ART omvat nieuwe cursussen en een aantrekkelijk aanbod voor de normatieve campuslicentie. ShareART biedt met haar product Staplessen een Nederlandstalige stap voor stap softwarecursus in duidelijke taal. U kunt kiezen uit cursussen van PaintShop Pro, Photoshop Elements, Windows, Office, Premiere Elements en Picasa. Wilt u Staplessen aanschaffen voor meer dan tien gebruikers of slechts voor een beperkte periode? Dan kunt u vanaf heden kiezen voor flexibele licenties met looptijden van drie, zes of twaalf maanden. Als u een licentie wilt voor de gehele campus of de voorkeur geeft aan een langere looptijd, dan kunt u een normatieve campuslicentie afsluiten. Wanneer u voor 1 januari 2012 inschrijft voor de normatieve campuslicentie, ontvangt u 50 procent korting over de gehele contractduur. WINKLER PRINS GRATIS IN DE BIBLIOTHEEK Nu de uitgeverij van Winkler Prins Online een overeenkomst heeft gesloten met de Vereniging van Openbare Bibliotheken kunnen alle openbare bibliotheken in Nederland hun bezoekers gratis toegang bieden tot drie versies van deze online encyclopedie. De Junior Winkler Prins online is geschikt voor kinderen vanaf zes jaar en de Studie Winkler Prins online is ontwikkeld voor jongeren vanaf tien jaar. De Grote Winkler Prins online is een volledige online encyclopedie met ruim zestigduizend artikelen die worden ondersteund door veel multimedia, een interactieve atlas en een statistiekmodule. KORTING OP Zakelijke Google producten SURFdiensten heeft een overeenkomst gesloten met g-company, een ITdienstverlener gefocust op zakelijke producten van Google. Dankzij de samenwerking profiteren onderwijsinstellingen van een korting van circa twintig procent op de producten en de implementatie van Google-producten. Het gaat onder meer om de Google Search Appliance (GSA), een gecombineerde hard- en software-oplossing die opgeslagen data binnen alle willekeurige bedrijfssystemen vindbaar maakt. Hierdoor wordt online zoeken naar informatie een stuk efficiënter en eenvoudiger. ZELF BOUWEN WEBSITES MAKEN MET MAGIX Een totaaloplossing om websites te ontwerpen en te maken, dat is MAGIX Web Designer 6. Het programma biedt een combinatie van tekstlay-out, grafisch ontwerp, foto-optimalisatie en animatie en is zowel online als offline te gebruiken. Audio- en databestanden zijn direct in te bouwen, net als gratis widgets. Voor wie liever geanimeerde multimediawebsites maakt, is er MAGIX Website Maker 5. Deze software is specifiek bedoeld voor het ontwerpen van Flash websites en ook geschikt voor Apple Mac. De bediening is eenvoudig dankzij de drag & drop-gebruikers-interface. 19

20 TRENDWATCHING AGENDA Willem van Valkenburg: Als je steelt, doe het dan goed In het onderwijs wordt tegenwoordig veel gebruik gemaakt van digitale leermiddelen. Ik zie echter dat docenten regelmatig zelf aan de slag gaan om lesmateriaal te maken. Hierbij maken ze veelvuldig gebruik van bronnen die ze vinden via Google. Van studenten eisen we dat ze niet hun opdrachten bij elkaar googelen en vaak zonder bronvermelding opnemen in hun opdrachten en presentaties. De afgelopen jaren heb ik gemerkt dat docenten dit zelf ook doen in hun lesmateriaal. Dit geldt vooral voor afbeeldingen. Het kan echter ook anders. Open licentie Steeds meer stellen instellingen en individuele gebruikers hun (les)materiaal beschikbaar met een open licentie. De meest gebruikte licenties hiervoor zijn van Creative Commons. Creative Commons heeft een aantal verschillende licenties. Ikzelf geef er de voorkeur aan om CC-SA-BY te gebruiken. Dit wil zeggen dat anderen mijn content mogen kopiëren, verspreiden, remixen en aanpassen, maar daarbij moeten ze wel vermelden dat het oorspronkelijk van mij komt en ze moeten hun eigen werk onder dezelfde licentie weer beschikbaar stellen. Een veel gebruikte toevoeging is de NC om het commercieel gebruik te beperken. Op internet zijn inmiddels veel materialen te vinden die voorzien zijn van een open licentie. Een goed startpunt hiervoor is search.creativecommons.org. Hier kan je in één keer zoeken in een groot aantal websites, zoals flickr, youtube, wikipedia en google. Er zijn echter ook allerlei websites met open onderwijsmateriaal. Een goed voorbeeld hiervan is oercommons.org. Voor Nederlands materiaal kan je gebruik maken van wikiwijs.nl. Gerenommeerde universiteiten Maar het blijft niet alleen bij losse onderdelen. Je kan namelijk ook volledige cursussen met een open licentie gebruiken. De meer dan 200 instellingen van het internationale OpenCourseWare Consortium hebben gezamenlijk al meer dan 14 duizend cursussen gepubliceerd. Hierbij zitten zeer gerenommeerde universiteiten zoals MIT, Tufts University en OpenUniversity UK. In Nederland publiceren de TU Delft en de Open Universiteit open cursussen. Al met al is er dus veel open onderwijsmateriaal beschikbaar online. Je mag gebruik maken van deze materialen, dat is zelfs de bedoeling! Bekijk altijd wel de licentie om te controleren of je dit mag gebruiken. Stimuleer dit vooral ook bij je eigen studenten. En natuurlijk wel weer delen met een open licentie. Over Willem van Valkenburg Willem van Valkenburg is projectleider van het TU Delft OpenCourseWareproject, assistent van de voorzitter van het OpenCourseWare Consortium en projectleider van EU-project over OpenCourseWare. Hij blogt hierover op e-learn.nl en twittert bijeenkomsten 9 februari SURF Onderzoeksdag februari Studiereis EDUCAUSE Learning Initiative 29 februari Startbijeenkomst Learning Analytics 26 april SIG Netwerkdag 6 december Workshop DLWO 8 december workshop Docentprofessiona- lisering met TPACK 13 december workshop Online samenwerken met SURFconext 24 januari seminar Onderzoeksdata, wat kan, mag en moet 9+10 februari Beveiligingsconferentie SURFcert & SURFibo 15 februari seminar Innovatie & inspiratie 30 maart seminar Werkvormen van toetsgestuurd Bekijk het volledige aanbod 20

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Proeftuin 2 INHOUD 1. Proeftuin 3 1.1 Doelen 3 2. Werkwijze

Nadere informatie

Campus Challenge 2013: HBO en MBO

Campus Challenge 2013: HBO en MBO Aankondiging Datum: 26 april 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.nl Deutsche Bank 46 57 33 506 KvK Utrecht 30090777 BTW NL

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

Strategisch omgaan met de cloud

Strategisch omgaan met de cloud http://www.flickr.com/photos/mseckington/ Strategisch omgaan met de cloud Floor Jas, Hoofd Advanced Services, SURFnet bv Floor.Jas@SURFnet.nl Issues met cloud Privacy Dataportabiliteit Beveiliging Koppelbaarheid

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF Paul Rullmann, vz SURF Barneveld, 18 september 2014 Grensverleggende ICT-innovaties In SURF werken hoger onderwijsen onderzoeksinstellingen samen aan de verbetering

Nadere informatie

Telecommunicatie op maat van uw onderneming.

Telecommunicatie op maat van uw onderneming. Telecommunicatie op maat van uw onderneming. Licom info@licom.be www.licom.be Industriezone Herdersbrug Pathoekeweg 9B 009 B-8000 Brugge T +32(0)50 45 78 00 Licom Z.1 Researchpark 310 B-1731 Zellik T +32(0)2

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Communitymanagement 2 INHOUD 1. Community management

Nadere informatie

Conferentie. Dienstenoverzicht SURFnet

Conferentie. Dienstenoverzicht SURFnet Conferentie Dienstenoverzicht SURFnet Remco Rutten, 17 september 2010 Agenda 1. Kort dienstenoverzicht SURFnet 2. Vragen/opmerkingen? 3. Discussie a.h.v. vragen a) Wat is uw verwachting van deze bijeenkomst?

Nadere informatie

Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken

Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken Optimale ondersteuning voor Flevolandse bibliotheken De rol van de Nederlandse bibliotheken verandert. Enerzijds is een

Nadere informatie

KPN ÉÉN Eén zakelijke oplossing voor totaalcommunicatie

KPN ÉÉN Eén zakelijke oplossing voor totaalcommunicatie KPN ÉÉN Eén zakelijke oplossing voor totaalcommunicatie Communicatiemogelijkheden nemen toe en groeien ook steeds meer naar elkaar toe. Dat biedt praktische voordelen en zakelijke kansen. Toegang tot de

Nadere informatie

Profiteer van veranderende technologieën

Profiteer van veranderende technologieën Profiteer van veranderende technologieën Lees hoe Managed Services Providers u kunnen helpen profiteren van de nieuwste ontwikkelingen Uitdagingen en kansen in veranderende technologieën Ontwikkelingen

Nadere informatie

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking VideoSamenwerking Met het oog op zakelijk succes Videosamenwerking (collaboration) is een snelle en effectieve oplossing voor face

Nadere informatie

ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops

ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops IT met impact Referentie Met deze oplossing kunnen we een beter serviceniveau aan ons hun productiviteit te verbeteren Voor beter onderwijs en meer

Nadere informatie

WAAROM OFFICE 365 BINNEN ZORG?

WAAROM OFFICE 365 BINNEN ZORG? WAAROM OFFICE 365 BINNEN ZORG? SOCIAAL INTRANET EN DIGITALE WERKPLEK VOOR DE ZORGVERLENER Office 365 is een veilig platform die als dienst afgenomen kan worden en bijvoorbeeld ingezet kan worden als Digitale

Nadere informatie

Samen in het onderwijs draadloos koppelen met de cloud

Samen in het onderwijs draadloos koppelen met de cloud Samen in het onderwijs draadloos koppelen met de cloud Remco Rutten 20 september 2012 Naam Functie Cloud cloud cloud dat a explosion Mobile mobile mobile device explosion Go go go st udy + w ork + play

Nadere informatie

Eindrapport Stimulering beveiliging

Eindrapport Stimulering beveiliging indi-2009-12-024 Eindrapport Stimulering beveiliging Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Maurice van den Akker Auteur(s) : Maurice van den Akker Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

Dienstbeschrijving I AM Connect 1 Platform

Dienstbeschrijving I AM Connect 1 Platform CBG Connect B.V. Tel: +31228 56 60 70 Fax: +31228 56 60 79 Verkoop@cbgconnect.nl Dienstbeschrijving I AM Connect 1 Platform Versie: 1 Maand: juli 2015 Versie: 1.0 Maand: april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding...

Nadere informatie

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek Visie ICT bij de SJB Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? 1 Missie, visie en strategie Ambitie? Doelen? Plannen? Kennisstand organisatie? Budget? 2 Kikker- of Vogelperspectief? conservatie Missie? innovatie

Nadere informatie

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST 18 april 2016 Welkom en inleiding Wat is een SIG? Special interest groups (SIG's) van SURF zijn kennisgemeenschappen (communities) rondom specifieke

Nadere informatie

Eindrapportage resultaten Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent

Eindrapportage resultaten Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent indi-2009-12-028 Eindrapportage resultaten Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent Project : SURFworks Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent Projectjaar : 2009 Projectmanager : Sandra Passchier Auteur(s)

Nadere informatie

Evernote kan heel veel verschillende type bestanden opslaan. - gewone tekst - foto s - pdf s - websites (via Evernote webclipper

Evernote kan heel veel verschillende type bestanden opslaan. - gewone tekst - foto s - pdf s - websites (via Evernote webclipper ICT tools: Collaboratie tools in de cloud: Evernote: Werkt met een premium model. Gratis voor basis functies, uitgebreidere functies zijn betalend via een abonnement. Evernote is een samenwerkingstool

Nadere informatie

Whitepaper Integratie Videoconferentie. Integreer bestaande UC oplossingen met Skype for Business

Whitepaper Integratie Videoconferentie. Integreer bestaande UC oplossingen met Skype for Business Whitepaper Integratie Videoconferentie Integreer bestaande UC oplossingen met Skype for Business Talk & Vision 2015 Inhoudsopgave 1. Introductie 3 2. Skype for Business/Lync 4 Hoe doen we dat? 4 3. Gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs Open & Online De (mogelijke) rollen van bibliotheken Onderwijs Enthousiasme om mee te werken aan het onderzoek De opkomst hier vandaag Vragen en nieuwsgierigheid Leidraad met vragen opgesteld Telefonische

Nadere informatie

Visieworkshop Zuyd Hogeschool

Visieworkshop Zuyd Hogeschool Visieworkshop Zuyd Hogeschool VANUIT ONDERWIJSVISIE NAAR EEN VISIE OP DLWO Harry Renting Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Web2.0 applicatie vrij beschikbaar Ontwikkelingen

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Nederland behaalt opnieuw een top-5 positie in de Networked Readiness Index van het WEF

Nederland behaalt opnieuw een top-5 positie in de Networked Readiness Index van het WEF ONDERZOEKSRAPPORT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2014: Nederland behaalt opnieuw een top-5 positie in de Networked Readiness Index van het WEF Het World Economic Forum

Nadere informatie

Nederlandse bedrijven laten kansen liggen om te innoveren en concurrentiekracht te versterken

Nederlandse bedrijven laten kansen liggen om te innoveren en concurrentiekracht te versterken Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2010-2011 Nederlandse bedrijven laten kansen liggen om te innoveren en concurrentiekracht te versterken Rotterdam, 9 maart 2011 - INSCOPE: Research for Innovation

Nadere informatie

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk IP Services De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk Voor wie opgroeit in deze tijd is het de grootste vanzelfsprekendheid. Je zet de computer aan en je kunt mailen, chatten, elkaar spreken

Nadere informatie

Special Interest Group Cloud implementaties

Special Interest Group Cloud implementaties Special Interest Group Cloud implementaties Welkom! 13:00 Office365 authenticatie / provisioning vanuit TU Delft (Joost van Dijk, Bas van Atteveldt, Hans Nouwens) 13:45 Universiteit Utrecht, twee jaar

Nadere informatie

Met een 4 e plaats scoort Nederland ijzersterk op ICT

Met een 4 e plaats scoort Nederland ijzersterk op ICT WEF GLOBAL INFORMATION TECHNOLOGIY ONDERZOEKSRAPPORT Met een 4 e plaats scoort Nederland ijzersterk op ICT Introductie Het Global Information Technology Report 2015: ICTs for Inclusive Growth van het World

Nadere informatie

Uw school in de toekomst: Google Apps for Education

Uw school in de toekomst: Google Apps for Education Uw school in de toekomst: Google Apps for Education Vooruit kijken Vooruit kijken Door een andere bril Markten veranderen Mensen veranderen Werken veranderd Bart Ensink Kenniscentrum voor cloud computing

Nadere informatie

Office 365. Auteur: Roy Scholten Datum: 9/11/2015 Versie: 1.3 OPENICT B.V.

Office 365. Auteur: Roy Scholten Datum: 9/11/2015 Versie: 1.3 OPENICT B.V. Office 365. Auteur: Roy Scholten Datum: 9/11/2015 Versie: 1.3 Over Open ICT De afgelopen jaren zijn de technische ontwikkelingen snel gegaan, de typemachine is vervangen door de tablet. De ontwikkelingssnelheid

Nadere informatie

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud FileLinx Cloud FileLinx Cloud Vrijheid van vinden FileLinx en Lancom automatisering hebben de handen ineen geslagen. Met trots presenteren wij u FileLinx Cloud! Geen maatwerk software, maar een Out Of

Nadere informatie

Geef uw onderneming vleugels. Met de soepele werkprocessen

Geef uw onderneming vleugels. Met de soepele werkprocessen Geef uw onderneming vleugels Met de soepele werkprocessen van Dutchict Cloud Online functionaliteiten Managed Cloud Online functio U wilt uw documenten overal kunnen beheren en delen. Maar applicaties

Nadere informatie

Waarom we dit gemaakt hebben. surf. surf. surfshare

Waarom we dit gemaakt hebben. surf. surf. surfshare in 10 vragen. surf SURF is de samenwerkingsorganisatie voor het hoger onderwijs en onderzoek waarbinnen de Nederlandse universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen gezamenlijk investeren in ICT-innovatie.

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Innovation Challenge 2015 EXPERIMENTEREN MET INNOVATIEVE ICT-TOEPASSINGEN

Innovation Challenge 2015 EXPERIMENTEREN MET INNOVATIEVE ICT-TOEPASSINGEN Innovation Challenge 2015 EXPERIMENTEREN MET INNOVATIEVE ICT-TOEPASSINGEN #IC_2015 AGENDA 13.00 uur Opening en achtergrond Lieke Rensink, SURFnet 13.15 uur Informatie Innovation Challenge en vragenronde

Nadere informatie

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1 Masterclass Office 365 - SharePoint Online in het onderwijs APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1 Office 365 in het onderwijs Microsoft Office 365 biedt besturen en scholen de unieke mogelijkheid om samenhang

Nadere informatie

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut.

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. ONDERZOEKSRAPPORT Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. Introductie In het Human Capital 2015 report dat het World

Nadere informatie

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Bevindingen Erasmus Innovatiemonitor Zorg Eindhoven, 5 oktober 2012 TOP INSTITUTE INSCOPE

Nadere informatie

MET MICROSOFT IT ACADEMY. effectiever gebruik van ICT middelen in het onderwijs. kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen

MET MICROSOFT IT ACADEMY. effectiever gebruik van ICT middelen in het onderwijs. kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen betere aansluiting op de arbeidsmarkt met wereldwijd erkende certificaten MET MICROSOFT IT ACADEMY effectiever gebruik van ICT middelen

Nadere informatie

Dataportabiliteit. Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk

Dataportabiliteit. Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk Dataportabiliteit Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk Cloud computing is een recente ontwikkeling die het mogelijk maakt om complexe ICTfunctionaliteit als dienst via het internet af te nemen.

Nadere informatie

AVEBE haalt online én offline informatie uit Microsoft Dynamics CRM

AVEBE haalt online én offline informatie uit Microsoft Dynamics CRM AVEBE haalt online én offline informatie uit Microsoft Dynamics CRM AVEBE ontwikkelt en verkoopt zetmeelproducten op wereldwijde schaal. Het verkoopteam werkte met een gefragmenteerde CRM (Customer Relationship

Nadere informatie

IP Businessmanager voor gevorderden

IP Businessmanager voor gevorderden IP Businessmanager voor gevorderden mobiel integratie total cost of ownership (tco) management rapportages netwerken en ict vm en hosted oplossingen business manager integratie bedrijfs applicaties voip

Nadere informatie

BlackBerry Cloud Services

BlackBerry Cloud Services BlackBerry Cloud Services Flexibele draadloze oplossing Uitgebreide beveiligingsopties Eenvoudig (centraal) te beheren Kosten besparen BlackBerry Enterprise Server & BlackBerry Express Server BlackBerry

Nadere informatie

Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld

Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld Samenwerken Het moderne kantoor met Office 365 Maarten Groeneveld ICT Adviseur - ICT Architectuur - Sourcing - Business & IT Alignment 1. Introductie Visie

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

Slimmer managen en organiseren kan productiviteit en innovatie in zorg verbeteren

Slimmer managen en organiseren kan productiviteit en innovatie in zorg verbeteren Slimmer managen en organiseren kan productiviteit en innovatie in zorg verbeteren 5 oktober 2012 - Op verzoek van ActiZ meet INSCOPE Research for Innovation de innovativiteit van Nederlandse zorgorganisaties.

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

1. Minimaal 15 van de nu bij SURFnet aangesloten MBO- instellingen moeten na 2016 internet gaan aanbesteden vanwege de hoogte van de kosten.

1. Minimaal 15 van de nu bij SURFnet aangesloten MBO- instellingen moeten na 2016 internet gaan aanbesteden vanwege de hoogte van de kosten. 1 2 1. Minimaal 15 van de nu bij SURFnet aangesloten MBO- instellingen moeten na 2016 internet gaan aanbesteden vanwege de hoogte van de kosten. Aanbesteden betekent dan sowieso afscheid nemen van SURFnet.

Nadere informatie

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix Trends in de Campusinfrastuctuur In samenwerking met Stratix Agenda Workshop Trends in Campusinfrastructuur 30-4-2015 Agenda Introductie: SURFnet Automated Networks IaaS en SaaS Wireless Privacy en Security

Nadere informatie

Victor-Jan Leurs ceo

Victor-Jan Leurs ceo Victor-Jan Leurs ceo Wie is Caase? ontstaan uit Computer SOS (1988) 4 vestigingen, 80 medewerkers The Cloud Integrator in Benelux Partner Van Microsoft & IBM Belangrijkste Benelux partner van Google Wat

Nadere informatie

Waarom Webfysio? www.webfysio.nl - team@webfysio.nl

Waarom Webfysio? www.webfysio.nl - team@webfysio.nl Uw cliënt verdient toch maatwerk zorg? Waarom Webfysio? Uw eigen online en blended maatwerk zorgpakketten aanbieden Uw cliënten ondersteunen met online agenda, notificaties en herinneringen Direct online

Nadere informatie

Uw online leerplatform. Slimmer leren

Uw online leerplatform. Slimmer leren Uw online leerplatform Slimmer leren Leer slimmer Blijf vitaal bent een succesvolle organisatie. U past U zich aan nieuwe omstandigheden aan. U wilt dat uw medewerkers inspelen op die veranderingen. Daarom

Nadere informatie

Video Conferencing anno 2012

Video Conferencing anno 2012 White paper Video Conferencing anno 2012 +31 (0) 88 121 20 00 upc.nl/business Pagina 1 van 8 Video Conferencing De behoefte aan video-vergaderen groeit. Mensen gaan steeds flexibeler om met de begrippen

Nadere informatie

Asset 1 van 17. Mobile Application Management en security. Gepubliceerd op 18 april 2015

Asset 1 van 17. Mobile Application Management en security. Gepubliceerd op 18 april 2015 Asset 1 van 17 Mobile Application Management en security Gepubliceerd op 18 april 2015 Veel organisaties hebben de afgelopen jaren hun eigen mobiele enterprise apps ontwikkeld. De data hierin is potentieel

Nadere informatie

Hét centrale startportaal voor het onderwijs!

Hét centrale startportaal voor het onderwijs! Hét centrale startportaal voor het onderwijs! Mijn Omgeving Online (kortweg MOO) is een complete, persoonlijke digitale leer- en werkomgeving met sociale functionaliteiten. Door de modulaire opbouw kan

Nadere informatie

KPN ÉÉN Eén zakelijke oplossing voor totaalcommunicatie

KPN ÉÉN Eén zakelijke oplossing voor totaalcommunicatie KPN ÉÉN Eén zakelijke oplossing voor totaalcommunicatie Communicatiemogelijkheden nemen toe en groeien ook steeds meer naar elkaar toe. Dat biedt praktische voordelen en zakelijke kansen. Toegang tot de

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet 1 Wilbert Teunissen wilbert.teunissen@sogeti.nl Cloud Cases Strategie De rol van Functioneel Beheer 2 Onderwerpen 1. Context? Hug 3. the Impact cloud! FB 2.

Nadere informatie

Onderzoek Tablets in het onderwijs

Onderzoek Tablets in het onderwijs Onderzoek Tablets in het onderwijs September 2011 Voorwoord In dit verslag presenteren we onze bevindingen van de tablettest die we hebben uitgevoerd. Zowel de ipad 2 als verschillende Android tablets

Nadere informatie

Masterclass SharePoint 2013 in het onderwijs

Masterclass SharePoint 2013 in het onderwijs Masterclass SharePoint 2013 in het onderwijs APS IT-diensten Utrecht Pagina 1 SharePoint 2013 in het onderwijs SharePoint 2013 biedt onderwijsorganisaties de unieke mogelijkheid om samenhang aan te brengen

Nadere informatie

Dienstbeschrijving Cloud. Een dienst van KPN ÉÉN

Dienstbeschrijving Cloud. Een dienst van KPN ÉÉN Dienstbeschrijving Cloud Een dienst van KPN ÉÉN Versie : 1.0 Datum : 12 april 2016 Inhoud 1 Dit is Cloud 3 2 Dit is Office 365 4 3 Specificatie Domeinnamen 7 4 Technische voorwaarden en service 8 Blad

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN Sociale innovatie doorslaggevend voor succes topsectoren: Topsectorenbeleid te eenzijdig gericht op technologische innovatie De markt dwingt bedrijven steeds sneller te innoveren

Nadere informatie

Dienstbeschrijving SURFconext

Dienstbeschrijving SURFconext Auteur(s): S. Veeke Versie: 1.0 Datum: 1 augustus 2015 Moreelsepark 48 3511 EP Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht +31 88 787 3000 admin@surfnet.nl www.surfnet.nl ING Bank NL54INGB0005936709 KvK Utrecht

Nadere informatie

SharePoint 2013 maakt Gemeente Halderberge in control

SharePoint 2013 maakt Gemeente Halderberge in control SharePoint 2013 maakt Gemeente Halderberge in control Case study Gemeente Halderberge Maart 2014 SharePoint 2013 maakt Gemeente Halderberge in control Pagina 2/6 SharePoint 2013 maakt Gemeente Halderberge

Nadere informatie

Managed UC. De buitengewone Unified Communications oplossing maakt iedereen bereikbaar

Managed UC. De buitengewone Unified Communications oplossing maakt iedereen bereikbaar Managed UC De buitengewone Unified Communications oplossing maakt iedereen bereikbaar Optimale bereikbaarheid, uw sleutel tot succes Tegenwoordig zijn er legio communicatiemiddelen voorhanden. Want iedereen

Nadere informatie

Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud. XS4ALL toont innovatiedrang met cloud

Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud. XS4ALL toont innovatiedrang met cloud Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud XS4ALL toont innovatiedrang met cloud Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud XS4ALL toont innovatiedrang met

Nadere informatie

MEER INZICHT IN PORTALEN. Frank Snels www.utwente.nl/im - informatiearchitectuur 29 oktober 2014

MEER INZICHT IN PORTALEN. Frank Snels www.utwente.nl/im - informatiearchitectuur 29 oktober 2014 MEER INZICHT IN PORTALEN Frank Snels www.utwente.nl/im - informatiearchitectuur 29 oktober 2014 AGENDA Aanleiding De wereld van portalen Doelgroep portalen hoger onderwijs Portal ontwikkelingen Tot slot

Nadere informatie

Accenture vergroot slagkracht topconsultants met Windows Mobile smartphones

Accenture vergroot slagkracht topconsultants met Windows Mobile smartphones Accenture vergroot slagkracht topconsultants met Windows Mobile smartphones Lees hier hoe Accenture zijn partners de tools biedt om efficiënter met hun spaarzame tijd om te gaan, dankzij het gebruik van

Nadere informatie

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Multi Enterprise Social Network Platform 10 redenen om mee te doen Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Intranet, Extranet, Social Organiseer mensen en informatie op natuurlijke wijze TransportLAB

Nadere informatie

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

Overheid & ICT. Bezoek onze stand D015 in de Jaarbeurs in Utrecht van 24-26 april 2012.

Overheid & ICT. Bezoek onze stand D015 in de Jaarbeurs in Utrecht van 24-26 april 2012. home introductie easyconference easycomfort scheduling over ons contact Overheid & ICT. Bezoek onze stand D015 in de Jaarbeurs in Utrecht van 24-26 april 2012. Met één klik brengt u iedereen die u wilt

Nadere informatie

Stichting Innovatief Onderwijs Nederland

Stichting Innovatief Onderwijs Nederland Stichting Innovatief Onderwijs Nederland ONTZORGT SCHOLEN OP ICT De ION QuickScan heeft als primair doel om scholen voor te bereiden op digitalisering van het onderwijs binnen. U kunt direct met de resultaten

Nadere informatie

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011:

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Versie 1.0 Datum 29 maart 2011 SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet Innovatieprogramma wordt financieel mogelijk gemaakt door het Ministerie

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

MBOcloud. Samen slim leren en werken in de cloud. Op weg naar realisatie. MBOcloud

MBOcloud. Samen slim leren en werken in de cloud. Op weg naar realisatie. MBOcloud Samen slim leren en werken in de cloud Op weg naar realisatie Studenten en medewerkers snel en slim toegang geven tot die ICT-diensten en (digitale) leermiddelen die zij nodig hebben voor hun studie of

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Toetsing en Toetsgestuurd Leren 2

Nadere informatie

Motion10 helpt Woonwaard naar de cloud

Motion10 helpt Woonwaard naar de cloud Motion10 helpt Woonwaard naar de cloud Woonwaard Augustus 2014 Motion10 helpt Woonwaard naar de cloud Pagina 2/5 Motion10 helpt Woonwaard naar de cloud Woonwaard is een moderne, procesgerichte woningcorporatie.

Nadere informatie

Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN

Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Léon Sigo Directeur ComputerPlan ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Onze organisatie Sinds 1982 32 jaar ICT ervaring 50 medewerkers Meer

Nadere informatie

Juryrapport 1 e Nederlandse e-learning Award

Juryrapport 1 e Nederlandse e-learning Award Juryrapport 1 e Nederlandse e-learning Award Winnaar: Trimbos Instituut met De gezonde school en genotmiddelen Uitgereikt tijdens het Nationale E-learning Congres op 10 februari 2009 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Marlin Family. Marlin

Marlin Family. Marlin PCA Mobile PCA Mobile Organisatie PCA Mobile BV maakt deel uit van de Mobile Solution Group en biedt met ruim 40 enthousiaste collega s een veelomvattend pakket van innovatieve en gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Innovaties in e-learning. Jos Herkelman

Innovaties in e-learning. Jos Herkelman Innovaties in e-learning What s new? Jos Herkelman Wat is er al bereikt? N@Tschool! v11 Overzicht ; eenvoud ; open ; sneller werken Betere informatievoorziening i i i rondom inloggen Portaalfunctionaliteit:

Nadere informatie

Een Digitale Leer- en Werkomgeving uit de cloud Beat Nideröst Cloud vendor dagen 21 september 2011 Agenda DLWO case Hogeschool van Amsterdam Extended DLWO EduGroepen Demo Inzichten ICT Landschap Hogeschool

Nadere informatie

Exchange Server 2007 bèta 2 goed ontvangen door OVO/NOG Haarlem

Exchange Server 2007 bèta 2 goed ontvangen door OVO/NOG Haarlem Exchange Server 2007 bèta 2 goed ontvangen door OVO/NOG Haarlem Jongeren van nu communiceren snel en direct en maken daarbij gebruik van de nieuwste apparatuur. Om daar goed bij aan te sluiten, koos onderwijsinstituut

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 2 Inleiding Lancom biedt haar klanten reeds sinds 2007 de mogelijkheid om te gaan werken van uit een Cloud model waarbij de servers in een datacenter van Lancom

Nadere informatie

Whitepaper Hybride Cloud Met z n allen naar de cloud.

Whitepaper Hybride Cloud Met z n allen naar de cloud. Whitepaper Hybride Cloud Met z n allen naar de cloud. Inhoudstafel 1. Inleiding 2. Met z n allen naar de cloud? 3. Voordelen van een hybride cloud 4. In de praktijk: Template voor moderne manier van werken

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

7x Managers in de cloud

7x Managers in de cloud cloud innovation by Macaw 7x Managers in de cloud Uitkomsten van het Nationale Cloudonderzoek Bij alles wat de businessmanager voorgelegd krijgt, wil hij weten wat het hem en zijn bedrijf oplevert. Voor

Nadere informatie

DVB MEDIA helpt u aan online succes!

DVB MEDIA helpt u aan online succes! DVB MEDIA helpt u aan online succes! WEBSHOPS WEBDESIGN SOCIAL MEDIA ZOEKMACHINE OPTIMALISATIE INTERNETMARKETING MOBIELE APPS WWW.DVBMEDIA.NL Voor een complete internetstrategie 030-75 55 310 DVB MEDIA

Nadere informatie

enabling your ambition

enabling your ambition Ctac: enabling your ambition Ambities helpen realiseren Als ondernemer of organisatie heeft u plannen voor de toekomst: groeien, een nog efficiënter bedrijfsvoering realiseren of nieuwe producten of diensten

Nadere informatie

Meest mobiele organisatie van Nederland

Meest mobiele organisatie van Nederland Resultaten onderzoek Meest mobiele organisatie van Nederland Juni 2013 Uitkomsten onderzoek onder top organisaties in Nederland Uitgevoerd door Keala Research & Consultancy in de periode mei tot en met

Nadere informatie

KPN ÉÉN Eén zakelijke oplossing voor internet, vast en mobiel bellen

KPN ÉÉN Eén zakelijke oplossing voor internet, vast en mobiel bellen KPN ÉÉN Eén zakelijke oplossing voor internet, vast en mobiel bellen Voor iedere medewerker het ideale communicatiepakket Het toenemend aantal communicatiemogelijkheden en de steeds grotere keuze aan devices,

Nadere informatie

Zakelijk Office 365 Snel aan de slag met Zakelijk Office 365 Professional Plus

Zakelijk Office 365 Snel aan de slag met Zakelijk Office 365 Professional Plus Zakelijk Office 365 Snel aan de slag met Zakelijk Office 365 Professional Plus Versie 1.2 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Zakelijk Office 365 voor het eerst gebruiken... 4 2.1 Inloggen op Zelfservice

Nadere informatie

Live Communications Server en Office Communicator bij Bugaboo

Live Communications Server en Office Communicator bij Bugaboo Live Communications Server en Office Communicator bij Bugaboo Innovatieve samenwerking bij Bugaboo: betere communicatie en minder e-mail Het designbedrijf Bugaboo bekend van de baanbrekende kinderwagens

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie