Hier word je Amsterdammer van

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hier word je Amsterdammer van"

Transcriptie

1 Hier word je Amsterdammer van

2 2 3 De grootste uitvinding ooit The greatest invention of mankind. Zo kwalificeert de Amerikaanse econoom Glaeser in zijn laatste boek de stad. 1 De stad maakt, aldus de ondertitel, mensen rijker, slimmer, groener, gezonder en gelukkiger. Zeker, economische groei en urbanisatie hangen samen. Maar dat betekent niet dat steden nooit krimpen. Tussen 1960 en 1985 nam het aantal inwoners in veel westerse steden af. New York, San Francisco, Londen, Milaan en ook Amsterdam verloren in hoog tempo bewoners. De economie groeide weliswaar als nooit tevoren, maar stedelingen verzilverden hun toegenomen welvaart in suburbs, in de vorm van betere woningen en meer vierkante meters. In 1985 bereikte het inwonertal van Amsterdam met een dieptepunt. Ook de bevolkingssamenstelling was sterk veranderd. Gezinnen keerden de stad de rug toe en alleenstaanden vestigden zich, onder wie veel gastarbeiders die pas later hun gezinnen lieten overkomen. De nieuwe gezinnen vestigden zich steeds meer in de naoorlogse buitenwijken van de stad. In de jaren tachtig is de stadsvernieuwing, onder aanvoering van Jan Schaefer, goed op gang gekomen. Die omslag heeft vervolgens geleid tot de ontwikkeling van nieuwe binnenstedelijke locaties zoals het Oostelijk Havengebied. Nog later en wat verder weg kwam IJburg, dat inmiddels alweer tien bestaat. Meer gezinnen zijn sinds die tijd in de stad blijven wonen, ook al verruilt een groot deel nog steeds hun woning in de stad voor een woning in de regio. De groei van het aantal gezinnen vindt vooral plaats in Oost, Centrum en in Zuid. Inmiddels heeft Amsterdam weer meer dan inwoners. Volgens de prognoses houdt de groei aan. Vooral hogeropgeleiden kiezen voor de stad. Zij komen voor werk, voor een opleiding, voor cultuur, en niet in de laatste plaats voor elkaar. Tenzij blijkt dat economie van de stad lijkt op een Potemkindorp dat draait op latte en apps 2 staat de teller in 2026 op Glaeser, E.: Triumph of the City: How Our Greatest Invention Makes Us Richer, Smarter, Greener, Healthier, and Happier. New York. The Penquin Press, Engelen, E.: Na de vastgoedroes. In: Essays Toekomst van de Stad, Loop van de bevolking in Amsterdam, natuurlijke aanwas buitenlands migratiesaldo -- binnenlands migratiesaldo toe/ afname

3 4 5 Bevolkingspiramides Van alle illustraties bij statistieken is de bevolkingspiramide misschien wel de meest bekende. Dat is niet zo verwonderlijk, de piramide laat in één oogopslag zien hoe een bevolking is samengesteld naar sekse en leeftijd. Oorlogen en epidemieën zoals de Spaanse griep, laten hun sporen na, net als economische voor- en tegenspoed. Rond 1900, toen de Jan Saliegeest definitief was verdreven en de Amsterdamse bevolking snel groeide, had de piramide de vorm van een kerstboom, zoals een kind die tekent. Nuljarigen waren de meest voorkomende leeftijdscategorie, 65-plussers waren er nauwelijks. Piramides uit de jaren vijftig laten de babyboom zien, die inmiddels, als gevolg van de suburbanisatie, sterk is afgevlakt. Nu zijn twintigers en dertigers dominant en laat de piramide door het onderwijssucces van meisjes een vrouwenoverschot zien. De kerstboom ziet er uit als door een iets ouder kind getekend. Amsterdam telt globaal genomen vier bevolkingscategorieën: geboren autochtone Amsterdammers, autochtone vestigers, westerse en nietwesterse allochtonen. De bevolkingspiramides laten zien hoe verschillend deze groepen zijn samengesteld leeftijdsopbouw totaal x % elders geboren autochtone Amsterdammers promillage promillage geboren autochtone Amsterdammers promillage promillage 2012 westerse allochtone Amsterdammers promillage promillage 2012 niet-westerse allochtone Amsterdammers promillage promillage

4 6 7 Komen en gaan Amsterdam aantrekkelijk Amsterdam is een stad van komen en gaan. Forensen komen elke werkdag, winkel- en theaterbezoekers van buiten al veel minder vaak en een toerist hooguit een paar keer in zijn leven. Voor de inwoners van de stad is dat niet anders. De meesten zijn er niet geboren en wie er naar toe verhuist blijft er lang niet altijd de rest van zijn leven. De dynamiek van de stad is aanmerkelijk groter dan een statische beschrijving van de bevolking in eerste instantie doet vermoeden. In de afgelopen decennia heeft de Amsterdamse bevolking zich ontwikkeld tot wat wel een hyperdiverse en transnationale gemeenschap wordt genoemd. 1 Migranten komen niet langer overwegend uit landen als Marokko, Turkije en Suriname. Amsterdam telt meer dan 180 nationaliteiten en ook naar vestigingsmotief, generatie, levensovertuiging, opleidingsniveau en relatie met het thuisland nemen de verschillen toe. Transnationaal verwijst naar groepen inwoners die zich niet definitief vestigen in de stad en zolang ze hier verblijven contact onderhouden met gemeenschappen in het land van herkomst en elders. Wie kijkt naar de kans dat Amsterdammers die op enig moment in de stad wonen er tien later nog zijn, ziet grote verschillen. Het meest honkvast zijn vrouwen van Marokkaanse herkomst, het minst westerse allochtone mannen niet voor niets exponenten van traditionele en recente (arbeids)migratie. 1 Vertovec, S.: The emergence of super-diversity in Britain. Working paper no 25, Centre on migration, policy and society. University of Oxford. Oxford, voor Europeanen De laatste tien vestigen zich veel meer westerse allochtonen in Amsterdam dan er uit de stad vertrekken. Dit noemen we een buitenlands vestigingsoverschot en het overgrote deel van die groei bestaat uit Oost-Europeanen. De laatste jaren is dit overschot sterk toegenomen, vooral als gevolg van de toetreding van een groot aantal Oost-Europese landen tot de Europese Unie, onder andere Bulgarije en Roemenie. Ook vestigden zich veel meer Zuid-Europeanen dan er vertrokken. Dat laatste is waarschijnlijk het gevolg van de slechte economische toestand van Zuid-Europese landen. Maar ook voor de rest van Europa en Noord-Amerika was er een positief buitenlands vestigingssaldo. Een mogelijke oorzaak zou de relatief sterke economie van Nederland en in het bijzonder van Amsterdam kunnen zijn. Buitenlandse migratiesaldo van westerse allochtonen, Amsterdammers in 2000, nog steeds Amsterdammer, naar herkomstgroep en geslacht, jan okt 2012 (index 2000=100) okt 2012 V Marokko M Marokko V Turkije M Turkije V Suriname M Suriname V Antillen M Antillen V Niet-westerse allochtoon M Niet-westerse allochtoon V Westerse allochtoon M Westerse allochtoon V Autochtoon M Autochtoon Noord-Amerika Noord-West Europa Oost-Europa Zuid-Europa Nederlands- Indië/Indonesie Oceanie Japan

5 8 9 Arrival city buiten beschouwing gelaten Meer dan de helft van de wereldbevolking woont inmiddels in steden en het aandeel blijft groeien. De Brits-Canadese journalist Doug Saunders schreef een boek over de wijken in die steden waar nieuwkomers aankomen. 1 In Arrival City laat Saunders zien dat er meer over te melden is dan het negatieve nieuws waarmee shantytowns, favelas en bidonvilles zo vaak worden geassocieerd. Hij stelt vast dat arrival cities grote potentie hebben, zowel voor migranten als voor ontvangende samenlevingen. Amsterdam heeft geen getto s of slums, maar ook hier zijn buitenlandse migranten vaak aangewezen op bepaalde delen van de stad. Tussen 2001 en 2010 vestigden zich ruim personen van Turkse en Marokkaanse herkomst en personen van Surinaamse, Antilliaanse en Ghanese herkomst vanuit het buitenland in Amsterdam. Om een plek in de stad te vinden zijn zij voor een groot deel afhankelijk van bestaande netwerken. Turken en Marokkanen vestigen zich voornamelijk in Geuzenveld, Slotermeer en Bos en Lommer en in een aantal andere buurten waar deze gemeenschap al groot is zoals de Indische Buurt. Het vestigingspatroon van Surinamers, Antillianen en Ghanezen vanuit het buitenland is veel specifieker: zij vestigen zich vrijwel uitsluitend in Zuidoost. 1 Saunders, D.: Arrival City: How the Largest Migration in History is Reshaping Our World. Knopf Canada, 2010 Vestiging vanuit het buitenland ( ) naar buurtcombinatie Surinamers, Antillianen en Ghanezen Turken en Marokkanen Bron: O+S

6 10 11 Lege kaarten Concentratiegebieden westerse allochtonen 2011 en particuliere huurwoningen 2010 aantal westerse allochtonen >27% aantal particuliere huurwoningen >56% De Duitse geograaf Von Humboldt had een uitgesproken opvatting over kaarten. Nur leer erscheinende Karten prägt man sich, wist hij. Een goede kaart biedt overzicht en toont alleen wat er werkelijk te doet. De Universiteit van Amsterdam heeft een applicatie ontwikkeld waarmee zulke kaarten kunnen worden gemaakt. Die kaarten tonen selecties: waar veel alleenstaanden wonen, waar juist gezinnen, waar de WOZ-waarden hoog zijn, waar veel fietsen worden gestolen of waar seizoenkaarthouders wonen. De gebruikte gegevens zijn op een heel laag aggregatieniveau beschikbaar, de ongeveer postcodegebieden die Amsterdam telt. Het voordeel daarvan is dat de analyse niet gebonden is aan een administratieve eenheid, zoals een politiedistrict of een stadsdeel. De kaarten markeren daardoor heel precies waar een verschijnsel zich voordoet. De aan de universiteit ontwikkelde applicatie is gevuld met gegevens van O+S en regiogemeenten, een succesvolle samenwerking waaruit de Stadsmonitor en de Regiomonitor zijn voortgekomen. 1 De kaart toont de gebieden in de stad waar veel Belgen, Duitsers, Britten en andere westerse allochtonen wonen. Gemiddeld over de stad is dat 16%, in de getoonde gebieden is dat meer dan 27%. Westerse allochtonen zijn sterk georiënteerd op het centrale deel van Amsterdam. Ook weergegeven zijn gebieden met particuliere huurwoningen. Dat is het deel van de woningmarkt waarop zij in belangrijke mate zijn aangewezen en zeker zolang zij zich geen koopwoning kunnen permiteren. 1 postcode data for urban analysis and planning: the Amsterdam City Monitor beeld: UvA,

7 12 13 Meer autochtone kinderen in Amsterdam Geboorte naar herkomstgroep kind in 1992 en 2011 In 2011 is bijna de helft van alle kinderen die in Amsterdam geboren zijn van autochtone herkomst, dat wil zeggen dat beide ouders in Nederland zijn geboren. In tegenstelling tot het algemene beeld dat juist het aantal allochtonen (mensen van wie ten minste een van de ouders niet in Nederland is geboren) groeit, is het aandeel autochtone kinderen de laatste twee decennia (licht) toegenomen door stijgende vruchtbaarheidscijfers bij autochtone vrouwen zij krijgen nu gemiddeld 1,43 kinderen terwijl dat 10 geleden 1,19 was - en doordat de kinderen van tweede generatie allochtone vrouwen tot de autochtonen worden gerekend, immers, tweede generatie allochtonen zijn in Nederland geboren. Het aandeel allochtone kinderen nam af en daarvoor gelden verschillende oorzaken. Het aandeel Surinaamse en Antilliaanse kinderen nam sterk af doordat de kinderen van tweede generatie ouders niet meer tot de allochtonen worden gerekend. Ook het aandeel Turkse en Marokkaanse kinderen nam om deze reden af, maar meer nog door afname van de vruchtbaarheidscijfers bij de Turkse en Marokkaanse vrouwen. Voor de groep van Marokkaanse vrouwen geldt bijvoorbeeld dat er tien geleden gemiddeld 3.05 kinderen werden geboren terwijl dat er nu 2,36 zijn. Het aandeel overig-nietwesterse en westerse kinderen nam wel toe, met name door de immigratie van overig-niet-westerse en westerse vrouwen. 60% % 40% 30% 20% 10% 5% 0% Surinamers Antillianen Marokkanen Turken Overig niet-westerse allochtonen Westerse allochtonen Autochtonen

8 14 15 Grote Bazen de 25 grootste werkgevers in amsterdam 1990 de 25 grootste werkgevers in amsterdam 2012 In 1990 werkten er in Amsterdam bijna mensen bij ruim vestigingen, in 2012 zijn dat er ruim , die bij ruim vestigingen werken. De gemiddelde bedrijfsgrootte is dus gedaald (van 7,7 mensen per vestiging naar 5,2 mensen per vestiging). Er zijn vooral heel veel kleinere bedrijven bij gekomen. Bij de grote bedrijven zijn er in deze periode juist veel fusies geweest. In 1990 werkten er bij de 25 grootste werkgevers in Amsterdam mensen, in 2012 waren dat er In 2012 is de gemeente Amsterdam nog steeds de grootste werkgever (zij het met minder mensen). 1 Ook de beide universiteiten blijven hoog in de ranglijst staan. IBM staat al lang hoog in de lijst maar de activiteit is veranderd van groothandel naar ict-consultancy. In 1991 is de Algemene Bank Nederland gefuseerd met de Amsterdam Rotterdam Bank, maar in 2012 werken er bij de fusiebank (aangevuld met Fortis Bank) minder mensen dan in In de gezondheids- en welzijnszorg zijn er veel fusies en overnames geweest, in 1990 staan er twee vestigingen in de lijst, in 2012 zes. De PTT, die in 1990 de vijfde werkgever in Amsterdam was, bestaat in 2012 niet meer. Post NL staat nu op de 20e plaats, KPN Nederland op de 26e plaats; bij elkaar werken er in 2012 minder mensen bij deze ondernemingen dan in Gemeente Amsterdam Universiteit Van Amsterdam Vrije Universiteit NMB Postbank Groep P.T.T Algemene Bank Nederland Rijksoverheid Gemeentepolitie IBM Nederland Amsterdam Rotterdam Bank Koninklijke Bijenkorf Beheer Gemeenschappelijk Administratie Kantoor Provinciale- en Gemeentelijke Electriciteitsmaatschappij Sociaal Fonds Bouwnijverheid Delta-Lloyd Verzekeringsgroep Nederlandse Spoorwegen De Telegraaf De Nederlandsche Bank Perscombinatie Fokker Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Koninklijke Shell Stork Amsterdam Albert Heijn St Lucas Ziekenhuis gemeente Amsterdam Universiteit van Amsterdam ING Bank Vrije Universiteit ABN AMRO Bank Politie Amsterdam Amstelland Rijksoverheid Cordaan Amsterdam G.V.B UWV IBM Nederland Albert Heijn Onze Lieve Vrouwe Gasthuis NS Groep OSIRA groep Hogeschool van Amsterdam Stichting Arkin PriceWaterhouseCoopers Nuon PostNL Delta Lloyd Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis Lucas Andreas Ziekenhuis ROC van Amsterdam De Nederlandsche Bank TOTAAL TOTAAL Het aantal werknemers is erg afhankelijk van verzelfstandigingen en dergelijke; de gemeentepolitie, de gemeente-universiteit en het Gemeentelijk Vervoer Bedrijf zijn geen onderdeel meer van de gemeente Amsterdam. Zie ook:

9 Opkomst Werkgelegenheid naar hoofdsectoren dienstensector De Amsterdamse economie wordt gedomineerd door de dienstensector. Deze dominantie doet zich niet alleen voor binnen het bedrijfsleven, ook binnen de (semi-)overheid (overheid, zorg, onderwijs). Wat er in Amsterdam gebeurt, gebeurt ook elders in de wereld. Diensten clusteren zich in steden, ten koste van de industrie. Tussen 1975 en 2012 veranderde de sectorstructuur van Amsterdam aanzienlijk: de industrie nam af in belang, terwijl met name de commerciële diensten en de niet-commerciële diensten toenamen. In Amsterdam is het aandeel van de industrie in de totale werkgelegenheid gedaald van 17% in 1975 tot 5% in Het aandeel van de bouw halveerde van 6% naar 3%. Ook de sector handel en horeca verloor terrein: het aandeel nam af van 27% in 1975 naar 18% van de totale werkgelegenheid in De grote winnaars waren de overige commerciële diensten en de (semi-) overheid die in 2012 respectievelijk een aandeel van 49% en 26% in de totale werkgelegenheid innemen. (semi-)overheid overige commerciële diensten handel en horeca bouw Industrie

10 18 19 Meer, groter, super In 1975 waren er in Amsterdam 125 supermarkten 1, in 1990 was dit aantal gestegen naar 132 en in 2012 zijn er 146 supermarkten in Amsterdam. Opmerkelijk is de enorme toename van het aantal vestigingen van Albert Heijn. In 1975 waren er 34 Albert Heijn supermarkten in Amsterdam, in 1990 was dit aantal toegenomen tot 41 winkels en in 2012 zijn dit er 73. Niet alleen zijn er meer Albert Heijn vestigingen in 2012, ze zijn ook veel groter dan vroeger. In 1990 had de gemiddelde supermarkt van Albert Heijn 497 m2 verkoopvloeroppervlak, in 2012 is deze bijna tweemaal zo groot: 949 m2. Een andere verschil is dat er in 1975 ketens waren die er in 1990 niet meer zijn en dat er in 2012 weer andere supermarkten zijn. Ketens die de afgelopen 37 aanwezig waren zijn Albert Heijn, Dirk van den Broek en Aldi. Het hoeft niet te verwonderen dat er in anno 2012 in Amsterdam ook vestigingen van biologische winkelketens als Eko Plaza en Marqt te vinden zijn en dat ook allochtone ondernemers winkelketens opbouwen. De Attent markt van de Turkse familie Günes werd in februari 2011 door Tros Radar tot de vriendelijkste supermarkt van Nederland uitgeroepen. 1 Detailhandelsvestigingen met algemeen assortiment waar tenminste vijf mensen werken of vestigingen van supermarktketens. De spreiding van supermarkten in 1975 De spreiding van supermarkten in 2010

11 20 21 Oude en nieuwe Slagers en islamitische slagers in 1975 en 2012 buurtwinkels islamitische slager 2012 slager 2010 slager 1975 In de laatste decennia zijn de Nederlanders hun levensmiddelen steeds meer in de supermarkt gaan kopen, waardoor het aantal gespecialiseerde winkels is afgenomen. Werd in % van de bestedingen in dagelijkse goederen bij de supermarkt gedaan, in 2010 was dit aandeel al gestegen tot 76%. Deze verschuiving heeft ertoe geleid dat tussen 1995 en 2010 in Nederland het aantal groenteboeren en slagers met meer dan de helft is afgenomen. In Amsterdam was de afname met 47% iets minder groot. Belangrijkste reden daarvoor zijn allochtone ondernemers die winkels openden. In Amsterdam voldoen deze winkels in een behoefte: 66% van de Amsterdammers doet wel eens boodschappen bij een winkel van een allochtone ondernemer. Op de kaart staan de locaties van de slagers in 1975 en In 2012 zorgen de 75 islamitische slagers ervoor dat er in veel buurten nog een slager is. Veel van deze slagerijen bestaan al langer en zijn gevestigd in buurten, waar vroeger veel allochtonen woonden, zoals in de Pijp en Oud-West. In Nieuw-West, waar nu veel allochtonen wonen, hebben zich islamitische slagers gevestigd. Maar ook IJburg Oost heeft een (Turkse) slager. Het aantal allochtone winkeliers in dagelijkse goederen naar soort aandeel 2012 slager bakker banketbakker groentenboer vishandel supermarkt/kruidenier overig tabakswinkel totaal bron:o+s

12 22 23 Amsterdamse bedrijfsvestigingen worden gemiddeld steeds kleiner. Dit heeft onder andere te maken met de veranderingen in de sectorstructuur. De industrie heeft aan betekenis voor de werkgelegenheid verloren en de dienstensector, die veel kleine bedrijven telt, is juist gegroeid. En binnen die dienstensector zijn bij uitstek de groeiers van de jaren negentig, de ICT-sector en de creatieve industrie, voorbeelden van deelsectoren die zich kenmerken door het geringe aantal werknemers per vestiging. Maar ook in andere sectoren nam de gemiddelde omvang van een vestiging af. Deze ontwikkeling houdt ook in dat het aantal ondernemers in de stad sterk is toegenomen: een verdubbeling in de afgelopen tien. De drempel om een bedrijf te starten is verlaagd, onder andere door de wijdverbreide toegankelijkheid van informatie- en communicatietechnologie. Sowieso kenmerkt de Amsterdamse economie zich door een behoorlijke dynamiek, zowel wat betreft starters als opheffingen. Er kwamen vooral veel kleine bedrijven bij. Meer dan 60% van de vestigingen in Amsterdam is een eenpersoonsvestiging. Vestigingen met Nederland tussen de 2 en 5 werkzame personen zijn het snelst gegroeid tussen Amsterdam 2007 en Opmars kleine bedrijfsvestiging Bedrijfsvestigingen en werkzame personen Amsterdam Centrum Vestigingen Werkzame personen Werkzame personen per vestiging 12,9 9,8 6,4 4,6 Aandeel vestigingen naar bedrijfsomvang, % 20% 40% 60% 80% 100% ZZP Aandeel zzp ers in beroepbevolking 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% Nederland Amsterdam Verdeling aantal zzp ers over de stadsdelen, bron: CBS en O+S Zelfstandigen zijn er altijd geweest. Maar in de afgelopen jaren is hun aantal zeer sterk toegenomen. Het zelfstandig ondernemerschap heeft aantrekkelijke kanten: vrijheid, hogere verdiensten en afwisselend werk om er maar een paar te noemen. Maar schaduwkanten zijn er ook: inkomensonzekerheid en een beperkt sociaal vangnet bijvoorbeeld. Van alle werkende armen is de helft zelfstandige en dit aandeel neemt toe. 1 Zzp ers vormen een specifieke groep eenpersoonsbedrijven, ze werken voor eigen risico en vaak voor meerdere opdrachtgevers. Bovendien werken zzp ers vaak vanuit huis. Het aandeel van werken aan huis in de totale werkgelegenheid is tussen 1998 en 2011 toegenomen van 9 tot 17%. 2 De aanwezigheid van kleine bedrijven en zzp ers, betekent niet automatisch dat Amsterdam een vitale en innovatiegerichte economie is. Het zou ook kunnen duiden op een duale of gefragmenteerde economie, waarbij veel zzp ers en kleine bedrijven in feite een flexibele schil om de Amsterdamse arbeidsmarkt vormen en daarmee een buffer van de Amsterdamse economie zijn. Het laatste woord is hier nog niet over gezegd. Wel is al duidelijk, dat zzp ers zich vooral in die stadsdelen vestigen waar toch al de meeste werkgelegenheid geconcentreerd is: in Zuid en Centrum. 1 CBS/SCP: Armoedesignalement SCP. Den Haag, ARRA. Gemeente Amsterdam/Bureau Onderzoek en Statistiek, 2012 Heel scherp is deze ontwikkeling te zien in de Amsterdamse binnenstad, een verandering van een klassiek stadscentrum dat een hoofdkantoor van een groot bedrijf status verschafte, naar een vestigingsmilieu waarin vooral gespecialiseerde aanbieders van diensten goed gedijen. Westpoort Zuidoost Centrum Noord Nieuw-West Zuid Westpoort Zuidoost Centrum Noord Nieuw-West Zuid 1 persoon 2-9 personen personen 100+ personen Oost West Oost West zzp rest werkgelegenheid

13 24 25 Amsterdammer voor 1,84 nacht Europa (excl. Nederland) Nederland Amerika Azië BRIC* overige landen * 1980 en 1990 is alleen Brazilië en India Volgens de Lonely Planet reisgids 2013 neemt Amsterdam de tweede plaats in op de ranglijst van hippe reisbestemmingen. Vierhonderd grachtengordel en de heropening van musea hebben daar ongetwijfeld aan bijgedragen. Nu heeft Amsterdam altijd een grote aantrekkingskracht uitgeoefend op bezoekers uit binnenen buitenland. In de jaren vijftig vormden in Duitsland gelegerde geallieerden zo n 10% van de in totaal bezoekers. Tussen 1980 en 2011 is het aantal toeristen dat Amsterdam bezocht spectaculair toegenomen. Dit is echter niet alleen toe te schrijven aan de stad zelf. De toegenomen welvaart heeft er, in combinatie met goedkope vliegtickets, toe geleid dat steeds meer mensen zijn gaan reizen, en ook vaker. Amsterdam is vooral in trek voor een kort verblijf: de gemiddelde hotelgast verblijft 1,84 nachten in Amsterdam. In 2011 trok Amsterdam 5,3 miljoen hotelgasten, samen goed voor bijna tien miljoen overnachtingen in hotels. Iets meer dan een derde deel (36%) van de overnachtingen betreft zakelijke bezoekers. Dit is iets minder dan in 2008; toen was het aandeel van de zakelijke bezoekers 40%. 1 Amsterdam is vooral in trek bij Europeanen, in 2011 niet minder dan in 1980 (55%). Opvallend is de groei van het aandeel Nederlanders dat in Amsterdam overnacht. Het aandeel Amerikanen nam in de loop der jaren af. Het toenemende belang van BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China) is ook terug te zien in de herkomst van toeristen. Pas sinds 2005 zijn de BRIC-landen als geheel te onderscheiden. Russen mogen sinds 1992 vrij reizen en Chinezen sinds Hoewel het aandeel toeristen uit deze landen in het totale aantal overnachtingen nog beperkt is (5%), groeit de groep wel snel. x overnachtingen Bron: CBS

14 26 27 Hoogopgeleide Amsterdammers Opleidingsniveau beroepsbevolking hoog midden laag % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Amsterdam MRA Nederland Amsterdam MRA Nederland Een goed opgeleide beroepsbevolking is een klassieke vestigingsfactor voor bedrijven die op zoek zijn naar een locatie. Richard Florida gaat nog een stapje verder en zegt dat economische activiteiten in hoge mate footloose zijn geworden, zeker in de creatieve sector. 1 Zij zijn weliswaar niet meer gebonden aan traditionele vestigingsfactoren zoals gunstige ligging of een afzetmarkt, maar moeten zich om zich van personeel te verzekeren wel vestigen in plaatsen waar dat personeel graag wil wonen. Deze bedrijven volgen werknemers, en niet andersom. Hoe dit ook zij, de Amsterdamse beroepsbevolking telt veel hoogopgeleiden; sinds 2009 zelfs meer dan middelbaar en lager opgeleiden samen. In 1970 was dat heel anders. Toen was een afgeronde hbo- of een woopleiding nog bijzonder. Minder dan 10% van de beroepsbevolking haalde dit niveau. In de rest van Nederland was de situatie niet anders: het grootste deel van de beroepsbevolking was laag of middelbaar opgeleid. In heel Nederland is het opleidingsniveau de afgelopen veertig enorm toegenomen. De introductie van de studiebeurs heeft er sterk aan bijgedragen dat hoger onderwijs voor velen toegankelijk werd. Sinds de jaren zeventig is het aandeel hoogopgeleiden in Amsterdam en in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) veel sneller toegenomen dan landelijk. Er zijn verschillende verklaringen voor de bovengemiddelde aanwezigheid van hoger opgeleiden in Amsterdam. Het hoge voorzieningenniveau (waaronder het hoger onderwijs) speelt een belangrijke rol, het is aantrekkelijk voor hoog opgeleide en vaak goed verdienende mensen. Ook de relatief aantrekkelijke arbeidsmarkt speelt een rol. Deze wisselwerking tussen een aantrekkelijk leefklimaat en de beschikbaarheid van banen leidt inmiddels tot een continue instroom van alumni uit andere universiteitssteden in Nederland en daarbuiten. 1 Florida, R.: The Rise of the Creative Class, and how it s transforming work, leisure, community and every day life. Basic Books. New York, bron: Tang en Pleijte, gebaseerd op Economische Verkenningen 2011 Amsterdam economisch sterk Amsterdam is de kernstad van de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Met een bruto regionaal product van miljoen euro neemt de stad 44% van de toegevoegde waarde van de MRA voor haar rekening. De financiële en zakelijke diensten leveren hier de grootse bijdrage aan. De Amsterdamse economie groeide tot 2000 minder snel dan heel Nederland. Sinds de jaren negentig is de Amsterdamse economie met een comeback begonnen, die zich uit in een forse toename van de economische groei. Tussen 2000 en 2005 ligt de economische groei gemiddeld duidelijk boven die van heel Nederland. De revolutie op het terrein van ICT heeft ertoe geleid dat in Amsterdam sterk vertegenwoordigde sectoren als de financiële en zakelijke dienstverlening en de 6% 4% 2% 0% -2% -4% creatieve industrie snel zijn gegroeid. Na 2005 wordt het verschil tussen de regio Amsterdam en Nederland kleiner. Sinds 2009 fluctueert het beeld van tot, al blijft (de metropoolregio) Amsterdam beter presenteren dan het land als geheel. In samenhang hiermee geldt dat ook gemiddelde uurlonen en grondprijzen in Amsterdam hoger zijn dan elders in Nederland. Zo is de grond in het centrum van Amsterdam 200 keer duurder dan in Oost-Groningen, een verschil dat in de afgelopen vijfentwintig is verdubbeld. 1 Economische Verkenningen Metropoolregio Amsterdam Gemeente Amsterdam/Kamer van Koophandel. 2 Groot, H. de, et.al.: Stad en land. Centraal Planbureau. Den Haag, Economische groei (op basis van toegevoegde waarde) Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland Bron: Economische Verkenningen 2011 en 2012

15 28 29 E 6000 Verkoopprijzen woningen en aandeel minimahuishoudens per buurtcombinatie 2010 Binnen de Ring A10 Buiten de Ring A10 E 5000 De gemiddelde vierkante meter prijs van een verkochte woning was in ,-. Over het algemeen geldt: hoe lager de sociaal-economische status van een buurt, hoe lager de woningprijzen. De prijzen verschillen daarmee van ruim boven de 5000,- (o.a. Grachtengordel, landelijk Noord, Museumkwartier) tot onder de 2500,- (o.a. Banne Buiksloot, de Bijlmer). Daarbinnen bestaat echter nog een onderscheid: de verkoopprijzen liggen binnen de ring A10 structureel hoger dan buiten de ring. Hierin tekent zich het verschil in aantrekkelijkheid tussen de buurten dichterbij de binnenstad en de buurten die verder weg liggen van het populaire gebied. Op sommige plekken is de ring de echte scheidslijn: Zowel Buitenveldert als IJburg vallen er buiten terwijl de rest van de stadsdelen Zuid en Oost erbinnen vallen. In Noord loopt de grens tussen oud-noord en de nieuwere delen van Noord door: in de oudere buurten Volewijck, IJplein/Vogelbuurt, Tuindorp Buiksloot en Tuindorp Nieuwendam, maar natuurlijk ook de Dijken en Waterland liggen de prijzen op binnenstadsniveau ; in de overige delen van Noord liggen de prijzen lager. Verkoopprijs/m² E 4000 Verkoopprijzen woningen en aandeel minimahuishoudens NB: Rood zijn alle buurtcombinaties binnen de ring: stadsdeel Centrum, West, Oost (excl. IJburg), Zuid (excl. Buitenveldert), oud-noord. Blauw zijn alle buurtcombinaties buiten de ring: stadsdeel Nieuw-West, Zuidoost, overig-noord, IJburg, Buitenveldert. E 3000 E % minima 10% minima 20% minima 30% minima en dienst Wonen Zorg en Samenleven

16 30 31 Velen weten meer dan één 400 schattingen tussen de 30 en 300 meter Gemiddelde schatting Werkelijke hoogte De hoogte van de Westertoren 85,11m 85,00m Galton, een Britse wetenschapper, bezocht in 1906 een markt waar mensen konden meedingen naar een prijs als zij het juiste gewicht raadden van een te slachten os. Iedereen kon meedoen, dus zowel experts als voorbijgangers waagden een gokje. Tegen Galtons verwachting in, bevond de gemiddelde schatting zich slechts een halve pond naast het echte gewicht, terwijl geen van de individuele schatters het bij het rechte eind had. Wat is het idee? The wisdom of crowds zoals de Amerikaanse New York Times columnist James Surowiecki het noemde, betekent dat onder de juiste omstandigheden de gezamenlijke kennis van een groep groter is dan die van elk van de individuele leden. 1 Dat is een interessante gedachte. Het logenstraft ons idee dat we individueel of in een kleine groep een betere beslissing nemen dan in een grote groep. Maar zoals gezegd: onder de juiste omstandigheden. De belangrijkste twee zijn diversiteit en onafhankelijkheid van meningen. Aan die kenmerken voldoet de Amsterdamse bevolking in ruime mate, dus vroegen wij 400 van hen om te schatten hoe hoog de Wester is. En wat bleek, niemand schatte goed, maar de gemiddelde schatting was 85,11 meter, terwijl de toren in werkelijkheid 11 centimeter korter is. Een verrassend mooie schatting. Toen het onderzoekje werd herhaald onder directeuren van Amsterdamse diensten werd er nog beter geschat. Terwijl de schattingen uiteen liepen van minder dan 30 meter tot meer dan 300 meter was de gemiddelde schatting 84,92 meter, oftewel 8 centimeter naast de werkelijke lengte. 1 Surowiecki, J.: Twee weten meer dan één. Contact. Amsterdam/Antwerpen, 2006.

17 32 33 Banger door wel campagne-uiting gezien niet campagne-uiting gezien campagne Gemeenten besteden veel aandacht aan lokaal veiligheidsbeleid. De uitgaven op dit terrein zijn tussen 2005 en 2010 met 9% per gegroeid. 1 Wie meer uitgeeft, wil ook resultaten zien. Vandaar dat op allerlei manieren onderzoek wordt gedaan naar de effectiviteit van beleid. Zo heeft O+S in de aanloop naar een campagne met als doel Amsterdammers te attenderen op veiligheidsmaatregelen in het OV, onderzoek gedaan naar de te verwachten effecten van deze campagne. Achtergrond daarvan was de wetenschap dat aandacht voor veiligheidveiligheidsmaatregelen ertoe kunnen leiden dat mensen zich mogelijk juist onveiliger kunnen gaan voelen. Om te toetsen of het onbedoelde effect zich zou voordoen is een experiment uitgevoerd onder ongeveer 1000 leden van het digitale O+S-panel. Twee groepen deelnemers kregen alleen positief gestelde uitingen te zien, twee groepen alleen negatief gestelde uitingen, twee groepen kregen een combinatie van zowel positieve als negatieve uitingen te zien, en één groep kreeg helemaal geen uitingen te zien. Verderop in het onderzoek werd mensen gevraagd hoe veilig zij het Amsterdamse OV vinden. De figuur maakt twee dingen duidelijk. Allereerst blijkt dat mensen die regelmatig met het OV reizen zich veiliger voelen dan mensen die af en toe of nooit met het OV gaan. Verder blijkt dat de campagne geen enkel effect heeft op het veiligheidsgevoel van mensen die regelmatig met het OV gaan, terwijl mensen die af en toe of nooit met het OV gaan zich eerder juist minder veilig voelen na het zien van de campagne-uitingen dan veiliger. Het materiaal lijkt positief van aard, maar onder de oppervlakte wordt reizigers te verstaan gegeven dat het noodzakelijk is om waakzaam te zijn: Op deze lijn houden we 32 oogjes in het zeil, Hoe prettig voel je je als je weet dat er nu iemand naar je kijkt?. Op mensen met veel ervaring in het OV maakt dat kennelijk weinig indruk, maar voor mensen die toch al weinig gebruik maken van het OV zou het wel eens kunnen betekenen dat zij er maar helemaal van afzien. veiliger onveiliger De campagne is niet gestart. 1 Pommer, E., et.al.: Maten voor gemeenten SCP. Den Haag, Regelmatig/vaak ov Af en toe/nooit ov

18 34 35 Drukte aan het water De eenzame televisiekijker Mensen willen graag consistentie in hun kennis, overtuigingen en gedrag. Als denkbeelden of gedragingen niet bij elkaar passen dan is er sprake van dissonantie. Dit wordt als onplezierig ervaren en mensen doen er dan ook veel aan om het op te heffen. De enige manier waarop dit kan is een van beide aan te passen. 1 Daarnaast proberen mensen vaak om het beeld dat anderen van hen hebben te beïnvloeden. Ook hierbij geldt dat mensen consistent willen zijn en daarnaast willen zij graag dat het beeld dat anderen van hen hebben zoveel mogelijk in overeenstemming is met het eigen ideaalbeeld. 2 Deze oude en veel onderzochte sociaal psychologische fenomenen zijn zo nu en dan ook terug te zien in enquêtes. In een onderzoek naar de drukte op de Amsterdamse grachten 3 rapporteerden Amsterdammers hun woonsituatie niet allemaal even nauwkeurig. Ruim de helft van de respondenten woonde aan het water en gaf dat ook aan. Ruim een kwart woonde niet aan het water en meldde dat ook. De rest woonde niet of niet direct aan het water maar gaf aan wel in een huis aan het water te wonen. De meningen van de drie groepen over de situatie op de Amsterdamse grachten maakt duidelijk dat de groep die niet aan het water woont maar die zei van wel hierdoor hun woonsituatie in overeenstemming bracht met hun oordelen. Oordeel over de grachten naar drie groepen Amsterdammers groep 1 (ja/ja) groep 2 (ja/nee) groep 3 (nee/nee) ervaren overlast De Amsterdammers die niet aan het water woonden maar zeiden van wel, beoordelen de drukte op het water en de overlast daarvan vergelijkbaar met Amsterdammers die ook echt aan het water wonen. Amsterdammers die niet aan het water wonen en dat ook zeiden in de enquête, zijn milder in hun oordelen over de drukte en overlast dan beide andere groepen. Het rapportcijfer dat de drie groepen geven voor de grachten verschilt ook. Amsterdammers die zeggen aan het water te wonen, terwijl dat niet zo is, geven vaker een onvoldoende voor de grachten dan de twee andere groepen; er valt dus nog wel het een en ander te verbeteren aan de grachten. Amsterdammers die niet aan het water wonen en dat ook aangeven, geven juist vaker een onvoldoende voor hun leefomgeving. Deze groep is dus minder op de grachten gericht dan beide andere. 1 Festinger, L: A theory of cognitive dissonance. Stanford University Press. Stanford, Baumeister, R.: A self-representational view of social phenomena. In: Psychological Bulletin, 1982, 46, Overlast op het water. Gemeente Amsterdam/Bureau Onderzoek en Statistiek, % (zeer) druk op de grachten drukte storend drukte (zeer) toegenomen De politicoloog Robert Putnam beschreef in 2000 in zijn studie Bowling Alone: America s Declining of Social Capital hoe de betekenis van het verenigingsleven en sociale contacten afneemt. 1 Het toenemend aantal uren dat men voor de televisie doorbrengt was daar volgens hem voor een groot deel schuldig aan. Most people in America watch Friends, instead of having friends, schreef Putnam. O+S onderzocht in hoeverre de bevindingen van Putnam ook in Amsterdam opgaan en dan blijkt dat mensen die veel tv kijken inderdaad vaker in een sociaal isolement verkeren 2 en minder vaak actief zijn in verenigingen. Ook andersom geldt dat mensen die maatschappelijk actief zijn, minder uren voor de tv doorbrengen dan mensen die dat niet zijn. Zo kijken Amsterdammers die minstens een keer per maand actief zijn in een vereniging of vrijwilligerswerk verrichten, een half uur minder tv op een doordeweekse dag dan het gemiddelde van drie uur. Mensen die in een sociaal isolement verkeren kijken bijna twee keer zoveel tv als zij die niet sociaal geïsoleerd zijn (3,8 uur versus 2,3 uur). Behalve aan tv kijken is ook aandacht besteed aan het aantal uren dat mensen wel niet achter hun computer zitten. Overall blijkt dan dat mensen in een sociaal isolement juist minder uren achter de computer doorbrengen dan anderen. Dat komt omdat oudere mensen relatief vaak geen internet hebben. Sterk sociaal geïsoleerde jongeren brengen juist méér uren achter de computer door (15,7 uur per week) dan niet-geïsoleerde jongeren (9,4 uur per week) > 1x per maand actief in vereniging vrijwilligerswerk 1 Putnam, R.: Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. Simon & Schuster Ltd. New York, Om na te gaan in hoeverre Amsterdammers zich sociaal geïsoleerd voelen zijn de respondenten zes stellingen voorgelegd, zoals: Ik voel me van andere mensen geïsoleerd en Mijn sociale contacten zijn oppervlakkig. Dit resulteerde in een schaal lopend van sterk geïsoleerd (score 6-13) via gemiddeld geïsoleerd (score 14-17) naar niet geïsoleerd (score 18). Gemiddeld aantal uren tv-kijken op een doordeweekse dag sociaal isolement

19 36 37 Met school naar Huidig bezoek aan het Stedelijk Museum (2006) en het circus naar de aandacht die er op school en thuis voor cultuur was, Amsterdammers van 18 en ouder het museum 30% Allochtone kinderen gaan minder vaak naar een museum dan autochtone kinderen. Dat komt voor een belangrijk deel omdat zij minder vaak door hun ouders worden meegenomen. Zo geeft van de autochtone kinderen 85% aan dat zij wel eens worden meegenomen naar een voorstelling of een museum, terwijl dat van Marokkaanse kinderen in Amsterdam 51% is. 25% 20% De vraag is of het vak culturele en kunstzinnige vorming (CVK) iets kan compenseren van deze verschillen tussen ouders. Voor het antwoord op die vraag is in retrospectief bepaald wat het effect van school en ouders was op de huidige cultuurconsumptie van volwassen Amsterdammers. Dat is voor veel vormen van cultuur gedaan; bijgaande figuur is een voorbeeld met het Stedelijk Museum en circusbezoek. Amsterdammers die alleen op school met cultuur in aanraking kwamen gaan ongeveer net zo vaak naar het Stedelijk Museum als mensen die door hun ouders, noch door school werden gestimuleerd op dit gebied. Tussen mensen die alleen door hun ouders werden gestimuleerd en mensen die alleen op school of op school noch thuis met cultuur in aanraking kwamen, zien we een behoorlijk verschil: de aandacht voor cultuur thuis leidt tot beduidend meer bezoek aan het Stedelijk Museum. Een combinatie van school en thuis leidt tot de hoogste bezoekcijfers: mensen die zowel door hun ouders als door school werden gestimuleerd brachten het vaakst een bezoek aan het Stedelijk. Voor circusbezoek, daarentegen, maakt het weinig uit of men door school of ouders werd meegenomen naar culturele voorstellingen. Voor de huidige generatie volwassenen geldt blijkbaar dat school het gebrek aan stimulans van ouders niet kon compenseren. Er bestaat wel een effect van school, maar alleen als daar een voedingsbodem voor is in het gezin waarin iemand opgroeit. 15% 10% 5% 0% geen ouders geen school alleen school alleen ouders ouders en school Dat neemt uiteraard niet weg dat een bezoek aan het Stedelijk Museum voor ieder kind waardevol kan zijn, zelfs al verschilt de betekenis ervan voor toekomstig gedrag. Stedelijk Museum circusvoorstelling Bron: O+S, 2006

20 38 39 Segregatie in het onderwijs: witte vlucht Autochtone leerlingen gaan vooral in Zuid naar school. Ruim de helft van de autochtone leerlingen binnen de ring (Oost, West en Centrum) en 45% van de autochtone leerlingen uit Nieuw-West reizen naar een middelbare school in Zuid. Nu zijn daar veel scholen die onderwijs op de hoogste niveaus aanbieden, maar de massale trek naar Zuid blijft opmerkelijk omdat ook in de andere stadsdelen scholen zijn die elk onderwijsniveau aanbieden. Allochtone leerlingen trekken ook naar Zuid, maar kiezen ook scholen in Slotervaart en Oost. Een opmerkelijke bevinding is dat juist in deze twee stadsdelen veel autochtone leerlingen naar andere stadsdelen reizen. Bijna de helft (45%) van de niet-westerse allochtone leerlingen uit Slotervaart kiest een school in Slotervaart tegenover 3% van de autochtone leerlingen. In Oost zit 63% van de allochtone leerlingen op school in het eigen stadsdeel en 19% van de autochtone leerlingen. De scholen in deze stadsdelen blijken dus wel aantrekkelijk voor allochtone, maar niet voor autochtone leerlingen. Nieuw-west West Centrum Noord Oost Zuid autochtone (+westerse allochtone) VO leerlingstromen niet-westerse allochtone VO leerlingstromen % niet-westerse allochtone VO leerlingen per woonstadsdeel 75% en meer 50% - 75% 25%-50% minder dan 25% Zuidoost Bron: O+S

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

10. Veel ouderen in de bijstand

10. Veel ouderen in de bijstand 10. Veel ouderen in de bijstand Niet-westerse allochtonen ontvangen 2,5 keer zo vaak een uitkering als autochtonen. Ze hebben het vaakst een bijstandsuitkering. Verder was eind 2002 bijna de helft van

Nadere informatie

Politieke participatie

Politieke participatie 12 Politieke participatie In dit hoofdstuk komen de interesse en participatie van Amsterdammers in de politiek aan bod. 2014 was in dat opzicht een boeiend jaar, met drie verkiezingen en belangrijke verschuivingen

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

Vrouwen op de arbeidsmarkt

Vrouwen op de arbeidsmarkt op de arbeidsmarkt Johan van der Valk Annemarie Boelens De arbeidsdeelname van vrouwen lag in 23 op 55 procent. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt al jaren. Deze toename komt de laatste jaren bijna

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2005 Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Het inwonertal van Amsterdam is in 2004 met ruim 4.000 personen tot 742.951

Nadere informatie

Factsheet Demografische ontwikkelingen

Factsheet Demografische ontwikkelingen Factsheet Demografische ontwikkelingen 1. Inleiding In deze factsheet van ACB Kenniscentrum aandacht voor de demografische ontwikkelingen in Nederland en in het bijzonder in de provincie Noord-Holland.

Nadere informatie

Fact sheet Opmars zzp ers in Amsterdam Aandeel zzp ers in de werkzame beroepsbevolking, 2006-2012 (procenten)

Fact sheet Opmars zzp ers in Amsterdam Aandeel zzp ers in de werkzame beroepsbevolking, 2006-2012 (procenten) Fact sheet nummer 7 juli 212 Opmars zzp ers in Amsterdam Amsterdam telt 47. zzp ers. Dit is de helft van alle bedrijfsvestigingen en 1% van de totale werkgelegenheid. De afgelopen jaren is het aandeel

Nadere informatie

Fact sheet Hoogopgeleide Amsterdammers

Fact sheet Hoogopgeleide Amsterdammers Fact sheet nummer 5 juni 2012 Hoogopgeleide Amsterdammers Van de Amsterdamse beroepsbevolking (15-64 ) is zo n 38% ruim 200.000 mensen hoog opgeleid. In Rotterdam ligt dit aandeel lager, in Utrecht juist

Nadere informatie

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 Lian Kösters, Paul den Boer en Bob Lodder* Inleiding In dit artikel wordt de arbeidsparticipatie in Nederland tussen 1970

Nadere informatie

CBS-berichten: Arbeidsmigratie naar en uit Nederland

CBS-berichten: Arbeidsmigratie naar en uit Nederland André Corpeleijn* Inleiding Arbeidsmigratie is de laatste tien jaar weer in de belangstelling gekomen. De uitbreiding van de Europese Unie en de komst van Oost-Europese werknemers naar Nederland hebben

Nadere informatie

de Makassarbuurt De Staat van

de Makassarbuurt De Staat van De Staat van de Makassarbuurt De Makassarbuurt ligt in de Indische Buurt tussen de de Zeeburgerdijk, Molukkenstraat, Insulindeweg en het Flevopark. De buurt beslaat 115 hectare, waarvan meer dan de helft

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid,

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, @ FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, september 29 Samenvatting De werkloosheid onder de 1 tot 2 jarige Nederlanders is in het 2 e kwartaal van 29 met

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

Jongeren op de arbeidsmarkt

Jongeren op de arbeidsmarkt Jongeren op de arbeidsmarkt Tanja Traag In 23 was 11 procent van alle jongeren werkloos. Jongeren die geen onderwijs meer volgen, hebben een andere positie op de arbeidsmarkt dan jongeren die wel een opleiding

Nadere informatie

Afhankelijk van een uitkering in Nederland

Afhankelijk van een uitkering in Nederland Afhankelijk van een uitkering in Nederland Harry Bierings en Wim Bos In waren 1,6 miljoen huishoudens voor hun inkomen afhankelijk van een uitkering. Dit is ruim een vijfde van alle huishoudens in Nederland.

Nadere informatie

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten)

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten) Fact sheet nummer 2 februari 2006 Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Tussen 1992 en 2005 is de groep overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam met maar liefst 86% toegenomen. Tot deze

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-083 17 december 2010 9.30 uur Tempo vergrijzing loopt op Komende 5 jaar half miljoen 65-plussers erbij Babyboomers leven jaren langer dan vooroorlogse

Nadere informatie

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun s Karin Hagoort en Maaike Hersevoort In 24 verdienden samenwonende of gehuwde vrouwen van 25 tot 55 jaar ongeveer de helft van wat hun s verdienden. Naarmate het

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid. achtergronddocument

Jeugdwerkloosheid. achtergronddocument Jeugdwerkloosheid achtergronddocument Jeugdwerkloosheid In opdracht van: OJZ en Participatie Projectnummer: Idske de Jong Anne Huijzer Robert Selten Carine van Oosteren Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Jeroen Nieuweboer Allochtonen in, en voelen zich minder thuis in Nederland dan allochtonen elders in Nederland. Marokkanen, Antillianen

Nadere informatie

Fact sheet. Demografische ontwikkelingen: aantal jonge ouderen gaat sterk toenemen in Amsterdam. nummer 6 november 2004

Fact sheet. Demografische ontwikkelingen: aantal jonge ouderen gaat sterk toenemen in Amsterdam. nummer 6 november 2004 Fact sheet nummer 6 november 24 Demografische ontwikkelingen: aantal jonge ouderen gaat sterk toenemen in Deze Fact sheet is tot stand gekomen in samenwerking met de Dienst Ruimtelijke Ordening. Het inwonertal

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Maatschappelijke participatie

Maatschappelijke participatie 9 Maatschappelijke participatie Maatschappelijke participatie kan verschillende vormen hebben, bijvoorbeeld de mate waarin mensen met elkaar omgaan en elkaar hulp verlenen binnen familie, vriendengroepen

Nadere informatie

Utrecht bij de hand 2014. Utrecht.nl

Utrecht bij de hand 2014. Utrecht.nl bij de hand 204.nl Bevolking per --204 Met 328.000 inwoners, is de vierde stad van Nederland. is een studentenstad met een relatief jonge bevolkingsopbouw en de hoogst opgeleide beroepsbevolking van de

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann Overwerken in Nederland Ingrid Beckers en Clemens Siermann In 4 werkte 37 procent de werknemers in Nederland regelmatig over. Bijna een derde het overwerk is onbetaald. Overwerk komt het meeste voor onder

Nadere informatie

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Willem Huijnk - Wetenschappelijk onderzoeker

Nadere informatie

Fact sheet. dat de segregatie in het voortgezet onderwijs

Fact sheet. dat de segregatie in het voortgezet onderwijs Fact sheet nummer 4 juni 2010 Segregatie in het voortgezet onderwijs In Amsterdam worden de zwarte middelbare scholen steeds zwarter en de witte steeds witter. Hoe komt dat? Niet alleen doordat allochtone

Nadere informatie

Binnensteden en hun bewoners

Binnensteden en hun bewoners Binnensteden en hun bewoners 11 Bert Raets Publicatiedatum CBS-website: 23 september 211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig cijfer x

Nadere informatie

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007 LelyStadsGeluiden De mening van de jongeren gepeild School en werk 007 In 007 hebben.37 jongeren meegewerkt aan de jongerenenquête. Het onderzoek had als doel om in kaart te brengen wat jongeren doen,

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Atlas voor gemeenten 2012:

Atlas voor gemeenten 2012: BestuursBestuurs- en Concerndienst Atlas voor gemeenten 2012: de positie van Utrecht notitie van Bestuursinformatie www.onderzoek.utrecht.nl Mei 2012 Colofon uitgave Afdeling Bestuursinformatie Bestuurs-

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Werkloosheid Amsterdam

Werkloosheid Amsterdam Werkloosheid Amsterdam Weesperstraat 79 Postbus 658 1018 VN Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon 020 527 9459 Fax 020 527 9595 www.os.amsterdam.nl Amsterdam, februari Werkloosheid in Amsterdam neemt verder

Nadere informatie

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Onderwijs Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun onderwijscarrière

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt s op de arbeidsmarkt Moniek Coumans De arbeidsdeelname van alleenstaande moeders is lager dan die van moeders met een partner. Dit verschil hangt voor een belangrijk deel samen met een oververtegenwoordiging

Nadere informatie

Samenvatting. Wat is de kern van de Integratiekaart?

Samenvatting. Wat is de kern van de Integratiekaart? Samenvatting Wat is de kern van de Integratiekaart? In 2004 is een begin gemaakt met de ontwikkeling van een Integratiekaart. De Integratiekaart is een project van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar

Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar Samenvatting Hoofdstuk 2 geeft een profiel van de inwoners van Leiden. Dit hoofdstuk is gebaseerd op zowel kerncijfers uit de Gemeentelijke Basis Administratie zoals aantal

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 Fact sheet juni 2015 De werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is voor het eerst sinds enkele jaren weer gedaald. Van de bijna 140.000 Amsterdamse jongeren

Nadere informatie

Gebruik van kinderopvang

Gebruik van kinderopvang Gebruik van kinderopvang Saskia te Riele In zes van de tien gezinnen met kinderen onder de twaalf jaar hebben de ouders hun werk en de zorg voor hun kinderen zodanig georganiseerd dat er geen gebruik hoeft

Nadere informatie

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop VLUGSCHRIFT Bevolkingsprognose gemeente Groningen - Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop Inleiding De omvang en samenstelling van de bevolking van de gemeente Groningen

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research

Nadere informatie

EIM onderdeel van Panteia

EIM onderdeel van Panteia EIM onderdeel van Panteia Monitor nieuw ondernemerschap 2006 Onderzoek voor Bedrijf & Beleid Monitor nieuw ondernemerschap 2006 Zoetermeer, 30 januari 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-i

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-i LET OP: Je kunt dit examen maken met de 51e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 51e of de 52e. Bij elke vraag is aangegeven welke

Nadere informatie

Inhoudsopgave hoofdstuk 2

Inhoudsopgave hoofdstuk 2 -46- Inhoudsopgave hoofdstuk 2 Samenvatting hoofdstuk 2 Tabellen: 2.1 Loop van de bevolking 2.2 Loop van de bevolking in Haaglanden per gemeente, Zuid-Holland en Nederland in 2013 2.3 Loop van de bevolking

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING kaarten 1 en 2 Spreiding allochtonen in Den Haag kaart 1 kaart 2 uit Indonesië totaal

Nadere informatie

Participatie in arbeid

Participatie in arbeid 6 Participatie in arbeid Goede werkgelegenheid voor iedereen houdt een stad gezond, aldus het Amsterdamse Programakkoord 2006-2010. Het hebben van een baan bevordert immers de deelname aan andere maatschappelijke

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Resultaten WO-monitor 2013

Resultaten WO-monitor 2013 Resultaten WO-monitor 2013 Samenvatting: De WO-Monitor is een vragenlijst die wordt afgenomen onder recent afgestudeerden (1-1,5 jaar na afstuderen) van de universiteiten in Nederland. De WO-monitor wordt

Nadere informatie

Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006. Grote steden in demografisch perspectief

Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006. Grote steden in demografisch perspectief Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006 Grote steden in demografisch perspectief WPRB Werkverband Periodieke Rapportage Bevolkingsvraagstukken WPRB Ingesteld door de minister van OCW Vinger aan de

Nadere informatie

KRALINGEN-CROOSWIJK IN BEELD 2007

KRALINGEN-CROOSWIJK IN BEELD 2007 KRALINGEN-CROOSWIJK IN BEELD 2007 Martijn Epskamp Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) April 2008 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: Martijn Epskamp Project: 07-2746 Prijs: 20,- Adres:

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen Deze publicatie is uitgegeven door Onderzoek en Statistiek Groningen September Bevolkingsprognose gemeente Groningen Inleiding Dit vlugschrift behandelt de bevolkingsprognose van de gemeente Groningen.

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

WOZ-waarde woningen weer verder gedaald

WOZ-waarde woningen weer verder gedaald WOZ-waarde woningen weer verder gedaald Na september 2008 zijn onder invloed van de kredietcrisis de koopprijzen van woningen gedaald en daarmee ook de WOZ-waarde, want die is gebaseerd op marktontwikkelingen.

Nadere informatie

Migratie en pendel Twente. Special bij de Twente Index 2015

Migratie en pendel Twente. Special bij de Twente Index 2015 Migratie en pendel Twente Special bij de Twente Index 2015 Inhoudsopgave Theorieën over wonen, verhuizen 3 Kenmerken Twente: Urbanisatiegraad en aantal inwoners 4 Bevolkingsgroei grensregio s, een vergelijking

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

WOZ WAARDE WONINGEN IN AMSTERDAM GESTEGEN

WOZ WAARDE WONINGEN IN AMSTERDAM GESTEGEN WOZ WAARDE WONINGEN IN AMSTERDAM GESTEGEN Nieuwsbericht Onderzoek, Informatie en Statistiek, 24 maart 2015 Na september zijn onder invloed van de kredietcrisis de koopprijzen van woningen gedaald en daarmee

Nadere informatie

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek 7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek Auteur Remco Kaashoek De dynamiek op de koopwoningmarkt is tussen 2007 en 2011 afgenomen, terwijl die op de markt voor huurwoningen licht is gestegen. Het aantal

Nadere informatie

De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders

De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders Marjolein Korvorst en Tanja Traag Het krijgen van kinderen dwingt ouders keuzes te maken over de combinatie van arbeid en zorg. In de meeste gezinnen

Nadere informatie

Fact sheet. Horeca in Amsterdam: minder cafés, meer restaurants. Amsterdam grootste horecacentrum van Nederland. nummer 2 maart 2005

Fact sheet. Horeca in Amsterdam: minder cafés, meer restaurants. Amsterdam grootste horecacentrum van Nederland. nummer 2 maart 2005 Fact sheet nummer 2 maart 2005 Horeca in Amsterdam: minder cafés, meer restaurants De oer-hollandse snackbar en het traditionele café zijn steeds minder in trek. Landelijk is hun aantal de laatste tien

Nadere informatie

Fietsen in Amsterdam

Fietsen in Amsterdam Resultaten van een online enquête november 2011 In het kader van het door O+S georganiseerde symposium is een online enquête gehouden onder het online panel van O+S. Ruim 2.600 Amsterdammers van 16 jaar

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 De gemeenschap van mijn overgrootvader vormt een van oudste minderheidsgroepen

Nadere informatie

4. Kans op echtscheiding

4. Kans op echtscheiding 4. Kans op echtscheiding Niet-westerse allochtonen hebben een grotere kans op echtscheiding dan autochtonen. Tussen de verschillende groepen niet-westerse allochtonen bestaan in dit opzicht echter grote

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend

Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend Lian Kösters In 27 gaf ruim een derde van de werkzame beroepsbevolking aan regelmatig te maken te hebben met een psychisch hoge werkdruk. Iets minder

Nadere informatie

Inwoners van Leiden Opleiding en inkomen

Inwoners van Leiden Opleiding en inkomen Inwoners van Leiden Het aantal inwoners blijft vrijwel stabiel. Relatief jonge en hoogopgeleide bevolking. Tweeverdieners met kleine kinderen en een gemiddeld inkomen verlaten de stad. Meer Leidenaren

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

FACTSHEET. Buurtveiligheidsonderzoek AmsterdamPinkPanel

FACTSHEET. Buurtveiligheidsonderzoek AmsterdamPinkPanel Resultaten LHBT-Veiligheidsmonitor 2015: Kwart maakte afgelopen jaar een onveilige situatie mee; veiligheidsgevoel onder transgenders blijft iets achter. De resultaten van het jaarlijkse buurtveiligheidsonderzoek

Nadere informatie

Oost-Europese arbeidsmigranten

Oost-Europese arbeidsmigranten Oost-Europese arbeidsmigranten CONCEPT Project: 878 In opdracht van: Dienst Wonen Hester Booi Jeroen Slot Weesperstraat 79 Postbus 658 118 VN Amsterdam 1 AR Amsterdam Telefoon 2 527 9474 Fax 2 527 9595

Nadere informatie

Landelijke Jeugdmonitor 1/1010. Jongeren in het hoger onderwijs en hoogopgeleiden op de arbeidsmarkt

Landelijke Jeugdmonitor 1/1010. Jongeren in het hoger onderwijs en hoogopgeleiden op de arbeidsmarkt Landelijke Jeugdmonitor 1/1010 Jongeren in het hoger onderwijs en hoogopgeleiden op de arbeidsmarkt Landelijke Jeugdmonitor Rapportage 1e kwartaal 2010 Centraal Bureau voor de Statistiek Den Haag/Heerlen,

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II LEEFBAARHEID EN ZORG IN STEDELIJKE EN LANDELIJKE GEBIEDEN figuur 2 Woningen in de vier grote steden naar eigendom per 1 januari 2000 in procenten Amsterdam Den Haag Rotterdam Utrecht X Y Z Nederland Het

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2012. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2012. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport - 4e kwartaal 212 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 18 aantal verkocht 16 14 12 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Mannen en vrouwen in Nederland

Mannen en vrouwen in Nederland en vrouwen in Nederland Elma Wobma Ondanks de voortdurend veranderende samenstelling van de Nederlandse bevolking en huishoudens zijn vrouwen in de hoogste leeftijdsgroepen nog steeds fors oververtegenwoordigd.

Nadere informatie

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 In de Eemsdelta zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de leefbaarheid.

Nadere informatie

Fact sheets buurtcombinaties stadsdeel Zuid. Projectnummer: 9306 In opdracht van: Gebiedsmanagement, Stadsdeel Oud-Zuid

Fact sheets buurtcombinaties stadsdeel Zuid. Projectnummer: 9306 In opdracht van: Gebiedsmanagement, Stadsdeel Oud-Zuid Fact sheets buurtcombinaties stadsdeel Zuid Projectnummer: 9306 In opdracht van: Gebiedsmanagement, Stadsdeel Oud-Zuid Lonneke van Oirschot MSc Raziye Simsek MSc Drs. Jeroen Slot Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011 Sociaal-economische schets van Zuidwest 2011 Zuidwest is onderdeel van het en bestaat uit de buurten Haagwegnoord en -zuid, Boshuizen, Fortuinwijk-noord en -zuid en de Gasthuiswijk. Zuidwest heeft een

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht Woningmarktrapport - 4e kwartaal 213 Gemeente Dordrecht Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 1 aantal verkocht 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2013: Sterke groei armoede in 2012, maar afzwakking verwacht ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2013: Sterke groei armoede in 2012, maar afzwakking verwacht ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR PERSBERICHT ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR Inlichtingen bij Dr. P.H. van Mulligen persdienst@cbs.nl T 070 3374444 Dr. J.C. Vrooman c. vrooman@scp.nl T 070 3407846 of Dr. S.J.M. Hoff

Nadere informatie