PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen"

Transcriptie

1 PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. Please be advised that this information was generated on -- and may be subject to change.

2 Beleid van Nederlandse gynaecologen en kinderartsen bij (dreigende) extreme vroeggeboorte wisselt sterk J.A. Gerrits-Kuiper, R. de Heus, H.A.A. Brouwers 3, G.H.A. Visser, A.L. den Ouden en L.A.A. Kollée 6 Kinderarts, afdeling Kindergeneeskunde, UMC St Radboud, Nijmegen Arts in opleiding tot gynaecoloog, divisie Vrouw en Baby, UMC, Utrecht 3 Kinderarts-neonatoloog, divisie Vrouw en Baby, UMC, Utrecht Gynaecoloog, divisie Vrouw en Baby, UMC, Utrecht Kinderarts-epidemioloog, Inspectie voor de Gezondheidszorg, Den Haag 6 Kinderarts-neonatoloog, afdeling Kindergeneeskunde, UMC St Radboud, Nijmegen Inleiding Door de toegenomen medische kennis en vooruitgang in technologie gedurende de laatste dertig jaar zijn de behandelingsmogelijkheden bij vroeggeboorte aanmerkelijk verbeterd en is de overleving sterk toegenomen. Dit ging echter niet gepaard met een afname van het risico op handicaps en bij zeer korte zwangerschapsduur blijken zowel de kans op overlijden als de kans op een ernstige handicap aanzienlijk. Om die reden is de keuze voor een intensieve dan wel palliatieve behandeling op de grens van levensvatbaarheid vaak moeilijk en bestaat daarover geen consensus. In de gehele westerse wereld varieert de ondergrens van tot 6 weken. Het MOSAICproject ( Models of OrganiSing Acces to Intensive Care for very preterm babies in Europe ) heeft als doel de verschillen in organisatie, behandeling en uitkomst bij geboorten na een zwangerschapsduur van minder dan 3 weken in Europa te onderzoeken. 8 Voor Nederland namen de ziekenhuizen in de verzorgingsgebieden rond de perinatologische centra in Nijmegen en Utrecht deel. In ons land werden afspraken voor verwijzing naar een perinatologisch De afdelingen verloskunde en kindergeneeskunde van de tien perinatologische centra in Nederland en de participerende ziekenhuizen binnen de MOSAIC-regio Nijmegen en Utrecht kregen in het jaar 3 een vragenlijst toegezonden over hun opvattingen en besluitvormingsbeleid rond de grens van levensvatbaarheid. Deze vragenlijst richtte zich onder meer op de vraag vanaf welke zwangerschapsduur gynaecologen en kinderartsen een beleid willen nastreven dat is gericht op overleven van het kind, wie de beslissing tot wel of niet reanimeren na de geboorte nemen en in hoeverre de mening van de ouders hierin een rol speelt. De vragenlijst werd ingevuld door één medisch specialist per vakgroep. Zonodig vond telefonisch overleg plaats. Voor de ziekenhuizen binnen de MOSAIC-regio maakte deze vracentrum bij (dreigende) vroeggeboorte van tot 3 weken in 999 vastgelegd in de richtlijn Verwijzing naar een perinatologisch centrum. Samenwerking tweede en derde lijn van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) en de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK). Hierin is opgenomen dat verwijzing bij tot 6 weken niet automatisch interventie betekent. 9 In gaven Walther en Van Goudoever in hun oraties een tegengestelde visie over de behandeling van extreem prematuur geboren kinderen., In het najaar van heeft de NVK haar richtlijn aangepast, waarbij zij bij weken een terughoudend beleid adviseert en bij weken een actief beleid, tenzij een op comfort gericht beleid meer gerechtvaardigd lijkt (richtlijn Grenzen levensvatbaarheid prematuren ( 6 weken); www. nvk.pedianet.nl, richtlijn alleen toegankelijk voor leden van de NVK). De gezamenlijke richtlijn van de NVOG en de NVK Verwijzing naar een perinatologisch centrum. Samenwerking tweede en derde lijn uit 999 werd in de vorm van een nota in hieraan aangepast (zie www. nvog.nl en Kort vóór deze aanpassing vroegen wij Nederlandse gynaecologen en kinderartsen in de algemene ziekenhuizen, de twee universitaire perinatologische centra binnen de Nederlandse MOSAIC-regio én de overige acht perinatologische centra naar hun opvattingen over behandeling rond de grens van levensvatbaarheid. Methoden 33 Nederlands tijdschrift voor Obstetrie & Gynaecologie, vol., december 8

3 Perinatologisch centrum (n=) Opleidingsziekenhuis* (n=) Niet-opleidingsziekenhuis (n=) Aanwezigheid van geschreven protocol voor toepassing van - corticosteroïden - tocolyse 9 Aanwezigheid van geschreven protocol voor niet beginnen/staken van behandeling bij extreme vroeggeboorte: - alleen verloskundig - alleen kindergeneeskundig - geen protocol - beide 3 3 Laagste termijn** waarbij een sectio caesarea wordt verricht bij acute foetale nood: - ouders willen actief beleid - ouders willen geen actief beleid 6 (.) 6 8 (6.9) 6 (.) 8 (6.) (.9) 6 8 (6.8) Laagste termijn** waarbij de kinderarts gevraagd wordt bij de partus: - ouders willen actief beleid - ouders willen geen actief beleid (.3) 6 (.) (.) 6 (.) 6 (.) 8 (.) Beslissing over resuscitatie bij extreme vroeggeboorte (< wk): - door gynaecoloog - door kinderarts - in teamverband 8 Beslissing over resuscitatie bij kind met ernstige aangeboren afwijkingen: - door gynaecoloog - door kinderarts - in teamverband Er worden beslissingen genomen om kunstmatige beademing niet te starten of te staken vanwege: - geen overlevingskans - slechte prognose bij overleven De rol van de ouders is dan: - worden geïnformeerd - worden daadwerkelijk betrokken - mogen zelf beslissen Betrokkenheid van Ethische Commissie bij besluitvorming is: - routinematig - in geselecteerde gevallen - nooit betrokken * Opleiding tot gynaecoloog en/of kinderarts ** Spreiding (gemiddelde) in weken Tabel. Beleid op de grens van levensvatbaarheid in de tien Nederlandse perinatologische centra en 8 algemene ziekenhuizen in de verzorgingsgebieden Nijmegen en Utrecht in genlijst deel uit van een uitgebreider onderzoek, waarin onder meer informatie werd verzameld over de karakteristieken van de perinatale zorg in Europa. Ook vond binnen het MOSAIC-project een cohortonderzoek van de in 3 geboren kinderen onder 3 weken plaats. Hierover hebben wij reeds gerapporteerd. 3 Resultaten Alle tien perinatologische centra in Nederland, evenals de zeven opleidingsziekenhuizen en elf van de vijftien niet-opleidingsziekenhuizen in de MOSAIC-regio vulden de vragenlijst volledig in (tabel ). Protocollen voor antenatale toediening van corticosteroïden en tocolyse zijn in alle participerende ziekenhuizen aanwezig. Twee van de elf niet-opleidingsziekenhuizen hebben geen protocol voor antenatale toediening van corticosteroïden. Protocollen voor afzien of staken van de behandeling zijn echter niet overal aanwezig. Twee van de zeven opleidingsziekenhuizen en vijf van de elf nietopleidingsziekenhuizen beschikken noch over een verloskundig noch over een kindergeneeskundig protocol hiervoor. Twee opleidingsziekenhuizen en drie nietopleidingsziekenhuizen beschikken Nederlands tijdschrift voor Obstetrie & Gynaecologie, vol., december 8 336

4 over beide protocollen. Slechts twee van de tien perinatologische centra hebben zowel een verloskundig als een kindergeneeskundig protocol voor niet beginnen of staken en één centrum heeft in het geheel geen protocol hiervoor. Wel geven alle perinatologische centra aan een beleid te hebben ten aanzien van de laagste zwangerschapsduur voor een sectio caesarea wegens foetale nood bij een eenling zonder aangeboren afwijkingen. De mening van de ouders speelt hierbij vaak een belangrijke rol. Wanneer ouders een actief beleid wensen is een sectio caesarea mogelijk in zeven van de tien centra bij 6 weken, in één centrum bij tot 6 weken en in twee bij weken. Wanneer ouders een terughoudend beleid wensen, verschoof dit in zes van de tien centra naar een tot twee weken later. De laagste zwangerschapsduur waarbij in de Nederlandse MOSAIC-regio in 3 daadwerkelijk een sectio caesarea op kinderlijke indicatie werd uitgevoerd bedroeg 6 weken. Eén sectio op maternale indicatie bij weken wegens een bloeding bij placenta praevia totalis en intra-uteriene vruchtdood (IUVD) werd hierbij buiten beschouwing gelaten. 3 Buiten de perinatologische centra varieerde de laagste zwangerschapsduur waarbij gynaecologen aangeven bereid te zijn een sectio caesarea te verrichten wat meer. Ook hier verschoof de grens naar boven wanneer ouders een terughoudend beleid wensen. De laagste zwangerschapsduur waarbij de kinderarts wordt gewaarschuwd voor een spontane partus van een kind zonder aangeboren afwijkingen wanneer ouders een actief beleid wensen, varieerde van tot 6 weken. Twee ziekenhuizen hadden hieromtrent geen beleid. Wanneer ouders geen actieve behandeling wensen, schoof deze termijn in de algemene ziekenhuizen gemiddeld een week op. In perinatologische centra werd nauwelijks een verschuiving gezien. In het algemeen ligt de laagste zwangerschapsduur waarbij de kinderarts bij de bevalling aanwezig is, een tot twee weken eerder dan de zwangerschapsduur waarbij een sectio wordt overwogen. Beslissing tot reanimatie na de geboorte bij zeer lage zwangerschapsduur wordt in de perinatologische opgenomen dat op elke kinderafdeling waar dergelijke besluiten worden genomen, een protocol op basis van dit rapport zou moeten worden gebruikt. Later werd door de NVOG, samen met de NVK, een richtlijn voor het verwijzingsbeleid rond de grens van levensvatbaarheid vastgesteld. 9 Daarin werd geadviseerd om bij dreigende vroeggeboorte vanaf weken naar een perinatologisch centrum te verwijzen voor besluitvorming en eventuele behandeling. Uit ons onderzoek blijkt dat in een minderheid van de ziekenhuizen zowel de verloskundige als kindergeneeskundige afdelingen een schriftelijk vastgelegd protocol hanteren voor afzien of staken van de behandeling. In de niet-opleidingsziekenhuizen heeft zelfs bijna de helft in het geheel geen protocol. Dat men buiten de centra niet beschikt over een dergelijk protocol zou kunnen worden verklaard doordat deze beslissingen in die ziekenhuizen in de praktijk relatief weinig voorkomen vanwege het antepartale overplaatsingsbeleid (volgens de richtlijn uit 999). Beslissingen over het al dan niet behandelen zijn daar in de praktijk echter regelmatig aan de orde. 3 Dat er ook perinatologische centra zijn waar geen geschreven protocol wordt gehanteerd wekt nog meer verbazing. De eerdergenoemde richtlijn geeft immers aan dat antepartale verwijzing tussen en weken geïndiceerd is, juist omdat in de centra beslissingen over het al dan niet starten van een behandeling onderbouwd genomen kunnen worden. De laagste zwangerschapstermijn waarbij gynaecologen aangeven bereid te zijn omwille van het kind een sectio caesarea te verrichten was weken. In werkelijkheid is men terughoudender, zoals blijkt uit het feit dat in 3 in de Nederlandse MOSAIC-regio geen enkele maal een sectio op kinderlijke indicatie plaatsvond vóór 6 weken. 3 De wens van ouders om een meer terughoudend dan wel actief beleid te voeren speelt begrijpelijkerwijs een rol, omdat er sprake is van een grijs gebied waarin keuzes mogelijk zijn. De grotere praktijkervaring in de perinatologische centra verklaart waarschijnlijk dat vooral daar de mening van ouders mee wordt gewogen. Dat het verschil in oncentra genomen door de gynaecoloog en neonatoloog gezamenlijk of door de neonatoloog alleen. Ook in de overige ziekenhuizen is dit doorgaans een teambeslissing. Slechts in één ziekenhuis wordt de beslissing alleen door de gynaecoloog genomen en wordt, wanneer ouders geen actieve behandeling wensen, de kinderarts pas bij 8 weken gewaarschuwd. Besluitvorming bij een kind met ernstige aangeboren afwijkingen vindt vrijwel altijd in teamverband plaats. In alle perinatologische centra worden besluiten genomen tot niet beginnen met of staken van kunstmatige beademing, zowel vanwege het ontbreken van levenskansen als vanwege een te verwachten slechte prognose bij overleven. Ook buiten de perinatologische centra komen dergelijke beslissingen voor. Slechts in twee opleidings- en drie niet-opleidingsziekenhuizen komen dergelijke besluiten niet voor. In alle ziekenhuizen waar besluitvorming plaatsvindt, worden ouders hierbij betrokken. Eén perinatologisch centrum staat ouders ook toe zelf de beslissing te nemen. Bijna alle perinatologische centra en opleidingsziekenhuizen hebben een medisch-ethische commissie. Deze wordt echter slechts in geselecteerde gevallen betrokken bij de besluitvorming rondom het levenseinde van pasgeborenen. Beschouwing Het beleid op de grens van levensvatbaarheid in Nederland wijkt af van dat in het buitenland. In Nederland is men terughoudend met actieve behandeling vóór een termijn van 6 weken.,,, De laatste jaren wordt ook in het buitenland gepleit voor een meer terughoudend beleid. 3, Wanneer men een afwijkend beleid voert op een moeilijk en controversieel terrein, zoals de perinatale behandeling op de grens van levensvatbaarheid, zou men verwachten dat daarvoor ten behoeve van een zorgvuldig en toetsbaar beleid richtlijnen worden gehanteerd. In Nederland werd door de NVK al in 99 het rapport Doen of laten? over de besluitvorming voor niet (verder) behandelen van ernstig zieke pasgeborenen met infauste of zeer slechte prognose gepubliceerd. 6 Daarin was 33 Nederlands tijdschrift voor Obstetrie & Gynaecologie, vol., december 8

5 dergrens op basis van de wens van ouders gemiddeld ruim een week bedraagt, past bij de breedte van het grijze gebied, dat ongeveer twee weken ( 6 weken) bedraagt. Opvallend is dat er ook gynaecologen zijn die aangeven bereid te zijn te wachten met een sectio tot 8 weken wanneer ouders geen actief beleid wensen. Bij een zwangerschap tussen 6 en 8 weken met acute foetale nood kan men zich afvragen of niet ingrijpen wel in het belang van het kind is, gezien de niet ongunstige prognose bij die termijn. In de centra is het gebruikelijk om bij een termijn van of weken de kinderarts te consulteren, ongeacht of de ouders kiezen voor een actief of terughoudend beleid. In de overige ziekenhuizen varieert deze termijn tussen en 8 weken. Dit is in tegenspraak met de mededeling dat beslissingen over reanimatie na de geboorte gewoonlijk gezamenlijk met of uitsluitend door de kinderarts worden genomen. De zwangerschapsduur waarbij de kinderarts wordt ingeschakeld ligt ruim een tot twee zwangerschapsweken vroeger dan die waarbij een sectio wordt overwogen. Dit wordt verklaard doordat dikwijls onderling overleg noodzakelijk is om tot een afgewogen beleid te komen. Het gebruik van protocollen voor tocolyse en voor antenatale toediening van corticosteroïden past bij het NVOG-beleid. Het antenataal toedienen van corticosteroïden bij dreigende vroeggeboorte om de longrijping van het kind te bevorderen is vooral na 6 weken effectief en wordt nu algemeen toegepast. Dat deze behandeling vóór 6 weken in eerdergenoemd cohortonderzoek nauwelijks plaatsvond wordt mede verklaard doordat de Nederlandse gynaecologen in die fase van de zwangerschap geen beleid voeren dat is gericht op overleven van het kind. Biologisch gezien is een scherpe grens waarboven de overlevingskans plotseling toeneemt onwaarschijnlijk. Voor een zorgvuldige beslissing tot een wel- of niet-actief beleid bij deze hoogrisicozwangerschappen is evaluatie in een perinatologisch centrum noodzakelijk. Wij pleiten dan ook voor een actiever antenataal overplaatsingsbeleid, zoals opgenomen in de huidige richtlijn. Dankbetuiging Wij danken de gynaecologen en kinderartsen in de tien perinatologische centra en de volgende in het MOSAIC-project participerende algemene ziekenhuizen voor hun actieve medewerking aan het onderzoek: Regio Nijmegen: Zevenaar: Alysis ziekenhuis Zevenaar, Nijmegen: Canisius Wilhelmina Ziekenhuis, Zutphen: Gelre ziekenhuizen locatie het Spittaal, Boxmeer: Maasziekenhuis, Arnhem: Alysis ziekenhuis Rijnstate, Doetinchem: Slingeland ziekenhuis, Winterwijk: Streekziekenhuis Koningin Beatrix, Oss: ziekenhuis Bernhoven, Ede: ziekenhuis Gelderse Vallei, Apeldoorn: Gelre ziekenhuizen locatie Juliana ziekenhuis. Regio Utrecht: Harderwijk: ziekenhuis St Jansdal, Tiel: ziekenhuis Rivierenland, Amersfoort: Meander Medisch Centrum, Deventer: Deventer ziekenhuis, Nieuwegein: St. Antonius ziekenhuis, Utrecht: Diaconessenhuis, Tilburg: Twee- Steden ziekenhuis en St. Elisabeth ziekenhuis. Literatuur. Stoelhorst GM, Rijken M, Martens SE et al. Changes in neonatology: comparison of two cohorts of very preterm infants (gestational age <3 weeks): the Project On Preterm and Small for Gestational Age Infants 983 and the Leiden Follow-Up Project on Prematurity Pediatrics ;: Wood N, Marlow N, Costeloe K, Chir B, Gibson A, Wilkinson A. Neurologic and developmental disability after extremely preterm birth. N Engl J Med ;33: Levene M. Is intensive care for very immature babies justified? Acta Paediatr ;93:9-.. Marlow N, Wolke D, Bracewell M, Samara M. Neurologic and developmental disability at six years of age after extremely preterm birth. N Engl J Med ;3:9-9.. Kollée L, Heide van der A, Leeuw de R, Maas van der P, Wal van der G. End-of-life decisions in neonates. Sem Perinat 999;3: Rebagliato M, Cuttini M, Broggin L et al. Neonatal end-of-life deci- sion making; physicians attitude and relationship with self-reported practices in European countries. JAMA ;8:-9.. Haumont D. Management of the neonate at the limits of viability. BJOG ;: Zeitlin J, Papiernik E, Bréart G, Draper E, Kollée L. Presentation of the European project of OrganiSing Acces to Intensive Care for very preterm births in Europe (MO- SAIC) using European diversity to explore models for the care of very preterm babies. Eur J Obstet Gynecol reprod biol ;8:-. 9. Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Verwijzing naar een perinatologisch centrum. Samenwerking tweede en derde lijn. NVOG richtlijn nr 3 juni 999. Utrecht: NVOG;999.. Walther FJ. Op zoek naar de Heilige Graal in de Neonatologie. Leiden: Universiteit Leiden;.. Goudoever van JB. Te jong om te kiezen. Rotterdam: Erasmus Universiteit;.. Van Reempts P, Gortner L, Milligan D et al. Characteristics of neonatal units that care for very preterm infants in Europe: results of the MOSAIC study. Pediatrics ;:e8-e8. 3. Gerrits-Kuiper JA, Heus de R, Brouwers HAA, Visser GHA, Ouden den AL, Kolleé LAA. Op de grens van levensvatbaarheid: Nederlands verwijsbeleid bij vroeggeboorte te terughoudend. Ned Tijdschr Geneeskd 8;: Cuttini M, EURONIC Study Group. The European Union Collaborative Project on Ethical Decision Making in Neonatal Intensive Care (EURONIC): findings from countries. J Clin Ethics ;:9-6.. Goudoever van JB, Kollée LAA. Pro en contra: weken als grens voor levensvatbaarheid van de vrucht. Ned Tijdschr Geneeskd ;9: Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde, sectie Perinatologie. Doen of laten? Grenzen van het medisch handelen in de neonatologie. Utrecht: 99.. Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Weeënremming. NVOG richtlijn nr 3. Utrecht: NVOG;. Nederlands tijdschrift voor Obstetrie & Gynaecologie, vol., december 8 338

6 Intro In het kader van het MOSAIC-project beantwoordden gynaecologen en kinderartsen in de ziekenhuizen binnen de verwijzingsregio s Utrecht en Nijmegen alsmede alle tien perinatologische centra vragen over het beleid van de desbetreffende kliniek bij (dreigende) extreme vroeggeboorte. Het blijkt dat dit beleid meestal niet geprotocolleerd is. De bereidheid een keizersnede te verrichten varieert sterk, van tot 6 weken, maar is in de praktijk minder hoog dan wordt aangegeven. Overleg tussen beide disciplines vindt niet altijd plaats. De ouders worden vrijwel altijd in de afwegingen betrokken. Nader beraad over de bevindingen lijkt gewenst. Summary Within the European MOSAIC project of preterm delivery all ten Dutch perinatal centres and general hospitals within the catchments areas of the peri-natal centres in Nijmegen and Utrecht filled in a questionnaire on the policy pertaining to the limit of viability and the ethical decision-making process. A minority of maternal and neonatal units had a written protocol for decision-making. The lowest gestational age at which obstetricians said to be willing to perform a caesarean section for foetal reasons is lower than 6 weeks, but this did not occur in the study period. In general hospitals the paediatrician is not always involved in decisions in particular, the resuscitation after birth. Perinatal treatment policy before 6 weeks of gestation is restrictive. More recent guidelines from the Dutch professional bodies ask for a more active referral policy for preterm delivery between and 6 weeks gestation. Trefwoorden extreme vroeggeboorte, prematuur, sterfte, verloskunde, ethiek Belangenverstrengeling Geen. Financiële ondersteuning Dit onderzoek werd gefinancierd door de Directie Onderzoek van de Europese Gemeenschap (contractnummer: QLG--9). Correspondentieadres: Mevrouw J.A.Gerrits-Kuiper Universitair Medisch Centrum St Radboud, afd. Kindergeneeskunde, Geert Grooteplein, 6 HB Nijmegen Nederlands tijdschrift voor Obstetrie & Gynaecologie, vol., december 8

Op de grens van levensvatbaarheid: Nederlands verwijsbeleid bij vroeggeboorte te terughoudend

Op de grens van levensvatbaarheid: Nederlands verwijsbeleid bij vroeggeboorte te terughoudend oorspronkelijke stukken Op de grens van levensvatbaarheid: Nederlands verwijsbeleid bij vroeggeboorte te terughoudend J.A.Gerrits-Kuiper, R.de Heus, H.A.A.Brouwers, G.H.A.Visser, A.L.den Ouden en L.A.A.Kollée

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/64333

Nadere informatie

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst 24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Moeder en Kind Centrum subafdeling verloskunde en prenatale geneeskunde Erasmus MC, Rotterdam

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie RICHTLIJN. Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie RICHTLIJN. Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn NVOG Nederlandse Vereniging voor RICHTLIJN Verwijzing naar een perinatologich centrum Samenwerking tweede en derde lijn No 23 juni 1999 1 OMSCHRIJVING VAN HET PROBLEEM Er zijn geen formele landelijke afspraken

Nadere informatie

De medische ontwikkelingen op het grensvlak van levensvatbaarheid. Mirjam van Weissenbruch

De medische ontwikkelingen op het grensvlak van levensvatbaarheid. Mirjam van Weissenbruch De medische ontwikkelingen op het grensvlak van levensvatbaarheid Mirjam van Weissenbruch Agenda Inleiding Historisch perspectief Ontwikkelingen in de neonatologie De regels in Nederland Wat mag wel wat

Nadere informatie

Nota. Verwijzing naar een perinatologisch centrum. Samenwerking tweede en derde lijn.

Nota. Verwijzing naar een perinatologisch centrum. Samenwerking tweede en derde lijn. Nota Verwijzing naar een perinatologisch centrum. Samenwerking tweede en derde lijn. Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog, Erasmus MC, Rotterdam, namens de Otterlo Werkgroep en in samenwerking met de sectie Neonatologie

Nadere informatie

Obstetrie. Extreme vroeggeboorte van uw kind

Obstetrie. Extreme vroeggeboorte van uw kind Obstetrie Extreme vroeggeboorte van uw kind Inhoudsopgave 1. Vroege geboorte...4 2. Perinatologisch Centrum...5 Overplaatsing...5 3. Levenskansen en kwaliteit van leven...6 Risico s...7 4. Gesprek over

Nadere informatie

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011 Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Uitgangsvraag: Leidt een rescue -behandeling met corticosteroïden

Nadere informatie

Derdelijns verloskundige zorg: doelstellingen van het Planningsbesluit bijzondere perinatologische zorg uit 2001 nog niet gehaald

Derdelijns verloskundige zorg: doelstellingen van het Planningsbesluit bijzondere perinatologische zorg uit 2001 nog niet gehaald oorspronkelijke stukken Derdelijns verloskundige zorg: doelstellingen van het Planningsbesluit bijzondere perinatologische zorg uit 2001 nog niet gehaald J.van Eyck, K.W.M.Bloemenkamp, A.C.Bolte, J.J.Duvekot,

Nadere informatie

Ruwe sterftecijfers ziekenhuizen

Ruwe sterftecijfers ziekenhuizen Ruwe sterftecijfers ziekenhuizen Klinische opname Ziekenhuis Plaats Dagopname Dagmortaliteit Klinische mortaliteit % dag % kliniek Stg. Medisch Centrum Alkmaar Alkmaar 30.641 33.947 0 765 0,00 2,25 Ziekenhuisgroep

Nadere informatie

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte 1 Deze brochure geeft informatie over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën. Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken, maar een periode

Nadere informatie

Toewijzingsvoorstel Jaar: 2013 Tranche: 1

Toewijzingsvoorstel Jaar: 2013 Tranche: 1 Toewijzingsvoorstel Jaar: 2013 Tranche: 1 Id Naam Plaats Eindspecialisatie InstroomPersonen 1101001 Universitair Medisch Centrum Groningen Groningen Anesthesiologie 16 1101001 Universitair Medisch Centrum

Nadere informatie

Vragen naar aanleiding van informatiebijeenkomsten

Vragen naar aanleiding van informatiebijeenkomsten UMC St Radboud bouwt gespecialiseerde MS-zorg af De afdeling Neurologie van het UMC St Radboud heeft besloten om de gespecialiseerde MS-zorg die we de afgelopen jaren boden af te gaan bouwen. MS zal geen

Nadere informatie

Te jong om te kiezen

Te jong om te kiezen Sophia Kinderziekenhuis Sophia Kinderziekenhuis Te jong om te kiezen Prof. Dr. Hans van Goudoever Hoofd Neonatologie Start u een intensieve behandeling bij een tevoren gezonde vrouw van 30 jaar als deze

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen

Richtlijn JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen Richtlijn JGZ-richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen Inleiding Aanleiding In Nederland werden in 2008 in totaal 13.649 kinderen (7,7% van alle pasgeborenen) te vroeg (zwangerschapsduur

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/37810

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/53947

Nadere informatie

Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam

Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam Ziekenhuis: positie op ranglijst plus plaatsnaam Percentage van de ondervraagden dat specialisme goed vindt Anaesthesie/pijnbestrijding Oss, Ziekenhuis Bernhoven 56 Rotterdam, Ikazia ziekenhuis 47 Nieuwegein/Utrecht,

Nadere informatie

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Vroegtijdige weeën 1 Vroegtijdig gebroken vliezen 1 Oorzaken voor een vroegtijdige bevalling 2 Behandeling

Nadere informatie

Richtlijn Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte

Richtlijn Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte Richtlijnen Richtlijn Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte Monique W.M. de Laat, Melanie M. Wiegerinck, Frans J. Walther, Nicole Boluyt, Ben Willem J. Mol, Joris A.M. van der Post, Jan M.M. van

Nadere informatie

Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland

Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland Perinatale sterfte verschillen naar zorgregio s in Nederland Anita CJ Ravelli, AMC afdeling Klinische Informatiekunde Mede namens: Martine Eskes, Jan Jaap HM Erwich, Hens AA Brouwers, Erna Kerkhof, Joris

Nadere informatie

Ruwe Sterftecijfers Ziekenhuizen

Ruwe Sterftecijfers Ziekenhuizen Ziekenhuis Plaats DagOpname Klinische Opname Franciscus Ziekenhuis Roosendaal 13.986 15.21 Atrium Medisch Centrum Parkstad Heerlen 31.453 30.128 Orbis medisch en zorgconcern Sittard-Geleen 28.194 18.29

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/36969

Nadere informatie

mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. C. de Vries (PRN) mw.dr. E. de Miranda (KNOV), mw.dr. A.C.J. Ravelli (AMC), dhr. P.

mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. C. de Vries (PRN) mw.dr. E. de Miranda (KNOV), mw.dr. A.C.J. Ravelli (AMC), dhr. P. Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

Follow-up polikliniek Neonatologie

Follow-up polikliniek Neonatologie Follow-up polikliniek Neonatologie Uw kind werd behandeld op de afdeling neonatologie, meestal in de neonatale intensive care unit (NICU). Dat was voor u ongetwijfeld een spannende tijd waarin u veel

Nadere informatie

Keuzehulp Bevallen na een eerdere keizersnede: vaginale bevalling of een geplande keizersnede? Poli Gynaecologie

Keuzehulp Bevallen na een eerdere keizersnede: vaginale bevalling of een geplande keizersnede? Poli Gynaecologie 00 Keuzehulp Bevallen na een eerdere keizersnede: vaginale bevalling of een geplande keizersnede? Poli Gynaecologie 1 Inleiding Deze keuzehulp is bedoeld voor vrouwen die zwanger zijn en in een eerdere

Nadere informatie

Probably not important

Probably not important Probably not important Definitie counseling Laagdrempelige vorm van (emotionele) hulpverlening Letterlijk: raadgeven Het doel van counseling is het helpen van mensen bij: Het oplossen of hanteren van problemen

Nadere informatie

Bijlage 1 Gewogen gemiddelde

Bijlage 1 Gewogen gemiddelde Bijlage 1 Gewogen gemiddelde Rang Ziekenhuis Type Gewogen Verhouding gemiddelde dagverpleging / ligduur klinische verpleegdagen 1 Zaans Medisch Centrum Perifeer 2,33 36% 2 St. Anna Zorggroep Perifeer 2,36

Nadere informatie

Staat voor: Registratie, Transparantie en Kwaliteit. Benchmark Rapport. ICD procedures. Toelichting NCDR ICD Deelnemende ziekenhuizen

Staat voor: Registratie, Transparantie en Kwaliteit. Benchmark Rapport. ICD procedures. Toelichting NCDR ICD Deelnemende ziekenhuizen Benchmark Rapport ICD procedures Periode: 2010-2012 Peildatum: Datum 26 juli 2013 Ziekenhuis: Catharina Ziekenhuis Michelangelolaan 2 5623 EJ Eindhoven Toelichting NCDR ICD 2010-2012 Deelnemende ziekenhuizen

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/85351

Nadere informatie

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte Samenvatting Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte in vergelijking met vrouwen die zwanger zijn van een eenling. Ongeveer 5-9% van de eenlingen wordt te vroeg

Nadere informatie

Voorspellen van sterfte bij zeer premature kinderen*

Voorspellen van sterfte bij zeer premature kinderen* Onderzoek Voorspellen van sterfte bij zeer premature kinderen* Ewoud Schuit, Chantal W.P.M. Hukkelhoven, Bradley N. Manktelow, Dimitri N.M. Papatsonis, Martin J.K. de Kleine, Elizabeth S. Draper, Ewout

Nadere informatie

Dreigende vroeggeboorte

Dreigende vroeggeboorte Dreigende vroeggeboorte U bent zwanger en heeft te maken met een dreigende vroeggeboorte. Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken. Een periode van 37 tot 42 weken wordt gezien als een normale duur van

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/37114

Nadere informatie

Angst voor de pijn. Prof. dr. Arie Franx. Pre-eclampsia and cardiovascular disease. Kennispoort Verloskunde, 3 februari 2012

Angst voor de pijn. Prof. dr. Arie Franx. Pre-eclampsia and cardiovascular disease. Kennispoort Verloskunde, 3 februari 2012 Angst voor de pijn Pre-eclampsia and cardiovascular disease Kennispoort Verloskunde, 3 februari 2012 Prof. dr. Arie Franx Overdracht van 1 e naar 2 e lijn voor sedatie/pijnbestrijding Nederland 2001-2010,

Nadere informatie

CHAPTER 12. Samenvatting

CHAPTER 12. Samenvatting CHAPTER 12 Samenvatting Samenvatting 177 In hoofdstuk 1 wordt een toegenomen overleving gerapporteerd van zeer vroeggeboren kinderen, gerelateerd aan enkele nieuwe interventies in de perinatologie. Uitkomsten

Nadere informatie

Haast onverstandig bij aanpak verloskunde

Haast onverstandig bij aanpak verloskunde beeld: Nationale Beeldbank Wetenschappelijke onderbouwing voor roep om snelle concentratie ontbreekt Haast onverstandig bij aanpak verloskunde dr. G.J.J.M. Muijsers, gynaecoloog, Ziekenhuis Rivierenland

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/67374

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/73976

Nadere informatie

nazorg-poli neonatale intensive care unit

nazorg-poli neonatale intensive care unit nazorg-poli neonatale intensive care unit inleiding Door vroeggeboorte en/of problemen voorafgaand aan, of rondom de bevalling, verbleef uw kind op de Neonatale Intensive Care Unit (NICU) van ons ziekenhuis.

Nadere informatie

Heijneman Medical BV Referentielijst compleet

Heijneman Medical BV Referentielijst compleet Amsterdam, 2015 1 st. Wandpaneel, EKZ, 2 st. Verzorgingszuil EKZ Breda, Amphia Ziekenhuis 2015 2 st. Plafondpendels, hybride OK Helmond 2015 12 st. Voorzieningenbrug, IC Elkerliek Ziekenhuis 2 st. Wandvoorzieningsgoot,

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/85454

Nadere informatie

Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar

Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar Onderzoeken Afname van de sterfte maar toename van de morbiditeit van zeer preterm geboren kinderen in een periode van tien jaar Auteurs dr. M.J.K. de Kleine, kinderarts-neonatoloog, dr. A.L. den Ouden*,

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/45145

Nadere informatie

Medicalisering van de partus:

Medicalisering van de partus: Medicalisering van de partus: Gevolgen voor de borstvoeding Rob Hardeman Klinisch verloskundige Ziekenhuis Rivierenland Tiel "Borstvoeding loont" 7-10-2008 Medicaliseren van de partus Actief ingrijpen

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/124083

Nadere informatie

1100DD AMSTERDAM 2300RC LEIDEN. Ministerie van VWS

1100DD AMSTERDAM 2300RC LEIDEN. Ministerie van VWS d.d. 08-11-2016 L/VD: vergunning donortestlaboratorium L/VD Academisch Medisch Centrum hodn Universiteit van Amsterdam Meibergdreef 9 AMSTERDAM 3750 L/VD (020) 566 4252 Postbus 22660 1100DD AMSTERDAM Academisch

Nadere informatie

VROEGTIJDIGE WEEËN EN DREIGENDE VROEGGEBOORTE

VROEGTIJDIGE WEEËN EN DREIGENDE VROEGGEBOORTE VROEGTIJDIGE WEEËN EN DREIGENDE VROEGGEBOORTE 335 Inleiding Deze folder geeft informatie over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën. Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken, maar

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting 2008

Jaarverslag Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting 2008 Jaarverslag Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting 2008 1 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wettelijk kader en werkzaamheden van de Stichting 4 3 Overzicht van bij de Stichting geregistreerde instellingen,

Nadere informatie

Overzicht Wvkl-vergunninghouders, afgegeven vanaf 1 juni 2007 d.d

Overzicht Wvkl-vergunninghouders, afgegeven vanaf 1 juni 2007 d.d L/VD: vergunning donortestlaboratorium L/VD Academisch Medisch Centrum hodn Universiteit van Amsterdam Meibergdreef 9 AMSTERDAM 3750 L/VD (020) 566 4252 Postbus 22660 1100DD AMSTERDAM Academisch Ziekenhuis

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/132818

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/78223

Nadere informatie

Planningsbesluit bijzondere perinatologische

Planningsbesluit bijzondere perinatologische VWS Planningsbesluit bijzondere perinatologische zorg 6 juli 2001/CSZ/ZT/2192014 Welzijn en Sport; Gelet op artikel 5 van de Wet op bijzondere medische verrichtingen en op artikel 1, onder b, van het Besluit

Nadere informatie

voldoet niet aan minimale kwaliteitsnormen van CZ

voldoet niet aan minimale kwaliteitsnormen van CZ Overzicht kwaliteitscategorieën bariatrische chirurgie (revisie 01-01-2012) beste zorg Ziekenhuizen die volgens de kwaliteitskaders van CZ als beste scoren worden als voorkeursziekenhuis bestempeld: deze

Nadere informatie

Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks

Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks David van der Ham namens de PPROMEXIL projectgroep ISRCTN 29313500 ZonMW projectnummer:

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/73944

Nadere informatie

Medisch Centrum - Alkmaar Maaltijdencomponenten worden geleverd door een onbekende externe leverancier.

Medisch Centrum - Alkmaar Maaltijdencomponenten worden geleverd door een onbekende externe leverancier. Kassa inventariseerde de standaard warme maaltijden die worden geserveerd in de Nederlandse ziekenhuizen. Ontkoppeld koken betekent dat het ziekenhuis de maaltijden bereidt, koelt en later weer opwarmt.

Nadere informatie

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte DEFINITIE: Vroeggeboorte: bevalling bij amenorroeduur < 37 weken Bij een zwangerschapsduur van meer dan 35 weken wordt het risico van belangrijke

Nadere informatie

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte Kraamafdeling Vroegtijdige weeën gebroken vliezen en vroeggeboorte In deze folder leest u over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën. Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken, maar

Nadere informatie

Hoge perinatale sterfte in Nederland vergeleken met andere Europese landen: de Peristat-II-studie

Hoge perinatale sterfte in Nederland vergeleken met andere Europese landen: de Peristat-II-studie oorspronkelijke stukken Hoge perinatale sterfte in Nederland vergeleken met andere Europese landen: de Peristat-II-studie A.D.Mohangoo, S.E.Buitendijk, C.W.P.M.Hukkelhoven, A.C.J.Ravelli, G.C.Rijninks-van

Nadere informatie

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Inleiding Deze brochure geeft informatie over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën. Een zwangerschap

Nadere informatie

Vaatkeurmerk x x x x x x. x x x

Vaatkeurmerk x x x x x x. x x x PAV Academisch Medisch Centrum (AMC) Amsterdam Admiraal De Ruyter Ziekenhuis, Loc.Goes Loc. Zierikzee Loc. Vlissingen Albert Schweitzer Ziekenhuis (ASZ) Loc. Sliedrecht Loc. Zwijndrecht Alrijne Ziekenhuis,

Nadere informatie

1100DD AMSTERDAM 2300RC LEIDEN. Ministerie van VWS

1100DD AMSTERDAM 2300RC LEIDEN. Ministerie van VWS d.d. 10-04-2015 L/VD: vergunning donortestlaboratorium Academisch Medisch Centrum hodn Universiteit van Amsterdam Meibergdreef 9 AMSTERDAM 3750 L/VD (020) 566 4252 Postbus 22660 1100DD AMSTERDAM Academisch

Nadere informatie

Perinatale Zorg in Nederland

Perinatale Zorg in Nederland Perinatale Zorg in Nederland 2002 Inhoud Proloog 5 Introductie 6 Leeswijzer 7 Hoofdstuk 1 Vrouwen bevallen in 2002 9 Tabel 1.1 Bevallen vrouwen naar eenling/meerling en pariteit in 2002 11 Tabel 1.2 Bevallen

Nadere informatie

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte. Poli Gynaecologie

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte. Poli Gynaecologie 00 Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte Poli Gynaecologie 1 Inleiding Deze folder geeft informatie over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën. Een zwangerschap duurt gemiddeld

Nadere informatie

Erkende opleidingen per opleiding

Erkende opleidingen per opleiding Opleiding Instelling geldigheidsduur Ambulanceverpleegkundige Academie voor Ambulancezorg Ambulancedienst Zuid-Holland Zuid 31-3-2014 AmbulanceZorg Limburg Noord 30-5-2014 AmbulanceZorg Rotterdam 31-3-2014

Nadere informatie

informatie voor u Bevallen na een eerdere keizersnede

informatie voor u Bevallen na een eerdere keizersnede informatie voor u Bevallen na een eerdere keizersnede In het verleden ben je een keer bevallen via een keizersnede. Je bent nu weer zwanger en gaat straks bevallen. Mogelijk heb je al nagedacht over de

Nadere informatie

Status per 19-08-2013

Status per 19-08-2013 Statusoverzicht naleving geclusterde voorschriften per ziekenhuis in 2012/2013 Nr. Naam Adres Inspectie onderdeel 1 Instelling voldoet aan voorschriften op het moment van: 1 Sint Lucas Andreas Jan Tooropstraat

Nadere informatie

Bevallen na een eerdere keizersnede. Poli Gynaecologie

Bevallen na een eerdere keizersnede. Poli Gynaecologie 00 Bevallen na een eerdere keizersnede Poli Gynaecologie 1 In het verleden ben je een keer bevallen via een keizersnede. Je bent nu weer zwanger en gaat straks bevallen. Mogelijk heb je al nagedacht over

Nadere informatie

Nederlandse perinatale sterfte daalt

Nederlandse perinatale sterfte daalt Concept persbericht 23052013 EMBARGO TOT MAANDAG 27 MEI 2013 00.01 UUR De internationale positie verbetert: Nederlandse perinatale sterfte daalt MAASTRICHT, 26 mei 2013 De perinatale sterfte (sterfte rond

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

beslissing dient volgens het shared decision making model gemaakt te worden, rekening houdend met de normen en waarden.

beslissing dient volgens het shared decision making model gemaakt te worden, rekening houdend met de normen en waarden. Datum: 17 november 2015 Locatie: Congrescentrum In de Driehoek, Utrecht Geschreven door Veronique Erkens-Waucomont, Gezondheidszorg in opleiding tot Klinisch psycholoog Kind & Jeugd Opening Brenda van

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/5586

Nadere informatie

Richtlijn. Perinataal Beleid bij Extreme Vroeggeboorte

Richtlijn. Perinataal Beleid bij Extreme Vroeggeboorte Richtlijn Perinataal Beleid bij Extreme Vroeggeboorte INITIERENDE VERENIGINGEN Het ministerie van VWS heeft ZonMw verzocht een richtlijn te laten opstellen voor behandelbeslissingen rondom extreme vroeggeboorte,

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/85575

Nadere informatie

Maatschap Gynaecologen Gelderse Vallei Protocol remming weeënactiviteit en foetale longrijping. Protocol weeënremming bij versie stuitligging

Maatschap Gynaecologen Gelderse Vallei Protocol remming weeënactiviteit en foetale longrijping. Protocol weeënremming bij versie stuitligging Maatschap Gynaecologen Gelderse Vallei Protocol remming weeënactiviteit en foetale longrijping. Protocol weeënremming bij versie stuitligging I OMSCHRIJVING VAN HET PROBLEEM Weeënremming is in de obstetrische

Nadere informatie

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte Deze brochure geeft informatie over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën, een dreigende vroeggeboorte en vroegtijdig gebroken vliezen.

Nadere informatie

Plaats Ziekenhuis Status

Plaats Ziekenhuis Status Zorg Plan Selectief Overzicht van geselecteerde ziekenhuizen Voor het Zorg Plan Selectief hebben we een beperkt aantal ziekenhuizen geselecteerd die kwalitatief goede zorg verlenen en de laagste prijs

Nadere informatie

Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte

Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte Een onderzoek naar de implementatie van de richtlijn Evelyne de Kluiver, Martin Offringa, Frans J. Walther, Johannes J. Duvekot en Monique W.M. de Laat* Doel

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/167522

Nadere informatie

Zwangerschap en bevallen na eerdere keizersnede

Zwangerschap en bevallen na eerdere keizersnede Zwangerschap en bevallen na eerdere keizersnede 1031 Inleiding Deze folder is ontwikkeld voor vrouwen die zwanger zijn nadat ze, in een eerdere zwangerschap met een keizersnede zijn bevallen. Het litteken

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2010

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2010 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2009

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2009 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Stichting Perinatale Registratie Nederland Redactie dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. A.M.

Nadere informatie

2011D04279 LIJST VAN VRAGEN TOTAAL

2011D04279 LIJST VAN VRAGEN TOTAAL 2011D04279 LIJST VAN VRAGEN TOTAAL 1 De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) noemt het opvallend dat het aantal abortussen vanaf 20 weken is toegenomen en veronderstelt dat dit verband houdt met de

Nadere informatie

Zwanger en bevallen na eerdere keizersnede

Zwanger en bevallen na eerdere keizersnede Zwanger en bevallen na eerdere keizersnede Deze folder is ontwikkeld voor vrouwen die zwanger zijn en in een eerdere zwangerschap met een keizersnede zijn bevallen. Het litteken van een eerdere keizersnede

Nadere informatie

Overzicht Wvkl-erkenning- en -vergunninghouders, afgegeven vanaf 1 juni 2007 d.d

Overzicht Wvkl-erkenning- en -vergunninghouders, afgegeven vanaf 1 juni 2007 d.d L/VD: vergunning donortestlaboratorium L/VD Academisch Medisch Centrum hodn Universiteit van Amsterdam Meibergdreef 9 AMSTERDAM 3750 L/VD (020) 566 4252 Postbus 22660 1100DD AMSTERDAM Academisch Ziekenhuis

Nadere informatie

VSV Zoetermeer. Ketenprotocol. Diabetes gravidarum. Auteurs: Esther van Uffelen Ingrid Mourits. Versie 1.0

VSV Zoetermeer. Ketenprotocol. Diabetes gravidarum. Auteurs: Esther van Uffelen Ingrid Mourits. Versie 1.0 Ketenprotocol Auteurs: Esther van Uffelen Ingrid Mourits 1 Inleiding Het Verloskundig Samenwerkings Verband Zoetermeer (VSV Zoetermeer ) is in 2012 opgericht ter verbetering van de verloskundige zorg in

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleaders:

Nadere informatie

Behandelgrens pasgeborenen en grens abortushulpverlening. Overleg behandelgrens pasgeborenen

Behandelgrens pasgeborenen en grens abortushulpverlening. Overleg behandelgrens pasgeborenen Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340 78 34 www.rijksoverheid.nl Datum 30 maart 2011 Behandelgrens pasgeborenen en grens abortushulpverlening Bijlagen Omschrijving Overleg

Nadere informatie

GEANONIMISEERD ADVIES LZA

GEANONIMISEERD ADVIES LZA Meldingsnummer: 2008/LZA/003 GEANONIMISEERD ADVIES LZA van de deskundigencommissie late zwangerschapsafbreking en levensbeëindiging bij pasgeborenen betreffende de melding van: de heer / mevrouw naam,

Nadere informatie

Id Naam Plaats Eindspecialisatie Instroom Leerlingen Instroom FTE Universitair Medisch Centrum Groningen Groningen Anesthesiologie 8 8,00

Id Naam Plaats Eindspecialisatie Instroom Leerlingen Instroom FTE Universitair Medisch Centrum Groningen Groningen Anesthesiologie 8 8,00 101001 Universitair Medisch Centrum Groningen Groningen Anesthesiologie 8 8,00 101002 Umc Sint Radboud Nijmegen Anesthesiologie 6 6,00 101003 Universitair Medisch Centrum Utrecht Utrecht Anesthesiologie

Nadere informatie

Afscheidssymposium. Bert Bos, kinderarts-intensivist. Vrijdag 6 juni 2014 Filmmuseum EYE, Amsterdam

Afscheidssymposium. Bert Bos, kinderarts-intensivist. Vrijdag 6 juni 2014 Filmmuseum EYE, Amsterdam Afscheidssymposium Bert Bos, kinderarts-intensivist Vrijdag 6 juni 2014 Filmmuseum EYE, Amsterdam Eye in eye met Bert Prof. dr. Bert Bos gaat met pensioen. Tweeëndertig jaar werkte hij als kinderarts,

Nadere informatie

Zorgen rondom IVF Boekaar, J.; Riemersma, M.

Zorgen rondom IVF Boekaar, J.; Riemersma, M. Zorgen rondom IVF Boekaar, J.; Riemersma, M. IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below. Document

Nadere informatie

Protocol Obesitas. 1.0 Definitie obesitas

Protocol Obesitas. 1.0 Definitie obesitas Protocol Obesitas 1.0 Definitie obesitas Obesitas is een abnormale gezondheidstoestand waarbij er een overschot aan vetweefsel is. De meest gebruikte definitie is gebaseerd op de Quetelet-index of Body

Nadere informatie

Overzicht stand van zaken CZO erkenningen met vermelding van de FZO contactpersoon

Overzicht stand van zaken CZO erkenningen met vermelding van de FZO contactpersoon Overzicht stand van zaken CZO erkenningen met vermelding van de FZO contactpersoon Bijgewerkt d.d. 18 mei 2015 VERVOLGOPLEIDING CARDIAC CARE VERPLEEGKUNDIGE CZO inschr. Plaats Status E-mailadres FZO contactpersoon

Nadere informatie

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen BIJLAGE 1 Vragenlijst Vragen die betrekking hebben op de borging van de kwaliteit van de zorg. A. Algemeen Ik werk momenteel als arts

Nadere informatie

SSRI-medicatie en zwangerschap BEHANDELING

SSRI-medicatie en zwangerschap BEHANDELING SSRI-medicatie en zwangerschap BEHANDELING SSRI-medicatie en zwangerschap Je huisarts of psychiater heeft je een SSRI voorgeschreven. SSRI staat voor selectieve serotonine heropnameremmer. Het zijn medicijnen

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/20965

Nadere informatie

Overzicht Wvkl-erkenning- en -vergunninghouders, afgegeven vanaf 1 juni 2007 d.d

Overzicht Wvkl-erkenning- en -vergunninghouders, afgegeven vanaf 1 juni 2007 d.d L/VD: vergunning donortestlaboratorium L/VD Academisch Medisch Centrum hodn Universiteit van Amsterdam Meibergdreef 9 AMSTERDAM 3750 L/VD (020) 566 4252 Postbus 22660 1100DD AMSTERDAM Academisch Ziekenhuis

Nadere informatie