Handreiking voor de beoordeling van ouderen met de Zelfredzaamheid-Matrix

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handreiking voor de beoordeling van ouderen met de Zelfredzaamheid-Matrix"

Transcriptie

1 Handreiking voor de beoordeling van ouderen met de Zelfredzaamheid-Matrix Wijnand van den Boom, Menno Segeren, Leonie Klaufus, Tjerk Kamann, Steve Lauriks, Matty de Wit

2 Handreiking voor de beoordeling van ouderen met de Zelfredzaamheid-Matrix December 2014 GGD Amsterdam: Wijnand van den Boom Menno Segeren Leonie Klaufus Tjerk Kamann Steve Lauriks Matty de Wit Ontwerp logo ZRM door Pakweg GGD Amsterdam Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteurs. De gebruiker mag deze uitgave niet voor willekeurige commerciële doeleinden gebruiken, aanpassen, of overbrengen. Contact: 2

3 Inhoudsopgave Waarom een handreiking voor de beoordeling van ouderen met 4 de ZRM? Het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd betekent voor veel mensen een grote verandering in hun leven. Eén van die veranderingen is het stoppen met werken, waardoor veel meer tijd vrij kan worden besteed. In deze handreiking wordt hier aandacht aan besteed. De handreiking biedt handvatten om de zelfredzaamheid van een oudere zo volledig mogelijk en op een betrouwbare manier in kaart te brengen. Waar haal ik informatie vandaan? 6 De informatie die nodig is voor de beoordeling verzamel je meestal in een gesprek met een oudere. Deze informatie moet zoveel mogelijk aangevuld en geverifieerd worden. Een uitgebreide toelichting op het werken met de ZRM kun je vinden in de handleiding bij de ZRM 2013 (www.zrm.nl). Aandachtspunten bij de beoordeling 8 In deze paragraaf vind je enkele aandachtspunten die bij het gebruik van de ZRM bij ouderen mogelijk van belang zijn. Deze aandachtspunten zijn het resultaat van gesprekken met verschillende experts. Hoe werd de handreiking voor ouderen ontwikkeld? 13 Bestaande meetinstrumenten voor onder andere de beoordeling van zelfredzaamheid golden als uitgangspunt. Daarnaast werden inhoudelijk verkennende gesprekken met ouderenexperts gevoerd en werd de handreiking aan hen voorgelegd. Tenslotte 14 Geraadpleegde literatuur 15 Geraadpleegde instrumenten 15 3

4 Waarom een handreiking voor de beoordeling van ouderen met de ZRM? Met de Zelfredzaamheid-Matrix (ZRM) meet je hoe zelfredzaam iemand is. Alle gegevens over het functioneren van een persoon druk je op de ZRM uit in een totaal oordeel over de mate van zelfredzaamheid van die persoon op dat moment. De ZRM heeft elf domeinen die zo geselecteerd zijn dat ze relevant zijn voor alle volwassenen die gebruik maken van de Nederlandse openbare (geestelijke) gezondheidszorg (O(G)Gz). Eén van de belangrijkste uitgangspunten bij de ontwikkeling van de ZRM was dat alle domeinen voor alle personen gescoord moesten kunnen worden. Voor sommige specifieke doelgroepen blijkt het wenselijk om naast de elf kern domeinen van de ZRM, ook de zelfredzaamheid op een aantal aanvullende domeinen in kaart te brengen. Voor deze doelgroepen worden daarom zogenaamde ZRM-supplementen ontwikkeld. Zo is in 2013 een ZRM-supplement voor ouders/voogden van minderjarige kinderen ontwikkeld (ZRM-supplement: Ouderschap). Hiermee kan de specifieke zelfredzaamheid met betrekking tot de zorg voor minderjarige kinderen worden beoordeeld op vier aanvullende domeinen. Inmiddels wordt de ZRM steeds vaker toegepast bij (kwetsbare) ouderen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. Het blijkt dat je, voor het volledig in beeld krijgen van alle aspecten van zelfredzaamheid van ouderen, een aanvullend domein van functioneren moet beoordelen. De handreiking die voor je ligt laat zien hoe de zelfredzaamheid van ouderen volledig in kaart kan worden gebracht met behulp van de elf kern domeinen van de ZRM en een aanvullend domein voor mensen die zijn vrijgesteld van arbeid. Dit aanvullende domein staat beschreven in de handleiding bij het ZRM-supplement: Tijdsbesteding. Bij het in kaart brengen van de zelfredzaamheid van een oudere dient dit supplement altijd in combinatie met de ZRM worden afgenomen. Het supplement met bijbehorende handleiding is te vinden op de ZRM-website (www.zrm.nl). 4

5 Deze handreiking en het ZRM-supplement: Tijdsbesteding zijn bedoeld voor de beoordeling van personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. In Nederland is men in de regel vanaf de leeftijd van 65 jaar vrijgesteld van arbeid en heeft dan recht op AOW, eventueel aangevuld met pensioen opgebouwd uit (arbeids)loon. 5

6 Waar haal ik informatie vandaan? De informatie die je nodig hebt wanneer je de zelfredzaamheid van een oudere beoordeelt met de ZRM en het ZRM-supplement: Tijdsbesteding wordt vaak al verzameld door hulpverleners tijdens het zorgproces. Dit gebeurt onder andere door het houden van gesprekken met een oudere, het afleggen van een huisbezoek of aan de hand van gesprekken met andere hulpverleners en naaste betrokkenen. De ZRM (en ook deze handreiking) is enkel bedoeld om deze informatie te ordenen en structureren om tot een eenduidige, gestandaardiseerde beoordeling van de zelfredzaamheid te komen die vergelijkbaar is in de tijd en tussen personen. Het uitgangspunt van de ZRM is dat het voorschrijft welke informatie je moet verzamelen om tot een beoordeling te komen maar niet op welke manier je die informatie verzamelt. In de meeste gevallen geldt voor het ZRM-supplement: Tijdsbesteding, net als voor de ZRM, dat een interview met een persoon de basis is voor een beoordeling. Het is belangrijk dat informatie verkregen uit een gesprek met een oudere zo mogelijk geverifieerd wordt en indien nodig nog aangevuld, bijvoorbeeld door contact te zoeken met: Naasten (familieleden, vrienden, buren); Hulpverleners die recent contact hebben gehad met de persoon en op de hoogte zijn of haar actuele functioneren; Een mantelzorger of begeleider. Deze personen hebben mogelijk aanvullende informatie die relevant kan zijn voor een betrouwbare beoordeling van de zelfredzaamheid van een oudere. Je kunt ook de afweging maken om de mantelzorger of begeleider bij het gesprek te betrekken, mits een oudere daarmee instemt. Een keerzijde hiervan is dat er dan een situatie kan ontstaan waarin een oudere geen volledige openheid van zaken wil geven, bijvoorbeeld door schaamte, zich groot willen houden of vanwege privacy gevoelige informatie (bijvoorbeeld, iemand wil niet vertellen dat hij/zij met foute vrienden omgaat, omdat hij/zij daarmee het vertrouwen van de mantelzorger zou schaden). Andersom geldt 6

7 eveneens dat de mantelzorger wellicht geen openheid van zaken wilt geven in het bijzijn van een oudere omdat dit mogelijk hun relatie kan schaden (bijvoorbeeld het niet durven aangeven dat er sprake is van geestelijke gezondheidsproblematiek). Een uitgebreide toelichting op het werken met de ZRM vind je in de handleiding bij de ZRM 2013 die te downloaden is op Verder geldt de algemene aanbeveling dat nieuwe gebruikers van de ZRM worden getraind om het instrument goed te kunnen toepassen. Voor informatie over de mogelijkheden voor in-company trainingen kun je een sturen naar naar: 7

8 Aandachtspunten bij de beoordeling Bij het gebruik van de ZRM en het ZRM-supplement: Tijdsbesteding geldt een aantal aandachtspunten. Deze aandachtspunten hebben voor een deel betrekking op het werken met de ZRM in het algemeen en deels zijn ze specifiek opgesteld voor de beoordeling van ouderen. Het ZRM-supplement: Tijdsbesteding is een aanvulling op de ZRM Gezamenlijk zijn zij een eenvoudige meetlat (screener) die een globaal overzicht geeft van het functioneren, oftewel de mate van zelfredzaamheid van een persoon op een aantal belangrijke domeinen van het leven. Omdat de ZRM een screeningsinstrument is, kan het in geen geval worden gebruikt in het kader van diagnostiek (het vaststellen van een ziekte, stoornis of syndroom dat ten grondslag ligt aan de vertoonde symptomen). Uit de beoordeling op de ZRM en het ZRMsupplement: Tijdsbesteding kan blijken dat een oudere op een bepaald domein beperkt zelfredzaam, niet zelfredzaam of zelfs acuut problematisch is. Dit kan een reden zijn om dieper in te gaan op het functioneren van deze persoon op dat domein en eventuele onderliggende oorzaken. Probeer door te vragen. Om de situatie van een oudere goed in kaart te kunnen brengen, is het belangrijk dat je goed doorvraagt. Een oudere kan zijn of haar situatie beter voor laten doen dan het in werkelijkheid is. Waardeer daarom alle informatie die je krijgt, niet alleen die van de oudere zelf, maar ook die van andere informatiebronnen (zoals de mantelzorger, familie, observaties en registraties) en beoordeel deze altijd op hun betrouwbaarheid en bruikbaarheid. Beheer van financiën door derden. Het beheer van financiën kan bij een oudere informeel geregeld zijn, denk bijvoorbeeld aan financieel beheer door (klein)kinderen. Dit kun je aangeven op het standaard ZRM-scoreformulier als HULP informeel bij het domein Financiën. Wanneer een familielid of mantelzorger is aangewezen als bewindvoerder is er sprake van formele hulp. De bewindvoerder moet immers extern verantwoording afleggen aan een formele instantie en is aan een aantal wettelijke regels gebonden met betrekking tot het financieel beheer voor zijn of haar (hulpbehoevende) familielid/vriend. Indien sprake is van financieel 8

9 misbruik door de persoon die de financiën beheert, wat negatieve gevolgen heeft voor de uitgaven ( ongepast uitgeven ), dan zal je dit scoren met een 2 ( niet zelfredzaam ) op het domein Financiën. Complexe activiteiten. Onder complexe activiteiten wordt verstaan; alle activiteiten die nodig zijn voor het op orde houden van het huishouden in het algemeen. Naast stofzuigen, afwassen en de was doen, betekent dit ook het openen en sorteren van de post, het uitvoeren van de administratie, contact opnemen en onderhouden met instellingen, online zaken regelen en beschikken over specifieke informatie wanneer dat nodig is (bijvoorbeeld over de voor- en nadelen van verschillende behandelmogelijkheden). Dit scoor je op het domein Activiteiten van het dagelijks leven (ADL). Het begrijpen en gebruiken van dergelijke informatie kan je onder andere ook terugzien op de domeinen Lichamelijke Gezondheid en Geestelijke Gezondheid (behandeltrouw: begrijpen van voorgeschreven recept of behandeling; verminderd zicht; het niet kunnen horen van de dokter) of Financiën (inkomensbeheer door derden). Eenzaamheid. Naarmate men ouder wordt, kunnen ingrijpende levensgebeurtenissen zich voordoen die een risico op vereenzaming met zich meedragen. Risicofactoren voor eenzaamheid zijn onder andere een sterke inkomensdaling, het verlies van dierbaren of een verslechterende gezondheid. Wanneer een oudere aangeeft dat hij of zij zich eenzaam voelt, zal je dit scoren op de domeinen Sociaal Netwerk (bijvoorbeeld ervaren van onvoldoende sociale steun) en Huiselijke relaties. Gezondheidsproblematiek. Ouderen kunnen te maken krijgen met problemen die cognitief van aard zijn. Voorbeelden daarvan zijn dementie, niet-aangeboren hersenletsel of een beroerte. Daarnaast krijgt de meerderheid van de ouderen op een dag te maken met lichamelijk onvermogen, geheugen en concentratieproblematiek of verminderd zicht/ gehoor. Hoe een oudere omgaat met dergelijke problematiek (met andere woorden, zelfredzaam is met betrekking tot de chronische en soms progressieve gezondheidsproblemen) kun je scoren op de domeinen Lichamelijke Gezondheid en Geestelijke Gezondheid. De zwaartefactor cognitief vermogen (achtergrondinformatie op standaard ZRM-scoreformulier) kun je 9

10 gebruiken om aan te geven dat het cognitief vermogen van een oudere (mogelijk als gevolg van bijvoorbeeld dementie of beroerte) een factor is om rekening mee te houden in de waardering van de ZRM-beoordeling en/of het inzetten van een interventie of behandeling. Het rondkomen met AOW. Wanneer de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt, heeft men recht op een uitkering vanuit de AOW. Wanneer een oudere geen inkomsten heeft uit (vast of tijdelijk) werk en alleen AOW ontvangt, scoor je op domein Financiën maximaal een 3 ( beperkt zelfredzaam ). Echter, sommige ouderen hebben naast AOW ook recht op een aanvullend pensioen. Een aanvullend pensioen wordt gezien als inkomen anders dan een uitkering. Wanneer de hoogte van het aanvullende pensioen zodanig is dat de oudere niet meer afhankelijk is van de AOW-uitkering, kan een oudere de maximale score ( volledig zelfredzaam ) krijgen op het domein Financiën. Mantelzorg. Veel ouderen ontvangen mantelzorg op één of meerdere domeinen van de ZRM en/of van het ZRM-supplement: Tijdsbesteding. Bijvoorbeeld de partner die veel van de ADL-activiteiten voor een oudere doet, een vriend die helpt met het aantrekken van steunkousen of een kleinkind die meegaat naar de bridgeclub. De hulp en zorg die de mantelzorger biedt, kun je per domein van de ZRM en het ZRMsupplement aangeven op het standaard scoreformulier in de kolom Hulp aanwezig (informeel/formeel), direct achter de ZRM-beoordeling. Mantelzorg is de voornaamste vorm van informele zorg. De mantelzorg is ook onderdeel van het huishouden (wanneer deze bij de oudere woont) of onderdeel van het sociaal netwerk van een oudere (wanneer deze niet bij hem of haar woont). De zelfredzaamheid van een oudere in relatie met de mantelzorger moet je dan ook op die domeinen, respectievelijk Huiselijke Relaties en Sociaal Netwerk, beoordelen. De mantelzorger heeft meestal een positieve invloed, maar het kan voorkomen dat die relatie een negatieve invloed heeft op het functioneren. Bijvoorbeeld, wanneer sprake is van (opzettelijk) misbruik of mishandeling, of een situatie waarin de mantelzorger (onbedoeld) slecht handelt door overbelasting, onkunde of gebrek aan kennis. Dergelijke relaties van een oudere met leden van het huishouden beoordeel je ook op het domein Huiselijke relaties. Wanneer een mantelzorger geen deel 10

11 uitmaakt van het huishouden en dergelijke negatieve invloed heeft op het functioneren, zou je de mantelzorger onder de noemer foute vriend moeten scharen op het domein Sociaal netwerk. Daarbij blijft natuurlijk altijd de vraag (zoals bij alle typen fouten vrienden ) of de negatieve aspecten van de relatie zo aanwezig zijn dat de eventuele positieve aspecten van de relatie daaraan ondergeschikt raken: vrijwel geen enkele relatie is alleen maar negatief. Je waardeert of de relatie voornamelijk steunend of voornamelijk negatief is en gebruikt dit in je oordeel op het domein Sociaal netwerk van de ZRM. Een oudere kan uiteraard ook zelf mantelzorg bieden. Hierbij geldt, net als bij het ontvangen van mantelzorg, dat de relatie van de mantelzorger en hulpbehoevende in kaart gebracht dient te worden. De tijd die een mantelzorger besteedt aan mantelzorgtaken kan worden beoordeeld met het domein Tijdsbesteding. Medicijngebruik. Veel ouderen hebben meerdere lichamelijke en/of geestelijke gezondheidsproblemen en krijgen daarvoor verschillende medicijnen met mogelijk sterk uiteenlopende voorschriften met betrekking tot onder andere frequentie van de inname en de hoeveelheid. Verminderde cognitieve vermogens, dementie, andere niet-aangeboren hersenletsels of lichamelijke beperkingen zoals verminderd zicht, kunnen het medicijngebruik volgens behandelprotocol verstoren. Dit beschouw je in de ZRM als (beperking van) behandeltrouw en waardeer je op het domein Geestelijke gezondheid (als het om medicatie voor een geestelijke stoornis gaat) of op het domein Lichamelijke gezondheid (als het om medicatie voor een lichamelijke aandoening gaat). Sommige medicijnen kunnen een verslavend effect hebben (denk aan kalmerings- of slaapmedicatie of pijnstillers). Misbruik, het bewust meer (of juist minder) medicijnen gebruiken dan voorgeschreven om een genotsgevoel te krijgen, beoordeel je op het domein Verslaving. Toereikende woning. Een woning is niet meer (voldoende) toereikend voor een oudere wanneer er belemmeringen zijn in het gebruik maken van de faciliteiten die inherent verbonden zijn aan een huis, zoals de keuken (bijvoorbeeld een te hoog aanrechtblad), douche/bad (bijvoorbeeld het ontbreken van een douchestoel), toilet (bijvoorbeeld het ontbreken van beugels) en het bereiken van vertrekken, zoals de slaapkamer op een hogere verdieping (bijvoorbeeld het ontbreken van een traplift). Indien sprake is van een woning die niet toereikend is, scoor je een 3 ( marginaal 11

12 toereikend ) op domein Huisvesting. Het (regelmatig) voorkomen van valongevallen in huis kan worden beschouwd als een indicatie voor (gedeeltelijke) ontoereikendheid van de woning. Vallen. Omdat een oudere een grotere kans heeft om binnen- dan wel buitenshuis te vallen, zal je dit aspect aan bod moeten laten komen. Vallen of de angst om te vallen heeft een mogelijk negatieve invloed op het functioneren op bijvoorbeeld de domeinen Lichamelijke gezondheid en Activiteiten Dagelijkse Leven en de zwaartefactor: Het bereiken van bestemmingen buitenshuis. Veiligheid. Het aspect veiligheid zal je als uitkomst bij verschillende ZRM-domeinen terugzien. Enkele voorbeelden zijn: een oudere die zich niet (meer) buitenshuis veilig voelt en daardoor het huis niet meer verlaat en geen boodschappen meer voor zichzelf haalt (domeinen Activiteiten Dagelijkse Leven en Tijdsbesteding); Een oudere die gaat dwalen of vergeet het gas uit te doen en niet meer de cognitieve vermogens heeft om te controleren of een bepaalde taak is uitgevoerd (domeinen Activiteiten Dagelijkse Leven en Geestelijke Gezondheid); Mishandeling van een oudere in huiselijke kring (domein Huiselijke relaties); Een oudere die bedorven producten eet (domeinen Activiteiten Dagelijkse Leven en Lichamelijke gezondheid); Een oudere die wordt opgelicht aan de telefoon of aan de deur, waardoor hij of zij ongepast geld uitgeeft (domein Financiën). Voedsel (eten en drinken). Voedsel behoeft extra aandacht bij het screenen van een oudere. Ondervoeding is een veelvoorkomend probleem bij ouderen. Zaken die je wilt weten zijn bijvoorbeeld een verminderde eetlust, moeite met eten en recentelijk onbedoeld gewichtsverlies. Informatie over de kwantiteit ((on)voldoende inname) en kwaliteit (variatie, houdbaarheid) van voedsel kun je scoren op de domeinen Activiteiten Dagelijks Leven en Lichamelijke Gezondheid. Het ernstig bezuinigen op eten en drinken (één van de basisbehoeften) moet je beoordelen op het domein Financiën. 12

13 Hoe werd de handreiking voor ouderen ontwikkeld? Deze handreiking werd tussen november 2013 en maart 2014 ontwikkeld in een aantal stappen. Hieronder zijn de stappen beschreven. 1. Literatuur. Een inventarisatie is gemaakt van relevante literatuur en meetinstrumenten op het gebied van ouderen. 2. Verkennende gesprekken met ouderen-experts. Op basis van literatuur en bestaande instrumenten is een aantal ouderen-experts geïnterviewd. Hen is onder andere gevraagd hoe je zelfredzaamheid bij ouderen het beste kunt meten. 3. ZRM-werkgroep (eerste fase). De informatie uit de literatuur en verkennende gesprekken met experts werd gebundeld door een werkgroep bestaande uit onderzoekers van de GGD Amsterdam en verwerkt in aanpassingen/ toevoegingen van de ZRM. 4. Focusgroepen. De ZRM-aanpassingen en toevoegingen zijn gepresenteerd tijdens focusgroepen op 3 en 4 maart 2014, waarbij reacties van experts werden geïnventariseerd. 5. ZRM-werkgroep (tweede fase). Op basis van feedback uit de focusgroepen is een tweede conceptversie ontwikkeld door onderzoekers van de GGD Amsterdam. 6. Schriftelijke consultatie van experts vanuit de focusgroepen. Tijdens een schriftelijke ronde zijn experts geconsulteerd over de inhoud van deze handreiking. 7. Ervaringen vanuit de ZRM-trainingen voor de de pilots met de wijkzorgteams Verpleging & Verzorging in Amsterdam. Ervaringen vanuit de trainingen zijn door trainers aan de GGD teruggekoppeld en verwerkt. 8. Terugkoppeling van de ervaringen en dataverzameling vanuit de pilots met wijkzorgteams. Ervaringen van professionals met betrekking tot de haalbaarheid en bruikbaarheid van de handreiking zijn geanalyseerd en verwerkt in de conceptversie van de handreiking. 13

14 Tenslotte Heb je vragen, opmerkingen, ideeën, suggesties over deze handreiking? Stuur dan een bericht naar Wij kunnen feedback goed gebruiken bij de ontwikkeling van eventuele nieuwe versies van deze handreiking en/of het ZRMsupplement: Tijdsbesteding. Meer weten? Bezoek ook eens de website van de ZRM voor meer informatie en publicaties: 14

15 Geraadpleegde literatuur Fassaert T, Lauriks S, van de Weerd S, de Wit M, Buster M (2013) Ontwikkeling en betrouwbaarheid van de Zelfredzaamheid-Matrix. Tijdschrift voor Gezondheidswetenschappen 91(3): Fokkema, T & van Tilburg, T. Een vergelijkend effectonderzoek naar interventies ter voorkoming en vermindering van eenzaamheid onder ouderen. Amsterdam: Vrije Universiteit, Gezondheidsraad. Ondervoeding bij ouderen. Den Haag: Gezondheidsraad, 2011; publicatienr. 2011/32. Gezondheidsraad. Preventie bij ouderen: focus op zelfredzaamheid. Den Haag: Gezondheidsraad, 2009; publicatienr. 2009/07. Instituut voor Verantwoord Medicijnengebruik (IVM). Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid. Grijs op Reis. Over de mobiliteit van ouderen. Den Haag: Lauriks S, Buster M, de Wit M, van de Weerd S, Theunissen V, Schönenberger M, Fassaert T. Handleiding Zelfredzaamheid-Matrix Amsterdam: GGD Amsterdam, Lauriks S, Buster MCA, de Wit MAS, van de Weerd S, Tigchelaar G, Fassaert T. Zelfredzaamheid- Matrix Amsterdam: GGD Amsterdam, Nationaal Ouderen Fonds. Nederlands Huisartsen Genootschap. https://www.nhg.org/themas/publicaties/mdr-polyfarmacie-bijouderen. NIVEL. Deelname aan de samenleving van mensen met een beperking, ouderen en de algemene bevolking. Rapportage Participatiemonitor. Utrecht: Advies Raad voor de Volksgezondheid & Zorg. Trends in gezondheid en het belang van zelfredzaamheid bij zelfstandig wonende ouderen. Vrije Universiteit Amsterdam: Sociaal Cultureel Planbureau. Kwetsbare ouderen. Den Haag: SCP, 2011 Sociaal Cultureel Planbureau. Met oog op de tijd. Een blik op de tijdsbesteding van Nederlanders. Den Haag: SCP, Sociaal Cultureel Planbureau. Rapportage Ouderen Veranderingen in de leefsituatie en levensloop. Den Haag: SCP, Geraadpleegde instrumenten BARTHEL Index. Mahoney FI, Barthel DW. Functional evaluation; the Barthel Index, Maryland Medical Journal, 1965; 14: CAN. Camberwell Assessment of Need. Phelan M, Slade M, Thornicroft G et al. The Camberwell Assessment of Need: the validity and reliability of an instrument to assess the needs of people with severe mental illness. Br J Psychiatry 1995;167: EMS. Elderly Mobility Scale. 15

16 Cuypers C. Onderzoek naar de inter- en intrabeoordelaarsbetrouwbaarheid van de Nederlandse versie van de Elderly mobility scale, toegepast bij geriatrische patienten in de klinische fase, Nederlands tijdschrift voor fysiotherapie, augustus 2004, nr.4, GARS. Groningen Activity Restriction Scale. Kempen GI, Miedema I, Ormel J, Molenaar W. The assessment of disability with the Groningen Activity Restriction Scale. Conceptual framework and psychometric properties. Soc Sci Med, 1996; 43: GFHP. Gordon s Functional Health Pattern. Gordon, M. Nursing Diagnosis: Process and application, Third Edition. St. Louis: Mosby, GFI. Groningen Frailty Indicator. Steverink N, Slaets JPJ, Schuurmans H, & van Lis M. (2001). Measuring frailty: development and testing of the Groningen Frailty Indicator (GFI). The Gerontologist, 41, special issue 1, GHQ. Geriatric Health Questionnaire. HoNOS65+. Health of the Nation Outcomes Scales. Mulder C, Staring A, Loos J et al. De Health of the Nation Outcome Scales (HoNOS) als instrument voor routine outcome assessment. Tijdschr Psychiatrie 2004;46: IADL. Instrumental Activities of Daily Living. Lawton MP, Brody EM. Assessment of older people: self-maintaining and instrumental activities of daily living. Gerontologist. 1969;9(3): ISAR. Identification of Seniors At Risk. McCusker J, Bellavance F, Cardin S, Trépanier S, Verdon J, Ardman O. (1999) Detection of older people at increased risk of adverse health outcomes after an emergency visit: The ISAR screening tool. Journal of the American Geriatrics Society, 47(10), MNA. Mini Nutrition Assessment. Guigoz Y, Vellas B, Garry PJ. Mini Nutritional assessment: A practical assessment tool for grading the nutritional state of elderly patients, Facts and research in Gerontology, 1994, ( supp #2):15-59 SNAQ 65+. Short Nutritional Assessment Questionnaire. SSM. Self-Sufficiency Matrix. The Snohomish County Self-Sufficiency Taksforce, TFI. Tilburg Frailty Indicator. Gobbens RJJ, van Assen MALM, Luijkx KG, Wijnen-Sponselee MTh, Schols JMGA. The Tilburg Frailty Indicator: psychometric properties. J Am Med Dir Assoc 2010; 11(5): TRAZAG. Transmuraal Zorg Assessment Geriatrie. Academisch Ziekenhuis Maastricht: Vilans Zelfredzaamheidsmeter. Vilans Zelfredzaamheidsmeter (2013). 16

Handleiding voor het ZRM-supplement: Tijdsbesteding. Wijnand van den Boom, Menno Segeren, Leonie Klaufus, Tjerk Kamann, Steve Lauriks, Matty de Wit

Handleiding voor het ZRM-supplement: Tijdsbesteding. Wijnand van den Boom, Menno Segeren, Leonie Klaufus, Tjerk Kamann, Steve Lauriks, Matty de Wit Handleiding voor het ZRM-supplement: Tijdsbesteding Wijnand van den Boom, Menno Segeren, Leonie Klaufus, Tjerk Kamann, Steve Lauriks, Matty de Wit 1 Handleiding voor het ZRM-supplement: Tijdsbesteding

Nadere informatie

Zelfredzaamheid-Matrix. Volledige en telbare beoordeling van cliënten

Zelfredzaamheid-Matrix. Volledige en telbare beoordeling van cliënten Zelfredzaamheid-Matrix Volledige en telbare beoordeling van cliënten Wat is de Zelfredzaamheid-Matrix? Zelfredzaamheid Zelfredzaamheid is: Het zelf realiseren van een acceptabel niveau op belangrijke domeinen

Nadere informatie

HANDLEIDING TILBURG FRAILTY INDICATOR (TFI) Een instrument om de mate van kwetsbaarheid bij oudere mensen vast te stellen

HANDLEIDING TILBURG FRAILTY INDICATOR (TFI) Een instrument om de mate van kwetsbaarheid bij oudere mensen vast te stellen HANDLEIDING TILBURG FRAILTY INDICATOR (TFI) Een instrument om de mate van kwetsbaarheid bij oudere mensen vast te stellen T.b.v. de pilot Wijkzorg Gevraagd! in Spijkenisse en Vlaardingen Robbert Gobbens

Nadere informatie

Zelfredzaamheid-matrix. Matty de Wit, Steve Lauriks, Leonie Klaufus, Wijnand van de Boom

Zelfredzaamheid-matrix. Matty de Wit, Steve Lauriks, Leonie Klaufus, Wijnand van de Boom Zelfredzaamheid-matrix Matty de Wit, Steve Lauriks, Leonie Klaufus, Wijnand van de Boom 4 februari 2015 Zelfredzaamheid-matrix DOMEIN 1 acute problematiek 2 niet zelfredzaam 3 beperkt zelfredzaam 4 voldoende

Nadere informatie

KWETSBARE OUDEREN, EEN HOLISTISCHE BENADERING

KWETSBARE OUDEREN, EEN HOLISTISCHE BENADERING KWETSBARE OUDEREN, EEN HOLISTISCHE BENADERING Robbert Gobbens, Hogeschool Rotterdam en Tranzo Tilburg University Katrien Luijkx, Tranzo Tilburg University OPBOUW WORKSHOP Ontwikkeling van kwetsbaarheid

Nadere informatie

Why do we treat the elderly cancer patient and how do we assess him? Cindy Kenis, Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige, UZ Leuven

Why do we treat the elderly cancer patient and how do we assess him? Cindy Kenis, Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige, UZ Leuven Why do we treat the elderly cancer patient and how do we assess him? Cindy Kenis, Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige, UZ Leuven 1. Introductie (1) 1. Introductie (2) Comprehensive Geriatric Assessment

Nadere informatie

DE TILBURG FRAILTY INDICATOR (TFI)

DE TILBURG FRAILTY INDICATOR (TFI) DE TILBURG FRAILTY INDICATOR (TFI) Presentatie d.d. 23 oktober 2012 Robbert Gobbens, Hogeschool Rotterdam en Tranzo Tilburg University OPBOUW PRESENTATIE Ontwikkeling van kwetsbaarheid Definities van kwetsbaarheid

Nadere informatie

Resultaatgericht werken in het sociaal domein

Resultaatgericht werken in het sociaal domein Resultaatgericht werken in het sociaal domein Eigen kracht, schalen met de klant Bepalen van de eigen kracht -Gebruik eens een schaalvraag! Wat is een schaalvraag? Hoe zet je een schaalvraag in? Netwerk

Nadere informatie

Geriatrisch assessment: altijd en bij iedereen?

Geriatrisch assessment: altijd en bij iedereen? Geriatrisch assessment: altijd en bij iedereen? Bianca Buurman, RN, PhD Afdeling ouderengeneeskunde AMC Amsterdam Levensverwachting en beperkingen in functioneren Van huidige generatie: 50 % nog in leven

Nadere informatie

Workshop TraZAG. Rene v.d.heuvel Verpleegkundig Specialist Ron Warnier Verpleegkundig Specialist Liesbeth Machielsen, casemanager

Workshop TraZAG. Rene v.d.heuvel Verpleegkundig Specialist Ron Warnier Verpleegkundig Specialist Liesbeth Machielsen, casemanager Workshop TraZAG Rene v.d.heuvel Verpleegkundig Specialist Ron Warnier Verpleegkundig Specialist Liesbeth Machielsen, casemanager Opbouw Screenen van ouderen Zorgplan/proces TraZAG instrument Opbouw TraZAG

Nadere informatie

Handreiking voor de beoordeling van mensen met een verstandelijke beperking met de Zelfredzaamheid-Matrix

Handreiking voor de beoordeling van mensen met een verstandelijke beperking met de Zelfredzaamheid-Matrix Handreiking voor de beoordeling van mensen met een verstandelijke beperking met de Zelfredzaamheid-Matrix Menno Segeren, Wijnand van den Boom, Leonie Klaufus, Tjerk Kamann, Steve Lauriks, Matty de Wit

Nadere informatie

DE KENNIS OVER OUDERE PATIËNTEN QUIZ (KOP-Q)

DE KENNIS OVER OUDERE PATIËNTEN QUIZ (KOP-Q) DE KENNIS OVER OUDERE PATIËNTEN QUIZ (KOP-Q) Onderzoeksgroep Chronisch zieken, Faculteit Gezondheidszorg, Hogeschool Utrecht, Utrecht, Nederland Jeroen Dikken, MSc, RN Jita G. Hoogerduijn, PhD Marieke

Nadere informatie

SCREENING KWETSBAARHEID

SCREENING KWETSBAARHEID SCREENING KWETSBAARHEID OUDEREN 20 november 2012 Robbert Gobbens Kees Grimbergen OPBOUW WORKSHOP Lezingen: - Wat is kwetsbaarheid? - Hoe kan kwetsbaarheid worden gemeten? Opdracht in kleine groepen DEFINITIE

Nadere informatie

Zelfredzaamheid-Matrix

Zelfredzaamheid-Matrix Zelfredzaamheid-Matrix Volledige en telbare beoordeling van cliënten S. Lauriks, M.C.A. Buster, M.A.S. de Wit, S. van de Weerd, en G. Tichelaar Inleiding Waarom komen mensen bij de publieke (geestelijke)

Nadere informatie

De Zelfredzaamheid-Matrix

De Zelfredzaamheid-Matrix De Zelfredzaamheid-Matrix Factsheet over het eenvoudig en gestandaardiseerd meten van zelfredzaamheid. 2 Wat is de Zelfredzaamheid-Matrix? 2 De OGz kan de ZRM goed gebruiken 3 De ontwikkeling van de ZRM:

Nadere informatie

FRAILTY : INTEGRAAL DEFINIËREN EN METEN

FRAILTY : INTEGRAAL DEFINIËREN EN METEN FRAILTY : INTEGRAAL DEFINIËREN EN METEN 25 Februari 2012 Robbert Gobbens Katrien Luijkx, Marcel van Assen, Ria Wijnen-Sponselee, Jos schols OPBOUW PRESENTATIE Het definiëren van kwetsbaarheid Het meten

Nadere informatie

ROM in de ouderenpsychiatrie

ROM in de ouderenpsychiatrie Improving Mental Health by Sharing Knowledge ROM in de ouderenpsychiatrie Marjolein Veerbeek Richard Oude Voshaar, Anne Margriet Pot Financier: Ministerie van VWS 2 Routine Outcome Monitoring Definitie

Nadere informatie

Zorgverband systeem. Overzicht

Zorgverband systeem. Overzicht Zorgverband systeem In dit document wordt het Zorgverband systeem op functioneel niveau beschreven. Het beschrijft de mogelijkheden van het systeem; het is geen handleiding. Begrippen CIZ: Het CIZ (Centrum

Nadere informatie

Zelfredzaamheid-Matrix

Zelfredzaamheid-Matrix Bijlage 2 Zelfredzaamheid-Matrix DOMEIN 1 - acute problematiek 2 - niet zelfredzaam 3 - beperkt zelfredzaam 4 - voldoende zelfredzaam 5 - volledig zelfredzaam Financiën Geen inkomsten. Hoge, groeiende

Nadere informatie

! Thema binnen ouderzorg Betere voorspeller voor adverse outcome dan chronologische leeftijd Geen consensus / gouden standaard

! Thema binnen ouderzorg Betere voorspeller voor adverse outcome dan chronologische leeftijd Geen consensus / gouden standaard An De Meulenaere ! Thema binnen ouderzorg Betere voorspeller voor adverse outcome dan chronologische leeftijd Geen consensus / gouden standaard Verschillende definities Operationeel Conceptueel Situering

Nadere informatie

ZRM-klantprofielen in het Sociaal Domein

ZRM-klantprofielen in het Sociaal Domein ZRM-klantprofielen in het Sociaal Domein Een eerste ontwerp van klantprofielen op basis van Zelfredzaamheid- Matrix (ZRM) scores van bijstandsgerechtigden, kwetsbare huishoudens en mensen die zich aanmelden

Nadere informatie

Tilburg Frailty Indicator

Tilburg Frailty Indicator Onderzoek & Praktijk Trefwoorden Fragiliteit Gerontologie Geriatrie Meetinstrument Tilburg Frailty Indicator In een eerder artikel in TvZ (Gobbens e.a., 2009) werd aangetoond dat er behoefte is aan een

Nadere informatie

Kwetsbaarheid bij ouderen: een uitdaging Risicofactoren, meetinstrumenten en samenhangende zorg

Kwetsbaarheid bij ouderen: een uitdaging Risicofactoren, meetinstrumenten en samenhangende zorg Kwetsbaarheid bij ouderen: een uitdaging Risicofactoren, meetinstrumenten en samenhangende zorg In vergrijzende samenlevingen is de zorg voor het toenemende aantal kwetsbare ouderen een grote uitdaging

Nadere informatie

KWETSBAARHEID VAN OUDEREN

KWETSBAARHEID VAN OUDEREN KWETSBAARHEID VAN OUDEREN MET HARTFALEN 20 november 2015 Robbert Gobbens Inholland, Zonnehuisgroep Amstelland INLEIDING Persbericht Den Haag, 4 februari 2011 Kwart van de 65-plussers kwetsbaar - Ruim een

Nadere informatie

Het integraal definiëren en meten van fragiliteit

Het integraal definiëren en meten van fragiliteit Het integraal definiëren en meten van fragiliteit Robbert Gobbens Inleiding Het concept fragiliteit (in het Engels frailty ) wordt steeds meer gebruikt in onderzoek naar het ouder worden en in de zorg

Nadere informatie

Specialist Ouderenzorg. Verpleegkundig Specialist. (quattro model)

Specialist Ouderenzorg. Verpleegkundig Specialist. (quattro model) TRAZAG TRAnsmuraal Zorg Assessment Geriatrie Hieronder vindt u achtergrondinformatie en de gebruiksaanwijzing over het TraZAG instrument met het startformulier. Het hele screeningsinstrument is op te vragen

Nadere informatie

Easycare-TOS: identificatie van kwetsbaarheid bij ouderen in de 1ste lijn

Easycare-TOS: identificatie van kwetsbaarheid bij ouderen in de 1ste lijn Easycare-TOS: identificatie van kwetsbaarheid bij ouderen in de 1ste lijn Els Bremer, senior adviseur projectbureau MAAT, sociaal wijkteam Janneke van Kempen, arts-onderzoeker, Geriatrie Marieke Perry,

Nadere informatie

Mesis Handreiking. Versie 2.1 MEE AZ

Mesis Handreiking. Versie 2.1 MEE AZ Mesis Handreiking Voor bespreken uitkomst LVB doelgroep Versie 2.1 MEE AZ Tot stand gekomen met financiering van het fonds SPZ in een werkplaats op het Kennisplein gehandicaptensector Colofon: Tekst: Peter

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

Aan de slag met Easycare en Trazag

Aan de slag met Easycare en Trazag Aan de slag met Easycare en Trazag Leonie Bosch Prak%jkverpleegkundige ouderen Leergang ouderenzorg 2013 Introduc0e Prak0jkverpleegkundige ouderen OMU/ Ucare Welkom Interac0ef Benu?en verschillende werkvelden

Nadere informatie

Werkbezoek Gemeenteraad Leiderdorp 21 mei 2014

Werkbezoek Gemeenteraad Leiderdorp 21 mei 2014 Werkbezoek Gemeenteraad Leiderdorp 21 mei 2014 Programma Welkom en korte kennismaking Pluspunt aan het werk Ouderen Mantelzorgers Visie Pluspunt op ontwikkelingen in sociaal domein Pluspunt aan het werk

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Zelfredzaamheidsmeter Uniek cliëntnummer

Zelfredzaamheidsmeter Uniek cliëntnummer Zelfredzaamheidsmeter Uniek cliëntnummer Onderstaande zelfredzaamheidsmeter ga je invullen voor de cliënt. Het betreft tien levensdomeinen van de cliënt. Voor elk levensdomein ga je kijken in hoeverre

Nadere informatie

Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken. Cindy Kenis. Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige

Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken. Cindy Kenis. Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige Cindy Kenis Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige UZ Leuven, België Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken Introductie (1) Definitie Comprehensive Geriatric

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Praktische bruikbaarheid van frailty(schalen)

Praktische bruikbaarheid van frailty(schalen) Praktische bruikbaarheid van frailty(schalen) Kwetsbaarheid? Wie is kwetsbaar (m.n. in thuissituatie)? - hoe op te sporen? - en dan? Erik van Rossum Kwetsbaarheid (I) Verstoring balans normale veroudering

Nadere informatie

10 jaar CARVASZ: Wat brengt de toekomst? Dr Jita Hoogerduijn Lectoraat Verpleegkundige en Paramedische Zorg voor Mensen met Chronische Aandoeningen

10 jaar CARVASZ: Wat brengt de toekomst? Dr Jita Hoogerduijn Lectoraat Verpleegkundige en Paramedische Zorg voor Mensen met Chronische Aandoeningen 10 jaar CARVASZ: Wat brengt de toekomst? Dr Jita Hoogerduijn Lectoraat Verpleegkundige en Paramedische Zorg voor Mensen met Chronische Aandoeningen Trends (VWS, 2011) Demografische verandering: steeds

Nadere informatie

Klanttevredenheid, kwetsbaarheid en zelfredzaamheid van bezoekers van de VraagWijzers, gemeente Rotterdam

Klanttevredenheid, kwetsbaarheid en zelfredzaamheid van bezoekers van de VraagWijzers, gemeente Rotterdam Klanttevredenheid, kwetsbaarheid en zelfredzaamheid van bezoekers van de VraagWijzers, gemeente Rotterdam Auteurs: Dhr. dr. R.J.J. Gobbens Mevr. dr. M.J.B.M. Goumans Hogeschool Rotterdam, Kenniscentrum

Nadere informatie

Zorgaanbieder stelt samen met klant het ondersteuningsplan op. Kortdurende beschikking. klant stuurt getekend onderszoeksverslag retour (aanvraag)

Zorgaanbieder stelt samen met klant het ondersteuningsplan op. Kortdurende beschikking. klant stuurt getekend onderszoeksverslag retour (aanvraag) Handleiding Format Ondersteuningsplan SDD Vanaf januari 2016 gaat de SDD met behulp van de ZRM-methodiek indiceren. Deze handleiding is opgesteld om de bedoeling van het format voor het ondersteuningsplan

Nadere informatie

Geestelijke gezondheid

Geestelijke gezondheid In dit onderdeel wordt ingegaan op de geestelijke gezondheid van ouderen. De onderwerpen die worden aangesneden zijn psychische stoornissen en eenzaamheid. Volgens gegevens uit de Rapportage 2001 van het

Nadere informatie

Het Gesprek de hulpvraagverduidelijking

Het Gesprek de hulpvraagverduidelijking Het Gesprek de hulpvraagverduidelijking Datum melding: Medewerker: Datum gesprek: Gegevens cliënt Naam cliënt(en) /melders Man Vrouw Echtpaar Kinderen (aantal) Adres Postcode en woonplaats Geboortedatum

Nadere informatie

Zelfredzaamheid-Matrix

Zelfredzaamheid-Matrix Zelfredzaamheid-Matrix Volledige en telbare beoordeling van cliënten S. Lauriks, M.C.A. Buster, M.A.S. de Wit, S. van de Weerd, en G. Tichelaar Inleiding Waarom komen mensen bij de openbare (geestelijke)

Nadere informatie

Checklist vraagverheldering: Leefgebieden met bijbehorende vragen

Checklist vraagverheldering: Leefgebieden met bijbehorende vragen Checklist vraagverheldering: Leefgebieden met bijbehorende vragen 1. Wonen Hoe beleeft de cliënt zijn huidige woonsituatie? Zijn er belemmeringen bij huidige woonsituatie, zo ja welke en welke beperkingen

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

Dementie, probleemgedrag en de mantelzorger

Dementie, probleemgedrag en de mantelzorger Dementie, probleemgedrag en de mantelzorger LOAG Gedragsstoornissen en psychiatrie bij dementie Utrecht, 16 april A. Kunneman, gz-psycholoog Introductie GZ-psycholoog Werkzaam op de GAAZ / poli geriatrie

Nadere informatie

Signaleren ouderenmishandeling in de acute zorgketen

Signaleren ouderenmishandeling in de acute zorgketen Signaleren ouderenmishandeling in de acute zorgketen MA Charlotte Minkhorst-Otten Dr. Karin Landsbergen Dr. Sivera Berben Dr. Marian Adriaansen Dr. Josien Caris Dr. Lilian Vloet Meldcode Huiselijk Geweld

Nadere informatie

Programma In-ZOOMdag Woensdag 25 mei 2016

Programma In-ZOOMdag Woensdag 25 mei 2016 Programma In-ZOOMdag Woensdag 25 mei 2016 Welkom (5 min.) Stephan Cremer, GGD Amsterdam Zelfredzaamheid: een centraal begrip voor decentralisatie in het Sociaal Domein (15 min.) Arnoud Verhoeff, GGD Amsterdam

Nadere informatie

KWETSBARE OUDEREN. 16 juni Robbert Gobbens. Kenniscentrum Zorginnovatie, Hogeschool Rotterdam

KWETSBARE OUDEREN. 16 juni Robbert Gobbens. Kenniscentrum Zorginnovatie, Hogeschool Rotterdam KWETSBARE OUDEREN 16 juni 2014 Robbert Gobbens Kenniscentrum Zorginnovatie, Hogeschool Rotterdam OPBOUW PRESENTATIE Het definiëren van kwetsbaarheid Het meten van kwetsbaarheid INLEIDING Persbericht Den

Nadere informatie

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Cretien van Campen m.m.v. Maaike

Nadere informatie

Vergrijzing van de bevolking in België

Vergrijzing van de bevolking in België Frailty / kwetsbaarheid bij ouderen Nele Van Den Noortgate Diensthoofd Geriatrie Universitair Ziekenhuis Gent Oostende, 27 maart 2015 Vergrijzing van de bevolking in België www.statbel.fgov.be/studies/paper10_nl.pdf

Nadere informatie

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Overige

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Overige Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Self-Management Ability Scale-30 (SMAS-30) Mei 017 Review: Ilse Swinkels Invoer: Marsha Bokhorst 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft betrekking op

Nadere informatie

onder ouderen in de huisartspraktijk door regelmatig de gezondheid van ouderen in kaart te brengen (screenen & monitoring)

onder ouderen in de huisartspraktijk door regelmatig de gezondheid van ouderen in kaart te brengen (screenen & monitoring) Anne van Houwelingen, Margot Heijmans, Wendy den Elzen, Jeanet Blom en Jacobijn Gussekloo Afdeling Public Health and Eerstelijnsgeneeskunde ISCOPE - doel Achteruitgang in zelfredzaamheid en kwaliteit van

Nadere informatie

Gezondheid en welzijn van thuiswonende kwetsbare ouderen. Robbert Gobbens Hogeschool Inholland, Zonnehuisgroep Amstelland

Gezondheid en welzijn van thuiswonende kwetsbare ouderen. Robbert Gobbens Hogeschool Inholland, Zonnehuisgroep Amstelland Gezondheid en welzijn van thuiswonende kwetsbare ouderen Robbert Gobbens Hogeschool Inholland, Zonnehuisgroep Amstelland Disclosure belangen spreker Op de Puch naar Princenhage Wijkverpleegkundige - Zelfstandigheid

Nadere informatie

De kwetsbaarheidsindex: de kristallen bol voor de gezondheid van de ouder wordende cliënt? Michael A. Echteld

De kwetsbaarheidsindex: de kristallen bol voor de gezondheid van de ouder wordende cliënt? Michael A. Echteld De kwetsbaarheidsindex: de kristallen bol voor de gezondheid van de ouder wordende cliënt? Michael A. Echteld Wat is kwetsbaarheid? Het hebben van een sterk verhoogd risico op een neerwaartse spiraal van

Nadere informatie

Fragiele ouderen in woonzorgcentra

Fragiele ouderen in woonzorgcentra Home no. 6 December 2015 Eerdere edities Verenso.nl Fragiele ouderen in woonzorgcentra Dr. Robbert Gobbens, associate lector multimorbiditeit, Domein Gezondheid, Sport en Welzijn, Hogeschool Inholland,

Nadere informatie

Niek Jaspers. Arts maatschappij en. gezondheid. Sociaal geriater

Niek Jaspers. Arts maatschappij en. gezondheid. Sociaal geriater Gezekerd klimmen met de jaren Niek Jaspers Arts maatschappij en gezondheid Sociaal geriater Themamiddag Public Health en senioren Inleiding Tendensen Demografie Huidige preventie en zorg Geriatrisch paradigma

Nadere informatie

Meten is weten. ook. bij collum care

Meten is weten. ook. bij collum care Meten is weten ook bij collum care Presentatie door Leny Blonk nurse practitioner orthopedie Alysis zorggroep 1 Meten een dagelijkse bezigheid Leveren van maatwerk 2 Meten een dagelijkse bezigheid Om ons

Nadere informatie

AGED: Amsterdam Groningen Elderly Depression Study

AGED: Amsterdam Groningen Elderly Depression Study AGED: Amsterdam Groningen Elderly Depression Study Angst en depressie bij verpleeghuisbewoners; prevalentie en risico indicatoren Lineke Jongenelis Martin Smalbrugge EMGO, onderzoeksprogramma common mental

Nadere informatie

Clientprofielen maatwerkvoorzieningen Kempengemeenten Reusel-De Mierden, Bergeijk, Bladel en Eersel 19 mei 2014

Clientprofielen maatwerkvoorzieningen Kempengemeenten Reusel-De Mierden, Bergeijk, Bladel en Eersel 19 mei 2014 Welbevinden Doel Het bevorderen van welzijn en de kwaliteit van leven, achteruitgang vertragen en mantelzorgers ontlasten door het dragelijk houden van de effecten van de aandoening van de cliënt en langer

Nadere informatie

Nee Ja, hoeveel? Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u een datum wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren.

Nee Ja, hoeveel? Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u een datum wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Algemene Gegevens Gegevens klant Naam Geboortedatum BSN Klantnummer Zijn er kinderen aanwezig? Gegevens aanbieder Nee Ja, hoeveel? Klik hier als u tekst wilt invoeren. Naam ondersteuner Contactgegevens

Nadere informatie

Transmurale zorg voor kwetsbare ouderen : geen brug te ver

Transmurale zorg voor kwetsbare ouderen : geen brug te ver Transmurale zorg voor kwetsbare ouderen : geen brug te ver Rachel van Knippenberg, klinisch geriater Chantal van het Zandt en Raymond Kersten, huisartsen Inhoud Transmurale zorg voor kwetsbare ouderen

Nadere informatie

jeugdcatalogus West Brabant West Criteria Verwijsmodel GGD Amsterdam versie 2013

jeugdcatalogus West Brabant West Criteria Verwijsmodel GGD Amsterdam versie 2013 jeugdcatalogus West Brabant West Matrix Criteria Verwijsmodel GGD Amsterdam versie 2013 Werken met de matrix maatschappelijke redzaamheid Wat is de matrix maatschappelijke zelfredzaamheid? De matrix maatschappelijke

Nadere informatie

Inhoud presentatie. Pijn in verpleeghuizen. Pijn in verpleeghuizen. A Closer Look at Pain in Nursing Home Residents

Inhoud presentatie. Pijn in verpleeghuizen. Pijn in verpleeghuizen. A Closer Look at Pain in Nursing Home Residents A Closer Look at Pain in Nursing Home Residents Inhoud presentatie Een betere kijk op pijn bij verpleeghuisbewoners Pijn in verpleeghuizen REPOS Ontwikkeling Implementatie Implementatie pijnmeting Conclusie

Nadere informatie

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument. Self-Management Ability Scale-30 (SMAS-30) 1 Algemene gegevens

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument. Self-Management Ability Scale-30 (SMAS-30) 1 Algemene gegevens 1 Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Self-Management Ability Scale-30 (SMAS-30) September 2009 Review: Béatrice Dijcks Invoer: Eveline van Engelen 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft

Nadere informatie

Resultaatgebieden zelfredzaamheidsmatrix vertaald naar te behalen resultaten

Resultaatgebieden zelfredzaamheidsmatrix vertaald naar te behalen resultaten Resultaatgebieden zelfredzaamheidsmatrix vertaald naar te behalen resultaten Rond de inkoop van individuele begeleiding is behoefte aan concreet geformuleerde resultaten die de lokale toegang (sociaal

Nadere informatie

Informatie screeningsinstrument Behoefte als kompas de oudere aan het roer

Informatie screeningsinstrument Behoefte als kompas de oudere aan het roer Informatie screeningsinstrument Behoefte als kompas de oudere aan het roer Project Analyse van zorgbehoefte en ontwikkelen van zorg en ondersteuning vanuit het perspectief van ouderen Ouderengeneeskunde,

Nadere informatie

INVENTARISATIELIJST MANTELZORG A. Visser-Meily, E. Witteveen & J.P. Wilken (2012)

INVENTARISATIELIJST MANTELZORG A. Visser-Meily, E. Witteveen & J.P. Wilken (2012) geen enige veel INVENTARISATIELIJST MANTELZORG A. Visser-Meily, E. Witteveen & J.P. Wilken (2012) 1. CarerQol Wij willen ons een beeld vormen van de situatie, waarin u als mantelzorger zich bevindt. Zet

Nadere informatie

Zelfredzaamheidprofielen van mensen met AWBZ-begeleiding in de Peelgemeenten

Zelfredzaamheidprofielen van mensen met AWBZ-begeleiding in de Peelgemeenten Zelfredzaamheidprofielen van mensen met AWBZ-begeleiding in de Peelgemeenten 1. Inleiding De gemeenten in de Peel bereiden zich voor op de veranderingen in het sociale domein en voeren onder andere een

Nadere informatie

Universitair Medisch Centrum Groningen

Universitair Medisch Centrum Groningen Universitair Medisch Centrum Groningen Beter af met minder Reduction of Inappropriate psychotropic Drug use in nursing home residents with dementia Claudia Groot Kormelinck Prof.dr. Sytse Zuidema Probleemgedrag

Nadere informatie

Instructie cliëntprofielen

Instructie cliëntprofielen Bijlage 4 Instructie cliëntprofielen Dit document beschrijft: 1. Inleiding cliëntprofielen 2. Proces ontwikkeling cliëntprofielen 3. Definitie cliëntprofielen 4. De cliëntprofielen op hoofdlijnen 5. De

Nadere informatie

Gezondheidsmonitoring van kwetsbare groepen in Nederland: weten we genoeg?

Gezondheidsmonitoring van kwetsbare groepen in Nederland: weten we genoeg? Gezondheidsmonitoring van kwetsbare groepen in Nederland: weten we genoeg? Rik Viergever, MD Promovendus London School of Hygiene and Tropical Medicine (LSHTM) Gezondheidsmonitoring Gezondheidsmonitoring,

Nadere informatie

adres oosterstraat BH nijkerk telefoon web

adres oosterstraat BH nijkerk telefoon web adres oosterstraat 7 3862 BH nijkerk telefoon 033-2474830 email info@sigma-nijkerk.nl web www.sigma-nijkerk.nl bank NL98RAB0130285587 kvk 41035634 Aan [naam uitgenodigde] [adres] [postcode] [plaats] Nijkerk,

Nadere informatie

Vroegopsporing bij (kwetsbare) ouderen; bij wie en wanneer? Simone de Bruin Manon Lette Caroline Baan

Vroegopsporing bij (kwetsbare) ouderen; bij wie en wanneer? Simone de Bruin Manon Lette Caroline Baan Vroegopsporing bij (kwetsbare) ouderen; bij wie en wanneer? Simone de Bruin Manon Lette Caroline Baan Waarom vroegopsporing? In veel gevallen kan het winst opleveren als een gezondheidsrisico of (beginnende)

Nadere informatie

Ervaren Druk door Informele Zorg-plus (EDIZ-plus) Beschrijving

Ervaren Druk door Informele Zorg-plus (EDIZ-plus) Beschrijving Ervaren Druk door Informele Zorg-plus (EDIZ-plus) De EDIZ-plus vragenlijst meet de ervaren belasting (gevoelens van verplichting, problemen in combineren van taken, overschrijden van grenzen, gezondheid)

Nadere informatie

Van Wmo-beleid naar zorgpraktijk. Wmo-netwerkbijeenkomst 20 november 2014

Van Wmo-beleid naar zorgpraktijk. Wmo-netwerkbijeenkomst 20 november 2014 Van Wmo-beleid naar zorgpraktijk Wmo-netwerkbijeenkomst 20 november 2014 Wmo2015 waar staan we? Wmo 2015: brede wet Wmo 2007 Woningaanpassingen Vervoersvoorzieningen Rolstoelen Welzijnsbeleid Hulp bij

Nadere informatie

HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN

HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN Ouderen in het ziekenhuis: wat weten we? Marieke J. Schuurmans Hoogleraar Verplegingswetenschap UMC Utrecht Lector Ouderenzorg Hogeschool Utrecht HOEVEEL MENSEN BREKEN ER PER

Nadere informatie

Wat vinden uw cliënten van de zorg thuis?

Wat vinden uw cliënten van de zorg thuis? Wat vinden uw cliënten van de zorg thuis? onderzoek naar ervaringen met de zorg Opdrachtgever: dr. D.H.M. Frijters D.J. Homberg, MSc dr. H.C.M. Kamphuis drs. S.J.W. de Kroon drs. J.J.A. Stavenuiter drs.

Nadere informatie

Lang zullen we leven!

Lang zullen we leven! Talmalectoraat Wonen, Welzijn en Zorg op hoge leeftijd Lang zullen we leven! Inauguratie 16 februari 2011 Dr. Evelyn Finnema Welkom! Waar gaan we het over hebben? Onderwerpen Aanleiding De opgaven en de

Nadere informatie

Ouderen en ondervoeding

Ouderen en ondervoeding Ouderen en ondervoeding Rens Henquet, Kaderarts ouderengeneeskunde Angela van Liempd, Huisarts/medisch directeur RCH Ellen Mathijssen, Diëtist De Wever Inleiding Casus Ondervoeding in de huisartsen praktijk,

Nadere informatie

ZelfredzaamheidsMonitor. november 2014 / versie 2.7

ZelfredzaamheidsMonitor. november 2014 / versie 2.7 ZelfredzaamheidsMonitor november 2014 / versie 2.7 Een initiatief van i.s.m. Vilans werkt aan kennisontwikkeling, onderzoek, innovatie, implementatie en kennisverspreiding in de langdurende zorg. CTOW

Nadere informatie

De kwetsbare oudere aan dialyse

De kwetsbare oudere aan dialyse De kwetsbare oudere aan dialyse Nele Van Den Noortgate Diensthoofd Geriatrie Universitair Ziekenhuis Gent 8 Vlaamse Nefrologiedag 15 maart 2014 Inhoud Wat is frailty? Waarom frailty opsporen? Hoe frailty

Nadere informatie

3.3 Delirium. herkend wordt. Onduidelijk is in hoeveel procent het delirium niet, of niet volgens de gangbare richtlijnen, behandeld wordt.

3.3 Delirium. herkend wordt. Onduidelijk is in hoeveel procent het delirium niet, of niet volgens de gangbare richtlijnen, behandeld wordt. 3.3 Delirium Delirium is waarschijnlijk de meest voorkomende neuropsychiatrische stoornis in het algemeen en academisch ziekenhuis, met een prevalentie van 15 tot 50 procent bij opgenomen oudere patiënten.

Nadere informatie

Workshop CANSAS. Voor het ROM Doorbraakproject. Petra Tamis en Annet Nugter GGZ Noord-Holland-Noord

Workshop CANSAS. Voor het ROM Doorbraakproject. Petra Tamis en Annet Nugter GGZ Noord-Holland-Noord Workshop CANSAS Voor het ROM Doorbraakproject 2015 Petra Tamis en Annet Nugter GGZ Noord-Holland-Noord Inhoud workshop Kennismaking Introductie CANSAS: Wat is dit voor instrumenten en hoe neem je ze af

Nadere informatie

Beknopte rapportage. Pilot Informatie voor de informele zorg

Beknopte rapportage. Pilot Informatie voor de informele zorg Beknopte rapportage van de Pilot Informatie voor de informele zorg Gemeente Enschede en Ministerie van VWS Juni december 2012 Pagina 1 Inhoud Inleiding... 3 Grotere rol van mantelzorgers en vrijwilligers...

Nadere informatie

Rekenen Groep 7-2e helft schooljaar.

Rekenen Groep 7-2e helft schooljaar. Sweelinck & De Boer B.V., Den Haag 2016 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm

Nadere informatie

Gezondheidsvaardigheden in Nederland

Gezondheidsvaardigheden in Nederland Gezondheidsvaardigheden in Nederland ontwikkelingen in onderzoek, beleid en praktijk Jany Rademakers NIVEL, Utrecht Gezondheidsvaardigheden op de agenda in Nederland (1) 2010 Alliantie Gezondheidsvaardigheden

Nadere informatie

Uitgebreide toelichting van het meetinstrumenten

Uitgebreide toelichting van het meetinstrumenten 1 Uitgebreide toelichting van het meetinstrumenten Life Habits 22 September 2010 Review: 1) E. Bernges, M. Bertrand, L. Patelski 2) Sandra Joeris Invoer: Eveline van Engelen 1 Algemene gegevens Lichaamsregio

Nadere informatie

Het sociaal netwerk en het gebruik van zorg door ouderen (55+) in Limburg

Het sociaal netwerk en het gebruik van zorg door ouderen (55+) in Limburg Het sociaal netwerk en het gebruik van zorg door ouderen (55+) in Limburg Onderzoek onder ouderen naar de relatie tussen het sociaal netwerk en het gebruik van formele zorg en mantelzorg Inleiding De relatie

Nadere informatie

Informele helper en o zo gelukkig Alice de Boer en Crétien van Campen

Informele helper en o zo gelukkig Alice de Boer en Crétien van Campen Informele helper en o zo gelukkig Alice de Boer en Crétien van Campen In krantenberichten wordt informele hulp vaak geassocieerd met overbelaste verzorgers die naast een baan ook nog veel tijd besteden

Nadere informatie

Diagnosestelling en de vernieuwde IADL-vragenlijst

Diagnosestelling en de vernieuwde IADL-vragenlijst Diagnosestelling en de vernieuwde IADL-vragenlijst Congres Moderne Dementiezorg Sessie Vroegsignalering en diagnosestelling 28 november 2011 Prof. dr. Philip Scheltens Dr. Sietske Sikkes VU Medisch Centrum

Nadere informatie

Zelfredzaamheidsmeter. zelf. redzaamheid

Zelfredzaamheidsmeter. zelf. redzaamheid smeter zelf redzaamheid smeter Met de zelfredzaamheidsmeter breng je de zelfredzaamheid van je cliënt in beeld. Het betreft tien levensdomeinen van de cliënt. Voor elk levensdomein ga je kijken in hoeverre

Nadere informatie

11/6/2006. Oorzaken. Screening in de Geriatrie. Ondervoeding is frequent. Dienst BMI Albumine <3.5 g% Prof Dr M.Vandewoude G 15-40 16-60

11/6/2006. Oorzaken. Screening in de Geriatrie. Ondervoeding is frequent. Dienst BMI Albumine <3.5 g% Prof Dr M.Vandewoude G 15-40 16-60 11/6/006 Screening in de Geriatrie Prof Dr M.Vandewoude Universitair Centrum Geriatrie Ondervoeding is frequent Dienst BMI Albumine

Nadere informatie

hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 Om de herkenning van patiënten met depressieve stoornis in de eerste lijn te verbeteren wordt wel screening aanbevolen. Voorts worden pakketinterventies aanbevolen om de kwaliteit van zorg en de resultaten

Nadere informatie

KWETSBARE OUDEREN IN HET ZIEKENHUIS HOE VOORKOMEN WE COMPLICATIES?

KWETSBARE OUDEREN IN HET ZIEKENHUIS HOE VOORKOMEN WE COMPLICATIES? KWETSBARE OUDEREN IN HET ZIEKENHUIS HOE VOORKOMEN WE COMPLICATIES? E. Meulen, klinisch geriater Inhoud van dit praatje Casus Wat maakt de oudere patiënt kwetsbaar? Het inschatten van kwetsbaarheid Terug

Nadere informatie

De zorgvignetten EPA nader onderzocht Met data uit meerdere patiëntgebonden regionale registratiebronnen

De zorgvignetten EPA nader onderzocht Met data uit meerdere patiëntgebonden regionale registratiebronnen De zorgvignetten EPA nader onderzocht Met data uit meerdere patiëntgebonden regionale registratiebronnen Wilma Swildens (Altrecht) Jan Theunissen (GGZinGeest/Vumc) Gerard de Valk (Altrecht) De zorgvignetten

Nadere informatie

Psychische zorg voor ouderen

Psychische zorg voor ouderen Psychische zorg voor ouderen Wist u dat een op de vijf ouderen last heeft van depressieve gevoelens? Te vaak blijven mensen er in hun eentje mee zitten. 5,$ :7. IROGHU 28' LQGG U bent niet de enige Ouder

Nadere informatie

Leven met een psychotische stoornis

Leven met een psychotische stoornis Leven met een psychotische stoornis Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op de

Nadere informatie

Welzijnsbezoek. Voorbeelden van aanpassingen aan het huis die nodig zijn:

Welzijnsbezoek. Voorbeelden van aanpassingen aan het huis die nodig zijn: Welzijnsbezoek 2014 Inhoud 1. Conclusies 2. Figuren en tabellen MEE Drechtsteden voerde in 2014 welzijnsbezoeken uit onder ouderen van 75, 80 en. Aan de hand van een vragenlijst komen zes onderwerpen aan

Nadere informatie

Inhoud. Marieke Schuurmans. Lia van Straalen en Mariël Kanne. 1 De verpleegkundige van de toekomst... 1

Inhoud. Marieke Schuurmans. Lia van Straalen en Mariël Kanne. 1 De verpleegkundige van de toekomst... 1 VI Inhoud 1 De verpleegkundige van de toekomst.... 1 Marieke Schuurmans 1.1 Inleiding.... 2 1.2 Verplegen.... 2 1.2.1 Gezondheid.... 3 1.2.2 Ziekte... 3 1.2.3 Zelfzorg, zelfredzaamheid en zelfmanagement............................................

Nadere informatie

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief Praten met familie Francisca Goedhart, Stichting Labyrint- in Perspectief Jacklin Goudsblom, GGZ Noor Holland Noord en PIMM trainer. Hulpverleners: Last of lust Last / lastig (hulpverlener = hv) Lust (hulpverlener

Nadere informatie