Antwoorden oefeningen Basisboek Taal per hoofdstuk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Antwoorden oefeningen Basisboek Taal per hoofdstuk"

Transcriptie

1 Antwoorden oefeningen Basisboek Taal per hoofdstuk Hoofdstuk 3, oefening 1 Alinea 1 en 2 zijn thematisch, alinea 3 is verbindend. De gedachte-eenheid in alinea 1: het is de vraag of er in een verdachtenverhoor verband bestaat tussen de persoonlijkheid van de rechercheur en zijn gedrag. De gedachte-eenheid in alinea 2: welke factoren zijn bepalend voor het gedrag van rechercheurs en dus ook voor de uitkomsten van het verhoor? Hoofdstuk 3, oefening 2 (1) Docenten vinden dat huiswerk maken zin heeft. Zonder huiswerk zouden ze nooit door de lesstof heen kunnen komen. Bovendien vinden ze dat leerlingen door het maken van huiswerk zelfstandig leren werken. (2) Tegenover het standpunt van docenten staat dat van de leerlingen. Leerlingen vinden dat ze te weinig vrije tijd hebben. Te weinig tijd om bijvoorbeeld aan sport te doen. Verder hebben ze vaak te weinig tijd voor familie en vrienden. Velen vinden het te ver gaan dat ze niet eens een weekend kunnen kamperen, omdat ze dan met hun huiswerk in de knoei komen. In de tweede alinea staat de kernzin als tweede. De schrijver heeft eerst een overgangszin geformuleerd om duidelijk te maken dat in de tweede alinea het standpunt uit de eerste alinea wordt tegengesproken. Hoofdstuk 3, oefening 3 Er bestaan verschillende (of: twee) soorten voetbal. Hoofdstuk 3, oefening 4 (1) Volgens een schatting van de Rijksuniversiteit Groningen en het Angstbehandelcentrum IPZO in Nijmegen, hebben zo n Nederlanders last van een vorm van rijangst (stellende kernzin). Deelonderwerp: beschrijving van het verschijnsel rijangst (2) Rijangst kan zich op verschillende manieren manifesteren (aankondigende kernzin). Deelonderwerp: de manieren waarop rijangst zich kan uiten (symptomen) (3) Er is een aantal mogelijkheden om van rijangst af te komen (aankondigende kernzin) of: Het is niet nodig om de rest van je leven gebukt te gaan onder rijangst. (stellende kernzin). Hoofdstuk 3, oefening 5 (1) Voor veel eindexamenkandidaten is het moeilijk een studiekeuze te maken. Tot op het laatste moment twijfelen ze over de keuze voor een studie. En er zijn zelfs veel schoolverlaters die de keuze één of twee jaar uitstellen.

2 (3) De hoge uitval en lage motivatie zijn vaak gevolgen van een verkeerde studiekeuze. Als een student niet op de juiste plek zit, kun je immers niet verwachten dat hij of zij met overtuiging en op tijd afstudeert. De juiste studiekeuze is dus voor de toekomst van de student van groot belang. Hoofdstuk 3, oefening 6 De zin De verkeersproblemen in Utrecht concentreren zich op de ringweg rond de stad, die dichtslibt, en op de driehoek tussen A1, A27 en A28 hoort niet in deze alinea thuis. Als we de zevensprong als afgeronde gedachte-eenheid beschouwen, draagt de zin over verkeersproblemen niets bij aan deze gedachte-eenheid; wel bevat hij achtergrondinformatie (die in een eerdere alinea past). Herschreven alinea: Voordat de provincie Utrecht nieuw asfalt aanlegt, zoekt zij via de zevensprong naar andere oplossingen. Dat betekent dat ze achtereenvolgens kijkt naar de ruimtelijke visie, betalen voor of reguleren van mobiliteit, optimaliseren van openbaar vervoer, en benutten of aanpassen van bestaande infrastructuur. Als bijvoorbeeld kilometerheffing geen oplossing biedt en betere fietsvoorzieningen of openbaar vervoer ook niet, komt de aanleg van nieuw asfalt een stap dichter bij. De provincie Utrecht is de eerste die werkt met deze zogeheten zevensprong. Hoofdstuk 3, oefening 7 1 kortom (concluderend) 2 ook, bovendien (opsommend) 3 doordat (verklarend) 4 evenals (vergelijkend) 5 enerzijds doordat, anderzijds doordat (tegenstellend én verklarend) 6 bijvoorbeeld (illustrerend) Hoofdstuk 3, oefening 8 1 Het Nederlands elftal denkt dat het een goede kans maakt om de finale te halen. (verwijswoord ze heeft het verkeerde getal) 2 Thuiswerken kan een aantrekkelijke voorwaarde zijn in het personeelsbeleid. Dat komt omdat werknemers/medewerkers niet meer in de file hoeven te staan en het werk goed kunnen combineren met hun gezin. (verwijswoord ze heeft geen antecedent) 3 Mijn vriend had heerlijk gekookt; ik had de maaltijd/het eten/het gerecht in vijf minuten op. (verwijswoord het heeft geen antecedent) 4 Op dit moment heeft het International Student Office een probleem: het kampt met klachten van internationale studenten over de kwaliteit van hun huisvesting. (verwijswoord ze heeft het verkeerde geslacht)

3 5 Er zijn nog steeds veel onveilige studentenkamers, maar studenten durven meestal geen procedure aan te spannen tegen de verhuurder. (verwijswoord ze verwijst naar het woord studentenkamers) 6 Het overplaatsen van personeel is een serieuze optie, mits de medewerkers in hun huidige functie al grotendeels met maatschappelijk verantwoord ondernemen bezig zijn. (verwijswoord heeft zij het verkeerde getal/geen antecedent) 7 De politie moet strenger controleren op de huisvestingssituatie van tijdelijke werknemers in haar gemeente. (verwijswoord hun heeft het verkeerde getal) 8 Er is sprake van een grote toename van ziekenhuispatiënten. Het afgelopen jaar is het aantal patiënten met tien procent gestegen. (verwijswoord dit heeft geen antecedent) 9 Begin elk onderdeel van een opsomming op een nieuwe regel en markeer alle onderdelen met nummers, punten of streepjes. (verwijswoord ze heeft geen antecedent) 10 Het is belangrijk regelmatig aandacht te besteden aan je digitale portfolio, zodat het actueel blijft. (verwijswoord hij heeft het verkeerde geslacht) Hoofdstuk 3, oefening 9 Een lastig punt in deze opsomming: wat doe je met het laatste element (roken)? Het lukt niet om dit aan te laten sluiten op de inleidende zin Zij hebben vaak. Je kunt deze risicofactor daarom apart zetten, omdat roken over het algemeen slecht is voor de gezondheid. Zo leg je daar nog eens nadruk op. Je kunt ook de inleidende zin aanpassen, zodat je de risicofactor roken daarop kunt laten aansluiten. Niet iedereen heeft een even grote kans om diabetes type 2 te krijgen. Sommige mensen lopen een hoger risico dan anderen. Zij hebben vaak: - overgewicht, vooral rond de buikstreek; - een gestoorde vetstofwisseling; - familieleden met diabetes; - een (langdurig) hoge bloeddruk; - zwangerschapsdiabetes gehad of een moeder die dat heeft gehad. Ook roken vergroot de kans op diabetes type 2. Of: Niet iedereen heeft een even grote kans om diabetes type 2 te krijgen. Mensen lopen een hoger risico als: - ze overgewicht hebben, vooral rond de buikstreek; - ze een gestoorde vetstofwisseling hebben; - in hun familie diabetes voorkomt;

4 - hun bloeddruk (langdurig) hoog is; - ze zwangerschapsdiabetes hebben gehad of een moeder die dat heeft gehad; - ze roken. Hoofdstuk 3, oefening 10 Er is sprake van een opsommend verband tussen beide alinea s. Dat wordt aangegeven door het signaalwoord behalve: Behalve het hedgen herhaalt informatie uit de vorige alinea en geeft aan dat er nóg een strategie volgt. De tweede alinea zet je op het spoor van de kernzin: ook de vlootvernieuwing [ ] werkt in hun voordeel. De vraag die je je kunt stellen luidt: welke strategieën, aanpak of maatregelen werken in het voordeel van Europese luchtvaartmaatschappijen? Antwoord: hedgen en vlootvernieuwing. De kernzin kan bijvoorbeeld luiden: Europese luchtvaartmaatschappijen hanteren twee strategieën waardoor ze er (financieel) beter voor staan dan Amerikaanse. Hoofdstuk 3, oefening 11 (1) Het gebrek aan respect voor gezagdragers speelt op verschillende plekken in de maatschappij. Zo vindt er steeds meer verbaal en fysiek geweld plaats tegen politieagenten. (2) Hoewel er op alle gebieden iets gedaan moet worden aan het hufterige gedrag, moeten we beginnen met het gezag van de politie te herstellen. Dat is immers / tenslotte de organisatie die de wet moet handhaven. Als het respect voor de politie niet hersteld wordt, lukt dat elders ook niet. Daarom moeten de volgende maatregelen genomen worden. (3)Ten eerste is het zaak dat de politie in uiterlijk en gedrag gezag uitstraalt. Voor mannen geen lang haar, geen zichtbare tatoeages en geen oorbellen. In New York gelden deze voorschriften al voor agenten. Daarnaast mag van agenten verwacht worden dat ze bijvoorbeeld niet blowen. Het korps Amsterdam-Amstelland heeft dat inmiddels vastgelegd in een gedragscode en het wordt tijd dat andere korpsen dit voorbeeld volgen. (4) Daarnaast / ten tweede moet het afgelopen zijn met de geldgedreven prestatieafspraken met de politiekorpsen. Als mensen het gevoel hebben dat de politie vooral bekeuringen uitdeelt om de schatkist te spekken, komt dat het respect voor de dienders niet ten goede. De politie moet een dwarsdoorsnede van verschillende delicten opsporen en tegengaan in plaats van zich uit financieel oogpunt te concentreren op bijvoorbeeld snelheidsovertredingen. (5) Tot slot moet verbaal en fysiek gedrag tegen agenten steviger en sneller worden aangepakt. Dat kan al op grond van artikel 261 en 267 van het Wetboek van Strafrecht. Geweld tegen agenten kan worden bestraft met vier jaar gevangenisstraf een straf die kan oplopen als het geweld tot lichamelijk letsel leidt. Nu krijgen daders nog te vaak als ze al worden bestraft een kleine taakstraf of een geringe boete, maanden nadat het misdrijf is gepleegd. Dat is een volstrekt verkeerd signaal. Stevige straffen en snelrecht zijn hier op hun plaats.

5 Gebruik je opsommingstekens in plaats van signaalwoorden, dan is een aankondigende zin noodzakelijk: De volgende maatregelen moeten genomen worden:. Hoofdstuk 3, oefening 12 Elektriciteit is geen menselijke uitvinding. De mens heeft haar alleen leren opwekken, gebruiken en beheersen, net als vuur. Elektriciteit komt in de natuur voor als bliksem. Hoofdstuk 3, oefening 13 De afzonderlijke alinea s kunnen beschouwd worden als onderdelen van een opsomming. Inhoudelijk is er echter geen sprake van een opsomming. Het gaat om een reactie van de Nederlandse Hartstichting, die uit verschillende punten bestaat. De eerste drie alinea s bespreken één punt, dat neerkomt op het devies: eerst investeren, dan incasseren. De tweede alinea 2 bevat naast de uitspraak eerst investeren, dan incasseren bovendien de bewering de Hartstichting zit ruim onder de kostennorm van het CBF. Ook de vierde alinea bevat twee inhoudelijke uitspraken: (1) door gebruik te maken van straatwerving gaan mensen de campagnes beter begrijpen en (2) straatwervers geven waardevolle informatie terug over hoe het publiek de campagnes ervaart. Alinea vijf is van een andere orde. Waar de eerste vier alinea s argumenten geven voor straatwerving, wordt in de laatste alinea een tekortkoming van straatwervers genoemd, en wat de Hartstichting doet om die te verhelpen. Hoofdstuk 3, afsluitende oefening A Slachtofferhulp Nederland is een landelijke stichting die bestaat uit dertien regio s met ongeveer 75 bureaus. In Utrecht is het Landelijk Bureau gevestigd. De hulpverlening vindt plaats in de dertien regio s vrijwilligers staan garant voor de uitvoering van de hulpverlening. Alle vrijwilligers worden opgeleid. Zij worden in hun werk ondersteund door 250 beroepskrachten. Slachtofferhulp Nederland is daarom een professionele vrijwilligersorganisatie. Werken met vrijwilligers heeft twee belangrijke voordelen. De hulpverlening is laagdrempelig en daardoor kan men binnen 48 uur hulp verlenen. Een andere reden om met vrijwilligers te werken is dat bij veel slachtoffers het vertrouwen in andere mensen is aangetast. Juist een vrijwilliger, een medeburger, levert bewijs dat er nog altijd goede mensen op de wereld zijn. Slachtofferhulp Nederland behartigt de individuele en collectieve belangen en rechten van slachtoffers van strafbare feiten en verkeersongelukken. Het doel van Slachtofferhulp Nederland is de materiële en immateriële schade waarmee slachtoffers uit de doelgroepen worden geconfronteerd, zo veel mogelijk te doen verhelpen, beperken en voorkomen.

6 Om dit doel te realiseren zijn er verschillende kernactiviteiten. Deze zijn onder te verdelen in primaire en in secundaire activiteiten. Onder primaire vallen de hulpverlening, preventie en de belangenbehartiging. Onder de secundaire activiteiten vallen de ontwikkeling, innovatie en middelenverwerving. De vrijwilligers nemen de primaire taken op zich, vooral de hulpverleningstaken. De hulpverleningstaken zijn onder te verdelen in een aantal deeltaken. Hoofdstuk 3, afsluitende oefening B De toegevoegde kernzinnen zijn gecursiveerd. (1) Voor de meeste bankiers en particulieren is geld het doel als ze gaan beleggen (stellende kernzin). Of: Als mensen over rendement praten, bedoelen ze meestal financieel rendement (stellende kernzin). Wanneer bedrijven doelstellingen formuleren, zijn dat financiële doelstellingen. Ook bonussen voor medewerkers zijn bijna altijd aan financiële doelstellingen gekoppeld, en worden in een geldbedrag uitgekeerd. Willen mensen weten hoe een bedrijf presteert, dan kijken ze naar de beurskoers. Kortom, de focus ligt op financieel gewin. (2) Er is een andere tendens in de beleggerswereld (aankondigende kernzin). De VBDO (Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling), opgericht in 1996, ziet geld als middel, niet als doel. Zij is de enige vereniging van aandeelhouders en beleggers in Nederland die zich specifiek richt op duurzaamheid. Een duurzame belegger wil vooral weten hoe bedrijven presteren op sociaal en ecologisch gebied. Het gaat hem om een meerdimensionaal rendement, de inmiddels alom bekende Triple P: People (mensen), Planet (ecologie) en Prosperity (welvaart). (3) Hoewel veel banken, institutionele beleggers en consumenten vooral de P van Prosperity voor ogen hebben, groeit het aantal duurzame beleggers in Nederland sterk. Het bedrag dat Nederlanders duurzaam sparen of beleggen, is in 2007 gestegen met 20% tot ruim 11 miljard euro. (4) Ook duurzame banken hebben groei mogen constateren (stellende kernzin). Bij Triodos Bank is het aantal mensen dat dagelijks een rekening opent, in tien jaar tijd vertienvoudigd. ASN Bank heeft de laatste vijf jaar zijn klantenbestand zien verdubbelen. En het duurzaam beheerd vermogen van Fortis groeide van ruim een miljard euro in 2005 tot bijna anderhalf miljard in (5) Duurzame en niet-duurzame fondsen blijken even goed te presteren qua rendement. Dit blijkt uit een promotieonderzoek uit 2007 van Jeroen Derwall. [nieuwe alineagroep] (6) Toch is het aandeel van het duurzame sparen en beleggen nog maar 3,3%. Hoe komt het dat niet veel meer mensen overstappen naar duurzame bankproducten? Hiervoor zijn vier verklaringen te geven. (7) Ten eerste is bankieren een low intrest product. De meeste mensen openen op jonge leeftijd een bankrekening die ze de rest van hun leven aanhouden. Ook als ze

7 gaan beleggen, kijken ze naar enkele aanbiedingen van hun bank en dan kiezen ze een fonds waarvan ze denken dat het rendement in orde is. (8) Ten tweede is de reactie van mensen op duurzame bank- en beleggingsproducten weliswaar enthousiast, maar ze zetten dit enthousiasme meestal niet om in een concrete actie. Duurzaam denken omzetten in duurzaam doen is voor veel mensen blijkbaar nog een stap te ver. (9) Een andere verklaring is dat de markt nog niet voldoende focust op de meerwaarde van duurzaamheid. Daardoor krijgen duurzame bedrijven niet de aandacht, en dus ook niet de waardering die ze verdienen. (10) Tot slot is duurzaamheid een vaag begrip. Er zijn geen vaste criteria waaraan een belegger moet voldoen om het predicaat duurzaam opgeplakt te krijgen. Laat staan dat er een score bestaat voor de mate van duurzaamheid. Duurzame beleggingsfondsen hanteren verschillende criteria. Zo kunnen ze bepaalde sectoren uitsluiten, bijvoorbeeld wapens en tabak. Ook kunnen ze binnen specifieke sectoren kiezen voor bedrijven die meer aan duurzaamheid doen dan de concurrenten. (11) Het feit dat er door consumenten nog weinig duurzaam belegd wordt, ligt dus enerzijds aan de consument zelf: deze verdiept zich te weinig in beleggingsproducten en laat het bij enthousiaste reacties. Aan de andere kant besteedt de markt nog onvoldoende aandacht aan de meerwaarde van duurzaam beleggen en is het onvoldoende duidelijk hoe duurzaam verschillende beleggingsfondsen zijn. Hoofdstuk 3, afsluitende oefening C 1. De kernzinnen (of kerninformatie, als die over meerdere zinnen verspreid is) zijn onderstreept. 2. Alinea 2 bevat twee kernbeweringen, namelijk (1) het is normaal dat het geheugen bij het ouder worden achteruitgaat en (2) op de commerciële markt wordt benadrukt dat het niet normaal is dat het geheugen bij het ouder worden achteruitgaat. 3. Alinea s 4 en 5 kunnen worden samengevoegd, omdat de informatie in deze alinea s betrekking heeft op het eerste argument, namelijk (het weerleggen van) de overtuiging dat je je geheugencapaciteit kunt uitbreiden door training. 4. Alinea 6 (het tweede argument) hoort niet in dit betoog thuis, omdat het hier niet gaat om de vermeende voordelen van geheugentrainingen (het eerste en derde argument), maar om de veronderstelde genezende werking van kruiden en supplementen. (1) Uit veel onderzoek blijkt dat ons geheugen achteruitgaat als het niet meer geprikkeld wordt. De beste manier om het niet zover te laten komen, is actief te blijven. Wanneer ouderen een voor een de vroegere activiteiten bestuurswerk, theaterbezoek, leesclubs beginnen weg te strepen, ondermijnen zij het eigen geheugen. Het goede nieuws is dat die sociale activiteiten ook genoeg zijn. Ze bevatten alle variatie en uitdaging die nodig zijn om het geheugen op peil te houden. (2) Hoe actief onze levensstijl ook is en hoe gevarieerd ons bestaan, bij het ouder worden gaat de conditie van het geheugen langzaam achteruit en dat is volkomen

8 natuurlijk. Wie op zijn zeventigste nog het geheugen van een twintigjarige heeft, is niet helemaal normaal. Van commerciële zijde worden ouderen echter uitgenodigd dat anders te zien. Voor de handel die rond het geheugen op gang is gekomen, is het namelijk van belang vergeetachtigheid te laten verschuiven van een normale ontwikkeling naar iets pathologisch: een symptoom. Een symptoom verwijst immers naar ziekte en bij ziekte horen medicijnen, therapieën, cursussen, helende kruiden, supplementen en wat er verder maar te koop is op de markt van het vergeten. Op deze markt heeft men het liefst klanten die zichzelf als patiënt zien. (3) Aanbieders van geheugentrainingen vormen een grote partij op deze markt. Zij beweren dat de trainingen succesvol zijn en beroepen zich daarbij op een aantal uitspraken en feiten. In dit betoog zal echter blijken dat die uitspraken en feiten meestal op verkeerde logica, onvoldoende onderzoek of op aannames berusten. (kerninformatie: uitspraken over succesvolle trainingen blijken vaak niet te kloppen.) (4) Zo wordt er gezegd dat je je geheugencapaciteit kunt uitbreiden door oefening. Bijvoorbeeld, een student wordt getraind in het onthouden van cijferreeksen. Net als de meeste mensen kan hij in het begin niet meer dan zo n zeven cijfers in één keer onthouden. Na een training van meer dan tweehonderd uur, blijkt hij een reeks van maar liefst tachtig cijfers te kunnen onthouden! Dit suggereert dat ons geheugen als een spier getraind kan worden. (5) Nader onderzoek toonde echter aan dat deze prestatie niet gold voor andere gebieden: als de student in plaats van cijfers woorden of letters kreeg voorgelegd, kwam hij niet verder dan het vertrouwde aantal van zeven. Het bleek dat de student een geheugenstrategie gebruikte om zoveel cijfers te kunnen onthouden: hij beschouwde ze als uitslagen van hardloopwedstrijden. Dus niet het geheugen zelf wordt sterker of groter door training, maar het vermogen ons van geheugenstrategieën te bedienen. (6) Een tweede argument luidt: hoe rijker de omgeving, hoe beter het brein. Met andere woorden, hoe meer hoe beter. Er zijn allerlei geheugenversterkende kruiden of supplementen van vitaminen of mineralen op de markt. De veronderstelde werking hiervan berust echter op een denkfout. Er zijn wel stoffen geïdentificeerd die, als ze in ons voedsel ontbreken, geheugenstoornissen kunnen veroorzaken, zoals vitamine B1 of E. Maar er is geen bewijs dat toevoeging van vitaminen of mineralen boven het gezonde niveau tot een extra goed geheugen leidt. Een gebrek opheffen helpt, een overschot aanleggen niet. (7) Een derde argument waarmee mensen worden aangemoedigd aan een geheugentraining deel te nemen, is dat het brein over een reservecapaciteit zou beschikken. Wie kent niet de kreet We gebruiken maar tien procent van onze hersenen? Het idee dat delen van onze hersenen onbenut blijven en dat we ons geheugen kunnen verbeteren door van die overcapaciteit gebruik te maken, klinkt aanlokkelijk. Het is echter niet veel meer dan een hardnekkige mythe, eentje die al bijna een eeuw circuleert. Er is tot op heden geen onderzoek bekend waaruit blijkt dat we werkelijk maar tien procent van onze hersenen gebruiken. (8) Veel van wat onder de aanprijzing Verbeter uw geheugen wordt aangeboden, komt dus neer op denkfouten of het leren van trucs om de effecten van een minder goed

9 werkend geheugen op te vangen. Wie gelooft door die trucs een beter geheugen te krijgen, gelooft waarschijnlijk ook dat je door een rollator beter gaat lopen. Hoofdstuk 3, afsluitende oefening D Bij mindfulness gaat het erom dat je aandacht schenkt aan wat zich voordoet van moment tot moment zonder dat je er een oordeel aan koppelt. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat mindfulness samenhangt met persoonlijk welbevinden en dat mindfulness te leren is. Maar was is nu eigenlijk mindfulness en hoe kun je het leren? Het tegendeel, mindlessness, laat zich makkelijker uitleggen, want iedereen kent dat maar al te goed. Je verheugt je er bijvoorbeeld op om iets lekkers te gaan eten, maar terwijl je eet ben je met je gedachten ergens anders. Het is op voordat je het beseft en je hebt nauwelijks iets geproefd. Kortom, je had geen aandacht voor wat er op dat moment was te proeven, want je was in gedachten ergens anders. Studenten die tentamen doen, kunnen ook in dit soort gepieker terechtkomen. In plaats van zich te concentreren op de vragen en de antwoorden, die op dat moment alle aandacht verdienen, verschuift de aandacht naar vroeger ( Had ik het maar beter geleerd ) of naar de toekomst ( Als ik zak, dan is dat een ramp ). Daarbij kunnen negatieve oordelen over jezelf ( Ik kan het niet of Stom dat ik het niet weet ) het denkproces van dat moment hinderen. Ook hier kun je zeggen dat je meer op jezelf bent georiënteerd, in plaats van op de taak het tentamen zo goed mogelijk te maken. Het tegendeel van mindlessness is mindfulness. Dat houdt in dit voorbeeld in: niet elders zijn met je aandacht, maar duidelijk aanwezig zijn op het moment. En mindfulness houdt ook in: niet veroordelend piekeren, maar de situatie accepteren zoals die nu is. Mindfulness helpt om het lekkers te proeven. Dus, als je eet, eet dan ook met aandacht en proef. Mindfulness is op te vatten als een vaardigheid in aandacht en houding en die is te leren! Daar is tijd en oefening voor nodig en vooral een houding van niet-oordelende observatie, waardoor je leert uit wat je meemaakt. Als je bijvoorbeeld tijdens het oefenen merkt dat je aan iets anders denkt, merk dat dan op zonder dat te veroordelen. Zeg dus niet tegen jezelf: Stom dat ik daaraan denk, want ik moet nu oefenen. Probeer steeds weer een houding te vinden waarbij je accepteert wat de sensaties, gevoelens en gedachten in jezelf zijn. Met openheid en acceptatie leer je beter aandacht te hebben voor wat zich in jou en anderen afspeelt.

Waarom een samenvatting maken?

Waarom een samenvatting maken? Waarom een samenvatting maken? Er zijn verschillende manieren om actief bezig te zijn met de leerstof. Het maken van huiswerk is een begin. De leerstof is al eens doorgenomen; de stof is gelezen en opdrachten

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 maandag 29 mei 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID-SCHRIJFVAARDIGHEID CSE GL EN TL Bij dit examen horen een tekstboekje en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle

Nadere informatie

Teksverklaringen!!!!! Samenvattingen!! - Meerkeuzevragen! - Open! !!!! Nederlands! 1. Spellen! 2. Samenvatting schrijven

Teksverklaringen!!!!! Samenvattingen!! - Meerkeuzevragen! - Open! !!!! Nederlands! 1. Spellen! 2. Samenvatting schrijven NEDERLANDS Nederlands Teksverklaringen Samenvattingen 1. Hoofdgedachte 2. Meerkeuzevragen 3. Tekstverbanden 4. Open vragen 5. Argumentatie 6. Mening en doel van de schrijver 1. Spellen 2. Samenvatting

Nadere informatie

1.1 Omgaan met verschillen

1.1 Omgaan met verschillen 12 1 Verantwoording Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw besteedt het onderwijs in toenemende mate structureel aandacht aan faalangst. Nadat het begrip faalangst gedefinieerd en uitgewerkt was, volgden

Nadere informatie

BEGRIJPEND LEZEN 2 NEDERLANDS TEKSTEN BEGRIJPEN

BEGRIJPEND LEZEN 2 NEDERLANDS TEKSTEN BEGRIJPEN BEGRIJPEND LEZEN 2 NEDERLANDS TEKSTEN BEGRIJPEN 0 INTRODUCTIE Je hebt je in de vorige uitleg leren oriënteren en voorbereiden op een tekst. Op die manier kun je al snel zien met wat voor soort tekst je

Nadere informatie

5.3 SAMENVATTEND SCHEMA SOORTEN VERBANDEN

5.3 SAMENVATTEND SCHEMA SOORTEN VERBANDEN 10.2.9 Andere verbanden Soms worden ook nog de volgende verbanden onderscheiden: 1 toelichtend verband (komt sterk overeen met het uitleggend verband) 2 argumenterend verband 3 verklarend verband Deze

Nadere informatie

JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT

JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT AGENTEN OVER DE VERHOGING VAN DE BOETES JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT Meldweek van de Meldkamer van de SP, 16-24 februari 2012 Nine Kooiman, lid van de Tweede

Nadere informatie

Dit is een voorlichtingsfolder van Transgender Netwerk Nederland

Dit is een voorlichtingsfolder van Transgender Netwerk Nederland DIS Crim INATIE Dit is een voorlichtingsfolder van Transgender Netwerk Nederland TNN Transgender Netwerk Nederland (TNN) is de emancipatie- en belangenorganisatie voor transgender personen in Nederland.

Nadere informatie

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE Opsporen en vervolgen Wie doet dat eigenlijk? De ene moord is nog niet gepleegd of je ziet alweer de volgende ontvoering. Politieseries en misdaadfilms zijn populair

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID-SCHRIJFVAARDIGHEID CSE KB Bij dit examen horen een uitwerkbijlage en een tekstboekje. Beantwoord alle vragen

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN. Tegenbewegende stijlen. Meebewegende stijlen. = duwen = trekken. evalueren aansporen en onder druk zetten

BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN. Tegenbewegende stijlen. Meebewegende stijlen. = duwen = trekken. evalueren aansporen en onder druk zetten BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN Er zijn verschillende beïnvloedingsstijlen te onderscheiden. De stijlen kunnen worden onderverdeeld in: TEGENBEWEGENDE STIJLEN MEEBEWEGENDE STIJLEN = duwen = trekken Tegenbewegende

Nadere informatie

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7 SAMEN STA JE STERK SUPPORT FRYSLÂN BELEIDSPLAN 2015-2017 INLEIDING Maatjesproject Support Fryslân startte in 2001 als onderdeel van Solidair Fryslân. Per 1 januari 2014 is Support Fryslân een zelfstandige

Nadere informatie

Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage.

Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage. Examen VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 maandag 17 juni 13.30-15.30 uur Nederlands CSE GL en TL Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de

Nadere informatie

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Veel mensen met een hart- of vaatziekte (HVZ) en hun partners ervaren ook nog stress als ze thuis hun leven weer proberen op te bouwen. Dit is dus ná

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-MAVO-C

Examenopgaven VMBO-MAVO-C Examenopgaven VMBO-MAVO-C 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID C Bij dit examen hoort een tekstboekje. Dit examen bestaat uit 26 vragen en een samenvattingsopdracht.

Nadere informatie

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan 1. Globaal lezen a. Lees eerst altijd een tekst globaal. Dus: titel, inleiding, tussenkopjes, slot en bron. b. Denk na over het onderwerp,

Nadere informatie

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING Inleiding De door leidinggevenden gehanteerde stijlen van beïnvloeding kunnen grofweg in twee categorieën worden ingedeeld, te weten profileren en respecteren. Er zijn twee profilerende

Nadere informatie

Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage.

Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2013 tijdvak 2 maandag 17 juni 13.30-15.30 uur Nederlands CSE KB Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage.

Nadere informatie

Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling

Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling Debat Kiezen voor kinderen 26 september 2013 De Balie wie ben ik en waarom sta ik hier? Annet Kramer Landelijk parket, cluster kinderporno en

Nadere informatie

Lezen. Doelgroep Lezen. Omschrijving Lezen

Lezen. Doelgroep Lezen. Omschrijving Lezen Lezen Het programma is met name geschikt voor groepen waarin grote niveauverschillen bestaan en voor leerlingen die het gewone oefenen met teksten niet interessant meer vinden. Doelgroep Lezen Muiswerk

Nadere informatie

5 Samenvatting en conclusies

5 Samenvatting en conclusies 5 Samenvatting en conclusies In 2008 werden in Nederland bijna 5,2 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit (cbs 2008). De meeste van deze slachtoffers kregen te maken met diefstal of vernieling,

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL

Examenopgaven VMBO-GL en TL Examenopgaven VMBO-GL en TL 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30 15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID CSE GL EN TL NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID VBO-MAVO-D Bij dit examen hoort een tekstboekje. Dit examen

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-14-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: geweld tegen hulpverleners 5 10 15 20 25 tekst 1 Nederland klaar met

Nadere informatie

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie. Deze mindfulnesstraining wordt op de afdeling

Nadere informatie

- De leraar als leider

- De leraar als leider - De leraar als leider - Door Jan Ruigrok Onderwijs wordt prestatiegerichter: slagingspercentages moeten omhoog, het aantal uitvallers omlaag. Brede vorming en ontplooiing van menselijke kwaliteiten is

Nadere informatie

Hoe schrijf ik tekst voor mijn website?

Hoe schrijf ik tekst voor mijn website? Hoe schrijf ik tekst voor mijn website? Heb je een eigen website, maar worstel je met de teksten die je daarop kwijt wil? Volg dan dit stappenplan. Met een paar handige tips kom je vast een heel eind.

Nadere informatie

Succesvol Leren! Tips en trucs voor volwassenen die een cursus of opleiding (willen) volgen. Mirjam Pol

Succesvol Leren! Tips en trucs voor volwassenen die een cursus of opleiding (willen) volgen. Mirjam Pol 1 Succesvol Leren! Tips en trucs voor volwassenen die een cursus of opleiding (willen) volgen Mirjam Pol 2 Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina Voorwoord 1 Inleiding 3 Wist je dat 9 1 Willen 13 1.1 Doelen stellen

Nadere informatie

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness Training Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness training Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten

Nadere informatie

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016

Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 Anti Pest protocol Almere College Dronten 2014-2016 1 Inhoudsopgave: 1. Kernwaarden Almere College Dronten 3 2. Pesten wat is dat? 4 3. Signalen bij pesten 5 4. Het vijf sporen beleid van het Almere College

Nadere informatie

Eindexamen Nederlands mavo D 2002 - I. Tekst 1 Dank u wel, alstublieft. - www.vmbogltl.nl - 1 - havovwo.nl. www.examen-cd.nl -

Eindexamen Nederlands mavo D 2002 - I. Tekst 1 Dank u wel, alstublieft. - www.vmbogltl.nl - 1 - havovwo.nl. www.examen-cd.nl - Tekst 1 Dank u wel, alstublieft - www.vmbogltl.nl - 1 - Tekst 1 Dank u wel, alstublieft 2p Kunt u me dan vertellen hoe laat de stoomtrein gaat? vraagt de man geërgerd. (regels 5 7) 1 Waarom gebruikt de

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

1.4 Piekeren. Piekeren is de verkeerde kant op fantaseren. - Loesje

1.4 Piekeren. Piekeren is de verkeerde kant op fantaseren. - Loesje 1.4 Piekeren Piekeren is de verkeerde kant op fantaseren - Loesje Iets wat je veel doet, daar word je goed in. Als je veel piano speelt, word je beter in piano spelen. Als je veel Wordfeud doet, word je

Nadere informatie

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness programma Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten door je hoofd.

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Bouw aan je gezondheid

Bouw aan je gezondheid Bouw aan je gezondheid Gratis leefstijladvies en begeleiding voor werknemers in de bouw Informatie voor de werknemer Hart- en vaatziekten Gezond en vitaal zijn; wie wil dat niet? Iedereen wil tenslotte

Nadere informatie

Vanjezelfhouden.nl 1

Vanjezelfhouden.nl 1 1 Kan jij van jezelf houden? Dit ontwerp komt eigenlijk altijd weer ter sprake. Ik verbaas mij erover hoeveel mensen er zijn die dit lastig vinden om te implementeren in hun leven. Veel mensen willen graag

Nadere informatie

Aantekeningen die je moet leren voor het SE Leesvaardig voor Eldeweek 2 en je eindexamen!! Goed bewaren dus!!!! Naam: Leesvaardig Blok 1

Aantekeningen die je moet leren voor het SE Leesvaardig voor Eldeweek 2 en je eindexamen!! Goed bewaren dus!!!! Naam: Leesvaardig Blok 1 Aantekeningen die je moet leren voor het SE Leesvaardig voor Eldeweek 2 en je eindexamen!! Goed bewaren dus!!!! Naam: Leesvaardig Blok 1 Tekstverband Signaalwoord Voorbeeld Reden Omdat, want, daarom Ik

Nadere informatie

Alleen-Pinnen-Monitor

Alleen-Pinnen-Monitor 1 Alleen-Pinnen-Monitor Perceptie van alleen-pinnen kassa s 2 e meting Erwin Boom & Markus Leineweber, 11 september 2012 Uitgevoerd in opdracht van de Betaalvereniging Nederland en Stichting BEB Vertrouwelijk

Nadere informatie

Brochure Begrijpend lezen VMBO 1

Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 2 Inleiding Het belang van begrijpend lezen kan nauwelijks overschat worden. Het niveau van begrijpend lezen dat kinderen aan het einde van

Nadere informatie

Slachtoffers maken van hun leed geen show.

Slachtoffers maken van hun leed geen show. Slachtoffers maken van hun leed geen show. UITNODIGING UNIEKE DINNERSHOW TEN BATE VAN FONDS SLACHTOFFERHULP Het Twentse bedrijfsleven beleeft de Top in culinair en muzikaal genieten! Maar de opbrengst

Nadere informatie

Toelichting bij de MZO screening voor ouders

Toelichting bij de MZO screening voor ouders Toelichting bij de MZO screening voor ouders 1 Copyright 2014 Bureau Perspectief Amsterdam Zie voor meer informatie www.motivatiezelfonderzoek.nl 2 De schalen van de MZO screening De MZO screening is gericht

Nadere informatie

Casus Seksuele handelingen als zorgvraag: directe aanpassing beroepscode?

Casus Seksuele handelingen als zorgvraag: directe aanpassing beroepscode? Casus Seksuele handelingen als zorgvraag: directe aanpassing beroepscode? 1. Inleiding In de media was de afgelopen weken uitgebreid aandacht voor de casus van de studente verpleegkunde die geacht werd

Nadere informatie

Nieuwsbrief Januari 2011

Nieuwsbrief Januari 2011 Nieuwsbrief Januari 2011 Eerste nieuwsbrief 2011 Het jaar 2010 is een jaar geweest waarin hard is gewerkt en ook weer veel is gebeurd. Een mens kan veel meer dan hij/zij denkt, als hij/zij vertrouwen heeft

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

Wat ga je in deze opdracht leren? Meer leren over: soorten vragen, vraagwoorden, signaalwoorden en sleutelwoorden

Wat ga je in deze opdracht leren? Meer leren over: soorten vragen, vraagwoorden, signaalwoorden en sleutelwoorden Wat ga je in deze opdracht leren? Meer leren over: soorten vragen, vraagwoorden, signaalwoorden en sleutelwoorden Soorten vragen, vraagwoorden, signaal- en sleutelwoorden Schema 1 Soorten vragen Open vraag

Nadere informatie

Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen

Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip leer je hoe je informatieve teksten kunt lezen. Je leert welke strategieën handig zijn en dat je sleutelschema s kunt maken. Waarom

Nadere informatie

De draad weer oppakken

De draad weer oppakken De draad weer oppakken na een ingrijpende gebeurtenis 0900-0101 (lokaal tarief) Slachtofferhulp N e d e r l a n d Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf of verkeersongeluk, zet uw leven in meer

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer heb jij of hebben anderen er last van?

Nadere informatie

WAT HOUDT U NOG TEGEN?

WAT HOUDT U NOG TEGEN? WAT HOUDT U NOG TEGEN? 2 Tussenoplossingen bestaan niet Rokers die voor het eerst nadenken over stoppen, proberen nog wel eens een tussenoplossing te vinden. Helaas bestaan er geen succesvolle tussenoplossingen.

Nadere informatie

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U?

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? Nadine Köhle, MSc. Contactdag Stichting Olijf 3 oktober 2015 Garderen EVEN VOORSTELLEN ACHTERGROND KANKER HEB JE NIET ALLEEN! 4 ACHTERGROND IMPACT VAN DE

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

Onderzoek Arbeidsongeschiktheid. In opdracht van Loyalis. juni 2013

Onderzoek Arbeidsongeschiktheid. In opdracht van Loyalis. juni 2013 Onderzoek Arbeidsongeschiktheid In opdracht van Loyalis juni 2013 Inleiding» Veldwerkperiode: 27 maart - 4 april 2013.» Doelgroep: werkende Nederlanders» Omdat er specifiek uitspraken gedaan wilden worden

Nadere informatie

Vrijwilligersonderzoek 2011. Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting

Vrijwilligersonderzoek 2011. Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting Vrijwilligersonderzoek 2011 Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting Vrijwilligersonderzoek 2011 Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente

Nadere informatie

CONVENANT 'JOIN THE CLUB VEILIGE PUBLIEKE TAAK' TILBURG

CONVENANT 'JOIN THE CLUB VEILIGE PUBLIEKE TAAK' TILBURG CONVENANT 'JOIN THE CLUB VEILIGE PUBLIEKE TAAK' TILBURG Gemeente Tilburg en werkgevers in de (semi)publieke sector 1 Inleiding Ambulancepersoneel, buschauffeurs, medewerkers van zorginstellingen, gemeentes,

Nadere informatie

Onderzoek Agressie in uitgaansleven

Onderzoek Agressie in uitgaansleven Onderzoek Agressie in uitgaansleven 31 mei 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 18 tot 31 mei 2013, deden 2.123 jongeren mee die uitgaan. De uitslag is na weging representatief

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30 15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID CSE GL EN TL NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID VBO-MAVO-D Bij dit examen horen een uitwerkbijlage en een tekstboekje.

Nadere informatie

Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10

Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10 Van: Klas: 1 Inhoud: Handleiding Portfolio pag. 3 Deel 1. Dit ben ik pag. 6 Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10 Deel 3. Ervaringen pag. 11 3.1 stage (binnen schooltijd)

Nadere informatie

De presentatie: basisprincipes

De presentatie: basisprincipes De presentatie: basisprincipes Een presentatie is eigenlijk een voordracht of spreekbeurt. De belangrijkste soorten: a Een uiteenzetting: je verklaart bv. hoe taal ontstaan is, behandelt het probleem van

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Spoor je leerlingen dus aan om een verzorgde taal te hanteren tijdens en buiten de lessen. Je maakt hen enkel sterker!

Spoor je leerlingen dus aan om een verzorgde taal te hanteren tijdens en buiten de lessen. Je maakt hen enkel sterker! Jongeren en chattaal geen probleem, standaardtaal is ook een must in ons systeem! September Aandacht voor Standaardnederlands Taal verbindt en maakt van een groep mensen een samenleving. Een rijke taal

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VAK : : Maatschappijleer 2 METHODE : Essener Criminaliteit druk 4 KLAS: : 3 NIVEAU : BASIS CONTACTUREN PER WEEK 3 X MINUTEN PER WEEK UDIEJAAR : 205-206 EINDCIJFER KLAS

Nadere informatie

Examen VBO-MAVO-C. Nederlands, leesvaardigheid

Examen VBO-MAVO-C. Nederlands, leesvaardigheid Nederlands, leesvaardigheid Examen VBO-MAVO-C Voorbereidend Beroeps Onderwijs Middelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 22 mei 13.30 15.30 uur 20 02 Vragenboekje Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2011 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 22 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 49 punten

Nadere informatie

Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen

Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Elke belegger staat voor de moeilijke keuze om zijn portefeuille samen te stellen uit de diverse mogelijke beleggingsvormen (beleggingsfondsen, aandelen,

Nadere informatie

MINDFULNESS IN ORGANISATIES. Introductieworkshop 2 februari 2015

MINDFULNESS IN ORGANISATIES. Introductieworkshop 2 februari 2015 MINDFULNESS IN ORGANISATIES Introductieworkshop 2 februari 2015 Mindfulness in organisaties Introductie Doel Programma Praktisch Namenrondje INTRODUCTIE Doel workshop Kennismaking mindfulness Mindfulness

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer hebben jij of anderen er last van? Met

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen.

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Amersfoort, Bussum, Den Haag, 5 april 2007 Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Oproep aan de leden van de vaste commissie

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 9

Inhoud. Inleiding... 9 Inhoud Inleiding.............................................................. 9 Hoofdstuk 1: Mindfulness introduceren................................. 15 Mindfulness ontdekken.......................................15

Nadere informatie

Nehalennia Breeweg trainingen 2015

Nehalennia Breeweg trainingen 2015 Nehalennia Breeweg trainingen 2015 Vanwege eerdere goede ervaringen met groepstrainingen door Indigo willen we deze weer op de locatie Breeweg aanbieden. Indigo is een landelijke aanbieder van mentale

Nadere informatie

Motivatie: presteren? Of toch maar leren?

Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Arjan van Dam Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Een van de lastigste opgaven van managers is werken met medewerkers die niet gemotiveerd zijn. Op zoek naar de oorzaken van het gebrek aan motivatie,

Nadere informatie

Nederlands CSE GL en TL

Nederlands CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 2 maandag 21 juni 13.30-15.30 uur Nederlands CSE GL en TL Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de

Nadere informatie

Zonder dieet lekkerder in je vel!

Zonder dieet lekkerder in je vel! Zonder dieet lekkerder in je vel! Vijf vragen en vijf stappen om te ontdekken hoe je jouw eetpatroon kunt veranderen en succesvol kunt afvallen. Overgewicht neemt ernstige vormen aan, veel volwassenen

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Examenopgaven VBO-MAVO-C 2004

Examenopgaven VBO-MAVO-C 2004 Examenopgaven VBO-MAVO-C 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID C Bij dit examen horen een uitwerkbijlage en een tekstboekje. Beantwoord alle vragen en maak de samenvattingsopdracht

Nadere informatie

CONVENANT VEILIG UITGAAN BINNENSTAD UTRECHT PROCESEVALUATIE

CONVENANT VEILIG UITGAAN BINNENSTAD UTRECHT PROCESEVALUATIE CONVENANT VEILIG UITGAAN BINNENSTADUTRECHT PROCESEVALUATIE CONVENANT VEILIG UITGAAN BINNENSTAD UTRECHT PROCESEVALUATIE J. Snippe, M. Hoorn, B. Bieleman INTRAVAL Groningen-Rotterdam 4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Nadere informatie

Essay week 1. by Jan De Boer WORD COUNT 457 CHARACTER COUNT 2482 PAPER ID 309587810

Essay week 1. by Jan De Boer WORD COUNT 457 CHARACTER COUNT 2482 PAPER ID 309587810 Essay week 1 by Jan De Boer WORD COUNT 457 CHARACTER COUNT 2482 TIME SUBMITTED 05-MAR-2013 02:13PM PAPER ID 309587810 Kern goed samengevat Verzorgd verslag 1 2 Ik mis je conclusie hier! GRADEMARK REPORT

Nadere informatie

Nederlands CSE GL en TL

Nederlands CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maandag 20 juni 13.30-15.30 uur Nederlands CSE GL en TL Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de

Nadere informatie

Onderzoek Agressie in uitgaansleven

Onderzoek Agressie in uitgaansleven Onderzoek Agressie in uitgaansleven 3 juni 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 18 tot 3 juni 2013, deden 404 jongeren mee die met name uitgaan in Brabant. De uitslag is na weging

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID CSE GL EN TL NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID VBO-MAVO-D Bij dit examen horen een uitwerkbijlage en een

Nadere informatie

Samen in gesprek over plezier in het werk

Samen in gesprek over plezier in het werk Samen in gesprek over plezier in het werk Gesprekshandleiding Samen in gesprek over plezier in het werk Inleiding Werkdruk is een ervaring. Twee mensen in dezelfde situatie, in dezelfde organisatie kunnen

Nadere informatie

De (vak)docent als Pedagoog en Sociaal Agent

De (vak)docent als Pedagoog en Sociaal Agent De (vak)docent als Pedagoog en Sociaal Agent Student : Grell, Soraima Module : De (vak)docent als Pedagoog en Sociaal Agent Opdracht : Studiewijzer 1 Docent : Drs. Jose Fernandes Perna Blok : 1.1 Studiewijzer

Nadere informatie

INTERVISIE ALGEMEEN INLEIDING

INTERVISIE ALGEMEEN INLEIDING INTERVISIE ALGEMEEN 1 INLEIDING Met deze waaier kunnen intervisiegroepen (en begeleiders daarvan) nieuwe, aantrekkelijke en dynamische werkvormen kiezen die intervisie tot een succes maken. Nieuwe werkvormen

Nadere informatie

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden LIEVERWIJS kindercoaching & training kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling Een rups kan altijd nog een vlinder worden Kindercoaching Van Rups naar Vlinder Voor kinderen in de

Nadere informatie

Makkelijk mensen motiveren deel 5

Makkelijk mensen motiveren deel 5 Makkelijk mensen motiveren deel 5 De kracht van niet-oordelen. Makkelijk mensen motiveren, deel 5 Hoe gaat het met U? Stelt u zich eens voor dat iemand u deze vraag stelt en vervolgens met oprechte aandacht

Nadere informatie

ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN

ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN De meeste mensen, en dus ook leerlingen, praten niet alleen met anderen, maar voeren ook gesprekken met en in zichzelf. De manier waarop leerlingen over, tegen en in zichzelf

Nadere informatie

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102

Rapport. Datum: 13 juni 2012. Rapportnummer: 2012/102 Rapport Rapport in het onderzoek naar klachten en signalen over het Meldpunt Internetoplichting, ondergebracht bij het regionale politiekorps Kennemerland. Datum: 13 juni 2012 Rapportnummer: 2012/102 2

Nadere informatie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Steven Smit Voor de mens in organisaties Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Door Steven Smit 2008 Steven Smit BV voor de mens in organisaties Chopinstraat 148 1817 GD

Nadere informatie

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 22 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 53 punten

Nadere informatie

Nieuw Nederlands 4 e editie 4 vwo. Cursus Argumenteren. Hoofdstuk 1 Meningen en argumenten. 1 Meningen

Nieuw Nederlands 4 e editie 4 vwo. Cursus Argumenteren. Hoofdstuk 1 Meningen en argumenten. 1 Meningen Cursus Argumenteren Hoofdstuk 1 Meningen en argumenten 1 Meningen Opdracht 1 1 Dat concert van die Chinese pianist lijkt me echt iets voor jou. (positief standpunt) 2 Ik weet nog niet of ik meedoe met

Nadere informatie