1 Nederlands Fotomuseum Jaarverslag 2017

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1 Nederlands Fotomuseum Jaarverslag 2017"

Transcriptie

1 eder 1 otom Jaarverslag 2017

2 2 1 Sebastião Salgado / Amazonas images

3 2 Nederlands Fotomuseum Nederlands Fotomuseum 3 Inleiding Nog nooit mochten wij in het museum zo veel bezoekers verwelkomen, waren wij op andere locaties in binnen- en buitenland zo zichtbaar en heeft onze eigen collectie zo in de schijnwerpers gestaan als dit jaar. In huis trokken we ruim bezoekers. Meer dan bezoekers kwamen voor de tentoonstelling Genesis van de Braziliaanse fotograaf Sebastião Salgado. Op andere locaties trokken we in het afgelopen jaar ook veel bezoekers. Zoals met Umbra van Viviane Sassen in Chicago, Hamburg en Stockholm of met de serie De Mix in Venlo, Soesterberg en Bergen. In november werd, in aanwezigheid van de Nederlandse ambassadeur, bij de Fondation Custodia tijdens Paris Photo het grote Cas Oorthuys-project gelanceerd. Het omvangrijke digitaliserings- en beschrijvingsproject mondt uit in een grote overzichtstentoonstelling en publicatie van het werk van Oorthuys in het najaar van Een gebeurtenis om nu al naar uit te kijken. Ruud Visschedijk Directeur In huis trok vooral de actualiteit van Europa. What Else? de aandacht en Etnomanie, waarin onze 19de-eeuwse Wereldcollectie in een hedendaags mode-discours werd gepresenteerd. Het werk van de Amerikaanse fotograaf Bruce Davidson bleek in dit Trump-tijdperk ook niets aan betekenis ingeboet te hebben. Willem van Zoetendaal stelde met Springvloed, Van Zoetendaal & de Collectie een visueel gedicht uit onze eigen collectie samen. En ook de tentoonstelling over de meer dan titels tellende collectie fotoboeken van Jan Wingender kwam uit eigen collectie. Wout Berger ging in Giflandschap Revisited terug naar de vervuilde landschappen die hij eind vorige eeuw fotografeerde en laat zien hoe dertig jaar bodemsanering het landschap heeft veranderd. Jim Gregory, Sebastião Salgado tijdens talkshow De Donkere Kamer Rotterdam, 2017

4 4 Highlights tentoonstellingen Highlights tentoonstellingen 5 Europa. What Else? Henri Cartier-Bresson Otto Snoek Nico Bick 28 jan. 7 mei 2017 In Europa. What Else? liet het Nederlands Fotomuseum zien hoe Europa inmiddels vanzelfsprekende verworvenheden heeft opgebouwd, viert en waarborgt. In deze tentoonstelling gingen drie fotografische visies een verband met elkaar aan: de op een humanistische leest geschoeide documentaire fotografie van Henri Cartier- Bresson, de beschouwende, typologische aanpak van Nico Bick en de snelle, vlijmscherpe observaties van Otto Snoek. Geen van de projecten sprak zich uit voor of tegen Europa. Ze brachten wel verdieping en nuance aan in het beeld van Europa dat doorgaans in de politiek en media wordt geschetst. Europa. What Else? daagde de bezoeker uit om zijn visie op Europa te verbreden. Frankrijk, Parijs, Fête nationale, 14 juli Otto Snoek Aad Hoogendoorn Wat een mooie combinatie van foto s. Zo verschillend, maar ook zo n eenheid. Aad Hoogendoorn

5 6 Highlights tentoonstellingen Highlights tentoonstellingen 7 ETNOMANIE Ellie Uyttenbroek 20 mei 27 aug ETNOMANIE was een tentoonstelling voor iedereen die zich graag door de ander laat inspireren. De Rotterdamse styliste Ellie Uyttenbroek heeft ruim vijftig volkenkundige foto s uit de Wereldcollectie van het Nederlands Fotomuseum digitaal gestileerd. Door op specifieke plekken in de foto s kleur toe te voegen lichtte zij stijldetails uit die anders onopgemerkt zouden blijven. Deze zogenaamde contemporary fashion icons werden levensgroot op doek gepresenteerd en deden het museum veranderen in een Etnomanisch modemagazine. In een kleine schatkamer werden de 380 originele foto s die ze geselecteerd had uit de Wereldcollectie getoond. Etnomanie is een respectvol eerbetoon aan stijl, en aan alle traditionele drachten die de mode rijker en interessanter hebben gemaakt. NRC Handelsblad, 13 juni 2017 Met de bewerkte etnografische foto s maakt Uyttenbroek ons bewust van het feit dat kleding en stijl uit andere tijden en culturen een blijvende inspiratiebron zijn voor de huidige generatie (mode)ontwerpers. Fred Ernst Corazon, 2017 (naar: Francisco van Camp, Filipijnen, ), ETNOMANIE Nederlands Fotomuseum /Wereldcollectie

6 8 Highlights tentoonstellingen Interview 9 Fotografie brengt mij dichter bij de mensen F-WERK Eric van Jarwaarde CEO van Vendit (winkelautomatisering, e-commerce, webshops) in Rotterdam en fotografieverzamelaar Eric van Jarwaarde is als we hem spreken net terug van een bezoek aan het J. Paul Getty Museum in Los Angeles en het fotografiemuseum Pier 24 in San Francisco. Door het jaar heen bezoekt hij regelmatig musea en beurzen in binnen- en buitenland. In februari 2017 komen we met elkaar in contact. Direct is er een klik. Hij deelt onze passie voor fotografie en is net als wij sterk betrokken bij het medium. Liefde voor de kunst was er al op jonge leeftijd, toen hij zijn verjaardag in het Rijksmuseum vierde. Aanvankelijk had hij vooral aandacht voor de beeldende kunst, maar langzamerhand verschoof zijn passie naar de fotografie. Dat kwam ook doordat hij steeds meer zelf ging fotograferen met zijn kleine Nikon of soms met een groot formaat camera. Ik ben in veel dingen geïnteresseerd. Dat zie je terug in mijn brede interesse voor de verschillende genres binnen de fotografie. Vooral maatschappelijke onderwerpen spreken me erg aan, documentaire fotografie waar echte emotie in zit. Ik wil geraakt worden door een foto. Toen ik als ambassadeur een foto mocht uitkiezen en ging grasduinen in de collectie van het museum waren er meerdere foto s die me troffen. Zoals de foto van het atelier van Lucebert met foto s van beroemde jazzmuzikanten aan de muur en de foto van Dolf Kruger van een laveloze man in de Warmoesstraat in Amsterdam. Die foto werd later gebruikt voor de hoes van een van de bekendste platen van De Dijk, Niemand in de Stad. Als muziekliefhebber word ik enthousiast van deze combinatie van foto en hoes. Eric is een betrokken ambassadeur en komt met regelmaat naar het museum. Ik vind dat het museum tentoonstellingen presenteert die mij erg aanspreken. Daarnaast heeft het museum natuurlijk een fantastische collectie en is er enorm veel kennis en expertise in huis om al dat materiaal voor de toekomst te bewaren. Als fotografieverzamelaar vind ik het fijn om te weten dat ik daar, als het nodig is, ook gebruik van kan maken. Springvloed Van Zoetendaal & de Collectie 20 mei 3 sep Met zijn uitzonderlijke oog voor de schoonheid van fotografie, liet curator Willem van Zoetendaal ons in de tentoonstelling Springvloed kennismaken met meer dan 200 foto s uit de collectie in hun oorspronkelijke vorm: foto s die van het gehele negatief zijn afgedrukt. Daar waar vele foto s uit de tentoonstelling bekend zijn als uitsneden, toonde Van Zoetendaal deze beelden in hun totaliteit. Hij liet ons zien dat juist in de onbelangrijke toevalligheden veel informatie over de visie en werkwijze van de fotograaf verscholen ligt. Bij de tentoonstelling verscheen een prachtige publicatie, samengesteld en vormgegeven door Willem van Zoetendaal. Springvloed Spring Tide is geselecteerd voor De Best Verzorgde Boeken van Wat zou ik graag het oog van Van Zoetendaal lenen! reactie gastenboek Fred Ernst

7 10 Nederlands Fotomuseum Nederlands Fotomuseum 11 Talkshows Fotogasten De Donkere Kamer Rotterdam Ieder jaar organiseert het Nederlands Fotomuseum het avondvullend programma Fotogasten. Omlijst door tekst-, beeld- en geluidsfragmenten biedt het museum een podium aan inspirerende sprekers met een orginele invalshoek op het thema van de lopende tentoonstelling. In 2017 werden twee edities van dit succesvolle programma ge organiseerd, bij de tentoonstellingen Europa What Else? en Bruce Davidson American Photographer. Moderator Saskia van Stein ging in de eerste talkshow in gesprek met Mathieu Segers (historicus en hoogleraar Europese geschiedenis en integratie), Lucas De Man (artistiek Leider van Stichting Nieuwe Helden) en Ruben Jacobs (schrijver en cultuursocioloog). Bij de tentoonstelling Bruce Davidson was fotografe Dana Lixenberg de hoofdgast. Ook Victor Vlam (Amerikakenner), Arjen van Veelen (journalist) en Jaap Kooijman (mediawetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam) schoven aan tafel om dieper in te gaan op thema s zoals burgerrechten, geweld, armoede, racisme en immigratie. Drie keer per jaar organiseert het Nederlands Fotomuseum in samenwerking met DuPho De Donkere Kamer Rotterdam. Tijdens deze show bespreken Anne Ruygt (kunsthistoricus en curator) en Marc Prüst (fotografie consultant en curator) actualiteiten en spraakmakende projecten uit de wereld van fotografie. Elke editie mogen drie jonge fotografen hun droomproject pitchen, waarop het publiek geld kan inzetten. In 2017 waren onder andere te gast: Martine Stig, Jaya Pelupessy, Sara Blokland, Diana Scherer, Ruud Sies en Hanneke van Hintum, Marie-José Jongerius, Sebastião Salgado, Marcus Lyon, Corinne Noordenbos, Eline Benjaminsen, Niké Dolman en Ad van Denderen. De Donkere Kamer is een concept van DuPho en Pakhuis de Zwijger Amsterdam. Jim Gregory Educatie Samenwerking scholen Op verzoek van het Kenniscentrum Cultuureducatie Rotterdam (KCR) heeft het Nederlands Fotomuseum, samen met het Zuiderpark College, een VMBO-school in Rotterdam-Zuid, een speciaal programma ontwikkeld rondom straatfotografie in Rotterdam-Zuid. De tweedejaars leerlingen kregen een workshop van de Rotterdamse fotograaf Otto Snoek, die in de tentoonstelling Europa. What Else? zijn serie Nation toonde. In de workshop kwamen veel voorbeelden uit zijn beroepspraktijk als fotograaf langs. Daarna gingen de leerlingen zelf aan de slag met het thema Mijn Zuid. De resultaten waren te zien in een tentoonstelling op school. De Rotterdamse styliste Ellie Uyttenbroek, curator van de tentoonstelling Etnomanie, gaf een workshop over styling & fotografie op de Roncalli Mavo. Ook deze workshop werd afgesloten met een tentoonstelling van het werk van de leerlingen op school. Met hetzelfde KCR, het Stadsarchief Rotterdam, Archeologische Dienst Rotterdam, Museum Rotterdam, Wereldmuseum, Museum Chabot en Verhalenhuis Belvédère doet het Nederlands Fotomuseum mee aan het project Ik in 010 De Stad als Verhaal. Doel is om samen met het primair onderwijs een doorlopende leerlijn te ontwikkelen op het gebied van Rotterdams erfgoed gebruikmakend van 21ste eeuwse vaardigheden. Het project geeft scholen de gelegenheid na te denken over hun ambities op het gebied van cultuureducatie, deze te integreren in het curriculum en ze beleidsmatig en financieel te verankeren. Tegelijkertijd doen culturele instellingen ervaring op in het ontwikkelen van aanbod waaraan scholen behoefte hebben. KCR / Wired on Tour met Otto Snoek KCR / Wired on Tour met Ellie Uyttenbroek

8 12 Interview Highlights tentoonstellingen 13 Sebastião Salgado Genesis 15 jun. 22 okt 2017 Fred Ernst Met ruim bezoekers is Genesis van Sebastião Salgado de drukstbezochte tentoonstelling in het Nederlands Fotomuseum ooit. De tentoonstelling is het levenswerk van deze wereldberoemde Braziliaanse fotograaf. Voor zijn ode aan onze kwetsbare planeet reisde hij naar afgelegen oorden als de Galapagoseilanden, Madagaskar en Antarctica; plekken waar mensen en dieren nog altijd in evenwicht met elkaar en de natuur leven. Met zijn foto s toont Salgado ons de schoonheid van de ongerepte natuur en laat hij ons beseffen dat wij onze planeet moeten beschermen. De fotoserie Genesis imponeert en zet je stil bij de toestand van de planeet onder invloed van de mens. Nederlands Dagblad, 24 juni 2017 Salgado s dieren, mensen, repen zonlicht, oerwouden en gletsjerlandschappen zijn grafische parels. Telegraaf, 23 juni 2017 Ik vind de sfeer in het museum bijzonder goed. Tony Tangel, Vriend en vrijwilliger Nederlands Fotomuseum Tony Tangel was tot juli 2016 eindredacteur bij Sdu Uitgevers, vanaf 2015 is zij fotografierecensent en sinds kort zelfstandig fotograaf. Daarnaast is ze Vriend van en vrijwilliger bij het museum. Tony verschijnt in stijlvol zwart op onze afspraak. Opvallend zijn haar stevige bergschoenen waarmee ze van het Centraal Station naar de Wilhelminapier heeft gewandeld. Ik ga het liefst te voet, zegt ze. Haar relatie met het museum gaat ver terug. Naar de tijd van het Nederlands Foto Instituut aan de Witte de Withstraat. Ze was toen al een trouwe bezoeker. Sinds 2014 is ze Vriend van het museum. Ze ziet niet alleen alle tentoonstellingen, maar gaat ook naar de live talkshows Fotogasten en De Donkere Kamer. Over tentoonstellingen die ze interessant vindt, schrijft ze recensies. En als ze vindt dat mensen werk van een fotograaf moeten zien, bericht ze erover op Facebook. Zo wilde zij haar enthousiasme overbrengen over de tentoonstellingen Europa. What Else?, Bruce Davidson, Josef Koudelka en het jaarlijkse Steenbergen Stipendium met werk van jong talent. Tony volgde onder andere de jaargang Fotoreflectie aan de Fotovakschool. Wat haar aanspreekt van het Nederlands Fotomuseum is de collectie, die de hele geschiedenis van de Nederlandse fotografie bevat. Ik miste de aandacht voor de Nederlandse fotografie bij de cursus Fotoreflectie en vind deze focus van het museum zo interessant. Het maakt je nieuwsgierig. Als Vriend zou ik het liefst elk jaar wat meer willen zien van een fotograaf uit de collectie. In 2017 is ze vrijwilliger geworden bij de tentoonstelling Genesis van de Braziliaanse fotograaf Sebastião Salgado. Ik vond het erg leuk, mede omdat het onderwerp van Genesis me enorm aansprak. Als er weer een tentoonstelling voorbij komt met een aantrekkelijk thema, dan ben ik weer van de partij. Daar komt bij dat ik de sfeer in het museum bijzonder goed vind en het erg leuk is om bezoekers te ontvangen en wegwijs te maken. Sebastião Salgado / Amazonas images

9 14 Highlights tentoonstellingen Highlights tentoonstellingen 15 Bruce Davidson American Photographer 16 sep jan F-WERK Het Nederlands Fotomuseum presenteerde dit najaar een groot retrospectief van het werk van de Amerikaanse fotograaf Bruce Davidson (1933). Sinds de jaren vijftig legt Davidson zich toe op het fotograferen van mensen voor wie de American Dream onbereikbaar lijkt en die zich staande proberen te houden in de samenleving. Davidson verbeeldt grote thema s als burgerrechten, geweld, armoede, racisme en immigratie altijd vanuit het persoonlijke perspectief. Zo trok hij jarenlang op met een straatbende in Brooklyn en reisde hij samen met burgerrechtenactivisten naar het zuiden om deel te nemen aan The Selma March. De tentoonstelling omvat zo n 200 foto s waaronder werk uit zijn beroemde series The Dwarf, East 100th Street en Subway. Davidson heeft een gulden regel instinctief begrepen. Je moet als fotograaf andermans kwetsbaarheid verdienen. de Groene Amsterdammer, 26 okt Rauw, confronterend en eerlijk: fotograaf Bruce Davidson windt er geen doekjes om. l Officiel Hommes, 31 dec Coney Island, Brooklyn, New York, 1959 Bruce Davidson / Magnum Photos

10 16 Nederlands Fotomuseum Nederlands Fotomuseum 17 Aanwinsten collectie & schenkingen Steeds vaker krijgt het museum schenkingen van particuliere verzamelaars of wordt een collectie foto s in langdurig bruikleen gegeven. Zo ontving het museum het afgelopen jaar een schenking van een verzamelaar met mooie afdrukken van Gerard Fieret, Sanne Sannes en Richard Tepe. Van het werk van Céline van Balen kreeg het museum een fraaie set portretten in langdurig bruikleen. In de jaren tachtig maakte Ed van der Elsken in opdracht een fotoserie van het beroemde Natuurkundig Laboratorium (het NATLab) van Philips. In 1989 werden deze foto s gepubliceerd in een jubileumboek voor medewerkers en relaties ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van het NATLab. Deze afdrukken zijn nu in langdurig bruikleen gegeven van het museum. Een schenking van geheel andere aard betreft het ensemble Making Love van modeontwerper Mattijs van Bergen. Dit topstuk maakte deel uit van een nieuwe modecollectie die hij ontwierp op basis van foto s uit de collectie van het Nederlands Fotomuseum. De oorspronkelijke foto s en de modecollectie waren in 2016 te zien in een tentoonstelling in het Nederlands Fotomuseum onder de titel Photo to Fashion. Toon Michels Een bijzondere schenking uitgelicht Fred Ernst Na een aantal jaren noemde hij mij voortaan zijn agent en madre del arte Bruikleen Céline van Balen, Collectie Willem van Zoetendaal / Nederlands Fotomuseum. Zeldzame mensen (1974) Toon Michels / Nederlands Fotomuseum Het complete archief van fotograaf en grafisch vormgever Toon Michiels ( ) is dankzij Christien Bakx in het Nederlands Fotomuseum terecht gekomen. Ik heb Toon ontmoet nadat mijn dochter een stuk of veertig vintageprints van zijn project Zeldzame Mensen bij de vuilnisbak had gevonden. Het duurde toen nog een jaar voordat we Toon ontmoetten en gaven hem natuurlijk meteen zijn foto s terug. Sindsdien kwam hij bijna dagelijks bij ons thuis. Na verloop van tijd begon hij mij zijn agent te noemen en madre del arte. Hij betrok mij bij een heleboel dingen, zoals bijvoorbeeld het opmaken van zijn testament. We spraken af dat ik voor zijn foto s zou zorgen. Na zijn overlijden heb ik me over zijn archief ontfermd om er voor te zorgen dat het zichtbaar blijft. Daarom vind ik het zo belangrijk dat zijn archief nu in de collectie van het Nederlands Fotomuseum wordt opgenomen. De schenking omvat ca negatieven met de bijbehorende contactafdrukken, dia s en meer dan 550 kleuren- en zwart/witafdrukken, polaroids, agenda s, collages in sigarendozen en boeken. Het werk van Toon Michiels is uniek in de geschiedenis van de fotografie. Michiels legt in zijn werk allerlei interessante dwarsverbanden met andere kunstenaars en fotografen uit de jaren zeventig: de systematiek van de conceptuele kunst en de minimal art, de vroege artistieke kleurenfotografie en de belangstelling voor populaire cultuur in onder meer de architectuur en stedenbouw. Al deze aspecten komen samen in zijn project American Neon Signs by Day & Night, dat in het midden van de jaren zeventig tijdens een roadtrip door de Verenigde Staten tot stand kwam. In 2016 bracht het Nederlands Fotomuseum een hommage aan de kunstenaar Toon Michiels met de tentoonstelling American Neon Signs by Day & Night. Deze tentoonstelling werd geproduceerd samen met de Rencontres d Arles waar deze in de zomer van 2015 was te zien.

11 18 Highlights tentoonstellingen 19 Riverside California, 1976 Toon Michiels / Nederlands Fotomuseum

12 20 Highlights tentoonstellingen Highlights tentoonstellingen 21 De Collectie belicht door Jan Cremer Giflandschap Revisited Wout Berger 20 jan jan nov mei 2018 Het museum nodigde schrijver, beeldend kunstenaar en fotograaf Jan Cremer uit voor de vierde editie van de collectie belicht door. Als gastcurator maakte hij een persoonlijke keuze uit de rijke museumcollectie. Cremer koos voor het vrouwelijk naakt en selecteerde vijftien foto s die hem inspireerden of aan het hart gingen. Deze tentoonstelling was een vervolg op de in 1992 gepubliceerde fotoserie Giflandschap over verontreinigde bodems in Nederland. Met deze foto s toonde Berger hoe bedrieglijk de werkelijkheid kan zijn: plekken die zwaar vergiftigd zijn, zien er vaak idyllisch mooi uit. Vijfentwintig jaar later treedt Berger in zijn eigen voetsporen en bezoekt hij de destijds gefotografeerde locaties nog eens, om ze vanuit ongeveer hetzelfde standpunt opnieuw in beeld te brengen. In de tentoonstelling werd werk uit beide series getoond. Tevens zijn beide series onderdeel van de collectie van het Fotomuseum. Jim Gregory Steenbergen Stipendium sep. 29 okt Met trots presenteerde het Nederlands Fotomuseum de twintigste editie van het Steenbergen Stipendium: de toonaangevende prijs voor het beste fotografische afstudeerwerk gemaakt door een student aan een van de Nederlandse kunstacademies. Eline Benjaminsen werd de winnaar van het Stipendium. Fred Ernst

13 22 Nederlands Fotomuseum Nederlands Fotomuseum 23 Collectie Wingender Bijzondere Nederlandse fotoboeken 16 sep mei 2018 In 2011 verwierf het Nederlands Fotomuseum met steun van het Mondriaan Fonds en met een schenking van de verzamelaar zelf, de bijzondere fotoboekencollectie van Jan Wingender. Zijn collectie van meer dan titels vult een schatkamer van hoogwaardig boekontwerp waarmee Nederland inmiddels een internationale reputatie heeft verworven. Ode aan Ata Kandó ( ) Op 14 september 2017 is de van oorsprong Hongaarse fotografe Ata Kandó op 103-jarige leeftijd overleden in haar woonplaats Bergen. Kandó is een van de belangrijke vrouwelijke fotografen uit de collectie van het Nederlands Fotomuseum. In 2016 was er nog een overzichtstentoonstelling van haar werk te zien in het Nederlands Fotomuseum onder de titel Ata Kandó. I shall use my time. Dit citaat van haar lievelingsschrijver Jack London was zeker van toepassing op haar leven. Tot op hoge leeftijd bleef Kandó actief betrokken bij de projecten rond haar werk. Tentoonstellingen op locatie De mix IV: De boswachter I Adolphe Burdet Blommers & Schumm Kranenburg, Bergen aan Zee De mix III: Schiphol Slumberland I Frits J. Rotgans Jannes Linders NMM, Soest Totaal aantal bezoekers op locatie Umbra Viviane Sassen Fotografiska, Stockholm Umbra Viviane Sassen MOCP, Chicago Collectie Jan Wingender / Nederlands Fotomuseum Zelfportret, Parijs ( ) Ata Kandó / Nederlands Fotomuseum Europe autrement! Atelier Neerlandais, Parijs De mix II: De Missie I Paul Julien Andrea Stultiens Limburgs Museum, Venlo Umbra Viviane Sassen Deichtorhallen, Hamburg

14 24 Nederlands Fotomuseum 25 Facts & Figures Verwervingen Registraties Digitalisering Restauratie Bruiklenen Gepubliceerde 450 artikelen Printartikelen Social media aanwinsten registraties scans aan de beeldbank toegevoegd Objecten in Objecten in bruikleen gegeven aan 12 instellingen objecten waarvan een groot deel registraties van dia s van Ed van der Elsken en registraties van aanwinsten in de quarantaine depots in het kader van het in kaart brengen van de achterstanden. waaronder een groot aantal gedigitaliseerde dia s van Ed van der Elsken Dia s van Ed van der Elsken Mediawaarde Website Bezoeken Unieke bezoeken Totale bereik Redactie: Lobke Broos, Martijn van den Broek, Annemarie van den Eijkel, Loes van Harrevelt, Ruud Visschedijk, Marieke Wiegel Beeldredactie: Simone Houg Coördinatie: Lobke Broos Interview Eric van Jarwaarde: Lobke Broos Interview Tony Tangel: Lobke Broos Interview Christien Backx: Loes van Harrevelt Ontwerp: Kummer & Herrman Druk: Tuijtel Oplage: Het Nederlands Fotomuseum bedankt: Corporate partners Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap Gemeente Rotterdam BankGiro Loterij Wertheimer Fonds Corporate Partner Collectie Nationale-Nederlanden Fondsen FONDS 21 VSB Fonds Rotterdam Festivals VALE Mondriaanfonds Terra Foundation for American Art Vfonds Project Partners Fondation Henri Cartier Bresson Fundación Mapfre Magnum Photo 70 Particuliere Donateurs Fotomuseum Ambassadors Fotomuseum Friends Fotomuseum Fans Collectie Schenkers Bruikleengevers Gastcuratoren Jan Cremer Willem van Zoetendaal Ellie Uyttenbroek Lélia Wanick Salgado Hinde Haest Haute Photographie Roy Kahmann Henk Roskamp Nederlandse Ambassade Parijs Pieter de Gooijer. Ambassadeur Bart Hofstede, cultureel attaché Fondation Custodia Ger Luijten, directeur Mariska de Jonge, directie assistent

15 26 N F