Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "www.onderzoek.utrecht.nl"

Transcriptie

1 Vastgoedmonitor Utrecht 2009

2

3 Vastgoedmonitor Utrecht

4 Colofon Uitgave december 2009 Afdeling Bestuursinformatie Bestuurs- en Concerndienst Gemeente Utrecht Postbus CE Utrecht In opdracht van Afdeling Economische Zaken & Afdeling Grondzaken StadsOntwikkeling Gemeente Utrecht Internet Rapportage Anne Slob Hans van Hastenberg Herman van 't Spijker Rob Paridaen Karel van Heelsbergen Informatie Ank Hendriks (Economische Zaken) Mara Vermeij (Grondzaken) Anne Slob (Bestuursinformatie) Foto s Berry Geerlings (Gemeentelijke Fotodienst) Opmaak VAK18, Utrecht Drukwerk De Groot, Goudriaan Bronvermelding Het overnemen van gegevens uit deze publicatie is toegestaan met de bronvermelding: Bestuursinformatie, gemeente Utrecht 2 Vastgoedmonitor Utrecht 2009

5 Voorwoord Moeilijke tijden voor de vastgoedmarkt Vorig jaar keken we terug op tien jaar vastgoedmonitor in Utrecht. De overall conclusie was dat Utrecht al die tijd een relatief stabiele en gezonde vastgoedmarkt had. We kenden veel hoogtepunten in de afgelopen tien jaren, waaronder de sterke marktgroei, de realisatie van Papendorp en de revitalisering van Lage Weide. De wereldwijde veranderingen in de economie in het afgelopen jaar hebben ingrijpende effecten op de vastgoedmarkt gehad. Ook de Utrechtse vastgoedmarkt ondervindt hier veel effecten van. Wat is het afgelopen jaar veranderd? De situatie op de Utrechtse kantorenmarkt is als gevolg van de economische krimp verslechterd. Er wordt minder opgenomen, bedrijven krimpen in, blijven vaker in hun huidige pand zitten en besluitvormingsprocessen duren langer. Kantorennieuwbouw komt in de huidige markt amper van de grond. Er wordt nog wel gebouwd, maar dit zijn contracten die in eerdere jaren zijn afgesloten. Op de Utrechtse winkelmarkt zijn de effecten ook merkbaar maar minder rigoureus: er zijn minder transacties, maar er is nog nauwelijks sprake van leegstand. De bedrijfsruimtemarkt liep in 2008 nog erg goed. De opname van bedrijfsruimte was gestegen tot recordhoogte, om dit jaar te kelderen naar het laagste niveau van de afgelopen jaren. Daarnaast is de uitgifte van bedrijventerreinen in de eerste helft van 2009 vrijwel tot stilstand gekomen. Kleine bedrijven kiezen in de huidige markt voor flexibiliteit. Dat leidt tot veel beweging in de bedrijfsverzamelgebouwen. Om de economische ontwikkeling en werkgelegenheid zoveel mogelijk op peil te houden, hebben we als gemeente Utrecht een fonds ingesteld voor stimulering van de lokale economie. Wij geven met dit fonds de Utrechtse economie een flinke impuls. Dit doen wij door het financieren van concrete projecten, die snel kunnen starten, naast korte termijn ook structurele effecten en een flinke multiplier hebben. De focus ligt op: bedrijfsverzamelgebouwen voor startende, kleinschalige en innovatieve bedrijven ondersteunen van startende, kleinschalige en innovatieve bedrijven accountmanagement en acquisitie van kantoren en bedrijven prijsvraag Utrechts bedrijfsleven De Gouden Impuls extra impuls aan toerisme. Ook de komende jaren blijven wij ons als gemeente inzetten voor een gezonde economie en een gezonde markt voor commercieel vastgoed. Het goed blijven volgen van vastgoedmarkt hoort daarbij, zeker in roerige tijden. Zodoende kunnen we onze planning en beleid indien nodig bijstellen. Floris de Gelder Wethouder Economische en Culturele Zaken 3

6 4 Vastgoedmonitor Utrecht 2009

7 Inhoud Samenvatting 6 Inleiding 9 1 Economische ontwikkeling Landelijke trends Trends in stad en regio Utrecht 12 2 Kantorenmarkt Trends op de landelijke kantorenmarkt Situatie op de Utrechtse kantorenmarkt Planvoorraad Typering en ontwikkeling Utrechtse kantoorgebieden 26 Stationsgebied Utrecht CS en omgeving 28 Oude Binnenstad 30 Papendorp 32 Oost 36 Rijnsweerd 38 Kanaleneiland 40 Overvecht 42 Lageweide 44 Oudenrijn 46 Kantoren buiten de clusters 49 3 Winkelmarkt Landelijke trends in detailhandel en winkelvastgoed Situatie op de Utrechtse winkelmarkt Belangrijkste ontwikkelingen in Utrechtse winkelgebieden Uitbreiding detailhandel 59 4 Bedrijfsruimte / bedrijventerreinen Landelijke trends Utrechtse vrije markt voor bedrijfsruimte Uitgifte en planvoorraad bedrijventerrein 66 5 Bedrijfsverzamelgebouwen Inleiding Utrechtse algemene bedrijfsverzamelgebouwen Utrechtse specifieke bedrijfsverzamelgebouwen Overige flexibele ruimteconcepten 76 Literatuur 77 Bijlage 1 Gesprekspartners interviews 78 Bijlage 2 Begrippen 79 Bijlage 3 Oplevering nieuwbouw 82 Bijlage 4 Kenmerken winkelgebieden 88 Bijlage 5 Bedrijfsverzamelgebouwen 90 5

8 Samenvatting Samenvatting S In 2008 halveerde de opname op de kantorenmarkt naar m². De marktsituatie op de Utrechtse kantorenmarkt is medio 2009 een stuk minder gunstig dan vorig jaar. Huurprijsniveaus in de belangrijkste Utrechtse winkelstraten stabiliseren zich. De stad handhaaft daarmee de vijfde plaats in de top-vijftien van Nederlandse winkelstraten was een recordjaar wat betreft de opname aan bedrijfsruimte ( m²). Medio 2009 is m² opgenomen en is het opnameniveau drastisch gedaald. In de eerste helft van 2009 is 0,2 ha bedrijventerrein uitgegeven op Lageweide. Dit is de enige uitgifte geweest in de periode medio 2008 tot medio In sommige algemene bedrijfsverzamelgebouwen in de binnenstad is het aanbod kleiner dan de vraag. In de flexibele business centers zorgt de kredietcrisis voor veel beweging op de markt. 6 Vastgoedmonitor Utrecht 2009

9 Kantoren De marktsituatie op de Utrechtse kantorenmarkt is medio 2009 substantieel verslechterd, vergeleken met Vorig jaar bedroeg de opname m². Dit is minder dan de helft dan in 2007 ( m²). In het eerste halfjaar van 2009 komt de opname uit op m². Utrechtse marktpartijen geven aan dat verhuur- en verkoopprocessen langer duren doordat beslissingstrajecten toenemen. Het leegstandspercentage in de stad Utrecht is licht gestegen van 6,2% ultimo 2007 naar 7,0% ultimo Eind vorig jaar stond m² fysiek leeg. Landelijk ligt de leegstand met 12,0% een stuk hoger dan in Utrecht. Vergeleken met andere grote gemeenten is de leegstand in Utrecht relatief laag: Amsterdam (14,6%), Rotterdam (11,7%) en Den Haag (7,2%). Ook vergeleken met de omliggende gemeenten blijft het positieve beeld van de stad Utrecht overeind. In de BRU-regio (exclusief Utrecht) ligt de leegstand op 11,4%. Begin 2009 zijn er in Utrecht voor ongeveer m² aan kantoorplannen. Het merendeel hiervan ( m²) bevindt zich in de voorbereidingsfase. Als gevolg van de kredietcrisis is een aanzienlijk deel van de plannen opgeschoven tot na 2013 of later. Vorig jaar stond 26% van de totale kantoorplannen ( m²) gepland voor de periode na Dit jaar geldt dit voor 70% van de plannen ( m²). Winkelruimte Marktpartijen geven aan dat de effecten van de kredietcrisis goed merkbaar zijn op de winkelmarkt. Er vinden minder transacties plaats, de tijd dat een pand te huur of te koop staat, is toegenomen en beslissingstrajecten duren langer. De situatie voor Utrecht blijft echter vrij positief omdat er door de krapte op de markt nauwelijks sprake is van leegstand. In het afgelopen jaar is de huurprijs-bandbreedte van winkelstraten in de Binnenstad in de meeste straten gelijk gebleven. Alleen aan de Vredenburg-Oostzijde en de Lange Viestraat is sprake van een lichte daling. Stadsdeelcentrum Overvecht trekt nog steeds veel bezoekers uit andere delen van de stad. Het huurprijsniveau is het afgelopen jaar constant gebleven, maar ligt nog steeds vrij hoog voor een wijkwinkelcentrum. In wijkwinkelcentrum Kanaleneiland is volgens marktpartijen sprake van enige leegstand. De huurprijzen zijn daar gelijk gebleven in het afgelopen jaar. De revitalisering van een aantal buurtwinkelcentra die in 2001 is gestart, is voor een groot deel afgerond. In 2010 en verder start de opknapbeurt in een zestal nieuwe buurtwinkelcentra. 7

10 In de Utrechtse detailhandel is voor ruim m² aan plannen. Hiervan is 76% ( m²) op (boven)stedelijk niveau. Het Stationsgebied/Hoog Catharijne en Leidsche Rijn zijn de twee grootste projecten. Bedrijfsverzamelgebouwen Volgens de hier gehanteerde definitie zijn er in Utrecht momenteel vijftien bedrijfsverzamelgebouwen. Hiervan hebben er tien een algemeen karakter en valt de rest in de groep specifieke bedrijfsverzamelgebouwen. Samenvatting S Bedrijfsruimte In Utrecht is de opname aan bedrijfsruimte in 2008 gestegen naar een recordhoogte van m². Ter vergelijking: het gemiddelde in de periode ligt op m². Het hoge opnameniveau blijft dit jaar niet gehandhaafd. In het eerste halfjaar van 2009 gaat het om slechts m². Dit is de laagste opname van de afgelopen tien jaar. Ondanks het inzakken van de vraag is er momenteel nog steeds sprake van een vrij krappe marktsituatie. De vraag richt zich vooral op kwalitatief hoogwaardige bedrijfsruimte, terwijl het aanbod in dit segment beperkt is. Dit neemt niet weg dat er op dit moment sprake is van een huurdersmarkt. De aanhurende partij heeft een sterke positie en onderhandelt over de huurprijs en grotere incentives. In 2008 zijn de huurprijzen voor eersteklas bedrijfsruimte licht gestegen. In de eerste helft van 2009 staan de huurprijzen in zowel de stad Utrecht als de regiogemeenten onder druk. Voor het komend jaar wordt rekening gehouden met een lichte daling van de huurprijzen. Het totaal netto verhuurbaar oppervlak in alle bedrijfsverzamelgebouwen is bijna m². Het merendeel van het vloeroppervlak is in bezit van een algemeen bedrijfsverzamelgebouw ( m²). Medio 2009 zijn er in de algemene bedrijfsverzamelgebouwen 412 bedrijven gehuisvest waarin ruim personen werken. De economische recessie zorgt bij een aantal specifieke bedrijfsverzamelgebouwen voor beweging op de markt. Dit geldt vooral voor de flexibele business centers waar sommige bedrijven de huur opzeggen vanwege een dalende omzet. Andere bedrijven zeggen om dezelfde reden hun vaste kantoor op en melden zich juist voor ruimte in een business center. Bedrijventerreinen De uitgifte van bedrijventerreinen is in de eerste helft van 2009 vrijwel tot stilstand gekomen. In heel 2008 is in totaal 3,2 ha uitgegeven. In de periode medio 2008 tot medio 2009 was de enige uitgifte te vinden op Lageweide (0,2 ha). Begin 2009 heeft Utrecht 60,9 ha bedrijventerrein op voorraad. Hiervan is 18,9 ha bouwrijp en direct uitgeefbaar. Het merendeel hiervan is gelegen op De Wetering Zuid (11,8 ha) en Nieuwerijn (6,7 ha). Beide terreinen zijn hoogwaardig. 8 Vastgoedmonitor Utrecht 2009

11 Inleiding In deze 11e editie van de vastgoedmonitor vindt u een actueel overzicht van de ontwikkelingen op het gebied van commercieel vastgoed in Utrecht. De monitor presenteert hoofdzakelijk gegevens van het afgelopen kalenderjaar maar biedt voor de meeste thema s ook informatie die betrekking heeft op de eerste helft van Logischerwijs zoomt deze monitor vooral in op de ontwikkelingen in de gemeente Utrecht. Daarbij is er aandacht voor omliggende gemeenten en beginnen de meeste hoofdstukken met een algemene typering van de landelijke ontwikkelingen. Voor deze vastgoedmonitor is gebruik gemaakt van marktgegevens die door DTZ Zadelhoff Research speciaal voor dit onderzoek zijn aangeleverd. Daarnaast is de monitor gebaseerd op signalen uit de markt die verkregen zijn uit gesprekken met diverse marktpartijen. Voor deze vastgoedmonitor zijn gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van Ans de Wijn Bedrijfshuisvesting, ASR Vastgoed, Cório Nederland Retail, DTZ Zadelhoff, IPMMC Vastgoed, Lumax, Maliebaan 45, MN services, Regus, Statement Real Estate en Van Rossem Makelaars. Na een korte schets van de Utrechtse en de Nederlandse economie bevat de vastgoedmonitor drie hoofdstukken over de diverse markten voor commercieel vastgoed te weten de kantorenmarkt, de winkelruimtemarkt en de bedrijfsruimtemarkt in combinatie met bedrijventerreinen. In het laatste hoofdstuk is vervolgens aandacht voor bedrijfsverzamelgebouwen. In de bijlage staat een lijst met gesprekspartners, een begrippenlijst een gedetailleerde uitwerking van de kantoorplannen per jaar en per locatie, een overzicht met kenmerken van de belangrijkste winkelgebieden in de stad en een afbakening van de bedrijfsverzamelgebouwen. 9

12 1 Economische ontwikkeling Economische ontwikkeling 1 Nederland heeft net als de meeste andere landen in de wereld te maken met een ongekend hevige economische recessie, die naar het zich nu laat aanzien in 2009 zijn dieptepunt zal kennen. Het lijkt onvermijdelijk dat ook de Utrechtse vastgoedmarkt hiervan de negatieve gevolgen zal ondervinden. Onzeker is echter hoe ernstig deze zullen zijn en waar binnen de stad deze zich vooral zullen manifesteren. Onveranderd blijft dat regio en stad Utrecht een relatief gunstige uitgangspositie hebben. Tot het uitbreken van de kredietcrisis was de economische groei, met uitzondering van 2007, al een aantal jaren hoger dan landelijk (CBS). Ook de, fors naar beneden bijgestelde, toekomstige groeiverwachting voor de Utrechtse economie (+1,2%) ligt nog altijd duidelijk boven de landelijke groeiverwachting (+0,5%) (Ecorys). De meest recente cijfers voor het Utrechtse bedrijfsleven op het vlak van omzet en personeelssterkte komen uit in de min. Twee op de vijf Utrechtse bedrijven had in het tweede kwartaal van 2009 te maken met een afname van het aantal werknemers. De verwachtingen voor de omzet zijn minder negatief (COEN). Zonder meer positief is dat het aantal startende bedrijven in Utrecht onverminderd hoog blijft. 10 Vastgoedmonitor Utrecht 2009

13 1.1 Landelijke trends Economische turbulentie De gevolgen van de kredietcrisis laten zich nu in volle hevigheid voelen. Landelijk is de economische situatie in een jaar tijd dramatisch verslechterd. De verwachting van het Centraal Planbureau (CPB, september 2009) voor de Nederlandse economie is een economische teruggang in 2009 met bijna 5%. Dit is een ongekend hoge krimp volgend op een jaar dat het bruto binnenlands product nog met 2% groeide. Exportland Nederland lijdt dit jaar ernstig onder de afname van de wereldhandel met bijna 15%. Voor 2010 zijn de vooruitzichten minder somber. Er wordt groei noch krimp verwacht. Zo n mager economisch toekomstbeeld is in de afgelopen 25 jaar niet eerder voorgekomen, even afgezien van de krimp in Het CPB verwacht dat de economie in de loop van volgend jaar weer enigszins zal gaan groeien. Arbeidsmarkt: grote terugval vacatures De sterke teruggang van de nationale economie zorgt voor een snelle ontspanning op de arbeidsmarkt. De vraag naar arbeidskrachten is sterk afgenomen. Het historisch hoge aantal vacatures van halverwege vorig jaar ( ) is met bijna 50% geslonken naar Daarbinnen zit de zakelijke dienstverlening, van groot belang voor de Utrechtse economie, in nog zwaarder weer met een landelijke daling van het aantal vacatures van bijna 60%. De afgelopen jaren gestegen werkgelegenheid laat inmiddels dan ook een daling zien. In het tweede kwartaal van 2009 telt het CBS werknemersbanen minder in Nederland dan een jaar geleden, een afname met 1,1%. De landelijke werkloosheid stijgt in de dezelfde periode van 4% naar 4,8%. Stedelijk ligt deze volgens het CBS nu op 6,1%, wat overigens nog altijd het laagste van de G4 is. Het Centraal Planbureau voorziet een substantiële stijging van de werkloosheid. Hun laatste prognose voor Nederland komt er op neer dat in % van de beroepsbevolking geen werk zal hebben. Landelijke economische ontwikkeling (jaarlijkse procentuele verandering) bruto binnenlands beroeps- werkzame % werkloze product bevolking beroepsbevolking beroepsbevolking ,4 1,6 2,2 7, ,3 1,8 2,8 6, ,9 1,5 3,1 5, ,7 1,8 2,7 4, ,9 2,5 3,1 3, ,9 2,0 2,3 3, ,1 0,9 0,2 4, ,3 0,9-0,5 5, ,2 0,0-1,2 6, ,0 0,0 0,0 6, ,4 1,2 2,2 5, ,6 1,6 2,6 4, ,0 1,5 2,1 3,9 verwachting ¾ 0,5 -¾ 5¼ verwachting ,0 0,0-2¾ 8,0 Bron: CPB (MEV 2010) / CBS 11

14 Economische ontwikkeling 1.2 Trends in stad en regio Utrecht Aantal starters blijft op peil Het aantal startende bedrijven in Utrecht blijft op een hoog niveau. Dit is niet alleen het geval in 2008 maar tot nu toe ook in In het eerste half jaar van 2009 ligt het aantal starters op hetzelfde hoge niveau als in 2008 en Per kwartaal bezien blijkt het aantal starters in het tweede kwartaal met 610 lager te liggen dan in het eerste kwartaal (775), maar dit beeld wijkt niet af van dat van de afgelopen jaren Aantal starters in Utrecht en regio, Het is gerechtvaardigd te verwachten dat door de diepe economische recessie de werkgelegenheid zal gaan dalen, maar op welke termijn precies is lastig in te schatten. Mogelijk laten de werkgelegenheidsgegevens dit jaar nog (net) niet zien dat een daling is ingezet (gegevens komen dit najaar beschikbaar), omdat de reeks mediojaar gegevens betreft. Op basis van mutatiepercentages van werknemers (Utrecht Werkt / Arbeidsmarkt 2009; juni 2009) wordt geraamd dat de werkgelegenheid rond 2009/2010 met circa 3,5% zal afnemen. Utrecht regio* I II III IV 05-I II III IV 06-I II III IV 07-I II III IV 08-I II III IV 09-I II * IJsselsteijn, Nieuwegein, Vianen, Bunnik, Houten Bron: Kamer van Koophandel Het aantal Aantal startende starters bedrijven in Utrecht in de omliggende regio, gemeenten is ongeveer de helft van dat in de stad Utrecht en met 2,5%, net als het jaar ervoor (PAR, 2008). Deze groei De werkgelegenheid in de regio Utrecht groeit in 2008 volgt een Bron: met de Kamer stad vergelijkbare van Koophandel ontwikkeling. van de totale regio is dus wat lager dan van de stad. Provinciaal blijft de werkgelegenheidsgroei net onder Werkgelegenheid nam in 2008 nog fors toe de 2% steken; de sectoren die vooral groeien zijn de Ten opzichte van 2007 nam de werkgelegenheid in 2008 zakelijke dienstverlening, de gezondheids- en welzijnszorg en onderwijs. fors toe, met bijna banen, een groei van 3,1%. Het jaar ervoor was de groei nog net iets groter, 3,5%, bijna banen. Met een totaal van bijna banen is de werkgelegenheid nog nooit zo omvangrijk geweest in Utrecht. Het vorige record dateert van 2001 toen Utrecht afgerond banen telde. De drie sectoren die in 2008 het meest groeien zijn in aflopende volgorde, onderwijs, overheid en zakelijke dienstverlening. Een duidelijke voorbode van de economische recessie laat zich dan nog slechts zien in een afnemende werkgelegenheid in de handel. 12 Vastgoedmonitor Utrecht 2009

15 Ontwikkeling werkgelegenheid Utrecht, * totaal banen waarvan: voltijd deeltijd (< 12 uur per week) Bron: PAR * cijfers per 1 april In 2009 afname omzet bedrijfsleven Ruim eenderde van de bedrijven (exclusief overheid, zorg en onderwijs) in de stad Utrecht had in het tweede kwartaal van 2009 te maken met een afname van de omzet. Bij 16% van de bedrijven nam de omzet toe (saldo -20). Dit is een veel beter resultaat dan in het eerste kwartaal (saldo -49) en ook iets beter dan de aanvankelijke verwachting van de ondernemers (-28). De verwachtingen voor het derde kwartaal van 2009 zijn iets optimistischer (saldo -16). Utrecht scoort daarmee beter dan de provincie (-24) en Nederland (-21). Iets meer dan 40% van de Utrechtse bedrijven (exclusief overheid, zorg en onderwijs) had in het tweede kwartaal te maken met een afname van personeel. Bij slechts 4% van de bedrijven nam het aantal werknemers toe (saldo -39). Dit komt overeen met de verwachting van de ondernemers. Ook voor het derde kwartaal verwachten veel Utrechtse bedrijven een personeelsreductie (saldo -33). In de stad Utrecht (-33) en de provincie (-35) verwachten meer bedrijven te maken te krijgen met personeelskrimp dan gemiddeld in Nederland (-22). Gerealiseerde en verwachte omzetontwikkeling gerealiseerd 2008-IV gerealiseerd 2009-I gerealiseerd 2009-II verwachting 2009-III Utrecht provincie Nederland * saldo aantal bedrijven met positieve en negatieve omzet(verwachting) Bron: Kamer van Koophandel Gerealiseerde en verwachte omzetontwikkeling* Bron: Kamer van Koophandel 13

16 Gerealiseerde en verwachte personeelsontwikkeling * gerealiseerd 2008-IV gerealiseerd 2009-I gerealiseerd 2009-II verwachting 2009-III Economische ontwikkeling Utrecht provincie Nederland *saldo aantal bedrijven met positieve en negatieve personeelsomvang(verwachting) Bron: Kamer van Koophandel Regionale Gerealiseerde economie en in verwachte 2008 relatief personeelsontwikkeling* goed Utrecht. Regio Rijnmond kent eenzelfde economische Zowel in Nederland als in de provincie en de regio groei als het Utrechtse, terwijl de regio Den Haag (+2,1%) Bron: Kamer van Koophandel Utrecht laat de economie in 2008 nog een behoorlijke daaronder uitkomt. De regio en de provincie Utrecht groei zien. Provincie en vooral regio (+2,4%) groeien dan harder dan Nederland. Dat is al vanaf 2005 het geval, behalve voor de regio, die in 2007 een lagere economische groei kent dan de provincie en Nederland. De regio Amsterdam (+3,3%) groeit in 2008 harder dan de regio hebben een vrijwel stabiel aandeel in het nationale bruto binnenlands product (bbp). Het regionale bbp per hoofd van de bevolking ligt duidelijk boven dat van Nederland maar ook de provincie. Wel stijgt het regionale bbp minder snel dan landelijk. Economis che ontwik k eling regio Utrecht, provincie en Nederland, * 2008* Stads gewes t Utrecht ** volumemutatie bbp -1,9% +0,5% +3,0% +3,9% +2,9% +2,4% bbp (in mln ) nnb regionaal aandeel bbp 5,3% 5,3% 5,3% 5,2% 5,1% nnb bbp per hoofd (x euro) nnb Provincie Utrecht volumemutatie bbp -1,4% +1,8% +2,2% +3,9% +3,7% +2,3% bbp (in mln ) nnb regionaal aandeel bbp 8,6% 8,6% 8,6% 8,5% 8,5% nnb bbp per hoofd (x euro) nnb Nederland volumemutatie bbp +0,3% +2,2% +2,0% +3,4% +3,6% +2,0% bbp (in mln ) nnb bbp per hoofd (x euro) nnb * voorlopige cijfers ** BRU-regio, exclusief Vianen nnb: nog niet beschikbaar Bron: CBS 14 Vastgoedmonitor Utrecht 2009

17 Utrecht op plaats 9 in Regio Top 40 Nam de provincie Utrecht naar economisch presteren traditioneel een hoge plaats in op de Regio Top 40 van de Rabobank (juni 2009), van 2007 naar 2008 zakt deze van de 2e naar de 9e plaats. Genoemd rapport signaleert overigens dat het bedrijfsleven in de meeste regio s van de Randstad relatief zwak presteert in het jaar dat de economie snel begon te verslechteren. Dit wordt vooral verklaard door de zeer beperkte groei vorig jaar van de productie, de investeringen en de winst. Binnen de Randstad zakken de grootstedelijke agglomeraties Groot-Amsterdam en Den Haag een groot aantal plaatsen naar de 20e (2007: 5e) respectievelijk de 39e (2007: 24e) plaats. Alleen de regio Groot-Rijnmond behoudt zijn 6e plaats. De aan de Randstad grenzende regio Flevoland met groeipool Almere blijft het met een 2e plaats (2007: 1e) erg goed doen. De 40 Nederlandse regio s zijn beoordeeld op hun economische groei en hun economische kracht. Op beide onderdelen scoort de provincie Utrecht een voldoende, met respectievelijk een 6,0 en een 6,3. Hoewel de totale economische prestatie van de provincie Utrecht in 2008 onder druk kwam te staan zijn er in de Randstad slechts twee regio s die beter scoren op economische kracht, namelijk Groot-Rijnmond en Zuidoost-Zuid-Holland. Bij de economische kracht gaat het om vier belangrijke zaken: het rendement op het eigen vermogen, de investeringsratio, de arbeidsproductiviteit en de werkgelegenheidsfunctie. Lagere groeiverwachting Utrecht tot 2013 door economische recessie Voor de periode ligt de verwachte jaarlijkse economische groei van de stadsregio Utrecht (provincie) op 1,2%. Dit is een fors lagere verwachting dan de afgelopen jaren, toen deze rond de 3% uitkwam. Utrecht scoort nu een 18e plaats op de lijst van 70 Europese stadsregio s. Dit blijkt uit de studie European Regional Prospects 2009 (augustus 2009), die jaarlijks wordt uitgebracht. De stadsregio Amsterdam neemt met een groeiverwachting van 1,1% plaats 20 in. De stadsregio s Rotterdam en Den Haag hebben een jaarlijkse groeiverwachting van 0,5%, waarmee de plaatsen 33 en 34 op de ranglijst worden ingenomen. In de studie wordt ook voor Nederland een jaargemiddelde economische groei van 0,5% voorzien. De studie voorziet voor de stadsregio s Utrecht en Amsterdam een soortgelijke ontwikkeling. Beide steden kennen een relatief omvangrijke zakelijke en nietzakelijke dienstverlening (overheid en zorg). Verwacht wordt dat deze sectoren zich in de periode tot 2013 weer behoorlijk zullen herstellen, na het vermoedelijke dieptepunt van de crisis eind 2009 / begin De economie van de stadsregio Utrecht groeit naar verwachting een tiende procent meer doordat de geplaagde financiële sector hier minder zwaar is vertegenwoordigd. 15

18 2 Kantorenmarkt Kantorenmarkt 2 De marktsituatie op de Utrechtse kantorenmarkt is medio 2009 een stuk slechter dan in In 2008 is de opname gehalveerd tot m². De meeste transacties vonden plaats in Kanaleneiland. Het leegstandspercentage in Utrecht is het afgelopen jaar toegenomen van 6,2% naar 7,0%. Landelijk ligt de leegstand op 12,0%. Het voorlopige leegstandcijfer voor november dit jaar stijgt licht naar 8,3%. In het afgelopen jaar is m² minder aan kantoorruimte in gebuik genomen. Dit komt door het lage metrage aan opgeleverde nieuwbouw ( vvo) en door een toename van de leegstand. De eersteklas huurprijzen zijn in het afgelopen jaar gestegen van 200 ultimo 2007 naar 205 ultimo Medio 2009 zijn er in Utrecht voor m² aan kantoorplannen. De meeste plannen bevinden zich in de voorbereidingsfase ( m²). 16 Vastgoedmonitor Utrecht 2009

19 2.1 Trends op de landelijke kantorenmarkt Terugval landelijke opname kantorenmarkt De effecten van de economische crisis zijn duidelijk terug te zien in de landelijke cijfers voor de kantorenmarkt. Het afgelopen jaar laat een flinke terugval zien in de opname aan kantoorruimte. In 2008 bedroeg de opname bijna 1,7 miljoen m² wat een daling is van 28% vergeleken met de 2,3 miljoen m² van het recordjaar daarvoor. Ook vergeleken met 2006 is in het afgelopen jaar sprake van een daling (-9%). Deze daling is al zichtbaar in de eerste helft van 2008 toen de opname 20% lager was dan in dezelfde periode in In de eerste helft van 2009 is de opname niet stil komen te liggen maar komt de teller niet boven de m² uit. Met deze daling van de opname is de markt voor kantoorruimte verder verruimd. Medio 2009 is sprake van een aanbod van 6,4 miljoen m². De verwachting is dat het aanbod aan kantoorruimte nog verder zal oplopen. Dat verschillende nieuwbouwplannen uitgesteld of zelfs afgeblazen worden, brengt hier geen verandering in (DTZ, 2009). Veranderende huisvestingsvraag kantoren De economische crisis leidt bij veel bedrijven tot veranderingen in de huisvestingsstrategieën. De intentie om te verhuizen of te verbouwen is bij veel bedrijven verminderd. Momenteel overwegen bedrijven en instellingen een verhuizing of een verbouwing. In totaal is hiermee 2,5 miljoen m² gemoeid. Dit betekent een daling van 70% ten opzichte van De NVB (2009) ziet daarnaast structurele veranderingen op de kantorenmarkt die leiden tot minder vraag naar kantoorruimte. Als gevolg van ontgroening en vergrijzing zal de Nederlandse beroepsbevolking krimpen, waardoor de vraag aan kantoormeters daalt. Ook wordt de samenleving steeds kritischer over het bijbouwen van nieuwe kantoren, terwijl oude kantoren tegelijkertijd leeg staan. Een gezonde kantorenmarkt biedt daarom meer mogelijkheden voor renovatie en sloop van oude kantoren. Opname en aanbod kantoorruimte (x1.000 m²) Nederland 2006-medio medio 2009 opname aanbod Bron: DTZ Zadelhoff Research, 2009 Krimp onder Nederlandse kantoorgebruikers Uit het Nationaal Kantorenmarkt Onderzoek blijkt dat 65% van de kantoorgebruikers de komende drie jaar een afname van hun kantooroppervlak verwacht (Twynstra Gudde, 2009). Hierdoor zal de leegstand toenemen. Kantoorgebruikers verwachten de komende periode te moeten bezuinigen als gevolg van de economische crisis. Een belangrijke bezuinigingsmaatregel is het definitief afstoten van kantooroppervlak. Dit scheelt aanzienlijk in de huisvestingskosten die voor veel organisaties ongeveer een derde van de totale kosten beslaan. Twynstra Gudde verwacht dat de krimp in de tweede helft van 2009 zal inzetten en in ieder geval tot in 2012 zal duren. Kansen voor duurzaam bouwen Ten tijde van economische crisis biedt duurzaam bouwen goede investeringskansen voor bedrijven. De directeur van Search Vastgoed meent dat de Nederlandse economie hierdoor op korte termijn een impuls krijgt en zich op lange termijn internationaal kan onderscheiden. Onderzoek van DTZ Zadelhoff (Chaulet, 2009) wijst uit dat duurzaam bouwen zich terug laat zien in de waarde van het vastgoed. Sociaal, Economisch en Milieuverantwoord bouwen (SEM-bouwen) heeft een financiële meerwaarde ten opzichte van traditioneel bouwen. De verschillen in exploitatiekosten tussen een SEM-gebouw en een regulier pand vertalen zich terug in een betere beleggingswaarde van het gebouw. Utrechtse marktpartijen constateren dat huurders vaker expliciet vragen om duurzame kantoorgebouwen. 17

20 Kantorenmarkt 2 Belang Randstad voor Nederlandse economie groeit In 2008 gaat het bij 86% van het opgenomen kantoorvolume in Nederland om een locatie binnen de Randstad. In het jaar daarvoor concentreerde 63% van de opname zich in de Randstad. De Randstad komt daarmee sterker naar voren vergeleken met Nederland als geheel. In de Dutch Office Market Outlook 2009 constateert Jones Lang LaSalle dat het opnamevolume op toplocaties in de Randstad in 2008 relatief stabiel is gebleven ten opzichte van Landelijk lichte toename van leegstand Het leegstandspercentage in Nederland is het afgelopen jaar met 0,3% gestegen naar 12,0%. De gemiddelde leegstand in de tien grootste gemeenten ligt hier met 11,4% iets onder. Het leegstandspercentage is hier uitgedrukt als percentage van de voorraad. Het betreft panden die daadwerkelijk leeg staan (DTZ, 2009). 2.2 Situatie op de Utrechtse kantorenmarkt Marktsituatie Utrecht is verslechterd Marktpartijen geven aan dat de situatie op de Utrechtse kantorenmarkt momenteel substantieel is verslechterd, vergeleken met een jaar geleden. Verhuur- en verkoopprocessen verlopen een stuk trager doordat beslissingstrajecten toenemen. Partijen nemen minder risico s bij het ontwikkelen van projecten. Een andere gesignaleerde ontwikkeling is het oplopen van incentives. Momenteel gaat het om maximaal 20% van de totale huursom over de contractperiode. Huurprijsniveaus blijven wel gehandhaafd. De verwachting is dat de kantorenmarkt rond 2012/2013 weer zal aantrekken. In de crisis van 2001/2002 ging het in Utrecht relatief goed vergeleken met andere steden, waaronder ook de andere grote steden. Of dat opnieuw het geval is, valt niet te zeggen. Er zijn kritische geluiden te horen over de bereikbaarheid van de stad. Een belangrijk pluspunt van Utrecht is de blijvende vraag van non-profitpartijen. Opname 2008 gehalveerd tot m² In 2008 bedroeg de opname in Utrecht m². Dit is minder dan de helft dan in het recordjaar 2007 ( m²). De opname van afgelopen jaar komt wel hoger uit dan in Dat de opname in 2008 lager uit zou komen dan in 2007 was in het eerste half jaar al duidelijk toen de opname m² bedroeg. Net als in 2007 vonden de meeste transacties plaats in Kanaleneiland. Het afgelopen jaar huurden Rabobank Nederland ( m²), Leger des Heils (5.200 m²) en Santander Consumer Finance Benelux (4.100 m²) kantoorhuisvesting in Kanaleneiland. Ook in het Stationsgebied (ministerie van Defensie, m²) en Papendorp (Synchroon, m²) vonden een aantal grootschalige transacties plaats. Marktpartijen geven aan dat beslissingstrajecten van bedrijven langer zijn geworden. Vooral de laatste paar maanden verlopen processen een stuk trager. Verhuurtransacties van meer dan m² komen steeds minder vaak voor. In het eerste half jaar van 2009 is in Utrecht slechts m² opgenomen. Door het geringe aantal transacties komt de jaaropname waarschijnlijk een stuk lager uit dan in Het is ook mogelijk dat transacties al wel rond zijn maar dat hiervan nog geen officiële melding is gemaakt. Het is mogelijk dat in de tweede helft van 2009 een administratieve inhaalslag wordt gemaakt. 18 Vastgoedmonitor Utrecht 2009

Vastgoedmonitor Utrecht 2006

Vastgoedmonitor Utrecht 2006 Vastgoedmonitor Utrecht 2006 Gemeente Utrecht december 2006 1 Vastgoedmonitor Utrecht 2006, Gemeente Utrecht Colofon uitgave Afdeling Bestuursinformatie Sector Bestuurszaken Gemeente Utrecht Postbus 16200

Nadere informatie

8Vastgoedmarkt. Vastgoedmarkt

8Vastgoedmarkt. Vastgoedmarkt 8Vastgoedmarkt Stedelijke ontwikkeling Vastgoedmarkt In het afgelopen jaar komt de opname aan Utrechte kantoorruimte uit op 88.000 m². Dit is aanzienlijk meer dan de 65.000 m² in het voorgaande jaar. Tegelijkertijd

Nadere informatie

Kantorenmarkt Amsterdam

Kantorenmarkt Amsterdam Kantorenmarkt Amsterdam 2014 Kantorenmarkt Amsterdam De gemeente Amsterdam telt circa 810.000 inwoners en 554.730 banen, verdeeld over 112.800 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad heeft een omvang

Nadere informatie

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Midden-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Midden-Nederland (*1. m²) 42.674 95 6.46 Overig Nederland In de regio Midden-Nederland ligt circa 14%

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

www.onderzoek.utrecht.nl

www.onderzoek.utrecht.nl www.onderzoek.utrecht.nl Vastgoedmonitor Utrecht 2010 Vastgoedmonitor Utrecht 2010 1 Colofon Uitgave november 2010 Afdeling Bestuursinformatie Bestuurs- en Concerndienst Gemeente Utrecht Postbus 16200

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Kantorenmarkt Rotterdam

Kantorenmarkt Rotterdam Kantorenmarkt Rotterdam 1 e halfjaar 2015 Kantorenmarkt Rotterdam De gemeente Rotterdam telt circa 625.000 inwoners en 314.120 banen, verdeeld over 25.220 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noord-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noord-Nederland (*1. m²) 46.787 643 973 1.222 Drenthe Friesland Groningen Overig Nederland De drie noordelijke

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

kantorenmarkt zuid-nederland Noord-Brabant en Limburg

kantorenmarkt zuid-nederland Noord-Brabant en Limburg Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

kantorenmarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

kantorenmarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte Maart 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012 11 e meting: eerste kwartaal 2012 Gemeente Hoorn mei 2012 Colofon Uitgave : &O Research BV van Dedemstraat 6C 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl Datum : Mei 2012 Opdrachtgever : gemeente

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

www.utrecht.nl/onderzoek

www.utrecht.nl/onderzoek www.utrecht.nl/onderzoek Vastgoedmonitor Utrecht 2012 Vastgoedmonitor Utrecht 2012 1 Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Interne Bedrijven Gemeente Utrecht Postbus 16200 3500 CE Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013

De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013 De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013 Economische indicatoren (in %) 2010 2011 2012 2013* 2014* Economische groei 1,7 1,0-1,2-1,25 0,75 Werkloosheid 5,5 5,4 6,4 8,5 9,25 nflatie 1,3 2,3 2,5 2,8 2,0 *

Nadere informatie

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

Leegstand van kantoren, 1991-2013

Leegstand van kantoren, 1991-2013 Leegstand van kantoren, 1991-2013 Conclusie In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlakte. Gemiddeld 16% van het kantoorvloeroppervlakte staat leeg in 2013. Dit percentage neemt nog steeds

Nadere informatie

Kantorenmonitor Holland Rijnland

Kantorenmonitor Holland Rijnland Kantorenmonitor Holland Rijnland Inhoud Voorwoord 4 Inleiding 4 Kantorenvoorraad in Holland Rijnland 7 Bestaande kantorenvoorraad 7 Kantoren 8 Kantorenstand 9 Ontwikkelingen in 21, 211 en 212 12 Kantorenvoorraad

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van bedrijfsruimte Maart 211 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van 4. Vooruitzichten Colofon Samenstelling Drs I.L. de Kruif Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010 Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp Lichte stijging opnameniveau De totale opname van kantoorruimte in de regio Amsterdam in bedraagt 268.317 m², hetgeen een lichte

Nadere informatie

downloadbaar document, behorende bij bijlage I

downloadbaar document, behorende bij bijlage I Monitor Uitvoeringsstrategie Plabeka Voortgangsrapportage 2009-2010 downloadbaar document, behorende bij bijlage I Definities monitor B.V. en verschillen met andere bronnen Om een foute interpretatie van

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Kantorenmarkt uit balans De situatie op de Nederlandse kantorenmarkt is zeer ongunstig. Het aanbod van kantoorruimte ligt structureel op een zeer hoog niveau

Nadere informatie

Factsheet. Nieuwbouw kantoorruimte Nederland

Factsheet. Nieuwbouw kantoorruimte Nederland Factsheet Nieuwbouw kantoorruimte Nederland 2013 1 Nieuwbouw kantoren neemt verder af De bouw van nieuwe kantoren in Nederland is in 2013 sterk afgenomen. De matige economische ontwikkeling en vooruitzichten,

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Marktrapport bedrijfsruimte en kantoorruimte Almere 2015

Marktrapport bedrijfsruimte en kantoorruimte Almere 2015 Marktrapport bedrijfsruimte en kantoorruimte Almere 2015 [1] Inhoud Voorwoord Roger Bakker 3 Bedrijfsruimtemarkt Almere 4 Kantorenmarkt Almere 9 Tot slot 15 Begrippenlijst 16 Over Van Westrhenen Bedrijfshuisvesting

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Managementsamenvatting 2011 Het Vastgoedrapport Groningen-Assen 2011 stelt zich ten doel om een belangrijke informatiebron te zijn voor de hele regionale vastgoedsector.

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen.

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen. kantorenmonitor Haarlemmermeer L Oréal Nederland heeft haar hoofdkantoor verplaatst van verschillende locaties in Alphen aan de Rijn en Weesp naar een modern en representatief pand in Beukenhorst-Zuid

Nadere informatie

De Nederlandse Kantorenmarkt 2011

De Nederlandse Kantorenmarkt 2011 De Nederlandse Kantorenmarkt 2011 Economische indicatoren (in %) 2008 2009 2010 2011* 2012** Economische groei 1,8-3,5 1,7 1,2-0,75 Werkloosheid 3,8 4,8 5,4 5,4 6,75 Inflatie 2,5 1,2 1,3 2,3 2,25 * betreft

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Maart 214 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.A. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Visie kantorenlocaties Nieuwegein

Visie kantorenlocaties Nieuwegein Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www..nl Economische zaken Visie kantorenlocaties Nieuwegein Datum 20 december 2011 Auteur Gemeente Nieuwegein (Ec. Zaken) Versie vastgesteld door B&W

Nadere informatie

Presentatie Dynamis Utrecht 4 februari 2016 Paulus Jansen. Utrecht.nl

Presentatie Dynamis Utrecht 4 februari 2016 Paulus Jansen. Utrecht.nl Presentatie Dynamis Utrecht 4 februari 2016 Paulus Jansen Utrecht groeit Utrecht groeit door De Uithof Bron: CBS / PBL oktober 2013; grafiek: DUB Groei Leidsche Rijn Groei Stationsgebied Groei De Uithof

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting Hoe staat het Nederlandse

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Monitor Bedrijvenaanbod Amerstreek 2013. Aanbod bedrijfs-, kantooren winkelruimte

Monitor Bedrijvenaanbod Amerstreek 2013. Aanbod bedrijfs-, kantooren winkelruimte Monitor Bedrijvenaanbod Amerstreek Aanbod bedrijfs-, kantooren winkelruimte Monitor Bedrijvenaanbod Amerstreek Aanbod bedrijfs-, kantoor- en winkelruimte Mede door de prima ligging en gunstige regionale

Nadere informatie

KANTORENMARKT OOST-NEDERLAND overijssel en Gelderland

KANTORENMARKT OOST-NEDERLAND overijssel en Gelderland KANTORENMARKT OOST-NEDERLAND overijssel en Gelderland landelijke MarKtontWIKKelInGen de vraag naar kantoorruimte nam in 2011 licht toe. Het opnamevolume steeg 1,5% ten opzichte van 2010 tot een niveau

Nadere informatie

VERZONDEN - 4.11.13 uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 1101231 31 oktober 2013

VERZONDEN - 4.11.13 uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 1101231 31 oktober 2013 gemeentebestuur,..,.. r^fw Postbus 15 PURMEREND JSj 1440 AA Purmerend V telefoon 0299-452452 telefax 0299-452124 Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Team Economie Aan de gemeenteraad van Purmerend VERZONDEN

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

Monitor kredietcrisis begin 2010 Gemeente Purmerend

Monitor kredietcrisis begin 2010 Gemeente Purmerend Monitor kredietcrisis begin 2010 Gemeente Purmerend Colofon In opdracht van: De directeur Beleid Coördinatie en samenstellen rapportage: Team Beleidsonderzoek en Informatiemanagement Inhoud rapportage:

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

Presentatie. Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen. Zeist. 26 mei 2011

Presentatie. Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen. Zeist. 26 mei 2011 Presentatie Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen Zeist 26 mei 2011 1930 1970 Veilingen, taxaties & schaderegeling 1990 1997 Specialisatie & Focus 1970 1980 Expansie 1997-2007 Diversificatie 1980

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

De Nederlandse kantorenmarkt werd in 2012. Maart 2013. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren

De Nederlandse kantorenmarkt werd in 2012. Maart 2013. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren Maart 213 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren Stand van zaken Nederlandse kantorenmarkt 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

De Nederlandse kantorenmarkt is in 2011. Maart 2012. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren

De Nederlandse kantorenmarkt is in 2011. Maart 2012. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren Maart 212 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren Stand van zaken Nederlandse kantorenmarkt 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012 Amsterdam Zuidoost Daling opnameniveau 2011 Aanbod en leegstand Huurprijzen verder onder druk Beleggingsmarkt; Afname transactievolume Toekomstverwachting Deelgebieden Regio Amsterdam Onze jaarlijkse kantorenvisie

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

NEDERLANDSE KANTORENMARKT

NEDERLANDSE KANTORENMARKT Augustus 211 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE KANTORENMARKT 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

kantorenmonitor regio Amsterdam 2006

kantorenmonitor regio Amsterdam 2006 kantorenmonitor regio Amsterdam 2006 Gemeenten binnen de deelregio s Amsterdam, Amstelland, Meerlanden, Zaanstreek, Waterland, Almere en Zuid Kennemerland. meer kantoorruimte betrokken Door een grote dynamiek

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE September 211 STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van 3. Prijzen van 4. Beleggingen in D Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie.

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. Gastvrije Stad blijkt dat het verschil van s-hertogenbosch met Breda in 2012 iets kleiner

Nadere informatie

Opgeleverde nieuwbouw kantoorruimte in m² (x 1.000)

Opgeleverde nieuwbouw kantoorruimte in m² (x 1.000) Nieuwbouw kantoren 2014 Nieuwbouw kantoren verder gedaald in 2014 De oplevering van nieuwe kantoorruimte in Nederland heeft in 2014 een forse daling laten zien. In totaal werd circa 245.000 m² nieuwe kantoorruimte

Nadere informatie

De kleinschalige kantorenmarkt nader bekeken Aanleiding

De kleinschalige kantorenmarkt nader bekeken Aanleiding De kleinschalige kantorenmarkt nader bekeken Aanleiding In Nederland beslaan in 2014 de kleine bedrijven (5 of minder werkzame personen) 45% van het totaal aantal bedrijven. Tegelijkertijd werken in 2013

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS APRIL 2015 Inhoudsopgave: 1. Voorwoord Blz. 3 2. Update leegstand bedrijven en kantoren Blz. 4 2.a Algemene

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte September 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

BEDRIJFSRUIMTEMARKT NOORDWEST- NEDERLAND

BEDRIJFSRUIMTEMARKT NOORDWEST- NEDERLAND juli 211 BEDRIJFSRUIMTEMARKT NOORDWEST- NEDERLAND, en LANDELIJKE MARKT ONTWIKKELINGEN Na de enorme daling van de wereldhandel in 29 was er vorig jaar een sterk herstel te zien. Vooral de export heeft hiervan

Nadere informatie

Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam. 23 mei 2012 Desirée Uitzetter

Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam. 23 mei 2012 Desirée Uitzetter Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam 23 mei 2012 Desirée Uitzetter Even voorstellen.. Stec groep: adviesbureau Gebieden Gebouwen Grond Geld bedrijventerreinen!! Wat zien we landelijk

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015 Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer : december 2 Zeeuwse ondernemers blijven gunstig gestemd Winstgevendheid bouwondernemers pas volgend jaar op peil Krapte aan personeel in sectoren ICT en

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Aanbod bedrijventerreinen

Aanbod bedrijventerreinen Staat van 2014 Aanbod bedrijventerreinen Wat is de index van het uitgeefbare oppervlak (2002 = 100)? Ten opzichte van 2002 is er nog 57% uitgeefbaar terrein over Vergelijking in de tijd (Index uitgeefbaar

Nadere informatie

Sprekende Cijfers '12. Kantorenmarkten Derde kwartaal. Vastgoedconsultants en Makelaars

Sprekende Cijfers '12. Kantorenmarkten Derde kwartaal. Vastgoedconsultants en Makelaars Vastgoedconsultants en Makelaars Derde kwartaal '12 In onderstaande analyse wordt nader ingegaan op de kantorenmarktontwikkelingen binnen de 24 Dynamis regio s in het derde kwartaal van. Deze rapportage

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Maart 215 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.A. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

NEDERLANDSE KANTORENMARKT

NEDERLANDSE KANTORENMARKT Maart 212 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE KANTORENMARKT Aanbod van kantoren 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren D Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls kantoren

Kwaliteitsimpuls kantoren 10 maart 2014, Festival Leegstaand Vastgoed Kwaliteitsimpuls kantoren Sjef de Pont, hoofd afdeling Economische Zaken, sector Stadsontwikkeling Opzet workshop Situatie s-hertogenbosch Onze aanpak: Impuls

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

J A N U A R i 2 0 1 1

J A N U A R i 2 0 1 1 MONITOR KREDIETCRISIS J A N U A R i 2 0 1 1 Colofon In opdracht van: De directie Coördinatie en samenstellen rapportage: Team Beleidsonderzoek en Informatiemanagement Bert Mentink Inhoud rapportage: Diverse

Nadere informatie

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven 23 juni 2015 Managementsamenvatting Status: Managementsamenvatting Datum: 23 juni 2015 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie