I. BELEIDSBEGROTING 5

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "I. BELEIDSBEGROTING 5"

Transcriptie

1

2

3 INHOUDSOPGAVE Leeswijzer 3 I. BELEIDSBEGROTING 5 Programmaplan 7 1 Kwaliteit van de woon- en leefomgeving 1.1 Brandweerzorg en rampenbestrijding Openbare orde en veiligheid Volkshuisvesting Verkeer en vervoer Milieu 31 2 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening 2.1 Cultuur Onderwijs Volksgezondheid en maatschappelijke ondersteuning Sociale zaken en werk Welzijn Sport 67 3 Dorps- en plattelandeconomie 3.1 Economie Toerisme en recreatie 79 4 Ruimtelijke structuur 4.1 Grondbeleid Natuur- en groenbeheer Ruimtelijke ordening 91 5 Kwaliteit van bestuur en organisatie 5.1 Communicatie Publieke dienstverlening Openbaar bestuur Financiële kaderstelling 6.1 Belastingen Financiën 115 Algemene Dekkingsmiddelen 119 Mutaties reserves 127 Resultaat na bestemming 130 Paragrafen 131 A Lokale heffingen 133 B Weerstandvermogen 141 C Onderhoud kapitaalgoederen 147 D Financiering 153 E Bedrijfsvoering 157 F Verbonden partijen 167 G Grondbeleid 171 H Maatschappelijke ondersteuning 177 II. FINANCIELE BEGROTING 181 Recapitulatie begroting 2012 lasten en baten per deelprogramma 182 Meerjarenbegroting per deelbegroting 184 Investeringen

4 Overzicht van reserves en voorzieningen 190 Meerjarenoverzicht reserves en voorzieningen 192 Algemene Uitkering Gemeentefonds 200 III. Vaststellingsbesluit 205 IV. Bijlagen 209 I. Uitgangspunten begroting II. Begrotingsgegevens EMU 213 III. Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen 214 IV. Investerings- en financieringsstaat 215 V. Incidentele lasten en baten

5 LEESWIJZER Voor u ligt de programmabegroting voor het jaar Deze gemeentebegroting is opgebouwd uit vier delen: Programmaplan; Paragrafen; Financiële begroting; Bijlagen. Programmaplan Het programmaplan vormt het inhoudelijke deel van de begroting. In dit deel staat wat we willen bereiken en welke activiteiten we daarvoor in 2012 willen gaan uitvoeren. In dit programmaplan is per deelprogramma een overzicht gegeven van de lasten en baten. Daarnaast is een specificatie van de lasten en baten gegeven op een bepaald kostensoortniveau. Afwijkingen op dit geclusterde kostensoortniveau van meer dan tussen de jaren 2011 en 2012 zijn per deelprogramma toegelicht. Paragrafen In de begroting moeten zeven paragrafen worden opgenomen, waarin de beleidslijnen zijn vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten. Het doel van de paragrafen is om hier onderwerpen (zoals onderhoud kapitaalgoederen, lokale heffingen en bedrijfsvoering) die verspreid in de begroting staan, gebundeld weer te geven. Naast de zeven verplichte paragrafen hebben we ook de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) in een paragraaf ondergebracht. Financiële begroting In de financiële begroting vindt u samenvattende overzichten van onze financiële situatie. Daarnaast vindt u hier onze meerjarenbegroting, een overzicht van het in de begroting opgenomen investeringsplan, een overzicht van onze reserves en voorzieningen en een specificatie van onze uitkering uit het Gemeentefonds. Bijlagen In de bijlagen treft u een aantal, volgens het Besluit Begroting en Verantwoording, verplichte bijlagen aan

6 - 4 -

7 I. BELEIDSBEGROTING - 5 -

8 - 6 -

9 PROGRAMMAPLAN - 7 -

10 - 8 -

11 DEELPROGRAMMA 1.1 BRANDWEERZORG EN RAMPENBESTRIJDING Omschrijving van het deelprogramma De gemeentelijke overheid heeft een wettelijke taak om de openbare orde en veiligheid binnen de gemeentegrenzen te garanderen. Dit programma omvat de beleidsuitgangspunten op het gebied van brandweerzorg en rampenbestrijding. Aan het (mede) zorgen voor een verantwoord niveau van (brand)veiligheid van gebouwen, inrichtingen, evenementen en infrastructuur wordt invulling gegeven door te adviseren op (te verlenen) vergunningen, toezicht te houden, te handhaven en voorlichting te geven. Daarnaast richt het deelprogramma zich op het inrichten en onderhouden van een paraat brandweerkorps en het verder invulling geven aan de intergemeentelijke samenwerking op het gebied van brandweerzorg en rampenbestrijding. Tot slot richt het deelprogramma zich op de voorbereiding op en de uitvoering en de bestrijding van rampen en zware ongevallen. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1120 Brandweerzorg en rampenbestrijding Beleidskader Collegeprogramma Het realiseren van een nieuwe brandweerkazerne aan de Meeden te Winsum. - De vorming van de Veiligheidsregio Groningen. De Wet Veiligheidsregio s is per 1 oktober 2010 in werking getreden. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende wetten en nota s: Wet Veiligheidsregio s; Wet Algemene bepalingen Omgevingsrecht (Wabo); Arbowet; Gemeentewet; Besluit kwaliteit brandweerpersoneel; Besluit kwaliteit Veiligheidsregio s; Besluit Rampen en Zware ongevallen (BRZO); Besluit Externe Veiligheid; Verordening brandweerzorg en rampenbestrijding; Brandbeveiligingsverordening; Algemene Plaatselijke Verordening (APV); Convenant crisisbeheersing Groningen; Rechtspositieregeling vrijwilligers bij de gemeentelijke brandweer; De Beleidsnotitie Brandweerzorg en Rampenbestrijding in de gemeente Winsum; De Gemeenschappelijke regeling H&OG (hulpverlening en openbare gezondheidszorg); Het regionaal repressief dekkingsplan (herijking 2005); Het Raamplan Crisismanagement Groningen i.c. het gemeentelijk rampenplan; Brancherichtlijnen (diverse). Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen 1. Wet Veiligheidsregio s De Wet Veiligheidsregio s (Wet VR) brengt de brandweer, de GHOR, de rampenbestrijding en de crisisbeheersing onder één regionale regie en wil daarmee de bestuurlijke en operationele slagkracht vergroten. De Wet VR is per 1 oktober 2010 in werking getreden. De minister van - 9 -

12 V&J is voornemens op 1 januari 2012 een wijziging van de wet Veiligheidsregio s in werking te laten treden waardoor het niet langer mogelijk is een gemeentelijke brandweer in stand te houden. De wetswijziging is inmiddels voor behandeling aan de Tweede Kamer aangeboden. Tot uiterlijk drie maanden na inwerkingtreding van de wetswijziging (op 1 januari 2012) hebben gemeenten de tijd om de gemeentelijke brandweer op te heffen. Hoewel er in de regio Groningen al grotendeels wordt samengewerkt als één brandweer, zal de regionalisering een reorganisatieproces zijn met alles wat daarbij hoort, qua cultuur, inspanningen, (frictie)kosten etc. 2. Beleidsplan Veiligheidsregio Groningen In afwachting van de wetswijziging op wordt op dit moment geen verdere uitvoering gegeven aan het besluit van de Bestuurscommissie brandweer en GHOR d.d voor het opstellen van gemeentelijk beleidsplan brandweerzorg en rampenbestrijding. Het bestuur van de VR Groningen zal zich in het najaar van 2011 beraden over de strategie op grond van de aanstaande wetswijziging. Op 1 januari 2012 kan dan worden gestart met het daadwerkelijke project regionalisering brandweer. 3. Kwaliteitsmonitor Binnen de regio Groningen is in 2010 gestart met het opzetten van een kwaliteitszorgsysteem en zijn alle 23 gemeentelijke brandweerkorpsen geaudit Naast de vierjaarlijkse cyclus waarin het gehele kwaliteitszorgsysteem wordt geaudit vindt jaarlijks een thematische audit plaats. In 2012 zal de Warme RI&E (risico-inventarisatie en evaluatie) thematisch worden geaudit. De fase waarin de kwaliteitsmonitor zich bevindt houdt verband met de regionalisering van de brandweer en het (her)definiëren van de ambitie van het bestuur. Gesignaleerde knelpunten 1. De ervaring in het land leert dat voor het regionaliseringsproces van de brandweer twee tot drie jaar moet worden uitgetrokken. De regionalisering van de brandweer is een proces waar een stevige projectorganisatie met bijbehorende financiële middelen voor nodig is. Daarnaast zal de regionalisering leiden tot frictiekosten. Het is nog niet bekend of de niet (volledig) geregionaliseerde veiligheidsregio s hiervoor gecompenseerd gaan worden. 2. Op grond van de taakstellende structurele bezuiniging op de schakel preventie uit de veiligheidsketen is het PREVAP (preventie activiteiten plan) bijgesteld. Dit betekent dat de gebruiksmeldingen eens per twee jaar door de brandweer zullen worden gecontroleerd op naleving van de brandveiligheidsvoorwaarden. Voorheen gebeurde deze brandveiligheidscontrole jaarlijks

13 Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Adequate hulpverlening aan de burger bij rampen, branden en incidenten De opkomsttijd, de tijd tussen goed laag 80% 80% 67% melding en aanwezigheid van het eerste blusvoertuig wordt op 8 minuten gesteld in Dit moet gerealiseerd worden in 80% van alle alarmmeldingen. Vergroten van fysieke veiligheid In 2005 zijn alle goed gemiddeld gebruiksvergunningplichtige gebouwen/instellingen voorzien van een gebruiksvergunning (100%). De genoemde aantallen zijn nieuwe vergunningen cq gebruiksmeldingen. Aantal (her)controles conform PREVAP (aantal gebruiksvergunningen en gebruiksmeldingen kan jaarlijks fluctueren i.v.m. afgifte van nieuwe en intrekking van reeds verleende vergunningen en gebruiksmeldingen). goed hoog 47 (100%) 96 (100%) 100 (100%) Aantal handhavingen. goed hoog Een goede samenwerking tussen bij de veiligheid betrokken instanties Aanwezigheid gemeentelijk goed hoog aanwezig aanwezig aanwezig rampenplan. Actualiteit gemeentelijk rampenplan. goed hoog Geactualiseerd geactualiseerd geactualiseerd opstellen regionaal crisisplan (RCP) medio Oefenen gemeentelijke organisatie - crisismanagement Groningen gemeentelijk rampenplan en gemeentelijke deelprocessen. goed hoog Vastgeste ld RCP goed hoog 835 Opstellen RCP 835 uren Opstellen RCP 837 uren Oefenen brandweer - vrijwillige brandweer (p.p.p.j). 63,5 63,0 uren 63,5 uren Wat willen we bereiken? Een slagvaardig brandweerkorps dat op operationele en personele sterkte is. Wat gaan we daarvoor doen? Vijf nieuwe brandweermensen werven om de huidige en toekomstige vacatureruimte als gevolg van (on)natuurlijk verloop op te kunnen vullen

14 Wat willen we bereiken? Uniforme kwaliteit van brandweerzorg binnen de Veiligheidsregio Groningen. Harmonisatie functie- en rangenstelsel brandweer met Wet Veiligheidsregio s. Goede invulling en communicatie over de witte vlekken in de bluswatervoorziening. Wat gaan we daarvoor doen? De uitkomsten van de kwaliteitsmonitor (audit) vertalen naar concrete verbeterplannen. Het bestuur van de regeling Hulpverlening en Openbare Gezondheidszorg (H&OG) zal daarvoor de bestuurlijke ambitie moeten gaan vaststellen op grond van de op handen zijnde wijziging van de Wet Veiligheidsregio s. Thematische audit warme RI&E (risicoinventarisatie en evaluatie) uitvoeren. Implementatie nieuwe functie- en rangenstelsel op grond van het Besluit Kwaliteit personeel Veiligheidsregio s binnen de brandweer Winsum. Uit onderzoek is gebleken dat met name in de buitengebieden de bluswatervoorziening vaak ontoereikend is. Besloten is actief te communiceren over zelfredzaamheid van burgers en voorlichting te geven over rookmelders en dat met een campagne te ondersteunen. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma

15 Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Loonbetalingen en sociale premies Personeel van derden Energie Ov. aankopen/uitbesteding duurz.goederen Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Reserveringen 0 0 Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Vergoeding voor personeel Huren Overige opbrengsten goederen en diensten Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Totaal baten Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Kapitaallasten De hogere kapitaallasten hebben betrekking op de nieuwe brandweerkazerne. Overige verrekeningen van kostenplaatsen Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Afwijking in V=vrdl N=nadl N N Overige kleine afwijkingen V Totaal N

16 - 14 -

17 DEELPROGRAMMA 1.2 OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID Omschrijving van het deelprogramma De voorkoming van strafbare feiten die invloed hebben op de orde en rust in de gemeentelijke samenleving. De preventieve zorg voor de handhaving van de openbare orde (OO) ligt primair bij de gemeente, terwijl het repressief optreden met name door de politie zal gebeuren. Daarnaast kunnen ook Bijzondere Opsporings Ambtenaren (BOA s) worden ingezet. Wettelijk is de gemeente verantwoordelijk voor onder meer: de openbare orde (Gemeentewet); de gezagvoering over de politie voor wat betreft handhaving van de OO (Politiewet); regelmatige afstemming over politiezaken met het Openbaar Ministerie (Politiewet) in het zogeheten driehoeksoverleg. Het thema Jeugd en veiligheid ligt op het snijvlak van veiligheidsbeleid en jeugdbeleid. Dit thema komt zowel in dit deelprogramma aan de orde als ook in deelprogramma 2.5 Welzijn. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: Openbare orde en veiligheid Beleidskader Collegeprogramma Veiligheid is een onderwerp dat ons allen raakt. Wij, burgers en gemeente, zijn daar zelf verantwoordelijk voor. Het begint bij het besef dat burgers zelf kunnen bijdragen aan onze veiligheid. In ons beleid willen we dat benadrukken. In onze gemeente wordt regelmatig te hard gereden. In de voorlichting en communicatie met onze bewoners zullen we daar aandacht aan besteden. Wij zullen een beroep doen op de weggebruikers om zich aan de snelheidsmaatregelen te houden. Waar nodig zal in overleg met de politie controle en handhaving plaatsvinden. Het gevoel van onveiligheid in Winsum is laag in vergelijking met soortgelijke gemeenten. In het proces om overlast te voorkomen zoeken wij de dialoog met onze jongeren en hun ouders. In de aanpak zoeken wij de samenwerking met betrokken partijen (bijv. Pro-Rail). Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor het jeugd- en jongerenwerk. Het accent ligt daarbij op preventie. Verder onderzoeken wij de mogelijkheid om meer gebruik te maken van buitengewone opsporingsambtenaren (BOA s). Bestaande beleidskaders Het programma jeugd en veiligheid; Convenant Station Schoon Heel en Veilig; Beleidsregels evenementen; Jaarwerkplan van de politie; Gebiedscan van de politie; Nota Veiligheidsbeleid gemeente Winsum. Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen De ontwikkelingen omtrent de overgang naar de Nationale Politie worden nauwlettend gevolgd en besproken in het driehoeksoverleg

18 Actueel hierbij is de vraag hoe op noordelijke schaal de inbreng van de burgemeesters bij de regioburgemeester over de uitvoering van de beleidswensen en de inzet van de politie daarbij, gestalte kan krijgen. In 2012 willen wij overgaan tot besluitvorming over de inzet van BOA s op nader aan te wijzen terreinen en door een nader te bepalen instantie. Gesignaleerde knelpunten geen Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Handhaven van de openbare orde en het vergroten van het gevoel van veiligheid bij de burgers door een veilig woon- en werkklimaat te bieden Aantal meldingen overlast stationsgebied goed laag Aantal aangiftes fietsendiefstallen goed laag Aantal aangiftes bedreiging en goed laag mishandeling Aantal aangiftes vernieling goed laag Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Het gevoel van veiligheid vergroten en overlast verminderen. Dialoog zoeken met jongeren en hun ouders. Overleg met jeugd- en jongerenwerk voor preventiemaatregelen. Aanscherpen toezicht op uitgaanspubliek. Regulier overleg met de politie Periodiek driehoeksoverleg. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma

19 Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Personeel van derden Ov. aankopen/uitbesteding duurz.goederen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige inkomensoverdrachten Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Overige opbrengsten goederen en 0 0 diensten Totaal baten 0 0 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Overige kleine afwijkingen N Totaal N

20 - 18 -

21 DEELPROGRAMMA 1.3 VOLKSHUISVESTING Omschrijving van het deelprogramma Bij de volkshuisvesting gaat het om het realiseren van kwalitatief goede en kwantitatief voldoende woningen die aansluiten bij de behoefte en groei van de gemeente, in de koop- en de huursector. Bouw- en woningtoezicht en het welstandstoezicht bewaken de bouwkundige en esthetische kwaliteit van de te bouwen woningen. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1820 Woningexploitatie/woningbouw 1821 Stads- en dorpsvernieuwing 1822 Overige volkshuisvesting 1823 Bouwvergunningen Beleidskader Collegeprogramma Wij willen de identiteit van onze dorpen behouden en versterken. Bij de woningbouwplannen kiezen wij er dan ook voor om zorgvuldig invulling te geven aan de open gevallen plekken (inbreidingslocaties) in de dorpen. Indien mocht blijken dat wij met de invulling van de inbreidingslocaties niet kunnen voldoen aan de woningbouwtaakstelling zoals de Regiovisie Groningen-Assen aangeeft, kiezen wij voor de uitbreidingslocatie Winsum Oost. Om toekomstige woningbouw mogelijk te maken is grond nodig. Deze grondverwerving willen wij samen met de provincie oppakken. Gezien de demografische ontwikkelingen streven wij een gevarieerd aanbod in woningen na. Daarbij denken wij aan levensloopbestendige en duurzame huizen en wijken en een gevarieerd aanbod van woningtypen voor verschillende doelgroepen (jongeren, ouderengroepen e.d.). Voor die inwoners die afhankelijk zijn van woningaanpassingen, zetten wij in op de bemiddeling naar de voor hen geschikte woning. Wij kiezen niet op voorhand voor het aanbrengen van (dure) woningaanpassingen. Waar nodig bekijken wij dat per individueel geval. De ontwikkeling van het volkshuisvestingsbeleid pakken wij samen met onze partners op. Eén van die partners is de woningstichting Wierden en Borgen. Samen met Wierden en Borgen willen wij de kaders vastleggen waarbinnen wij de samenwerking vorm willen geven. Wij willen daartoe een convenant opstellen. De gemeente en de woningstichting leggen samen met de andere partners het volkshuisvestingsbeleid vast in een woonvisie, waarbij de visie van de gemeente uitgangspunt is. Bij het opstellen van de woonvisie wordt gebruik gemaakt van de resultaten van het onderzoek naar de woonwensen van de burgers. Dit onderzoek wordt gehouden in opdracht van de Regiovisie Groningen-Assen. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid vindt plaats op basis van de volgende nota s: Nationaal en provinciaal beleid: Nota Bouwen en Wonen, Provinciaal Omgevingsplan (POP), provinciale omgevingsverordening (POV); Regiovisie Groningen Assen 2030 en de intentieverklaring woningbouwafspraken ;

22 Toekomstvisie; Dorpsvisie Winsum; Overige dorpsvisies; Welstandsnota; Pilot wonen met zorg (Regiovisie Groningen-Assen); Opgavenotitie Wonen; Regionale woonvisie. Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Het aantal 65-plussers groeit tussen nu en 2040 van 2,4 naar 4,6 miljoen. Daarnaast zal de levensverwachting bij een geboorte in de komende halve eeuw groeien van 78,8 naar 84,5 jaar bij mannen en van 82,7 naar 87,4 jaar bij vrouwen (bron: CBS). Hiermee zal de vraag naar seniorenwoningen verder (nultredewoningen) toenemen en zal de gemiddelde woningbezetting verder afnemen. Vanuit de ontwikkelingen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zal de vraag naar nultredewoningen danwel levensloopbestendige woningen ook toenemen. Volgens de prognoses van het CBS zal het inwoneraantal van de gemeente Winsum afnemen van in 2010 naar in Dit betekent voor Winsum een lichte afname van de totale bevolking. Overigens bedroeg het aantal inwoners op In 2010 zijn er landelijk gezien al veel minder woningen gereedgemeld in vergelijking met de jaren daarvoor. In 2011 zijn er nog eens eenderde minder woningen gereedgemeld dan in Het betreft het laagste aantal sinds Het aantal gereedgemelde woningen in de gemeente Winsum was in 2010 erg laag en zal in 2011 naar verwachting niet hoger zijn. Op 18 april 2011 heeft de stuurgroep van de Regio Groningen-Assen 10 regionale woningbouwafspraken ondertekend. Een van de afspraken is het ontwikkelen van een scenario met een gemiddelde woningbouwproductie van 1000 tot 1500 woningen op jaarbasis. Dit scenario wordt in de komende jaren gezien als een realistisch scenario waar de komende tijd rekening mee gehouden moet worden. Dit ondanks prognoses die een groei verwachten van huishoudens tot en met Dit scenario betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden op basis van capaciteit, geld en kwaliteit. Gesignaleerde knelpunten Gezien de recessie op de woningmarkt is de verwachting dat het aantal gereedgemelde woningen behoorlijk zal afnemen. Door ondermeer de lage productie van woningen, is de doorstroming op de woningmarkt ook gering. Zoals bij de ontwikkelingen al werd aangegeven heeft de stuurgroep van de regio Groningen- Assen op 18 april 2011 tien regionale woningbouwafspraken ondertekend. Dit betekent dat wij al onze nieuwe dan wel uit te werken plannen moeten afstemmen met de regio. Ook zal, zolang er geen marktherstel is, heel terughoudend moeten worden omgegaan met nieuwe bouwcapaciteit. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Het realiseren van voldoende, kwalitatief goede, woningen die aansluiten bij de behoefte en groei van de gemeente, in de koop- en de huursector. Totale woningvoorraad aantal goed gemiddeld - % koopwoningen - % huurwoningen 60% 40% 80% 20% 100% 0%

23 Prestatie-indicatoren meetbaarheibaarheid beinvloed- streven streven realisatie Aantal te realiseren koopwoningen goed laag Mate van realisatie van de woningbouwtaakstelling Verhouding realisatie woningen Winsum ten opzichte van de buitendorpen Percentage van de nieuwbouwwoningen voor jongeren, senioren en starters op de woningmarkt. goed laag 50% 50% 17% goed gemiddeld 80/20 60/40 50/50 goed gemiddeld 30% 30% Ca. 10 % Wat willen we bereiken? Realiseren van de woningbouwtaakstelling. Herstructurering. Waarborgen van de kwaliteit van de gebouwde omgeving. Adequate afstemming bereiken tussen vraag en aanbod op de woningmarkt. Wat gaan we daarvoor doen? Begeleiden van planvorming voor bestaande inbreidingslocaties en waar mogelijk voor nieuwe locaties. Diverse (bestemmingsplan) procedures afronden. Grondverwerving voortzetten voor uitbreidingslocatie Winsum-Oost. De aanhoudende stagnatie op de woningbouwmarkt veroorzaakt een lagere woningbouwproductie. In regioverband worden hierover eind 2011 afspraken gemaakt, die zullen worden vertaald in een regionale woonvisie. Enerzijds zal een reële taakstelling worden geformuleerd; anderzijds een set van instrumenten om deze taakstelling te verwezenlijken. Proactieve opstelling bij herstructureringsplannen van derden. Afronden van de realisatie van Obergum Noord. De samenwerking met Wierden & Borgen in BMW-verband voortzetten, en hierbij streven naar het maken van prestatieafspraken die afgestemd zijn op de te verwachten demografische ontwikkelingen. Toepassen van monumenten- en welstandsbeleid. Aan bestemmingsplannen een beeldkwaliteitsplan koppelen. Waar nodig de expertise van de erfgoedcommissie inschakelen. Waar mogelijk de expertise van het innovatieteam van de Regio Groningen Assen inzetten. Dit team is ingesteld met als opdracht het realiseren van vernieuwde woonconcepten en het delen/maken van kennis

24 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? De bouw van nultredewoningen danwel levensloopbestendige woningen waar mogelijk stimuleren. Het daar waar mogelijk inzetten van het instrument Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Personeel van derden 0 0 Aankopen niet duurz. goederen & diensten Sociale uitkeringen in geld 0 0 Sociale verstrekkingen in natura Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige inkomensoverdrachten Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Werkelijk ontvangen rente en winstuitk Overige opbrengsten goederen en diensten Inkomensoverdrachten van het Rijk 0 0 Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Reserveringen 0 0 Totaal baten

25 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Aankopen niet duurzame goederen en diensten V In 2011 is eenmalig een bedrag opgenomen van voor het opstellen van een woonvisie. Dit bedrag komt niet terug in de begroting deze visie zal in 2012 worden opgesteld. Overige verrekeningen van kostenplaatsen N Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige opbrengsten goederen en diensten V Het betreft hier een verhoging van de legesopbrengsten titel 2 (omgevingsvergunning) van de legesverordening zoals besloten in de kadernota Overige kleine afwijkingen V Totaal V

26 - 24 -

27 DEELPROGRAMMA 1.4 VERKEER EN VERVOER Omschrijving van het deelprogramma Verkeer en vervoer is in onze gemeente gericht op zowel het aanleggen, beheren en onderhouden van de fysieke leefomgeving op verkeersgebied als ook het in stand houden en waar mogelijk creëren van een goed functionerend en samenhangend verkeers- en vervoerssysteem in en rond Winsum. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1210 Wegen, straten en pleinen 1211 Verkeersmaatregelen te land 1221 Binnenhavens en waterwegen Beleidskader Collegeprogramma Goede verbindingen met en tussen onze dorpen zijn essentieel. Wij willen het milieu daarbij zo min mogelijk belasten en zetten in op een goed openbaar vervoer (bus, trein en tram) en goede fietspaden. Wij zullen bij de provincie pleiten voor een snelle fietsverbinding (fietspad +) tussen Winsum en Groningen. Wij ondersteunen de uitgangspunten van de Regiovisie Groningen-Assen waarin Winsum als schakelgemeente is gepositioneerd. Voorzien is dat op termijn een regiotram zal bijdragen aan een goede verbinding. Daarbij pleiten wij ook voor een halte in Adorp. Wij zullen dit op de agenda van de Regiovisie Groningen Assen plaatsen. Het onderhoud en de verzorging van het stationsgebied Winsum en de bereikbaarheid van de perrons moet worden verbeterd, met vooral aandacht voor ouderen en gehandicapten. Voor het tracé N361 is door de provincie een gewijzigd voorstel gedaan. Onder andere is de boog vervallen en wordt een eigen bijdrage gevraagd. Er vindt nader onderzoek plaats naar de effecten van de wijzigingen. Zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk in september 2010, zal het collega en raad gevraagd worden een standpunt over het voorstel in te nemen. Bij de reconstructie van wegen zal de toegankelijkheid voor voetgangers in de dorpskom van Winsum worden verbeterd. Burgers kunnen meepraten over inrichting van het Boogplein. De reconstructie van de Onderdendamsterweg heeft de hoogste prioriteit. Verder zal de verkeersveiligheid rond de scholen moeten verbeteren. Wij onderzoeken de mogelijkheid voor autovrije zones rond scholen. Wij gaan daarvoor in overleg met de schoolbesturen en de ouders. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s: Wegenbeheerplan ; Gladheidbestrijding, winterdienst 2010/2011; Kwaliteitsvisie groen Winsum 2010; Plan van aanpak Duurzaam Veilig gemeente Winsum (1998); Duurzaam Veilig Winsum, artikel 15 plan 30 km/h gebieden (1999); Evaluatie Duurzaam Veilig Winsum (2006); Uitvoeringsdocument wegencategorisering (2011)

28 Ontwikkelingen Gesignaleerde ontwikkelingen Het wegenbeheerplan is voor de periode vastgesteld. Op basis van dit plan is het beleid met betrekking tot het onderhoud van de wegen vastgesteld. Dit beleid houdt in dat voor de planperiode alle wegcategorieën minimaal worden onderhouden op het C- niveau volgens de CROW-systematiek. Onlosmakelijk verbonden met het wegenbeheerplan is het uitvoeringsdocument wegencategorisering. Dit document zal nog in 2011 ter vaststelling worden aangeboden aan de gemeenteraad. In dit document is per wegcategorie vastgelegd het snelheidregiem en de inrichting. Tijdens het regulier onderhoud van de wegen zal de inrichting meegenomen worden. De snelheidsregiems zullen daar waar nodig worden aangepast. Landbouwverkeer en aan agrarische activiteiten gerelateerd verkeer wordt als gevolg van bedrijfsintensiveringen en uitbreiding van activiteiten steeds groter, zwaarder en intensiever. Veelal zijn de gebruikte wegen te smal waardoor de verkeersveiligheid in het geding komt. Daarnaast zorgt de zwaardere belasting er voor dat constructief ingrijpen op termijn noodzakelijk wordt. In de praktijk is gebleken dat er zowel intern als extern behoefte is aan incidentele snelheidsmetingen en verkeerstellingen op wegen in de gemeente. Om in deze behoefte te kunnen voorzien is er een verkeersteller met snelheidsmeter aangeschaft. Daarnaast zijn er twee snelheidsattentieborden aangeschaft. De aangeschafte apparatuur zal op basis van prioriteitstelling ingezet worden. Een ontwikkeling op het gebied van het openbaar vervoer is dat de reizigers steeds sneller van informatie worden voorzien. Zo zijn op de stations in de gemeente reizigersinformatiepanelen voor de treinen geplaatst. Bij de herinrichting van het stationsplein in Winsum wordt voor de bussen een zogenaamde DRIS (Digitaal Reizigers Informatie Systeem) geplaatst. In het kader van de Regiovisie Groningen-Assen wordt Winsum als een belangrijk transferium voor de regio gezien. De trein is sneller dan de auto in de stad. Dit voordeel wordt nog vergroot als in de toekomst ook de regiotram komt. Gesignaleerde knelpunten Het toegenomen autobezit en gebruik per huishouden legt een steeds zwaardere claim op de beschikbare (parkeer)ruimte in met name de oude dorpskernen. De breedte van bepaalde wegen buiten de bebouwde kom is niet meer berekend op het huidige gebruik, waardoor in toenemende mate schade aan wegen en bermen ontstaat. Dit levert gevaarlijke situaties op voor de weggebruikers. Wortelopdruk veroorzaakt regelmatig terugkerende schade aan de verharding. Het is noodzakelijk dat er goede verkeerstechnische samenhang is tussen de diverse projecten die in ontwikkeling zijn (Boogplein, Obergum-Noord, bereikbaarheid station Winsum, Winsum West) en geanticipeerd wordt op toekomstige ontwikkelingen (o.a. regiotram). Een duidelijke verkeersvisie op dit terrein ontbreekt. Omdat een goed duidelijk overzicht ontbreekt van de verkeersborden die langs de gemeentelijke wegen staan is het onduidelijk wat de omvang van het aantal borden is en welke borden eventueel overbodig zijn. Door gerealiseerde nieuwe woonwijken en in de toekomst nog te realiseren woonwijken (Winsum-Oost) krijgt De Meeden steeds meer een ontsluitingsfunctie. Door hulpverleningsvoertuigen wordt, door de aanwezigheid van drempels, deze weg als gebruikersonvriendelijk ervaren. Het is dan ook wenselijk dat de functie van de weg opnieuw wordt beoordeeld

29 Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 De gemeente Winsum wil een schakel- en forensengemeente te zijn. Daarom moet de mobiliteit van de inwoners vergroot worden. De gemeente dient een veilig en goed toegankelijke gemeente per fiets, per auto en per openbaar vervoer zijn. Aantal schadegevallen als gevolg van slecht/matig onderhoud goed hoog < Aantal meldingen bij het telefonisch meldpunt met betrekking tot: - verkeersaspecten - Wegen - openbare verlichting - waterwegen - straatmeubilair - gladheidsbestrijding goed goed goed goed goed goed hoog hoog matig matig hoog matig Wat willen we bereiken? Verbetering stationsgebied en de bereikbaarheid van de perrons, met vooral aandacht voor ouderen en gehandicapten. Reconstructie van de Onderdendamsterweg t.b.v. de verkeersveiligheid. Verbeteren van de verkeersveiligheid bij scholen. Zorgdragen voor een dusdanig beheer van het wegenareaal dat de veiligheid blijft gewaarborgd. Inrichting van de wegen alsmede het instellen van het bijbehorende snelheidsregiem volgens het uitvoerend document wegencategorisering. Het terugdringen van schade aan bermen en wegen buiten de bebouwde kom. De inrichting van De Meeden wordt afgestemd op het gebruik. Het verbeteren van het inzicht in de verkeersbordenstructuur. Een duidelijk visie op het gebied van verkeer (inclusief parkeren) in het dorp Winsum. Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering geven aan de vastgestelde verbeteringsmaatregelen en indien financieel haalbaar de realisering van een hellingbaan die aan de normen voldoet. Uitvoering fase 2 (Geert Teislaan tot Schoolstraat). Onderzoeken van de mogelijkheden voor autovrije zones rond scholen. Overleggen met zowel schoolbesturen als met de ouders van leerlingen. Onderhoudsmaatregelen worden afgestemd op het onderhoudsniveau C volgens de CROW-systematiek. Inrichten van de wegen tijdens het regulier onderhoud. Instellen snelheidsregiem volgens uitvoerend document wegencategorisering. Het aanbrengen van passeerstroken. Functie en inrichting van de weg opnieuw beoordelen. Inventariseren van de verkeersborden. Daar waar mogelijk verkeersborden saneren, waarbij gestart wordt in de dorpskernen. Het opstellen van een verkeersvisie

30 Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Loonbetalingen en sociale premies Energie Ov. aankopen/uitbesteding duurz.goederen Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Pachten Overige opbrengsten goederen en diensten Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Totaal baten

31 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Aankopen niet duurzame goederen en diensten V Bij de kadernota is besloten de budgetten voor onderhoud oeverbeschoeiing en onderhoud wegen beide structureel met te verlagen. Voor het toepassen van duurzaam onkruidbeheer is in de kadernota 2011 met ingang van 2012 structureel beschikbaar gesteld. Daarnaast zijn er bedragen die wel in de begroting 2011 staan maar niet in de begroting Zo is in 2011 een bedrag van beschikbaar gesteld voor het verlagen van de bermen en is een bedrag van voor openbare verlichting doorgeschoven vanuit 2010 naar Deze bedragen vinden we dus niet terug in de begroting Kapitaallasten N Niet alleen is sprake van een aantal nieuwe investeringen in 2012 (Boogplein, brug Ripperda en fietspad Baflo- Mensingeweer), maar ook de kapitaallasten van nieuwe investeringen in 2011 als Herinrichting Onderdendamsterweg, toegankelijkheid stations, parkeerplaatsen Obergum-Noord en de openbare verlichting zorgen voor hogere kapitaallasten in Overige verrekeningen van kostenplaatsen N Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige kleine afwijkingen V Totaal V

32 - 30 -

33 DEELPROGRAMMA 1.5 MILIEU Omschrijving van het deelprogramma Een kwalitatief goede woon- en leefomgeving wordt mede bepaald door een duurzame inrichting van de woon- en leefomgeving. Inwoners van de gemeente Winsum merken dat met name als het gaat om de preventie bij het ontstaan en de afvoer van afvalwater en het huishoudelijk afval. Bedrijven hebben met name te maken met milieuvergunningen en meldingen en de controle en handhaving daarvan. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1721 Afvalverwijdering en verwerking 1722 Riolering (gecombineerd) 1723 Milieubeheer 1725 Baten reinigingsrechten en afvalstoffenheffing 1726 Baten rioolheffing (gecombineerd) Beleidskader Collegeprogramma In het milieubeleid staat duurzaamheid voorop. Ons milieubeleid heeft de volgende speerpunten: - Een gedifferentieerd tarief voor afval op basis van gewicht (Diftar). Voorwaarde daarbij is een goed flankerend beleid, waarbij scheiding aan de bron wordt nagestreefd. De burgers mogen er financieel niet op achteruit gaan. De keuze zal gebaseerd zijn op een kosten/batenanalyse, waarbij de belasting voor het milieu één van de weegfactoren zal zijn. - Het streven is om Winsum één van de duurzaamste gemeenten van de provincie te laten zijn. Dat houdt in dat wij, bij voorkeur in BMW-verband, een Milieu Informatie Punt gaan inrichten. We sluiten daarbij aan bij bestaande initiatieven en de ontwikkeling van een dienstverleningsconcept, waarbij de één-loket-gedachte voorop staat. Wij voeren een actief klimaatbeleid door o.a. het toepassen van duurzame energie. Daarbij zullen wij burgers en bedrijven stimuleren om zelf energie op te wekken. - Bij vervanging of nieuwe aanleg van de openbare verlichting op energiebesparende verlichting overgaan. - Bewoners en bedrijven ondersteunen en adviseren bij subsidieaanvragen. De gemeentelijke wet- en regelgeving wordt voor zover deze belemmerend zijn, zo mogelijk bijgesteld zodat duurzame maatregelen sneller en beter doorgevoerd kunnen worden. - Ondersteuning van het platform duurzaam Winsum en andere relevante initiatieven. - Onderzoeken of we in BMW-verband mee kunnen doen aan het landelijke project Duurzaam Inkopen, onder meer Groene Stroom, FSC-hout, Max Havelaar-koffie, producten met Milieukeur. - Er naar streven een gemeente met een Fair Trade -status te worden. - Voor auto s die de gemeente aanschaft kijken naar de belasting voor het milieu en kiezen wij binnen de beschikbare middelen voor auto s die (deels) elektrisch aangedreven zijn, hybride auto s of auto s die rijden op gas en waterstof. - Onderzoeken of het mogelijk is om oplaadpunten voor elektrische auto s en boten in de gemeente te realiseren. Bestaande beleidskaders Riolering en waterbeheer Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) 2010 tot en met 2014; Visie waterplan 2006 en plan van aanpak

34 Afvalverwijdering en verwerking Landelijk Afvalbeheerplan II (LAP II); Afvalstoffenverordening van de gemeente Winsum. Milieubeheer Handhavingsuitvoeringsprogramma (jaarlijks); Beleidskaders integrale handhaving (2003); Handhavingsbeleid omgevingsrecht ; Bodemfunctiekaart (geldig tot 2016); Bodembeleidsplan (geldig tot en met 2013); Plan van aanpak Klimaatbeleid (2004). Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Riolering en waterbeheer Klimaatveranderingen, zeespiegelstijging, bodemdaling en verstedelijking hebben een nieuwe aanpak in het waterbeleid noodzakelijk gemaakt. Omdat water zich weinig aantrekt van grenzen zijn en worden op europees, landelijk en regionaal niveau hierover afspraken gemaakt om de waterhuishouding kwantitatief en kwalitatief te verbeteren en toekomstbestendig te maken. Dit heeft voor de waterkwaliteit al geresulteerd in de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) en de nota Waterbeleid 21 e eeuw (WB21) waar het gaat om waterkwantiteit. Om de hierin geformuleerde doelstellingen in een noodzakelijke gemeenschappelijke aanpak vorm te geven is op nationaal niveau het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) gesloten. Op regionaal en stroomgebiedniveau heeft dit geleid tot het Regionaal Bestuursakkoord Water (RBW) voor Groningen en Noord- en Oost-Drenthe dat ook de gemeente Winsum is ondertekend. In dit RBW is vastgelegd met welke acties, maatregelen, taken en verantwoordelijkheden in 2015 een betaalbaar en robuust waterbeheer voor de toekomst bereikt wordt. Voor de gemeente betekent dit o.a. dat geïnvesteerd moet worden in extra af te koppelen verhard oppervlak, optimalisatie van het rioolstelsel, uitvoering van het waterplan, bepaling van de stedelijke wateropgave en het verlenen van planologische medewerking aan watermaatregelen. Op 1 juli 2011 is het waterketenakkoord voor Groningen en Noord-Drenthe getekend. Dit is een akkoord tussen 30 gemeenten (waaronder Winsum), de twee waterschappen en twee waterbedrijven met als doel het centraal stellen van de burger in één waterketen. De Wet Verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken is op 1 januari 2008 in werking getreden. Deze wet regelt onder meer de nieuwe rioolheffing, de zorgplicht voor afvloeiend hemelwater, de zorgplicht voor het grondwater en de voorkeursvolgorde voor het omgaan met afvalwater bij de milieuvergunningverlening. Op 22 december 2009 is de Waterwet in werking getreden. Een achttal wetten is daarin samengevoegd tot één wet. De Waterwet regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater, en verbetert ook de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. Daarnaast levert de Waterwet een flinke bijdrage aan kabinetsdoelstellingen zoals vermindering van regels, vergunningstelsels en administratieve lasten. Voor de gemeente betekent dit dat alle indirecte lozingen onder gemeentelijk gezag komen te vallen. Daarnaast vervult de gemeente de één-loketfunctie voor het aanvragen van een watervergunning. Voor het overige is er niet veel veranderd, en blijven de waterschappen bevoegd gezag. Afvalinzameling en verwerking Afval wordt steeds meer gezien als grondstof. Diverse deelstromen zijn geld waard, in plaats van dat er betaald moet worden voor de afvoer ervan. Voorbeelden daarvan zijn glas en papier. De gemeente probeert deze deelstromen zoveel mogelijk gescheiden in te zamelen, en haar burgers te stimuleren deze stromen gescheiden aan te leveren

35 Sinds 1 januari 2010 worden de activiteiten van het Vuilverwerkingsbedrijf Noord-Groningen uitgevoerd door Afvalbeheer Noord Groningen BV. Hierin neemt het Vuilverwerkingsbedrijf deel samen met Omrin. Daardoor is het mogelijk sneller en flexibeler te reageren op marktontwikkelingen. De eindafwerking van de stortplaats in Usqert moet in 2017 zijn afgerond. Waarschijnlijk zal dat betekenen dat er dan met afzetcontainers gewerkt gaat worden. Vooruitlopend hierop wordt de hele afvalinzamelstructuur onder de loep genomen. Door het Verpakkingenconvenant dat is afgesloten tussen de verpakkingsindustrie en de overheid komen steeds meer vergoedingen voor gescheiden stromen beschikbaar. In 2010 is daar de inzameling van kunststoffen bij gekomen. Dit convenant loopt eind 2012 af. In de loop van 2012 zal duidelijk worden op welke manier dit een vervolg zal krijgen. Op de gemeentewerkplaats is het ook steeds beter mogelijk om gescheiden stromen aan te bieden. Frituurvet en wit- en bruingoed kunnen daar inmiddels naast KGA worden aangeboden. Als diftar wordt ingevoerd zal ook nadrukkelijk gelet worden op flankerend beleid. Milieuwetgeving Er is een tendens om steeds meer via meldingen af te doen. Onder het Activiteitenbesluit zullen steeds meer bedrijven gaan vallen. Door de komst van het Besluit Bodemkwaliteit kunnen grondtransporten via de computer gemeld worden. Het grootste deel van de agrarische bedrijven in onze gemeente viel en valt nog steeds onder het Besluit Landbouw. De Wabo (wet algemene bepalingen omgevingsrecht) integreert een aantal vergunningstelsels, waardoor de gemeente het eerste aanspreekpunt voor burgers en bedrijven wordt. De dienstverlening zal hieraan worden aangepast. Als gevolg van de Wabo worden Regionale Uitvoeringsdiensten ingericht, die een deel van de milieuvergunningverlening en handhaving op zich zullen nemen. Duurzaamheid Burgers zijn steeds meer gemotiveerd om energiebesparende maatregelen te nemen door de dreiging van stijgende energieprijzen en bewustwording van het broeikaseffect. Een goed voorbeeld van zo n burgerinitiatief is het Lokaal Duurzaam Energiebedrijf Middag- Humsterland, dat door gezamenlijk energie inkopen een schaalvoordeel wil bereiken, en vervolgens in wil zetten op de productie van groene energie. Gesignaleerde knelpunten Riolering en waterbeheer Het Verbreed GRP 2010 t/m 2014 beschrijft de voorgenomen maatregelen en het beleid op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater alsmede het beheer en onderhoud van de riolering. Veel maatregelen uit het VGRP zijn gebaseerd op de theoretische levensduur. Door nader onderzoek, inventarisatie en inspectie wordt gekanteld naar de werkelijkheid. Dit betekent dat onderhouds- en de vervangingsmaatregelen zullen verschuiven ten opzicht van het theoretische model. Afstemming met het wegenonderhoud is daarbij een belangrijk aandachtspunt. Afvalinzameling en verwerking Uit jaarlijkse scheidingsanalyses blijkt dat de gemeente Winsum niet voldoet aan de landelijke scheidingsdoelstellingen uit het LAP (Landelijk Afvalbeheer Plan). Milieuwetgeving Het is nog niet duidelijk wat de totstandkoming van Regionale Uitvoeringsdiensten voor de gemeente Winsum gaat betekenen op het gebied van vergunningverlening en handhaving

36 Duurzaamheid Het is nog onzeker welk beleid de rijksoverheid op het gebied van klimaatbeleid zal gaan voeren, met name welke subsidies te verkrijgen zijn. Duurzaamheidsbeleid in Winsum is ook afhankelijk van externe partijen, bijvoorbeeld de bereidwilligheid van woningcorporaties om te investeren in duurzame woningbouw. In een tijd van bezuinigingen is het risico dat op duurzaamheid bezuinigd wordt, terwijl hier ook juist kansen kunnen liggen. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beïnvloed baarheid Streven Doelstel ling 2011 Realisatie 2010 Herstel en behoud van een gezond milieu, waarbij een duurzame ontwikkeling nagestreefd wordt. Burgers en bedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen in de zorg voor het milieu. Ingezamelde hoeveelheden Aantal kg/inw restafval goed hoog Aantal kg/inw gft-afval goed hoog Scheidingsresultaten (deze worden bepaald op basis van sorteerproeven Eigen doelstelling en zijn indicatief) gerelateerd aan landelijke doelstelling 2 Glas goed hoog 90% 86% 83% Textiel goed hoog 50% 45% 43% Oud papier en karton goed hoog 89% 89% 89% Klein chemisch afval slecht hoog nvt nvt nvt Riolering Calamiteiten rioolstelsel goed hoog Aantal IBA s goed hoog Landelijke doelstellingen staan in het Landelijk Afvalbeheer Plan. De gemeentelijke doelstellingen zijn op basis hiervan, èn op basis van de resultaten in het verleden, geformuleerd. Restafval zou volgens het LAP in 2012 nog maar 193 kilo per inwoner mogen zijn, gft-afval nog 104. Gezien de resulaten in voorgaande jaren, zijn de doelstellingen bijgesteld naar reële waarden. 2 De in het LAP genoemde percentages voor glas en textiel zijn gezien de ontwikkelingen van voorgaande jaren haalbaar. Deze worden overgenomen. Het percentage voor oud papier en karton is volgens het LAP 75%. Aangezien de gemeente beter scoort, wordt het behaalde percentage aangehouden. De percentages worden berekend aan de hand van sorteerproeven. Bij deze sorteerproeven wordt een monster uit het huishoudelijk afval genomen van ongeveer 400 kilo. Aangezien kca maar een heel klein deel van het totale afval uitmaakt (ongeveer 2 kilo), fluctueren deze gegevens heel veel. Eén doosje batterijen kan al een verdubbeling van de hoeveelheid kca te zien geven. Daarom worden geen percentages meer aangegeven voor de hoeveelheid kca

37 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Riolering, waterzuivering en waterbeheer Een betaalbaar en duurzaam water- en Uitvoering Waterplan, maatregelen rioleringsbeheer. Uitvoering geven aan het Verbreed GRP 2010 t/m Opstellen Stedelijke Wateropgave. Hergebruik van regenwater en de mogelijkheden voor het scheiden van afvalwater. Het voldoen aan de basisinspanning: In de 3 e nota op de waterhuishouding (NW3) is vastgelegd dat als onderdeel van een pakket maatregelen om de algemene waterkwaliteit te verbeteren de vuilemissie vanuit rioolstelsels naar het oppervlaktewater met 50% moet worden teruggedrongen. Ook de NW4 gaat hier op in. Afkoppelen schoon verhard oppervlak. Mogelijkheden onderzoeken binnen Duurzaam Bouwen (Winsum-Oost). In 2012 zullen verdere detailaanpassingen aan verschillende stelsels worden uitgevoerd waarmee voldaan wordt aan de wettelijk vereiste basisinspanning en het waterkwaliteitsspoor. Dit betreft met name het afkoppelen van verharde oppervlakten van het rioolstelsel maar ook het verhogen van de waterkwaliteit door baggeren en het verbeteren van de doorspoeling van watergangen. Een rioleringsstelsel waarbij calamiteiten voorkomen worden en de onderhoudstoestand Uitvoering verbreed gemeentelijk rioleringsplan (GRP). van de stelsels op een acceptabel niveau gehouden wordt. Verdere afkoppeling Obergum-Noord Vervanging riolering op basis van actueel Het voldoen aan de algemene regels van de Waterwet waarmee de directe lozingen van huishoudelijk afvalwater op oppervlaktewater wordt gereguleerd. maatregelenplan. Reinigen en Inspecteren rioolstelsels op basis van de meerjaren reinigings- en inspectieplannen. Inmiddels zijn er 85 percelen (in kwetsbaar gebied) van in totaal 348 percelen aangesloten. In 2011 zijn de resterende percelen, geïnventariseerd, beoordeeld en aangeschreven door het waterschap. Percelen die nog niet voldoen aan de lozingseisen wordt de mogelijkheid geboden om op basis van de zelfde condities als bij kwetsbare percelen is gebeurd, een IBA aan te schaffen. Afvalverwijdering en verwerking Een gedifferentieerd tarief voor afval op basis van gewicht. De burgers mogen er financieel niet op achteruit gaan. Milieu is een weegfactor in de kosten/batenanalyse. Samen met de milieudienst de gewogen inzameling in gang zetten. In de aanloopperiode worden wel ter informatie nota s verstuurd, maar vindt verrekening plaats door de afvalstoffenheffing. Deze nota s zijn ter informatie van de burgers, om duidelijk te maken wat het nieuwe systeem inhoudt

38 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? De mogelijkheden voor het aanbieden van gescheiden afvalstromen worden geoptimaliseerd, zodat burgers zelf goed in de hand hebben hoeveel restafval ze nog aanleveren. Winsum één van de duurzaamste gemeenten van de provincie Het voeren van een actief klimaatbeleid, gericht op het toepassen en opwekken van duurzame energie. Winsum ontvangt een rijkssubsidie in het kader van de SLOK (Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven). Uit deze subsidie worden projecten gefinanciers op het gebied van duurzame energie en duurzaam bouwen. Deze projecten zijn gericht op burgers, bedrijven, en eigen gebouwen. Een voorbeeld is het aanbieden van duurzameenergiescans aan boeren. Energiebesparing in openbare verlichting. Bewoners en bedrijven ondersteunen en adviseren bij subsidieaanvragen. Ondersteuning van het platform Samen Duurzaam en andere relevante initiatieven. In BMW-verband deelnemen aan het landelijke project Duurzaam Inkopen. Er naar streven een gemeente met Fair- Trade status te worden. Voor auto s die de gemeente aanschaft de milieuaspecten mee laten tellen. Onderzoeken of het mogelijk is om oplaadpunten voor elektrische auto s en boten te realiseren. In de loop van 2011 is een beleidsplan openbare verlichting gepresenteerd, waarin aandacht voor duurzaamheid en energiezuinigheid. Op basis van dit plan wordt een onderhoudsplan vastgesteld. Op basis hiervan wordt in 2012 en verdere jaren het onderhoud uitgevoerd. Hiervoor wordt onder andere gebruik gemaakt van de diensten van het Informatiepunt Duurzaam Bouwen. Dit verzorgt voorlichting aan burgers, bedrijven en overheden. Dit platform wordt zowel financieel als ambtelijk ondersteund. Het concretiseren van de samenwerking op inkoopgebied binnen BMW-verband. Naast kostenvoordelen en logistieke voordelen is daarbij ook nadrukkelijk aandacht voor duurzaamheid. De benodigde maatregelen worden in kaart gebracht en gekeken wordt naar de uitvoerbaarheid op korte en langere termijn. Eind 2011 is hiervoor een werkgroep in het leven geroepen. In de kosten/batenanalyse bij nieuwe auto s milieuaspecten betrekken naast allerlei praktische randvoorwaarden. Onder andere het rijden op (groen) gas. Aangesloten wordt bij landelijke initiatieven

39 Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Personeel van derden Energie Ov. aankopen/uitbesteding duurz.goederen Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige inkomensoverdrachten Reserveringen 0 0 Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Toegerekende rente Overige verkopen duurzame goederen 0 0 Overige opbrengsten goederen en diensten Belasting op producenten Belasting op inkomen van gezinnen Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) Reserveringen Totaal baten

40 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Aankopen niet duurz ame goederen en diensten V In 2011 was sprake van een aantal incidentele budgetten op het gebied van afval (begeleiding invoering DifTar) en riolering (uitvoering verbreed rioleringsplan). Kapitaallasten N Op grond van het vastgestelde rioleringsplan is in 2012 rekening gehouden met de kapitaallasten van forse investeringskredieten ( ). Met de rentelasten van het investeringsprogramma 2011 geeft dit samen fors hogere kapitaallasten. Overige opbrengsten goederen en diensten V In de kadernota 2011 is besloten om de kwijtscheldingen mee te nemen in de berekening van de bepaling van de kosten van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Met het uitgangspunt van een 100% kostendekkend tarief stijgen de opbrengsten met dit bedrag. Met inbegrip van de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing van ruim stijgt de opbrengst met ,-. Reserveringen V Door de hogere lasten op het gebied van de riolering (saldo hogere lasten en hogere baten) wordt er een groter bedrag onttrokken aan de voorziening vervanging rioleringen. Dit om de 100% kostendekkendheid in stand te houden. Overige kleine afwijkingen V Totaal V

41 DEELPROGRAMMA 2.1 CULTUUR Omschrijving van het deelprogramma Naast de subsidiëring van de openbare bibliotheek vallen het kunst en cultuurbeleid, oudheidkunde en musea en cultureel erfgoed onder dit programma evenals het vormings- en ontwikkelingswerk. Kunst en cultuur behelst voornamelijk de amateurkunst (muziek, theater, dans, cultuurhistorie e.d.). Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1510 Openbaar bibliotheekwerk 1511 Vormings- en ontwikkelingswerk 1540 Kunst en cultuur 1541 Oudheidkunde / musea Beleidskader Collegeprogramma Cultuur heeft waarde in zichzelf, draagt bij aan het imago van de gemeente en maakt de gemeente aantrekkelijk voor oude en nieuwe bewoners waaronder jonge startende kunstenaars. De gemeente Winsum heeft een rijk en gevarieerd cultuurbezit en cultureel leven. Dat moet zo blijven en worden gestimuleerd. Het subsidiebeleid is daar op gericht. Bij besteding van het budget voor culturele activiteiten ligt de prioriteit bij de aanvragen van musea en verenigingen en voor manifestaties en monumenten. Gelet op de moeilijke gemeentelijke financiële positie zal vooral op cofinanciering ingezet worden. Er moet een oplossing komen voor de huisvesting van de VVV en de stichting kinderboekcultuurbezit. Verder ondersteunen wij (jonge) kunstenaars bij het vinden van atelierruimte. De voorziening bibliotheek maakt door onder andere de komst van internet een verandering / vernieuwing door. De bibliotheekvoorziening vervult een belangrijke culturele en educatieve rol en blijft zoveel mogelijk behouden. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s: Schatkamer van het Noorden, Toekomstvisie Winsum; Schetsen kunst- en cultuurbeleid Gemeente Winsum; Visie op het bibliotheekwerk Winsum; Uitvoeringsprogramma restauratiesubsidies; Dorpsvisies (Winsum, Ezinge); Erfgoednota; Bestuursopdracht cultuur. Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Cultuur: Binnen het culturele veld zien we ontwikkelingen van professionalisering. De muziekverenigingen en korpsen binnen de Gemeente Winsum hebben voor hun opleiding een nieuwe stichting opgericht die met een professionele coördinator de kwaliteit wil verhogen. Ook de Jeugdtheaterschool Wonderboom is bezig met verdere professionalisering. Wonderboom wil door het delen van kennis, ervaring en faciliteiten met andere cultuurinstellingen, in een zogenaamd shared service center, het organiserend vermogen van de regio versterken

42 De digitalisering in het bibliotheekwerk gaat gestaag door. Deze ontwikkeling kan van invloed zijn op de vorm van dienstverlening en biedt wellicht kansen tot efficiency. Op Rijksniveau wordt gewerkt aan een nieuwe wetgeving ten aanzien van het bibliotheekwerk. Museum Wierdenland draait goed maar heeft ook behoefte aan verder professionalisering zoals een conservator. De Stichting Kinderboek Cultuurbezit werkt aan concrete verhuisplannen richting Obergumerkerk en Aula. Zij werkt hierbij samen met de Stichting Oude Groninger Kerken en de Begrafenisvereniging Winsum/Obergum. In 2012 wordt een nieuwe Provinciale Nota cultuur ontwikkeld. Dit kan aanleiding zijn tot aanpassingen van het lokale cultuurbeleid. Cultureel erfgoed: Er is een Erfgoedcommissie ingesteld als zelfstandig adviesorgaan van het College. De commissie adviseert gevraagd en ongevraagd het College. Gesignaleerde knelpunten Cultuur: Het structureel bekostigen van professionele krachten is voor de culturele organisaties een knelpunt. Amateurverenigingen en gezelschappen zijn kwetsbaar op het organisatorisch gebied. De Provincie Groningen bezuinigt fors op haar uitgaven voor cultuur. De nieuwe cultuurnota van de Provincie moet hier uiteindelijk duidelijkheid over geven, maar het heeft invloed op het cultuurbeleid op gemeentelijk niveau. Wanneer de stijging van het aantal leerlingen in de amateurkunst doorzet zal het beschikbare budget voor cultuur niet meer toereikend zijn. In de bestuursopdracht Cultuur wordt aan bovenstaande punten aandacht besteed. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Het stimuleren van de deelname van kinderen en jongeren aan diverse uitingsvormen van kunst en cultuur, zoals theater, amateurkunst, literatuur, cultuurhistorie, muziek, beeldende kunst. Aantal lidmaatschappen bibliotheek goed middel volwassen Aantal lidmaatschappen bibliotheek goed middel jeugd tot 18 Aantal bezoekers website bibliotheek goed middel Aantal bezoekers activiteiten goed middel (cultuur, educatief) in de bibliotheek Aantal leerlingen< 18 jaar goed middel gesubsidieerde muziekkorpsen Aantal leerlingen muziekschool Noord goed middel Akkoord < 18 jaar Aantal leerlingen < 18 jaar goed middel gesubsidieerde toneelverenigingen Aantal bezoekers museum Wierdenland Volwassenen + Kinderen tot 18 jaar goed middel

43 Wat willen we bereiken? Stimulering van een rijk en gevarieerd cultuurbezit en cultureel leven. De bibliotheekvoorziening behouden en haar culturele en educatieve functie versterken. Het gebruik van de bibliotheekvoorziening vergroten met name door inwoners in achterstandsituaties. Een erfgoedcommissie die goede adviezen kan geven. Erfgoedbeleid (monumenten en archeologie) goed regelen. Kinderboek Cultuurbezit in nieuwe huisvesting. Wat gaan we daarvoor doen? De subsidie voor culturele organisaties richten op stimulering deelname kinderen en jongeren aan kunst en cultuur. Door middel van invoering van beleidsgestuurde contractfinanciering meer sturing geven aan de invulling van de verschillende functies van de bibliotheek. Biblionet opdracht geven om activiteiten te ontwikkelen gericht op meer deelname van mensen in achterstandsituaties. Biblionet opdracht geven activiteiten te ontwikkelen gericht op de niet-gebruikers /niet-leden van de bibliotheek. Biblionet opdracht geven diensten te vernieuwen gericht op oa. online-diensten en bezorgdiensten. Organisatie rondom Erfgoedcommissie goed regelen. Inhoudelijke ambtelijke begeleiding van de commissie. Verband leggen tussen monumentencommissie en erfgoedcommissie. Erfgoedverordening vaststellen die de monumentenverordening van 1994 vervangt. Waar nodig faciliteren we de samenwerking met de Stichting Oude Groninger Kerken en de Begrafenisvereniging en SKC Verkopen van de Aula aan SOGK wanneer de haalbaarheid van het totale plan is onderzocht door SOGK. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma

44 Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Energie Ov. aankopen/uitbesteding duurz.goederen Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige inkomensoverdrachten Reserveringen 0 0 Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Toegerekende rente Huren Totaal baten Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Kapitaallasten V In verband met het wegvallen van de kapitaallasten van een deel van de inventaris (boekwaarde volledig afgeschreven) van het museum Wierdenland, zijn de kapitaallasten in 2012 lager dan in Overige verrekeningen van kostenplaatsen N Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige kleine afwijkingen N Totaal N

45 DEELPROGRAMMA 2.2 ONDERWIJS Omschrijving van het deelprogramma Goed onderwijs is één van de sleutels tot maatschappelijk succes. Dit programma geeft aan hoe wij deze zorg inhoudelijk gestalte geven op grond van de wettelijke taken en de geformuleerde beleidsuitgangspunten en hoe de randvoorwaarden (huisvesting) zo goed mogelijk kunnen worden gecreëerd. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1420 Openbaar basisonderwijs, excl. huisvesting 1421 Openbaar basisonderwijs, huisvesting 1422 Bijzonder basisonderwijs, excl. huisvesting 1423 Bijzonder basisonderwijs, huisvesting 1443 Bijzonder voortgezet onderwijs, huisvesting 1480 Gemeenschappelijke baten en lasten onderwijs Beleidskader Collegeprogramma Goed onderwijs voor iedereen wordt steeds belangrijker om volwaardig mee te kunnen draaien in de samenleving. De startsituatie en het verloop van de schoolcarrière kan per leerling sterk verschillen. Schooluitval voorkomen en een diploma behalen, behoren tot de belangrijkste speerpunten. Het waddenmodel voorziet hierin en wordt gecontinueerd Discriminatie en intimidatie, drugs- en alcoholgebruik zijn onderwerpen die op de scholen aan de orde moeten komen. De samenwerking tussen peuterspeelzalen, kinderopvang en basisscholen wordt gestimuleerd om een integrale aanpak te bewerkstelligen voor de kinderen die een taalachterstand hebben en/of sociaal niet vaardig zijn. Wij zijn voorstander van brede scholen waarin zoveel mogelijk voorzieningen onder één dak worden gehuisvest. In de zgn. brede scholen zijn voorzieningen zoals overblijfmogelijkheden, voor- en naschoolse opvang maar ook culturele- en sportieve activiteiten makkelijker op te zetten. Ook vinden wij dat het bijzonder en het openbaar onderwijs, met behoud van eigen identiteit, daarbij meer dienen samen te werken. De gemeente gaat daarover afspraken maken met de besturen van de overkoepelende organisaties voor primair en voortgezet onderwijs in Noord Groningen. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s: Verordening huisvesting onderwijs gemeente Winsum; Verordening leerlingenvervoer gemeente Winsum; Subsidiekader schoolbegeleiding (juli 2008); Subsidiekader Taalonderwijs aan allochtone leerlingen (juli 2008); Integraal Huisvestingsplan gemeente Winsum; Convenant Zorg Advies Team Noord-Groningen (ZAT); Beleidsnotitie Wet OKE; Bestuursopdracht onderwijs

46 Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Uitvoering wet OKE samen met De Marne en Bedum in 2012 (en verder) Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de toezicht op en handhaving van de kwaliteit van de peuterspeelzalen en de kinderopvang en de voorschoolse educatie. In het kader van het gebiedsprogramma Noordwest Groningen Samenwerken aan sociale duurzaamheid is in 2011 een gezamenlijke beleidsvisie op de wet Ontwikkeling door kansen en Educatie (wet OKE) ontwikkeld door de gemeenten Bedum, De Marne en Winsum en Eemsmond. Vanaf 2012 zullen BMW de actiepunten vanuit een gezamenlijke uitvoeringsnotitie waar mogelijk gezamenlijk uitvoeren. De Lokale Educatieve Agenda en de Regionale Educatieve Agenda De Lokale Educatieve Agenda (LEA) is een instrument voor gemeenten, schoolbesturen en andere partners om in meer gelijkwaardige verhoudingen afspraken te kunnen maken over het onderwijsen jeugdbeleid. In Winsum staat in 2012 de spreidingsproblematiek schoolvoorzieningen, uitvoering Wet OKE (VVE) en invoering CJG op de agenda. De BMW-E gemeenten bespreken in 2012 op de Regionale Educatieve Agenda demografische verschuivingen in relatie tot spreidingsbeleid van voorzieningen en zorg in en om het onderwijs. (Passend onderwijs) ZAT en Centrum voor Jeugd en Gezin Het Zorg Advies Team Noord Groningen (ZAT) gaat onderdeel uitmaken van de backoffice van het CJG. Omdat het ZAT in een behoefte en het basisonderwijs, kinderopvang, peuterspeelzalen en Ouder- en Kindzorg de weg naar het ZAT goed wisten te vinden, worden de positieve elementen van het Zat meegenomen in het plan voor de backoffice van het CJG. De backoffice CJG is in 2012 gereed. Integrale kindvoorzieningen In de regio Noord Groningen vinden experimenten / pilots plaats voor geïntegreerde kindvoorzieningen welke opvang en onderwijs bieden aan kinderen tussen 0 en 12 jaar. Het schoolbestuur L&E heeft haar eigen visie ontwikkeld op de geïntegreerde kindvoorziening. Zij is hierover in gesprek met de gemeente. Gesignaleerde knelpunten Krimpende bevolking Delen van de provincie Groningen worden in de komende jaren geconfronteerd met een afnemende bevolking. Volgens de prognoses van het CBS zal het inwonertal van de gemeente Winsum afnemen van in 2010 naar in Dit betekent voor de Gemeente Winsum een lichte afname van de totale bevolking. Demografische ontwikkelingen in de gemeente Winsum laten ook zien dat het leerlingenaantal in het basisonderwijs tussen nu en 2025 zal dalen met 18% (Bron: Planningsverband Groningen). Bewustwording en belangstelling voor de problematiek en de gevolgen zijn inmiddels ingezet in landelijke, provinciale en regionale beleidsvoornemens. Krimp in relatie tot huisvesting basisscholen Winsum Daling van het leerlingaantal heeft gevolgen voor de exploitatie van schoolgebouwen voor met name basisonderwijs in Winsum. Om betaalbaar, bereikbaar en kwalitatief goed onderwijs blijvend aan te bieden is vergaande samenwerking tussen de verschillende voorzieningen zoals primair onderwijs van verschillende denominaties, peuterspeelzaal en kinderopvang, noodzakelijk. Op grond van gezamenlijke belangen zullen alle betrokken partijen zich moeten buigen over toekomstig huisvestingsbeleid

47 Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2010/2011 realisatie 2009/20 10 Het terugdringen van het aantal vroegtijdig schoolverlaters Aantal vroegtijdig schoolverlaters in Gemeente Winsum in het VO goed middel Wat willen we bereiken? Bezuinigen op onderwijsuitgaven mbt; schoolbegeleiding en de exploitatievergoeding voor schoolbestuur L&E. Bestuursopdracht onderwijs. Samenwerking tussen peuterspeelzalen, kinderopvang en basisscholen stimuleren en faciliteren. Samenwerking tussen bijzonder en openbaar onderwijs stimuleren. Integrale aanpak voor kinderen die een (taal-)achterstand hebben en/of sociaal niet vaardig zijn. De gebouwenkwaliteit in het primair onderwijs voor de lange termijn op een verantwoord niveau handhaven. Wat gaan we daarvoor doen? Notitie over schoolbegeleiding wordt opgesteld met daaraan gekoppeld de mogelijkheden om hier op een bezuiniging door te voeren. Het LEA (Lokaal Educatieve Agenda) wordt gebruikt om dit te bespreken. De mogelijkheden worden onderzocht om de exploitatievergoeding aan L&E af te bouwen en hiermee een bezuiniging in te realiseren. In het LEA (overleg tussen scholen, peuterspeelzaal- en kinderopvang organisaties) worden afspraken gemaakt en gezocht naar mogelijkheden voor verdere samenwerking en gezamenlijke aanpak. In het LEA worden ook afspraken gemaakt met de besturen van de overkoepelende organisaties voor primair en voortgezet onderwijs in Noord Groningen met betrekking tot o.a. huisvesting. In samenwerking met basisonderwijs, peuterspeelzaal, kinderopvang en JGZ (via LEA), wordt een dekkend aanbod van voorschoolse educatie aangeboden aan alle doelgroepkinderen. Beleidsontwikkeling voor geïntegreerde kindvoorzieningen, samen met schoolbesturen primair/voortgezet onderwijs en peuterspeelzaal- en kinderopvangorganisatie(s). Met L&E onderzoeken of een geïntegreerde kindvoorziening in het dorp Winsum tot de mogelijkheden behoort. Is het wenselijk en haalbaar?

48 Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Loonbetalingen en sociale premies 0 0 Sociale uitkeringen personeel Personeel van derden Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Sociale verstrekkingen in natura Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Vergoeding voor personeel 0 0 Overige opbrengsten goederen en diensten Inkomensoverdrachten van het Rijk Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Reserveringen 0 0 Totaal baten

49 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Overige verrekeningen van kostenplaatsen N Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige kleine afwijkingen N Totaal N

50 - 48 -

51 DEELPROGRAMMA 2.3 VOLKSGEZONDHEID & MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING Omschrijving van het deelprogramma Tot het deelprogramma volksgezondheid en maatschappelijke ondersteuning behoren die onderdelen van de gezondheidszorg en het openbaar bestuur die zich richten op ziektepreventie, de bescherming en bevordering van de gezondheid van de gehele bevolking of van groepen binnen de bevolking. Onder het deelprogramma vallen verder de individuele Wmo-voorzieningen die het zorgloket gemeente verstrekt, het Algemeen Maatschappelijke Werk, het Centrum voor Jeugd en Gezin en het beleid ten aanzien van begraven en begraafplaatsen. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1620 Maatschappelijke begeleiding en advies 1622 Huishoudelijke verzorging 1652 Individuele voorzieningen 1714 Openbare gezondheidszorg 1715 Centra Jeugd en Gezin (jeugdgezondheid) 1716 Centra Jeugd en Gezin (onderdeel WMO) 1724 Lijkbezorging 1732 Baten begraafplaatsrechten Beleidskader Collegeprogramma De overheid heeft de afgelopen jaren een toenemend beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van hulpbehoevende groepen inwoners zoals ouderen en gehandicapten. Het persoonsgebonden budget is bedoeld om mensen zelf de benodigde zorg te laten inkopen en zelf keuzes te maken. Maar de organisatie van de zorg is voor burgers ondoorzichtig. Waar mogelijk dient de gemeente de mensen die ten onrechte geen ondersteuning krijgen op te zoeken en te adviseren. Ook de mensen die de AWBZ gefinancierde zorg kwijtraken dienen op de hoogte gebracht te worden van de gemeentelijke en andere voorzieningen. Mensen die hulp nodig hebben, mogen niet de weg kwijt raken in een warboel van procedures. Er moet gewaakt worden voor misbruik van het persoonsgebonden budget. Hulpbehoevende mensen zijn, behalve van professionele zorgorganisaties, vaak ook afhankelijk van mantelzorg van familie en anderen. De begeleiding van de mantelzorgers vraagt extra inzet van de gemeente, want zij vormen een steeds belangrijkere schakel in de steeds meer door bezuinigingen getroffen zorg. In meerdere kernen dienen steunpunten en/of bijeenkomsten voor mantelzorgers te komen. Dit geldt tevens voor de vrijwilligers. Om voldoende vrijwilligers te houden zal dit werk voldoende gestimuleerd en gefaciliteerd moeten worden. Wij zien daarbij een belangrijke rol en functie voor onze dorpshuizen weggelegd. Verder zal naar de mogelijkheid gekeken moeten worden om werkloze inwoners vrijwilligers werk te laten doen. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s: Gezondheidsprofiel Winsum, GGD 2006; Nota Lokaal Gezondheidsbeleid, 2003; Raadsbesluit preventie jongeren en alcohol april 2008; Verordening individuele voorzieningen 2011; Financieel besluit individuele verstrekkingen 2010; Verstrekkingenboek individuele verstrekkingen 2008; Raadsbesluit consultatiebureaus november 2006; Nota begraven en begraafplaatsen in Winsum, 2011;

52 WMO-beleidsplan ; Notitie Centrum voor Jeugd en Gezin in BMWE-gemeenten, Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen - Het Rijk gaat de functiebegeleiding uit de AWBZ overhevelen naar de gemeenten (lees de WMO) omdat deze ondersteuning beter en efficiënter dichtbij de klant (de burger) geregeld kan worden. Dit vindt zijn uiteindelijke beslag in De gemeente start nu al met de voorbereidingen hierop. We zullen hier het komende jaar beleid op ontwikkelen en regie voeren. - Het Rijk wil ook een scheiding van wonen en zorg. De wooncomponent wordt uit de AWBZ gehaald. Alleen de zorg wordt nog bekostigd door de AWBZ. Gevolg op termijn is het verdwijnen van de verzorgingshuisplaatsen. Mensen zullen hierdoor langer thuis blijven wonen met zorg en ondersteuning aan huis. Dit heeft invloed op de vraag naar WMOvoorzieningen. - Demografische ontwikkelingen zoals bevolkingsdaling, vergrijzing en ontgroening hebben gevolgen voor het voorzieningenniveau, woonsituaties van mensen, maatschappelijke participatie en zorg en welzijn. Ook in het WMO-beleid moeten we rekening houden met deze ontwikkelingen. - De Kanteling: De WMO gaat uit van de eigen kracht en verantwoordelijkheid van de burger. De sociale omgeving krijgt een grotere rol. We gaan kantelen, dat wil zeggen van claim- en aanbodgericht werken (voorzieningen en hulpmiddelen leveren) naar vraag- en resultaatgericht werken (gericht op participatie en zelfredzaamheid. - Door de decentralisatie van de jeugdzorg krijgt de gemeente er op termijn belangrijke taken en verantwoordelijkheden bij. Het gaat hier om de geestelijke gezondheidszorg voor jeugdigen (de jeugd-ggz), de provinciale jeugdzorg, de gesloten jeugdzorg, de jeugdreclassering, de jeugdbescherming en de zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke handicap (de jeugd LVG). De Centra voor Jeugd en Gezin krijgen een belangrijke rol als toegangspoort voor alle vormen van jeugdzorg. Gesignaleerde knelpunten Door vergrijzing wordt verwacht dat het beroep op de WMO-voorzieningen groter wordt. De overheveling van taken van het Rijk naar de gemeente (AWBZ, Jeugdzorg) vraagt veel van de gemeente. Het is nog niet duidelijk op welk schaalniveau deze ontwikkeling wordt opgepakt en welke middelen de gemeente hiervoor krijgt van het Rijk. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Het stimuleren van ziektepreventie, de bescherming en bevordering van de gezondheid van de gehele bevolking of groepen binnen de bevolking. Aantal voorlichtingsacties goed hoog Het bieden van ondersteuning aan inwoners om de zelfredzaamheid en zelfstandigheid te herstellen, te behouden en te bevorderen. Aantal behandelde aanvragen zonder goed middel externe indicering Aantal behandelde aanvragen met goed middel externe indicering Aantal verstrekkingen huishoudelijke verzorging goed laag

53 Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Aantal verstrekte vervoersvoorziening goed laag Aantal verstrekte rolstoelen goed laag Aantal verstrekte woonvoorzieningen goed laag Aantal aanvragen afgehandeld binnen goed hoog 98% 90% 96,6% de daarvoor gestelde termijn Het bieden van een samenhangend pakket voor de zorg voor jongere kinderen en hun ouders. Opkomstpercentage bij arts consultatiebureau goed middel 95% 97% 87% Opkomstpercentage bij goed middel 95% 96% 80% verpleegkundige consultatiebureau Een vangnet vormen voor inwoners die zich niet zelf kunnen redden Aantal clienten maatschappelijk werk goed middel 100 nb 112 Aantal meldingen in het OGGznetwerk goed laag 50 nb 54 Aantal meldingen huiselijk geweld goed laag 10 nb 11 Vroegsignalering en ondersteuning door het Centrum voor Jeugd en Gezin Aantal vragen opvoeden en opgroeien goed middel 50 nb - bij de frontoffice CJG Aantal besproken casussen in de backoffice CJG goed laag 15 nb 5* + 14** * ZAT Noord Groningen: 5 casussen in ** Zorg voor Jeugd Groningen: 14 keer start zorgcoördinatie in 2010 Wat willen we bereiken? Versterken van de eigen kracht van bewoners. De zelfredzaamheid van bewoners vergroten. Een vangnet vormen voor inwoners die zich niet zelf kunnen redden. Wat gaan we daarvoor doen? Kantelen: Op zoek naar de vraag achter de vraag en het sociale netwerk betrekken in het zoeken naar oplossingen. Het zorgloket wordt uitgebouwd tot participatieloket. Een communicatietraject wordt ingezet dat een omslag in denken van de burger moet bewerkstelligen. De uitvoerende instanties kantelen mee. Wij voeren daarop de regie. Verstrekken van individuele voorzieningen Het algemeen maatschappelijk werk (AMW) als laagdrempelige voorziening in stand houden. Het AMW outreachend te werk laten gaan om zorgmijders te bereiken (binnen OGGZverband). Het OGGz-netwerk versterken. Beleid maken op toekomstige overheveling van functie begeleiding uit de AWBZ. Met zorgaanbieders in gesprek over hoe de huidige cliënten die begeleiding krijgen, in de toekomst het beste ondersteund kunnen worden

54 Wat willen we bereiken? Vragen over opvoeden en opgroeien zo snel mogelijk beantwoorden en risicojongeren en hun gezinnen zo snel mogelijk adequate hulp en ondersteuning bieden. Individuele WMO-voorzieningen vertrekken binnen huidige financiële kader. Zorgdragen voor optimale voorwaarden voor het maken van gezondheidsbevorderende keuzes. Een samenhangend pakket voor zorg voor jongere kinderen en hun ouders. Wat gaan we daarvoor doen? De frontoffice van het CJG versterken (website, inlooppunten en telefonische advisering). Het backoffice overleg CJG doorontwikkelen. Het AMW en de GGD maken deel uit van de frontoffice van het CJG en nemen deel aan het backoffice overleg waarin casussen worden besproken. In samenwerking met andere gemeenten de decentralisatie van de jeugdzorg voorbereiden. Invoeren eigen bijdrage waar wettelijk mogelijk en politiek wenselijk. Ontwikkeling lokaal gezondheidsbeleid aansluitend op de provinciale basisnota Gezondheid. De GGD organiseert voorlichtingsbijeenkomsten om de gezondheid van jonge kinderen en hun ouders te bevorderen. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma

55 Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Personeel van derden Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Sociale verstrekkingen in natura Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige inkomensoverdrachten 0 0 Reserveringen 0 0 Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Toegerekende rente Vergoeding voor personeel 0 0 Huren 0 0 Overige opbrengsten goederen en diensten Inkomensoverdrachten van het Rijk Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Reserveringen 0 0 Totaal baten Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Inkomensoverdr.aan overheid (niet-rijk) N Naast een aantal kleine afwijkingen is bij de kadernota 2011 met ingang van 2012 een bedrag van beschikbaar gesteld voor de openbare geestelijke gezondheidszorg en een bedrag van voor het uitvoeren van Eigen Kracht Conferenties. Overige verrekeningen van kostenplaatsen N Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige opbrengsten goederen en diensten V In de kadernota 2011 is besloten meer evenwicht aan te brengen tussen de kosten en inkomsten voor begraven. Verhoging van de tarieven vergroot de inkomsten met Overige kleine afwijkingen V Totaal N

56 - 54 -

57 DEELPROGRAMMA 2.4 SOCIALE ZAKEN EN WERK Omschrijving van het deelprogramma Dit programma betreft de ondersteuning van burgers die niet zelfstandig kunnen voorzien in de noodzakelijke kosten van levensonderhoud, de re-integratie van burgers richting de arbeidsmarkt en de inburgering van vreemdelingen. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1610 Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen 1611 Werkgelegenheid 1614 Gemeentelijk minimabeleid Vreemdelingen 1623 Participatiebudget Beleidskader Collegeprogramma Iedereen heeft tenminste recht op een zodanig niveau van bestaanszekerheid dat men volwaardig aan de samenleving kan deelnemen. Iedereen moet er op kunnen rekenen dat de overheid, haar instellingen en medewerkers, haar inwoners met respect bejegent; respect dat de overheid van de burgers mag terugverlangen. Werk is ontzettend belangrijk voor mensen. Het verschaft niet alleen inkomen, maar draagt ook bij aan eigenwaarde en sociale contacten. Wij zullen daarom in blijven zetten voor het scheppen en in stand houden van werkgelegenheid en het bestrijden van werkloosheid. Er moet actief ondersteuning plaatsvinden, bijvoorbeeld bij het aanvragen van extra vergoedingen en het geven van informatie over mogelijke instrumenten zoals loonkostensubsidies. Wij zullen van de werkzoekenden een zwaardere inzet vragen om dit beleid te laten slagen. Voor sommige individuele mensen en/of groepen mensen is het, ondanks alle eigen inspanningen, financieel niet mogelijk volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Binnen vastgestelde kaders worden zij in de gelegenheid gesteld om gebruik te maken van het participatiefonds om maatschappelijke activiteiten te ontplooien. De gemeente stimuleert kinderopvang voor alleenstaande ouders zodat zij zich beschikbaar kunnen stellen voor de arbeidsmarkt. De gemeente zal, in samenwerking met opleidingen, lokale ondernemers, de Kamer van Koophandel en andere partners, zoveel mogelijk stagemogelijkheden voor jongeren realiseren. Dit geldt ook voor extra stages binnen de gemeentelijke organisatie. Om de afstand letterlijk en figuurlijk zo gering mogelijk te houden voor werkzoekenden en degenen die op ondersteuning van de gemeente zijn aangewezen, is een blijvende voorziening van het UWV in Winsum zeer gewenst. Het streven is om op termijn de loketten WMO en Sociale Zaken en Werkgelegenheid samen met andere vormen van publieke dienstverlening te integreren in één loket. In het gemeentelijk personeelsbeleid krijgen de mensen met een arbeidshandicap zo mogelijk speciale aandacht en vult de gemeente door het in dienst nemen van gehandicapten de gewenste voorbeeldfunctie in. Bestaande beleidskaders - Beleidsplan Sozawe 2009/2010; - Handhavingbeleidsplan Sociale Zaken; - Debiteurenbeleidsplan; - Ketenjaarplan 2010; - De Wet Werk en Bijstand (Wwb); - Wet Inburgering (WI); - Wet Sociale Werkvoorziening; - Modernisering WSW; Visie document WSW

58 Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen In de programmabegroting voor 2011 werd de verwachting uitgesproken dat de recessie in 2011 over het hoogtepunt heen zal zijn en dat de forse groei van het klantenbestand WWB zal gaan stabiliseren. Gelukkig is de groei niet fors geweest. Er was sprake van een geleidelijke groei van het bestand en halverwege 2011 heeft de groei zich op dat moment gestabiliseerd. Voor 2012 voorspelt het CPB in september 2011 een groei van de Nederlandse economie van 1% en een stabilisering van de werkloosheid op 4¼ %. Dit zijn uiteraard landelijke cijfers. Per regio en gemeente kan dit verschillen. Waar alle gemeenten mee te maken krijgen, zijn de bezuinigingen. De overkoepelende vereniging van sociale diensten (Divosa) verwoordt het als volgt: Het snoeimes snijdt diep. De komende 4 jaar daalt het Participatiebudget naar 1/3 e deel van het oorspronkelijke budget. Voor 2012 wordt het Participatiebudget al gehalveerd. Daarnaast krijgen gemeenten te maken met bezuinigingen op de Sociale Werkvoorziening. Als de plannen doorgaan daalt dit budget de komende jaren naar 2/3 e deel van het oorspronkelijke budget. Wel is er incidenteel geld beschikbaar gesteld voor de herstructurering van de Sociale Werkvoorziening. Het UWV wordt door bezuinigingen gedwongen om zich terug trekken op uiteindelijk 30 werkpleinen, de zogenaamde 30+ vestigingen. Afhankelijk van de keuzes die gemeenten maken, zal een lokale vorm van een werkplein kunnen blijven bestaan. De gemeenten Bedum, de Marne, Winsum en Eemsmond hebben eind 2010 besloten om het werkplein Winsum tot 2015 te handhaven. Naast de bezuinigingen zullen de gemeenten worden geconfronteerd met nieuwe ontwikkelingen en opdrachten. Per 1 januari 2012 verdwijnt de Wet Investering Jongeren. De WIJ wordt opgenomen in de WWB. Binnen de WWB zal een nieuwe definitie van het begrip huishouden worden geïntroduceerd met verstrekkende gevolgen voor die huishoudens waar meerdere inkomens binnenkomen. Verder wordt in 2012 de voorbereiding van de Wet Werken naar Vermogen (geplande ingangsdatum 1 januari 2013) ter hand genomen. Daarin zal ook de re-integratie van de Wajong (jonggehandicapten) aan de gemeenten worden opgedragen. Er staat veel te gebeuren. Als we kijken naar de verschillende onderdelen dan wordt duidelijk dat budgetten krimpen. Dat wordt op het beleidsterrein Sociale Zaken en Werk met name zichtbaar bij het Participatiebudget en de Sociale Werkvoorziening. De doelgroep van Sociale Zaken krijgt ook te maken met bezuinigingen op andere beleidsterreinen, zoals de Zorg en WMO. Om de dienstverlening aan de klanten zo goed mogelijk op peil te houden, is het meer dan voorheen noodzaak om met de verschillende publiek gefinancierde ketenpartners samen te werken. In de herfst van 2011 zal samen met bestuurders, beleidsmedewerkers, uitvoerende medewerkers en management een bijeenkomst worden georganiseerd met als doel: - alle ontwikkelingen in kaart te brengen - een toekomstvisie te ontwikkelen op het beleidsterrein Sociale zaken en Werk tot afspraken te maken op welke manier de bezuinigingen kunnen worden opgevangen, waarbij de dienstverlening aan de klant zo optimaal mogelijk blijft - veel meer de samenwerking te zoeken voor een efficiëntere en effectievere dienstverlening Het is noodzaak om samen met Ability uitvoering te geven aan de re-integratie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Uit deze bijeenkomst zullen nadere voorstellen worden

59 ontwikkeld voor de jaren Als we goed kunnen samenwerken in de gehele keten van werk, inkomen en zorg dan kan het ook met minder middelen. De inzet van kostbare instrumenten als gesubsidieerde arbeid en loonkostensubsidies is dan niet meer betaalbaar. Goede diagnose, samenhangende begeleiding en activiteiten ondernemen met behoud van uitkering, zoals stages en werkervaringsplekken, zullen vooral worden ingezet. In 2012 willen we op 3 niveaus de werkzaamheden gaan uitvoeren. Des te groter de afstand tot de arbeidsmarkt, des te beter wij de klant willen leren kennen. Dat zal in de visiebijeenkomst nog nader worden uitgewerkt, maar de ingezette richting zal de volgende zijn, waarbij we bij de onderdelen b en c de begeleiding meer in de buurt van de klant willen organiseren: a. Werkplein Winsum voor: i. arbeidsbemiddeling ii. vacatureoverzichten/vacatureservicepunt iii. jobhunting iv. aanvraag inkomen en werk v. Steunpunt vrijwilligers vi. Werkgeversbenadering b. Werkleeromgeving: i. werkervaringsplekken bij werkgevers/ability ii. Kwalificeren met certificaten van erkende leerbedrijven, waaronder Ability iii. Opleidingen (ROC) iv. Stageplekken v. Combinaties van hiervoor genoemde mogelijkheden vi. De begeleiding van deze cliënten willen we zoveel mogelijk op locatie organiseren. c. Dorps- en buurtgewijs werken i. Vrijwilligerswerk ii. Activering iii. Participatieprojecten in dorps- en buurthuizen iv. Ketensamenwerking v. De begeleiding van deze cliënten willen we zoveel mogelijk op locatie organiseren. Tenslotte: de samenvoeging van de afdeling Sociale Zaken van de gemeente Bedum met de afdeling SoZaWe de Marne & Winsum zal naar verwachting per 1 januari 2012 worden gerealiseerd. De samenwerking met de gemeente Eemsmond op het gebied van Werkplein, werkgeversbenadering en Sociale Werkvoorziening wordt gecontinueerd en waar mogelijk geïntensiveerd. Gesignaleerde knelpunten Naar verwachting wordt het re-integratie budget dat jaarlijks door het Ministerie van Sociale Zaken aan gemeenten beschikbaar wordt gesteld in 2012 aanzienlijk verminderd. We houden rekening met een daling van ca. 50%. Dat betekent dat er minder geld beschikbaar is voor activiteiten op het gebied van re-integratie. We moeten derhalve weloverwogen keuzes maken met betrekking tot waar we de beschikbare middelen voor inzetten. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Vermindering van het aantal personen in de gemeente Winsum dat afhankelijk is van een uitkering in het kader van de Wet Werk en Bijstand, BBZ, IOAW en IOAZ. Aantal personen WWB goed middel

60 Wat willen we bereiken? Het uitkeringsbestand daalt met 2%. Nieuwe uitkeringsgerechtigden doen binnen een week mee aan activiteiten. re-integratietraject voor ieder die binnen 2 jaar naar regulier werk kan. klanten met grotere afstand tot arbeidsmarkt zijn maatschappelijk actief. minima maken gebruik van voorzieningen. Wat gaan we daarvoor doen? Verminderen instroom door goede verwijzing, snelle arbeidsbemiddeling, plaatsing en hoogwaardig handhaven. Deelname aan regionale projecten (aanpak jeugdwerkloosheid, Eemshaven). Effectieve werkgeversbenadering in samenwerking met Werkplein Eemsdelta. Gerichte werkgeversbenadering en matching van klanten vanuit het VacatureServicePunt, waarbij gebruik wordt van de bestaande samenwerkingsverbanden (Noord-Groningen voor aanpak Jeugdwerkloosheid en de combinatie Werkplein Eemsdelta/Winsum) en alle andere mogelijkheden in de regio.de andere mogelijkheden zijn de lokale werkgevers, maar uiteraard ook grotere werkgevers zoals in de stad Groningen en de Eemshaven. Snelle intake en bepaling van aanbod. Samen met Ability en werkgevers werkleeraanbod ontwikkelen. Met de bestaande instellingen werkleeraanbod in omgeving van klant ontwikkelen en aanbieden. Screenen bestand op onderscheid binnen 2 jaar naar werk en niet binnen 2 jaar naar werk. Gericht aanbod aan klant die binnen 2 jaar naar regulier werk kan. Steunpunt vrijwilligers. Maatschappelijke stages Stimuleren van klanten voor ontwikkelen van eigen activiteiten. Actief informeren van burgers. Ketenpartners informeren en minima laten ondersteunen bij aanvraag

61 Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Personeel van derden Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdrachten aan het Rijk 0 0 Sociale uitkeringen in geld Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige inkomensoverdrachten Reserveringen 0 0 Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Inkomensoverdrachten van het Rijk Baten vergoedingen & verhaal soc.uitk Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Totaal baten

62 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Sociale uitkeringen in geld V In de begroting 2012 zijn we uitgegaan van de prognose zoals we die hebben gedaan in de kadernota Dit houdt in dat we uitgaan van een daling van het aantal bijstandsklanten en een daling van de rijksbijdrage. De meest recente cijfers (september 2011) geven aan dat de uitstroom iets stagneert. We blijven de ontwikkelingen volgen. Inkomensoverdrachten aan overheid (niet-rijk) V De bijdrage aan Ability is aangepast conform het besluit in de kadernota (nadeel ). Daarnaast zijn de beschikbare middelen voor educatie, als onderdeel van het participatiebudget, met hetzelfde bedrag verlaagd als de verwachte daling van het rijksbudget (voordeel ). Overige inkomensoverdrachten V Het re-integratiebudget zal naar verwachting gehalveerd worden ten opzichte van De uitgaven met betrekking tot re-integratie zullen als gevolg hiervan ook gehalveerd worden. Dit betekent dat er fors minder beschikbaar is voor activiteiten op het gebied van re-integratie. Overige verrekeningen van kostenplaatsen N Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Inkomensoverdrachten van het Rijk N Zoals hierboven beschreven is deze raming van het rijksbudget WWB conform de prognose vanuit de kadernota 2011 (nadeel ). Wat betreft het participatiebudget wordt rekening gehouden met een daling van het rijksbudget met Overige kleine afwijkingen V Totaal N

63 DEELPROGRAMMA 2.5 WELZIJN Omschrijving van het deelprogramma Bij het deelprogramma welzijn gaat het om voorzieningen voor burgers van de Gemeente Winsum die de sociale kwaliteit van leven en welzijn bevorderen. Er ligt een duidelijke relatie met deelprogramma volksgezondheid en maatschappelijke ondersteuning. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: Sociaal-cultureel werk Jeugd- en jongerenwerk Ouderenwerk 1650 Kinderdagopvang Beleidskader Collegeprogramma De gemeente Winsum moet een vitaal landelijk gebied zijn waar jong en oud kunnen wonen, werken en van kwalitatief goede en bereikbare basisvoorzieningen gebruik kunnen maken. De gemeente stimuleert samenwerkingsverbanden, biedt experimenteerruimte, ondersteunt bestaande en nieuwe initiatieven die de leefbaarheid ten goede komen zoals sportverenigingen en dorpsverenigingen, transformatie van boerenbedrijven en het in stand houden van buurtsupers. Wij willen onze inwoners meer verantwoordelijkheid geven voor het instandhouden van hun leefomgeving. Wij nemen daarin de regie. Wij willen samen met onze inwoners de mogelijkheden verkennen om de inwoners te betrekken bij het beheer en de inrichting van speeltuinen, hangplekken, uitleenpunten voor sport en spel e.d. Bij de instandhouding van de leefomgeving zijn onze dorpshuizen, verenigingen en organisaties cruciaal. De functie van het dorpshuis dient gekoppeld te zijn aan de sociale, culturele, verenigings- en gemeentelijke activiteiten en is daarmee het centrale punt in het dorp. Het dorpshuis is dé ontmoetingsplaats van en voor onze inwoners die betrokken zijn bij hun leefomgeving en bereid zijn om initiatieven te ontplooien. Bij het voorkomen van problemen kan gedacht worden aan onder andere jeugd- en jongerenwerk, instellingen tegen overmatig alcohol en drugsgebruik, scholen, sozen, maar ook het Centrum voor Jeugd en Gezin. Wij gaan onderzoeken of het mogelijk is om een fysiek Centrum voor Jeugd en Gezin in onze gemeente te realiseren. Wij willen plaatselijke activiteiten voor ouderen stimuleren waarbij wij de ouderenraad willen betrekken. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s: De nota integraal jeugdbeleid (juni 2001); Jeugdsozennotitie Winsum ; Sportnota ; De beleidsnota dorpshuizen Evaluatie 2006; Vernieuwingsimpuls communicatie met de burger; Notitie leefbaarheid (2009); Schatkamer van het Noorden Toekomstvisie 2020 Gemeente Winsum; Subsidiebeleid Welzijn Gemeente Winsum (2007) +Tussentijdse evaluatie (2009); WMO beleidsplan gemeente Winsum Beleidsnotitie vrijwilligerswerk ; Bestuursopdracht leefbaarheid; Bestuursopdracht accommodaties

64 Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen De Kanteling in de WMO is een ontwikkeling die de komende jaren meer vorm moet krijgen. Een verschuiving zal (nog meer) plaatsvinden van verzorgen naar ondersteunen om te kunnen participeren. Deze nieuwe benadering vraagt van de gemeente om nog meer vraagverhelderend in gesprek te gaan met de cliënt, en minder beoordelend. Cliënten zelf zullen ook moeten afstappen van het zogenaamde claimdenken en alle mogelijkheden verkennen om hun probleem op te lossen. Behoud van regie over het eigen leven, zelfredzaamheid en het zelfoplossend vermogen van de burger staat voorop, waarbij de sociale omgeving een belangrijke rol speelt. Sociale cohesie betekent zorg voor elkaar. Dit betekent ook aandacht voor de leefbaarheid in de dorpen en wijken. Naast het vergroten van de betrokkenheid van de bewoners bij hun fysieke leefomgeving gaat het ook om vergroten van betrokkenheid van bewoners naar elkaar. Het vroegtijdig signaleren van problemen en het adequaat begeleiden van kinderen en jongeren blijft belangrijk. Door de decentralisatie van de jeugdzorg krijgt de gemeente er belangrijke taken en verantwoordelijkheden bij. De Centra voor Jeugd en Gezin worden de frontoffice voor de jeugdzorg. Zie verder deelprogramma volksgezondheid en maatschappelijke ondersteuning. Om de (sturings)relatie tussen gemeente en welzijnsorganisaties en de kwaliteit en professionaliteit van welzijnswerk te verbeteren is het landelijke programma Welzijn Nieuwe Stijl gelanceerd. Het Welzijnswerk moet in haar ontwikkeling mee met de ontwikkelingen in de WMO. Welzijn Nieuwe Stijl richt zich op het versterken van het zelfregelend vermogen van de burger en het betrekken van de sociale omgeving bij de ondersteuning. Dit vraagt van de welzijnswerkers een andere manier van werken. De gemeente stuurt meer en meer op resultaten en maatschappelijke effecten van het uitvoerend welzijnswerk. Gesignaleerde knelpunten Demografische ontwikkelingen (vergrijzing en ontgroening) en afnemende financiële middelen vragen een duidelijke visie op de voorzieningen in de dorpen en de bijbehorende accommodaties. Het gaat om het ontwikkelen van alternatieven en de zorg voor de leefbaarheid in de dorpen. De financiële ruimte voor uitvoering van de Wmo-breed is beperkt waardoor ook in het beleid en de uitvoering duidelijke keuzes gemaakt moeten worden. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren Mantelzorgondersteuning Aantal bereikte mantelzorgers door het steunpunt mantelzorg Stimuleren van het vrijwilligerswerk Aantal ingeschreven vrijwilligers bij vacaturebank Aantal inschreven organisaties bij vacaturebank Aantal bemiddelingen naar vrijwilligerswerk meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 goed middel goed middel goed middel goed middel

65 Wat willen we bereiken? Inwoners meer verantwoordelijkheid geven voor het instandhouden van hun leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen? Ruimte bieden aan experimenten van verenigingen en inwoners om initiatieven te ontwikkelen, het stimuleren van samenwerkingsverbanden en het ondersteunen van bestaande en nieuwe initiatieven met het doel de leefbaarheid te versterken. Inwoners betrekken bij hun leefomgeving zoals bij de inrichting en het beheer van speeltuinen en hangplekken en dergelijke. Dit in maatwerk uitvoeren zodat het past bij de betreffende wijk of het dorp en betrokken organisaties en bewoners. Verstrekken van leefbaarheidssubsidies voor initiatieven die de leefbaarheid verbeteren in buurten en dorpen. Verbetering en bevordering van de leefbaarheid in de dorpen. Notitie leefbaarheid actualiseren. Subsidies leefbaarheid evalueren. Inwoners meer verantwoordelijkheid geven voor het versterken van sociale samenhang in hun wijk of dorp. Het probleemoplossend vermogen van de bewoners vergroten. Het vrijwilligerswerk versterken en stimuleren. Het stimuleren van vrijwilligerswerk voor het uitvoeren van zorgtaken en algemeen ondersteunende activiteiten. Beter inspelen op de vraag van de burger rondom de maatschappelijke ondersteuning. Het zorgen voor bereikbare en toegankelijke mogelijkheden en plekken voor inwoners om elkaar te ontmoeten. Verstrekken van leefbaarheidssubsidie voor buurtinitiatieven. Opdracht te verstrekken aan uitvoerend welzijnswerk voor de inzet van opbouwwerk die gericht ingezet wordt in buurten en dorpen. In 2012 zetten we in op vervolg van Ripperda aan Zet. Steunpunt Vrijwilligerswerk inzetten voor het bij elkaar brengen van vraag en aanbod; Nieuwe manieren zoeken om vraag en aanbod van vrijwilligerswerk nog beter bij elkaar te brengen. Bijvoorbeeld door vraag en aanbod op dorpsniveau bijeen te brengen. Vrijwilligerswerk laagdrempelig maken door vereenvoudiging regelgeving en administratieve processen. Integraler te werk gaan in de WMO door onder andere verbanden te leggen tussen mantelzorgondersteuning, WMO voorzieningen en het vrijwilligersbeleid, seniorenvoorlichting. De gemeente onderzoekt samen met de dorpsbewoners in clusters van dorpen naar de mogelijkheden van dorps(informatie) punten. Dorpshuizenbeleid doorzetten en nadrukkelijk versterken van de multifunctionaliteit van de dorpshuizen waar dit mogelijk is

66 Wat willen we bereiken? Duidelijkheid scheppen over de rol en verantwoordelijkheid van de gemeente ten aanzien van accommodaties ten behoeve van maatschappelijke functies. Meer mantelzorgers bereiken met een ondersteuningsaanbod. Wat gaan we daarvoor doen? Het formuleren van een beleidskader voor het te voeren accommodatiebeleid conform de bestuursopdracht. Het Steunpunt Mantelzorg krijgt opdracht om zicht te krijgen op nieuwe groepen mantelzorgers, waaronder de jonge mantelzorger en hun behoeften aan ondersteuning. Ontwikkelen van een aanbod van voorzieningen / ondersteuning dat aansluit bij de behoeften van de mantelzorgers. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Personeel van derden Energie Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Sociale verstrekkingen in natura Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige inkomensoverdrachten Reserveringen 0 0 Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten

67 De baten bestaan uit: Huren Overige opbrengsten goederen en 0 0 diensten Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Reserveringen 0 0 Totaal baten Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Aankopen niet duurzame goederen en diensten V In 2011 zijn diverse budgetten eenmalig verhoogd waardoor deze bedragen niet terugkomen in de begroting Het betreft voor accommodatiebeleid en voor uitwerking van de dorpenatlas/ leefbaarheid. Overige Inkomensoverdrachten V In de begroting 2011 zijn een aantal eenmalige bedragen opgenomen, doorgeschoven uit voorgaande jaren. Het betreft 2 keer een bedrag van voor het opzetten van een jeugdsoos in Balfo en in Ezinge, een bedrag van voor een kwaliteitsimpuls voor het peuterspeelzaalwerk en voor inspecties. Overige verrekeningen van kostenplaatsen N Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige kleine afwijkingen N Totaal V

68 - 66 -

69 DEELPROGRAMMA 2.6 SPORT Omschrijving van het deelprogramma Dit deelprogramma omvat de beleidsuitgangspunten op het gebied van sport. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: Buitensportaccommodaties Binnensportaccommodaties Zwembad Sport - algemeen 1531 Groene sportvelden en terreinen 1580 Overige recreatieve voorzieningen Beleidskader Collegeprogramma Een jaar of tien geleden was sportbeleid voornamelijk accommodatiebeleid. Er is een trend waarneembaar van intensivering van sport- en beweegbeleid. Sport is op de gemeentelijke agenda gekomen en sportbeleid is vooral sportstimuleringsbeleid geworden. Dat stimuleringsbeleid is in gang gezet met het lokale project voor jongeren van 4-12 jaar, waarin een relatie is gelegd tussen onderwijs en sport. Vanwege het grote belang van sport en bewegen voor de gezondheid en het welbevinden van mensen en de maatschappelijke betekenis van sportverenigingen willen we het sport- en beweegbeleid verbreden naar andere doelgroepen en het structureel verankeren in het gemeentelijke sport- en beweegbeleid. In dat verband willen we op interactieve wijze het gemeentelijke sportbeleid herzien en het subsidie- en tarievenbeleid aanpassen. Verenigingen moeten worden uitgedaagd om jongeren en mensen uit specifieke doelgroepen een sportaanbod te bieden en/of als vrijwilliger bij hun vereniging te betrekken. Sportverenigingen hebben een belangrijke maatschappelijke betekenis en worden daarbij ondersteund. Indien samenwerking daartoe noodzakelijk is, zal dat actief gestimuleerd worden. Gestreefd wordt naar gezamenlijk gebruik van en verantwoordelijkheid voor sportaccommodaties. Er wordt bekendheid gegeven aan het participatiefonds en het jeugdsportfonds als mogelijkheid van financiële steun voor kinderen die lid willen worden van een sportvereniging. We willen ook dat het participatiefonds zodanig wordt gewijzigd dat kinderen uit gezinnen die voor het fonds in aanmerking komen in staat worden gesteld hun zwemdiploma te behalen. De gemeente moet sportclubs niet teveel belasten met regelgeving en procedures. De voor vrijwilligersorganisaties benodigde bewijzen over het gedrag (VOG) worden gratis of tegen een heel laag tarief verstrekt. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s: Winsum beweegt!; Sportnota gemeente Winsum ; Toekomstvisie Winsum 2020 Schatkamer van het Noorden ; Meerjarig Investeringsplan Uitvoering Sportnota (MIP); Projectplan BOS-Impuls Gemeente Winsum; Eindrapport BOS project basisonderwijs; Bestuursopdracht sport

70 Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Sportbeleid is in onze gemeente voornamelijk accommodatiebeleid geweest: zorgen voor goed ingerichte sportzalen en sportvelden. Vervolgens is het aan de verenigingen om ze te gebruiken. Over de breedte van het sportbeleid zien wij de accenten verschuiven in de richting van sportstimuleringsbeleid. Het Buurt Onderwijs Sport project heeft hieraan bijgedragen. Inwoners vooral stimuleren om (meer) te bewegen, maar niet meer alles voor hem of haar regelen. Een grotere verantwoordelijkheid bij de sporter en de verenigingen leggen. De gemeenteraad heeft een bestuursopdracht sport vastgesteld om een nieuwe lange termijn visie te ontwikkelen voor het gemeentelijk sportbeleid. Gesignaleerde knelpunten Geconstateerd is dat er een lappendeken bestaat aan afspraken en regelingen, contracten, tarieven en beheersituaties t.a.v. de buitensport en binnensport. Er is behoeft aan uniformiteit. Sport maakt onderdeel uit van de bezuinigingstaakstelling. De sportverenigingen zullen bij de ontwikkeling in het beleid van accommodatiegericht naar sportstimulering (activiteitengericht) ook een omslag moeten maken. Niet alle sportaccommodaties worden efficiënt gebruikt. Hiervoor zullen ook oplossingen gezocht moeten worden. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Aantal deelnemende kinderen BO aan de sportpas Goed Middel Bij het formuleren van nieuw sportbeleid zullen we ook nieuwe prestatie-indicatoren ontwikkelen gekoppeld aan de doelstellingen van het beleid. Wat willen we bereiken? Sporten en bewegen stimuleren voor alle (jong, oud) inwoners van Winsum. Wat gaan we daarvoor doen? Het ontwikkelen van een visie op sport op basis van het collegeprogramma en de bestuursopdracht sport. Als uitvloeisel van de visie het ontwikkelen van sportstimuleringsbeleid met het doel de gezondheid en het welbevinden van de inwoners te vergroten. Sportverenigingen en andere uitvoerende partners betrekken bij de vorming van het nieuwe beleid zodat zij worden uitgedaagd om een sportaanbod te bieden voor specifieke doelgroepen

71 Wat willen we bereiken? Het realiseren van een bezuiniging op het beleidsveld sport. Efficiënt gebruik van sportaccommodaties en delen van verantwoordelijkheid. Sportstimulering en daarbij een voorbeeldrol voor de gemeente (bestuur en gemeentelijke organisatie). Wat gaan we daarvoor doen? In het nieuw te ontwikkelen beleid kritisch kijken naar: - mogelijkheden van ander beheer Ripperdahal; - mogelijkheden afbouwen exploitatiesubsidie zwembad onderzoeken; - uniformiteit in contracten, tarieven, beheersconstructies etc.; - Onderzoeken welke bezuinigingen op de accommodaties plaats kunnen vinden. Financieel ondersteunen en faciliteren van ontwikkelingen van accommodaties bij het kunstgrasveld door gezamenlijke verenigingen. Verenigingen stimuleren tot gezamenlijk gebruik van accommodaties en hiervoor voorwaarden scheppen in het nieuwe beleid. Deelname van de gemeente Winsum aan de 4 mijl van Groningen of de Artemis Run in 2012 door 1/4 e deel van het college, 1/5 e deel van de Raad en een team uit de ambtelijke organisatie. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma

72 Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Loonbetalingen en sociale premies Personeel van derden Energie Ov. aankopen/uitbesteding duurz.goederen Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige inkomensoverdrachten Reserveringen 0 0 Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Huren Pachten Overige opbrengsten goederen en diensten Inkomensoverdrachten van het Rijk Reserveringen 0 0 Totaal baten

73 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Aankopen niet duurzame goederen en diensten V In 2011 is een incidenteel budget beschikbaar gesteld van voor de ontwikkeling van Winsum-West. In de begroting 2011 was nog een onderhoudsbudget opgenomen van voor de nieuwe kleedaccommodatie op Winsum-West. Deze is voor 2012 geschrapt. Daarnaast is een stelpost opgenomen voor de 1 e fase van de bezuinigingstaakstelling bij de kleedaccommodaties op de sportvelden als onderdeel van de bestuursopdracht sport. Kapitaallasten N De verhoging wordt veroorzaakt door de kapitaallasten van de nieuwe kleedaccommodaties in Winsum-West. Overige verrekeningen van kostenplaatsen V Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige kleine afwijkingen V Totaal V

74 - 72 -

75 DEELPROGRAMMA 3.1 ECONOMIE Omschrijving van het deelprogramma Dit deelprogramma omvat de beleidsuitgangspunten op het gebied van economie. Er ligt een relatie met recreatie en toerisme, met detailhandel en overige bedrijven en met de werkgelegenheid die de verschillende bedrijven bieden. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1310 Handel en ambacht 1320 Industrie 1330 Nutsbedrijven 1341 Overige agrarische zaken 1311 Baten marktgelden Beleidskader Collegeprogramma De gemeente kent geen grootschalige industrie. In het economisch beleid staat het stimuleren van de initiatieven van de lokale ondernemers voorop. Detailhandel en ondernemers moeten het aantrekkelijk vinden om hun activiteiten uit te breiden, of zich hier te willen vestigen. Daarbij wordt gestimuleerd dat kleine en startende ondernemers een winkel of bedrijfje kunnen vestigen. Naar (toekomstige) ondernemers is een leidende rol gewenst van de gemeente om een zo goed mogelijk advies te geven zodat de kans van slagen op voorhand groot is. Hierbij gaat de gemeente uit van één loket. Het (langetermijn)beleid van de gemeente Winsum moet er op gericht zijn om met de ondernemers een versterkende aantrekkingskracht binnen onze gemeente te bewerkstelligen. Bij een duidelijk beleid kunnen ondernemers in de verschillende kernen hun plannen daarop afstemmen of aanpassen. In deze langetermijnvisie spelen zaken zoals aanpak Boogplein, Onderdendamsterweg binnen de bebouwde kom, N361, woningbouw Obergum Noord, parkeergelegenheid, ontwikkeling bedrijventerreinen, recreatie e.d. een belangrijke rol. De gemeente neemt hierin de regie. Zij zal samen met de ondernemers moeten streven naar winkelvoorzieningen met bijbehorende parkeermogelijkheden (die voor een deel buiten het winkelgebied liggen), voor een optimaal koopklimaat. Bij de inrichting van het Boogplein draagt de gemeente de verantwoordelijkheid voor een goede verblijfskwaliteit in de kom van Winsum. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s: Geactualiseerde Detailhandelsvisie (2009); Dorpsvisies; Ambitie om te schakelen (schakelkernen regiovisie); Toekomstvisie Schatkamer van het Noorden (2003); Provinciaal Omgevingsplan; Onderscheiden bestemmingsplannen; Actualisatie begroting 2007 een stap voorwaarts. Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen In augustus 2009 is een tweejarig traject ingezet voor uitwerking van de in dat jaar vastgestelde geactualiseerde detailhandelsvisie. Eind 2011 denken wij dit traject voorshands af te kunnen ronden

76 resultaten zijn inmiddels te zien: - nadat in 2010 alle detaillisten in de kom van Winsum een advies hebben gekregen over verbetering van de winkeluitstraling, zijn een drietal ondernemers bezig bij wijze van pilot hun panden ook daadwerkelijk aan te pakken. - Er komt een voorstel voor een uitbreiding van de C-1000 in het winkelcentrum Obergon. - Het definitieve herinrichtingsplan voor de Onderdendamsterweg een belangrijke schakel voor onze winkelvoorzieningen is inmiddels door de raad behandeld. Vooruitlopend daarop is de nieuwe (bredere) brug inmiddels gerealiseerd en is het wegvak ter hoogte van de discount supermarkt aangepast. De rest volgt in 2012 en Het plan om te komen tot een uitbreiding van de C-1000 in het winkelcentrum Obergon, is inmiddels in procedure gebracht. Onderdeel daarvan maakt uit de inrichting van het gebied rondom het winkelcentrum. Dat gebeurt in goed overleg met de omwonenden en andere betrokkenen. - Er ligt inmiddels een marketingplan voor het dorp Winsum. Gepoogd wordt de financiering rond te krijgen van de eenmalige maatregelen en de structurele bekostiging van de marketing en promotie van het dorp. Het nieuwe bestemmingsplan voor het bedrijventerrein Baflo is inmiddels door de raad vastgesteld. Gesignaleerde knelpunten Er is sprake van frictieleegstand van op dit moment 4 winkelpanden in de kom van Winsum. De gemeente heeft bij de eigen ondernemers een negatief imago als vestigingsplaats voor ondernemers, blijkend uit een lagere score in het MKB onderzoek naar de MKBvriendelijkste gemeente. Voor het kunnen voeren van actief economisch beleid zijn structureel meer financiële middelen nodig. Voor een goede branchering van het winkelbestand in het kernwinkelgebied van Winsum (de kom) zijn meer vierkante meters winkelvloeroppervlakte nodig. De samenwerking met en tussen ondernemers kan nog verbeterd worden. Winsum vermarkt zichzelf onvoldoende. De bezoekende consument wordt niet lang genoeg vastgehouden. Er is te weinig afstemming en samenhang van de evenementen in het dorp Winsum. De ruimtelijke uitstraling van het centrum van Winsum heeft onvoldoende kwaliteit. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Meer werkgelegenheid voor de inwoners van de gemeente Winsum. Toename van het arbeidsplaatsen goed matig O% 2% 2% over de periode met 5% 10 plaatsen stijgen op de noordelijke ranglijst MKB-vriendelijkste gemeente goed matig

77 Wat willen we bereiken? Een levendig en aantrekkelijk winkelcentrum in de kom van Winsum. Een professionele marketing en promotie van Winsum als boodschappencentrum plus. Een samenhangend economisch beleid met voldoende structurele middelen om dit beleid te kunnen uitvoeren. Een beter imago voor Winsum als vestigingsplaats voor ondernemers. Wat gaan we daarvoor doen? Realisatie van het Boogplein Samen met marktpartijen zoeken naar invulling van lege of leegkomende winkelpanden. Het samen met marktpartijen zoeken naar mogelijkheden om het aantal de vierkante meters winkelvloeroppervlakte in de kom van Winsum te vergroten. Herinrichting van de Onderdendamsterweg, tezamen met de herinrichting van het gebied rondom het winkelcentrum Obergon Uitbreiding en revitalisering van het winkelcentrum Obergon. De (verdere) verbetering van de uitstraling van de winkelgevels entameren. Uitvoering van het marketingplan, Realisatie van de diverse maatregelen uit het projectplan, zoals bebording, (nieuwe) wandelroutes, actualisatie historische wandelroute en realisatie van een Toeristische Overstapplaats (TOP) nabij camping Marenland. Oprichten van een stichting Promotie Winsum die de promotie en marketing van het dorp Winsum ter hand neemt. De instelling van een Ondernemersfonds en het invoeren van een reclamebelasting. Het fonds wordt gevoed door de opbrengsten van deze reclamebelasting, alsmede door een jaarlijkse storting van ten laste van de algemene middelen. Totstandkoming en hanteren van een jaarlijkse evenementenkalender. In 2012 zal u een notitie economisch beleid worden aangeboden, voorzien van een financiële paragraaf. Dit stuk zal in een goed samenspel met de ondernemers- (organisaties) worden gemaakt. Samen met de ondernemers komen tot een verbeterplan als uitwerking van het onderzoek Normenkader voor bedrijven, een onderzoek naar de gemeentelijke dienstverlening aan bedrijven. Deelname aan de Noordelijke Promotiedagen. In samenwerking met de ondernemers organiseren van 3-4 netwerkavonden per jaar. ondersteuning van het project MKB Going voor ondersteuning van individuele ondernemers

78 Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Meer en beter gebruiken van de gemeentelijke website voor de communicatie met de ondernemers. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Personeel van derden Energie Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Reserveringen 0 0 Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Werkelijk ontvangen rente en winstuitk Huren Pachten Opbrengst van grondverkopen Overige verkopen duurzame goederen Overige opbrengsten goederen en diensten Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Totaal baten

79 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Aankopen niet duurzame goederen en diensten V In 2011 is er een incidenteel budget beschikbaar gesteld voor het opstellen van het economisch beleidsplan. Daarnaast was er in 2011 nog budget voor de exploitatie van De Blauwe Schuit. In 2012 is dit vervallen. Werkelijke ontvangen rente en winstuitk N Vanuit de verkoop van Essent zijn niet alle gelden direct uitgekeerd, maar zijn deze achtergehouden om eventuele claims en risico s uit te kunnen dekken. In 2011 is een deel van dit achtergehouden geld uitbetaald. Over dit achtergehouden geld ontvingen we een rentevergoeding. Door deze gedeeltelijke uitbetaling in 2011 loopt de omvang van de post te ontvangen rente in 2012 terug. Het gunstige effect op onze rekening-courantrente is meegenomen bij de renteberekening op de kostenverdeelstaat kapitaallasten. Overige verkopen duurzame goederen N In 2011 is het netto-resultaat van de verkoop van De Blauwe Schuit geraamd. Deze opbrengst was eenmalig. Overige kleine afwijkingen V Totaal N

80 - 78 -

81 DEELPROGRAMMA 3.2 TOERISME Omschrijving van het deelprogramma Het toeristisch recreatieve product van de gemeente Winsum kenmerkt zich vooral door rust, ruimte, kleinschaligheid en cultuur. Hét te vermarkten product is ons waardevolle landschap, waardoor wij Schatkamer van het noorden zijn. Dit deelprogramma geeft aan welke beleidsinstrumenten daartoe worden ingezet. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: Openluchtrecreatie VVV(-kantoren) Beleidskader Collegeprogramma In de gemeente Winsum zijn landschap, natuur, recreatie en landbouw sterk met elkaar verbonden. Gebieden zijn veelal voor meerdere doeleinden bestemd. Dit betekent dat voor een goed gemeenschappelijk gebruik van deze gebieden samenwerking het sleutelwoord is. Samenwerking tussen agrariërs, natuurbescherming (weidevogelgebieden, ecologische zones etc), Groninger Landschap, waterschap, NLTO, Stad en Ommeland, gemeente en anderen. Hierbij dient rekening te worden gehouden met de bijzondere waarden van het Middag Humsterland en het Reitdiepdal. Binnen deze gebieden ligt één van de belangrijkste weidevogelgebieden van de provincie Groningen. Er dient rekening gehouden te worden met deze waarden in de verschillende ontwikkelingen. Recreanten bevorderen de leefbaarheid van kernen in onze gemeente. Wij willen nieuwe initiatieven stimuleren en faciliteren. Bij de verbetering, stimulering en promotie van toerisme en recreatie zoeken wij de samenwerking met andere gemeenten, VVV s e.d. Daarbij dient meer aandacht te zijn voor de onderlinge afstemming van zowel de promotieactiviteiten als de recreatiemogelijkheden. Winsum is ook vanaf het water aantrekkelijk voor recreanten en toeristen. We streven naar goede verbindingen van vaarroutes. Bij vernieuwing/renovatie van bruggen wordt rekening gehouden met de hoogte in verband met de vaarrecreatie. Wij willen de bestaande paden en wandelwegen verbeteren en opwaarderen. Overnachtingsfaciliteiten, arrangementen in ruim verband, zoals Lauwersmeergebied met o.a. Museum Wierdenland, Allersmaborg, cultuurhistorische bezienswaardig-heden, recreatiemogelijkheden en -bedrijven, dienen bevorderd te worden. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s: Integrale visie Recreatie&Toerisme gemeente Winsum Koersen op Kansen (1997); Gebiedsuitwerking Noord-Groningen van het Provinciaal Omgevingsplan (POP); Toekomstvisie Winsum 2020 Schatkamer van het Noorden ; Bestemmingsplan buitengebied. Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Het provinciaal fietsknooppuntensysteem in de provincie Groningen nadert zijn voltooiing en zal voor eind 2011 worden opgeleverd. Daardoor is een netwerk van fietsknooppunten over het hele land ontstaan. De door een gezamenlijk initiatief van de gemeenten Zuidhorn en Winsum ontwikkelde toeristische gids voor het Middag-Humsterland is een succes. In 2012 zal gekeken worden

82 naar de noodzaak van een actualisatie. Streven is het initiatief alsdan over te dragen aan de ondernemers(platform). In het deelprogramma 3.1. economie zijn de initiatieven beschreven om de promotie en marketing van het dorp Winsum op een hoger plan te tillen. Deze initiatieven hebben eveneens een gunstige uitwerking op de toeristisch-recreatieve potentie van het dorp en de gemeente Winsum. Daardoor kunnen wij aanhaken bij de promotie door Marketing Groningen van het Middag- Humsterland als één van de zogenaamde G7 speerpunten. Gesignaleerde knelpunten De belangrijkste kwaliteit van onze gemeente is het waardevolle landschap. De vindbaarheid van deze schat kan en moet sterk verbeterd worden. Voor de doortrekkende en in het gebied verblijvende toerist is er te weinig verblijfsaccommodatie. Behoudens de diverse Bed- en Breakfastbedrijfjes, zijn dergelijke voorzieningen er niet. Er is onvoldoende samenwerking tussen alle gebruikers in en van de waardevolle gebieden (agrariërs, NLTO, Stad en Ommeland). De wijze waarop men elkaar in bepaalde gebieden wel vindt (in de gebiedscommissies voor het Middag-Humsterland en het Reitdiepdal) zou meer navolging moeten krijgen. De toeristische bedrijfjes in onze gemeente (ruim 70) zijn alle kleinschalig. Tussen hen zou er meer samenwerking en binding moeten komen. Er is onvoldoende afstemming met andere gemeenten en de VVV Lauwerland over ieders activiteiten op het gebied van Recreatie en Toerisme. Het Toeristisch beleid is toe aan een herformulering. Bij de formulering en de uitvoering van het beleid is er een nadrukkelijke rol voor de ondernemers in de sector. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Het bieden van meer mogelijkheden voor recreatie en toerisme Aantal gecreëerde arbeidsplaatsen goed laag Aantal projecten recreatie en toerisme goed hoog Wat willen we bereiken? Meer routegebonden recreatie. Een beter en groter aanbod van mogelijkheden voor dagrecreatie. Wat gaan we daarvoor doen? Invoering en instandhouding van het fietsknooppuntensysteem. Onderzoek naar meest gewenste route van het Pieterpad tussen Winsum en Garnwerd Inventariseren en oplossen knelpunten in het (utilitaire) fietspadennetwerk en opvoeren van deze knelpunten in de provinciale Fietsnota. Creëren van (ruimtelijke) voorwaarden om verbreding van landbouwbedrijven met een tweede bedrijfstak mogelijk te maken Versterken van de kwaliteiten van het Reitdiepdal door uitvoering van het Gebiedsplan

83 Wat willen we bereiken? Een sterker aanbod van verblijfsaccommodaties. Meer cultuurtoerisme en instandhouding van het cultureel erfgoed. Meer vaartoerisme. Verbeteren van promotie en organisatie van de R&T sector. Een samenhangend beleid voor Recreatie en Toerisme, gedragen door de sector en voorzien van de benodigde middelen. Wat gaan we daarvoor doen? Stimuleren van ondernemers om te komen tot arrangementen tussen verblijfsaccommodaties en dagattracties. Ontwikkeling van een verwijssysteem tussen de diverse verblijfsaccommodaties. Totstandbrengen van een netwerk van de vele Bed & Breakfastvoorzieningen in onze gemeente. Uitvoering van het promotie en marketingplan voor het nationaal landschap Middag-Humsterland. De bewegwijzering voor het Reitdiepdal en het Middag-Humsterland verbeteren. Landschapsgidsen voor het Reitdiepdal en het Middag-Humsterland. Instandhouding van ons cultureel erfgoed middels bijdragen in de restauratie daarvan. Het onderzoeken van de mogelijkheden. Aanbod van ondersteuning door de bedrijfscontactfunctionaris bij nieuwe initiatieven vanuit de ondernemers. Ten behoeve van de ondernemers in de sector toewerken naar de één loketgedachte. Instandhouding van 1 goed geoutilleerde VVV NL shop in Winsum. Instellen van een toeristisch platform in de gemeente. Verbetering van de samenwerking tussen de diverse (kleine) ondernemers in de sector (het kralensnoer ). Uitvoering van het marketingplan voor de kom van Winsum. Evaluatie van de intergemeentelijke samenwerking in de VVV Lauwersland. In 2012 zal u als uitwerking van het startdocument toeristische beleidsontwikkeling (januari 2010) een toeristisch beleidsplan worden aangeboden, tot stand gekomen door inbreng van het op te richten toeristisch platform

84 Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Energie Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige inkomensoverdrachten Reserveringen 0 0 Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Huren Pachten Overige opbrengsten goederen en 0 0 diensten Totaal baten Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Overige inkomensoverdrachten V Het totale (incidentele) budget voor cofinancieringsprojecten was in hoger dan in Overige kleine afwijkingen V Totaal V

85 DEELPROGRAMMA 4.1 GRONDBELEID Omschrijving van het deelprogramma Het exploiteren van bouwgrond in bestemmingsplannen zowel in eigen beheer als door derden. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1830 Bouwgrondexploitatie Beleidskader Zie paragraaf G Grondbeleid. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in: de toekomstvisie en de dorpsvisies; distributie planologisch onderzoek; sportnota; detailhandelsvisie; de exploitatieverordening. Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Door de economische ontwikkelingen blijft het noodzakelijk rekening te houden met een trage woningmarkt. Op basis van regionaal onderzoek en de ontwikkelingen in de markt wordt de gemeentelijke nieuwbouwruimte door GS opnieuw bepaald en toegekend. Hierbij is de huishoudensontwikkeling mede een bepalende factor. Gesignaleerde knelpunten Economische ontwikkelingen om de voorgenomen woningproductie te temporiseren. Meer en meer wordt in landelijk en provinciaal beleid ingezet op renovatie en/of (gedeeltelijke) herstructurering. Inbreidingslocaties geven over het algemeen een lager cq negatief resultaat te zien in de exploitatie, bijvoorbeeld als gevolg van hoge verwervingskosten, bezwaren uit de naaste omgeving, noodzakelijke sloop of (bodem)sanering of planschade. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Het op financieel verantwoorde wijze verwerven en exploiteren van gronden welke bijdragen aan de uitvoering van de toekomstvisie en dorpsvisies. Een reserve grondexploitatie welke de risico s afdekt. goed hoog Voldoende omvang voldoende omvang voldoend e omvang

86 Wat willen we bereiken? Een bij de toekomstvisie en dorpsvisie passende uitvoering van het grondbeleid. Wat gaan we daarvoor doen? Doen van strategische aankopen voor de verdere ontwikkeling. Het opstellen van een realistische planning voor te exploiteren plannen met bijbehorende voorstellen. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Kosten algemene plannen Aankoop gronden Ov. aankopen/uitbesteding duurz.goederen Betaalde belastingen 0 0 Aankopen niet duurz. goederen & diensten Overige inkomensoverdrachten 0 0 Reserveringen 0 0 Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Werkelijk ontvangen rente en winstuitk. 0 0 Pachten 0 0 Opbrengst van grondverkopen 0 0 Overige opbrengsten goederen en diensten Chartaal geld en deposito's 0 0 Totaal baten

87 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Aankoop gronden V Op grond van de grondexploitatie van Winsum-Oost is een budget voor aankoop van grond beschikbaar gesteld van in Hiervan is in 2012 geen sprake. Overige aankopen/uitbesteding N De overige op dit deelprogramma ramingsverschillen hebben een relatie met elkaar. Het saldo hiervan is 0. Kosten worden terugontvangen uit grondexploitaties, en opbrengsten worden gestort in de grondexploitaties. Kapitaallasten N Zie toelichting hierboven. Overige opbrengsten goederen en diensten V Zie toelichting hierboven. Overige kleine afwijkingen V Totaal V

88 - 86 -

89 DEELPROGRAMMA 4.2 NATUUR- EN GROENBEHEER Omschrijving van het deelprogramma Het onderhouden en beheren van openbaar groen, vijvers en watergangen en het ondersteunen en stimuleren van activiteiten voor de bescherming en ontwikkeling van natuur en landschap. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1550 Natuurbescherming Openbaar groen Beleidskader Collegeprogramma De gemeente Winsum is rijk aan bijzondere landschappen en cultuurhistorische gebieden, die zorgvuldig beschermd moeten worden. Het behoud van het cultuurhistorische karakter van de gebieden Middag-Humsterland, Reitdiepdal en Halve Ambt (ons erfgoed) is een zaak van hoge prioriteit. In de erfgoednota is een duidelijke koers uitgezet voor een samenhangend beleid waarin erfgoed centraal staat. De organisatie van de uitvoering van het beleid dient nader ingevuld worden. Uitgangspunt is dat de erfgoedcommissie een duidelijke rol vervult bij de uitvoering. Het Reitdiepgebied mag niet (verder) worden aangetast. Geen bouwplannen aan oude meanders. Middag-Humsterland heeft een belangrijke functie als trekker` in de gemeente. Wij vinden het van wezenlijk belang dat ons erfgoed (bijvoorbeeld de Wetsinger keersluis) behouden blijft danwel in ere wordt hersteld. Daarvoor willen wij cofinancieringsgelden inzetten. Wij staan een groene en duurzame gemeente voor. Groen maakt een buurt prettig om te wonen, geeft kinderen de gelegenheid om te spelen en is noodzakelijk voor het voortbestaan van vogels en andere dieren. Het groen wordt echter vaak bedreigd door nieuwbouw en renovatie van buurten, pleinen en straten. De gemeente houdt bij uitvoering van de renovaties rekening met het groen en de bomen. Bij de uitbreiding, inrichting en onderhoud van het groen behoren bewoners betrokken te worden. Wij willen met een voorstel komen om de kaders te bepalen voor een bomenbeleidsplan. Eén van de zaken die in het beleidsplan tot uitdrukking dient te komen, is inzicht in de monumentale en karakteristieke bomen in onze gemeente. In nieuwe bestemmingsplannen komt voldoende ruimte voor natuur. Indien mogelijk willen we méér groen, verbeterde wandelroutes, meer speelplekken. Verder willen wij bevorderen dat er een veilige route wordt gecreëerd voor de (Pieterpad)wandelaars tussen Winsum en Garnwerd (cofinanciering). Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s; SGB Gebiedsplan Wierden; Landschapsontwikkelingsplan Noord-Groningen; Landschapsvisie 1993; Gebiedsprogramma Groningen (EHS); Convenant Dier en Plant op t Hogeland ; Kwaliteitsvisie groen 2011; Nota begraven en begraafplaatsen 2011; Overeenkomst Iepenbeheer Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Het areaal groenvoorzieningen neemt toe door het gereedkomen van uitbreidingsplannnen

90 Er wordt gestart met het invulling gegeven aan het beheer en onderhoud van het groen zoals dat is vastgelegd in de kwaliteitsvisie groen. Circa 30% van alle kastanjebomen in de Gemeente Winsum is in meer of mindere mate aangetast door de Kastanjeziekte. Landelijk wordt dit gezien als een grote bedreiging. In 2010 is een monumentale beplanting van kastanjes rond de begraafplaats te Sauwerd geruimd als gevolg van deze ziekte. In 2010 is gestart met een pilot Kastanjeziekte, begeleid door de universiteit van Wageningen waar ook de Gemeente Winsum aan meedoet. Het doel is om te onderzoeken welke behandelmethodes een gunstig effect hebben op de conditie van zieke bomen. Watermerkziekte is een ziekte die schietwilgen aantast. De ziekte is niet te bestrijden. De enige manier om toename te voorkomen is om zieke bomen zo snel mogelijk te ruimen. Als de ziekte niet afneemt zal dat invloed hebben op met name landschappelijke beplantingen. De Eikenprocessierups (EPR) is vanuit het zuiden van Europa bezig aan een snelle opmars naar het noorden. De rupsen veroorzaken bij aanraking en inademen gezondheidsklachten. In 2010 is de EPR voor het eerst ook in onze provincie aangetroffen. Het betreft met name de gemeenten met een groot aantal eiken. In die gemeenten kost de bestrijding ervan jaarlijks veel geld. In de gemeente Winsum is de EPR nog niet aangetroffen. Echter, in Groningen is dit al wel het geval. Het aantal eiken binnen de gemeentegrenzen is gering. Grote overlast wordt hier daarom ook niet verwacht. De volkstuinen worden niet overal volledig verhuurd. Het gevolg is dat er kavels braak liggen. Een ander gevolg is dat het gebruik soms verandert. Bij alle uitvoeringswerkzaamheden moet rekening worden gehouden met de toepassing van de Flora- en Faunawet. Watergangen en vijvers groeien steeds vaker dicht met krabbescheer. Krabbescheer heeft positieve en negatieve elementen. Het positieve is dat zij een oase vormt voor kleine waterdiertjes. Het negatieve is dat bij een overvloed aan krabbescheer het water zuurstofarmer wordt. Daarnaast ondervinden gebruikers van het water hier overlast van. Het is daarom noodzakelijk dat voorkomen wordt dat vijvers en watergangen dichtgroeien. Op initiatief van (groepen)bewoners komt het voor dat er overeenkomsten gesloten worden met de gemeente over het onderhouden van openbaar groen door deze bewoners. Voorbeelden hiervan zijn bosjes in Tinallinge en Den Andel en openbaar groen in de Simon van Wattumstraat. Gesignaleerde knelpunten Door gewijzigde regelgeving is het niet meer toegestaan chemische onkruidbestrijding toe te passen. Het effect is dat het met name in de groeizame periodes niet altijd mogelijk zal zijn om aan de afgesproken kwaliteit te voldoen. Het is niet altijd duidelijk wat de kwaliteit van het onderhoud van groen moet zijn in uitbreidingsplannnen of bij in ontwikkeling zijnde projecten tot het moment van overdracht aan de gemeente. De verantwoordelijkheid ligt hiervoor bij de ontwikkelaar maar de klachten komen binnen bij de gemeente

91 Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Bij het bermbeheer en landschapsontwikkeling streven we naar biodiversiteit. Dat betekent dat het groenbeheer zoveel mogelijk plaatsvindt op een natuurlijke en rationele manier. Aantal kapmeldingen goed laag Gebruik kg. chemische goed hoog 5 kg 15 kg 8 kg onkruidbestrijdingsmiddelen Oppervlak heringericht plantsoen goed hoog m² 2650 m² Percentage zieke iepen goed laag 0,5% 1,00% 1% Maximaal aantal meldingen groen: - boomonderhoud - gras maaien - onkruid - snoeien - vernielingen Hoog Hoog Hoog Hoog Hoog Hoog Goed Goed Goed Goed Goed Goed Wat willen we bereiken? Groene gemeente. Invloed van burger op groen vergroten. Onderhoud groen in uitbreidingsplannen en in ontwikkeling zijnde projecten. Voorkomen dat watergangen dichtgroeien met krabbescheer. Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren van de groenkwaliteitsvisie. Na vaststelling bomenbeleidsplan, invulling geven aan de uitvoering. Omvorming van beplanting. Convenanten afsluiten. (op initiatief van de burgers) Met ontwikkelaars afspreken dat groen wordt onderhouden volgens de groenkwaliteitsvisie van de gemeente. Regelmatig watergangen uitmaaien. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma

92 Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Betaalde belastingen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Pachten 0 0 Opbrengst van grondverkopen 0 0 Overige opbrengsten goederen en 0 0 diensten Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Reserveringen 0 0 Totaal baten 0 0 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Aankopen niet duurzame goederen en diensten V De gemeenteraad heeft met de kadernota 2011 ingestemd met een bezuinigingsbedrag van op openbaar groen. Daarnaast is in 2011 sprake van een incidenteel extra budget in verband met de bestrijding van boomziekten van Tot slot is sprake van een verschuiving van de financiële ruimte van een vacature bij de eenheid B&O ad naar uitbesteed werk. De lagere personeelslasten zijn op de kostenverdeelstaat B&O en de hogere lasten van uitbesteed werk zijn zichtbaar op dit deelprogramma Overige kleine afwijkingen V Totaal V

93 DEELPROGRAMMA 4.3 RUIMTELIJKE ORDENING EN INRICHTING Omschrijving van het deelprogramma Door het treffen van planologische maatregelen en het stellen van voorwaarden, bevorderen van een evenwichtige indeling, inrichting, benutting en instandhouding van een optimaal woon-, werk en leefmilieu in de gemeente Winsum. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1810 Ruimtelijke ordening Beleidskader Collegeprogramma Er kunnen zich in het Middag-Humsterland en het Reitdiepdal situaties voordoen waarin spanningen ontstaan tussen het behoud van het cultuurlandschap en de belangen van de agrariërs die land beheren. De gemeente speelt een belangrijke rol bij de afweging van verschillende belangen. De nietgrondgebonden landbouw (bijv. varkensflats) past niet in het huidige- en toekomstige erfgoedbeleid en het GGD-beleid over MRSA verspreiding. Het belemmert ook de mogelijkheid voor toeristen om in ons landschap te recreëren. Agrarische bedrijven dienen wel de nodige ruimte te krijgen. Ten aanzien van het vergroten van de bouwblokken zijn wij van mening dat dit in principe binnen de kaders dient plaats te vinden zoals neergelegd zijn in het Provinciaal Omgevings Plan (POP) en het nog nieuw vast te stellen bestemmingsplan Buitengebied Winsum. Leidraad hierbij vormt de nota agrarische bouwblokken en landschap. Bij het opstellen van de ruimtelijke plannen willen wij het debat zoeken met de samenleving; bewoners, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, scholen etc. Zo willen wij dat wordt gewerkt aan betrokkenheid door de dialoog met burgers aan te gaan. Eén van de prioriteiten van de coalitie is het opstellen van een spreidingsplan voor UMTS-masten. Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s: Provinciaal Omgevingsplan (POP); Provinciale omgevingsverordening; Gebieds- en dorpsvisies; Regiovisie Groningen-Assen; Wet ruimtelijke ordening; Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte; Bestemmingsplannen. Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen - Het niet doorgaan van de boog om Winsum (N361) en het bijstellen van de woningbouwopgave vragen om een actualisering van de dorpsvisie Winsum. De economische haalbaarheid van hetgeen in visies omschreven wordt is op basis van de Wro een veel belangrijker randvoorwaarde geworden dan in het verleden. Een geactualiseerde invulling van het grondbeleidsinstrumentarium is daarom aan de orde. Dit geven wij vorm via de daartoe bestaande begrotingsparagraaf Grondbeleid. - Andere ontwikkelingen zijn de voorspelde bevolkingskrimp, de verdunning van de woningbezetting en de invloed van de economische recessie op de woningmarkt. De veelheid aan meer of minder gedateerde beleidsvisies en documenten vraagt om evaluatie en actualisering hiervan. Hierin kan het Wro-instrument structuurvisie voorzien

94 - Het beleid van de nationale overheid is gericht op een verdergaande deregulering van het omgevingsrecht en decentralisatie van het ruimtelijk beleid naar de lagere overheden. Dit krijgt mede vorm via de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). Gesignaleerde knelpunten - Als gevolg van stringente regelgeving zien we bij gewenste ontwikkelingen in het buitengebied vaker spanning optreden tussen economische en landbouwbelangen enerzijds en natuur- en landschapsbelangen anderzijds. Door middel van een maatwerkbenadering (keukentafelgesprekken) wordt getracht een optimale situatie te bereiken. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Op 1 juli 2013 actuele, eenduidige digitaal raadpleegbare, bestemmingsplannen. Goed Goed Wat willen we bereiken? Geactualiseerde digitale bestemmingsplannen op 1 juli Wat gaan we daarvoor doen? De uitvoering van de actualisering prioriteit geven. In 2012 werken we aan de bestemmingsplannen voor het buitengebied, Ezinge, Sauwerd, Baflo bedrijventerrein, Garnwerd, Feerwerd en Adorp. Een gemeentelijke visie op gewenste ruimtelijke ontwikkelingen die aansluit bij actuele ontwikkelingen. Een zorgvuldige ruimtelijke belangen afweging in het bijzonder in het buitengebied. Via de daartoe bestaande platforms invulling geven aan gebiedsgericht werken (gebiedscommissies Reitdiep en Middag Humsterland, Leader Actie Groep (LAG) en regioteam noord). Een optimale ruimtelijke inpassing en vormgeving van het plan Winsum Oost. Een integrale structuurvisie voor de hele gemeente Winsum opstellen en hiermee samenhangende beleidsdocumenten waaronder de dorpsvisie Winsum evalueren en eventueel bijstellen (budget beschikbaar). Inzetten op maatwerkbenadering met als kader het bestemmingsplan buitengebied, het POP en de POV. Inzet plegen om projecten/programma s verder te brengen en de benodigde cofinanciering voor de uitvoering van projecten zoveel als mogelijk beschikbaar stellen. Het zorgvuldig vormgegeven proces om hiertoe te komen doorlopen

95 Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Aankoop gronden 0 0 Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Overige opbrengsten goederen en diensten Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Totaal baten

96 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Aankopen niet duurzame goederen en diensten V Hier is sprake van 2 bewegingen. Enerzijds is in 2011 sprake van een incidenteel budget van voor het opstellen van een structuurvisie/nota grondbeleid. Aan de andere kant is er ingaande 2012 extra budget voor de bijhouding van de BAG en de digitalisering van de bestemmingsplannen (kadernota 2011). Overige verrekeningen van kostenplaatsen V Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige kleine afwijkingen N Totaal V

97 DEELPROGRAMMA 5.1 COMMUNICATIE Omschrijving van het deelprogramma Het deelprogramma Communicatie is onderverdeeld in drie werkgebieden: voorlichting, communicatie en Public Relations. Voorlichting Mondelinge en schriftelijke informatie die feitelijk/zakelijk van aard is (het openbaar maken van bijv. teksten van wetten en nota s) en het naar buiten toe presenteren van gemeentelijke opvattingen en standpunten. Communicatie Het inzetten van middelen om een goede in- en uitvoering van het gemeentelijke beleid te realiseren, met de mogelijkheid tot interactie. Public Relations Het inzetten van middelen om houding/beeld van verschillende doelgroepen - inwoners/bezoekers/bedrijven/andere gemeenten- positief te beïnvloeden, te laten zien waar wij als gemeente voor staan (identiteit/imagobepaling). Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: Voorlichting Beleidskader Collegeprogramma De burger wordt goed geïnformeerd over de mogelijkheden om zijn stem te laten horen op raadsvergaderingen en informatieavonden. Communicatie met de burgers is essentieel, de website vervult daarin een rol. Er worden projecten ingezet om de inspraak en verantwoordelijkheid voor beslissingen over onderdelen van het gemeentelijk beleid meer bij de burgers te leggen. De gemeente zal burgers, ondernemers, verenigingen en overige belangengroepen pro-actief informeren om zo de verhoudingen te optimaliseren. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de moderne technologische mogelijkheden. Daarnaast zijn bezoeken van raad en college aan de dorpen en wijken van groot belang omdat het korte lijnen tussen de burger en het bestuur garandeert. Bestaande beleidskaders Geen. Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Participatie van burger en bedrijven bij de totstandkoming en uitvoering van beleid is in toenemende mate van belang. Deze ontwikkeling sluit aan bij de ambitie zoals die in het collegeprogramma is verwoord. Gesignaleerde knelpunten Burgerparticipatie is onvoldoende ingebed in de beleids- en uitvoeringsprocessen

98 Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 Oordeel inwoners gemeente over de wijze waarop de gemeente communiceert. realisatie 2010 Rapportcijfer (0 10): goed hoog 7,3 7 7,3 Wat willen we bereiken? De burger wordt goed geïnformeerd over de mogelijkheden om zijn stem te laten horen op raadsvergaderingen en informatieavonden. Communicatie met de burgers is essentieel, de website vervult daarin een rol. Wat gaan we daarvoor doen? In de vergadersystematiek van de raad wordt aandacht besteed aan het betrekken van burgers bij de informerende agendapunten. Daarnaast heeft de burger het recht om in te spreken. De nieuwe website zal in 2012 verder worden uitgebouwd. Afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden bij de invulling van een klantcontactcentrum, zal de website tot een volwaardig dienstverleningskanaal worden ontwikkeld. Verder zullen ook in 2012 de bestaande instrumenten zoals het tweewekelijkse persmoment, de persberichten en nieuwsbrieven gebruikt worden om de burgers te informeren. Een nieuw element om de gemeente op een positieve wijze in het nieuws te brengen, zal een periodieke informatiepagina in één van de huis-aan-huis bladen zijn. Er worden projecten ingezet om de inspraak en verantwoordelijkheid voor beslissingen over onderdelen van het gemeentelijk beleid meer bij de burgers te leggen. De nota burgerparticipatie geeft richting aan de wijze waarop de gemeente de burgers wil betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van het gemeentelijk beleid. Er zal eerst met pilots worden gewerkt

99 Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Ov. aankopen/uitbesteding duurz.goederen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Overige inkomensoverdrachten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Totaal baten 0 0 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Overige verrekeningen van kostenplaatsen V Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige kleine afwijkingen 0 Totaal V

100 - 98 -

101 DEELPROGRAMMA 5.2 PUBLIEKSZAKEN Omschrijving van het deelprogramma Dit deelprogramma omvat de publieke dienstverlening aan de centrale balie en de digitale dienstverlening, waaronder de verstrekking van rij- en reisdocumenten,uittreksels uit de Gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens en de Burgerlijke Stand en de bijhouding van de Gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens en de gravenadministratie. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1003 Publiekszaken 1004 Baten secretarieleges Publiekszaken Beleidskader Collegeprogramma De kwaliteit van de dienstverlening dient de hoogste prioriteit te hebben. Van de gemeente mag een facilitaire houding worden verwacht. Meer begeleiden leidt tot minder afwijzen. De gemeente zal de doelstellingen en normen op het gebied van serviceniveau en snelheid te zijner tijd vastleggen in een kwaliteitshandvest. En als dan blijkt dat deze normen en doelstellingen niet gehaald worden, zal de gemeente de burger eventueel symbolisch tegemoetkomen. De gemeentelijke organisatie is goed toegankelijk voor burgers: ruime openingstijden en goed telefonisch bereikbaar, meer mogelijkheden via elektronische dienstverlening. De dienstverlening van de gemeente zal op basis van kennis en service naar buiten gericht moeten zijn. Voor de verschillende diensten en producten die binnen de gemeente voorkomen moet een actief dienstverlenende frontoffice functioneren. Er dient één loket te komen waar inwoners en ondernemers met hun vragen terecht kunnen. Samenwerking met andere gemeenten (Bedum en De Marne) is daarbij noodzakelijk. Hierbij valt te denken aan de opzet van een gezamenlijk shared service center(s). Bestaande beleidskaders Uitvoering van beleid is vastgelegd in de volgende nota s; Privacyverordening; Handboek Beveiliging Burgerzaken (GBA en Waardedocumenten); Legesverordeningen; Beleidsnota Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo); Verordening Individuele voorzieningen gemeente Winsum; Besluit Individuele Voorzieningen 2009; Verstrekkingenboek Voorzieningen Maatschappelijke Ondersteuning; Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen voor de gemeente Winsum 2011; Verordening op de heffing en de invordering van lijkbezorgingsrechten. Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Modernisering GBA In maart 2009 hebben gemeenten en het ministerie van BZK een bestuurlijk akkoord afgesloten voor een nieuwe start van het programma Modernisering GBA (MGBA). Het vervolgtraject van dit programma draagt bij aan een verbetering van de kwaliteit van de gegevenshuishouding en betere dienstverlening aan burgers en bedrijven. Naast deze kwalitatieve opbrengsten levert de modernisering van de GBA ook structureel financiële baten op voor gemeenten. Voordat dit het geval is wordt er eerst een forse investering gevraagd van alle gezamenlijke gemeenten, de

102 investering bestaat uit twee onderdelen: de aanschaf van de Burgerzaken Modules en de implementatie daarvan. In eerste instantie was 2011 gepland als het jaar van de bouw van de Burgerzaken Modulen en het jaar van de voorbereiding van de migratie van het oude naar het nieuwe systeem. Inmiddels is gebleken dat het geplande model onvoldoende aansluiting bij andere onderdelen van de Basisregistratie Personen biedt. De geplande implementatie (in 2012) wordt daardoor een jaar opgeschoven en vindt volgens verwachting pas plaats in 2013, allereerst bij de 10 zogeheten koplopergemeenten. Hier maakt de gemeente Winsum geen deel van uit. De implementatie van de MGBA is een onderdeel van het ELO-BMW-traject. In het totaal budget van dit traject is rekening gehouden met deze investering. De implementatie in Winsum wordt in 2014 verwacht. Vernieuwing Burgerlijke stand Het Ministerie van Justitie is voornemens de burgerlijke stand te vernieuwen. Op de eerste plaats ten behoeve van de verbetering van de dienstverlening aan de burger. De wetswijziging die hiervoor nodig is, moet zorgen voor de mogelijkheid van elektronische aangifte, digitale opslag van akten, plaatsonafhankelijke dienstverlening door de ambtenaar van de burgerlijke stand bij huwelijksaangifte, verlichting van de administratieve lasten voor de burger en de invoering van een akte van burgerlijke staat. Ook voor gemeenten en ambtenaren van de burgerlijke stand verandert er nogal wat. Momenteel werken de ministeries van Justitie, BZK, Buitenlandse Zaken, de VNG, de NVVB en de gemeente Den Haag aan dit project. Zij zijn allen vertegenwoordigd in de stuurgroep Vernieuwing BS. In 2010 zijn al de nodige voorbereidingen getroffen om de elektronische burgerlijke stand vervolgens in de loop van 2011 te kunnen invoeren, ook deze planning is inmiddels naar achter verschoven. De burgerlijke stand-module zal voor de digitale aangifte en digitale opslag fors moeten worden aangepast. Deze module wordt ook gezien als belangrijkste aanvullende module in het kader van het nieuwe burgerzakensysteem dat wordt ontwikkeld binnen het programma Modernisering GBA. Gemeenten blijven zelf verantwoordelijk voor de keuze voor elektronische dienstverlening en de implementatie daarvan. Melddesk In 2010 is onderzocht of de bereikbaarheid van het telefonisch meld- en informatiepunt kon worden uitgebreid en is het meldpunt ondergebracht bij Publiekszaken. De bereikbaarheid van het meld- en informatiepunt is inmiddels aanzienlijk uitgebreid en gelijkgeschakeld aan de telefonische bereikbaarheid van het gemeentehuis. Gravenadministratie In juni 2011 is de nota Begraven en begraafplaatsen in de Gemeente Winsum vastgesteld. Onderdeel van de nota is de beheerverordening begraafplaatsen. In deze nota zijn o.a. richtlijnen vastgesteld ten aanzien van het onderhoud van graven en het ruimen van graven. Om de nieuwe beleidsregels goed toe te kunnen passen zal de huidige (digitale) gravenadministratie verbeterd of vernieuwd moeten worden. Ook moet een uitgebreide controle moeten plaatsvinden of alle grafakten juist en volledig zijn geregistreerd. Zorgloket Het aantal aanvragen voor een Wmo-voorziening neemt jaarlijks verder toe. Dit heeft voor een groot deel te maken met de vergrijzing van onze burgers en de daardoor toenemende lichamelijke beperkingen. Het toenemende aantal aanvragen voor een grote (dure) woningaanpassing legt een aanzienlijke claim op het beschikbare Wmo-budget. Gezien de huidige woningvoorraad in de gemeente Winsum is het primaat verhuizen moeilijk uit te voeren. Er wordt getracht om een nieuw convenant met woningstichting Wierden en Borgen af te sluiten waarin o.a. afspraken gemaakt zullen worden over het aanpassen van woningen, de beschikbaarheid van reeds aangepaste en/of nog te bouwen (levensloopbestendige)woningen. Digitale dienstverlening en de Wmo Het is de bedoeling om het mogelijk te maken om de aanvraagformulieren voor een Wmovoorziening direct, met gebruik van DigiD, via onze website te laten invullen

103 De gekantelde manier van manier van werken zal verder worden ontwikkeld en ingevoerd. De Kanteling in de Wmo is het proces waarbij binnen de gemeente de omslag wordt gemaakt van een focus op het verstrekken van voorzieningen naar een focus op het zoeken naar oplossingen die het best bij de individuele situatie van de burger passen. Daarbij wordt uitgegaan van de eigen kracht van de burger waardoor hij/zij beter betrokken blijft bij de samenleving. Gesignaleerde knelpunten Publieksbalie en receptie De inrichting van de publieksbalie voldoet niet aan de eisen die worden gesteld vanuit het oogpunt van optimale dienstverlening en ARBO. Daartoe zou de publieksbalie in elk geval moeten voldoen aan de geldende standaardnorm NEN Dit vergt een aanzienlijke financiële investering en zelfs dan wordt nog geen optimaal resultaat bereikt. Om te voorkomen dat hierin onjuiste en dus ook in financieel opzicht onverantwoorde stappen worden ondernomen is het verstandig om de aanpassing van receptie en publieksbalie op te pakken zodra de daartoe vereiste duidelijkheid met betrekking tot de toekomstige inrichting van het beoogde dienstverleningsmodel is verkregen. Hiervoor zal nog een programma moeten worden ontwikkeld en er moeten een aantal keuzes worden gemaakt. Het is nog niet duidelijk wanneer en welke (grote) investeringen worden verwacht ten aanzien van het ontwikkelen en inrichten van een verbeterde publieksbalie. Gravenadministratie De huidige software om grafakten etc. te kunnen registreren is verouderd en heeft beperkte gebruiksmogelijkheden. Om hierin verbetering aan te brengen is een flinke update van het huidige programma nodig en indien dat niet mogelijk is zal de aanschaf van een nieuw softwareprogramma nodig zijn om op een goede wijze uitvoering te kunnen geven aan de nieuwe Beheerverordening begraafplaatsen. Nederlandse IdentiteitsKaart (NIK) Door een uitspraak van de Hoge Raad, is een identiteitskaart (ID-kaart) vanaf 9 september 2011 gratis voor iedereen die 14 jaar of ouder is. Ook jongeren die binnen zes maanden 14 jaar worden mogen al een gratis document aanvragen. Het ministerie van BZK gaat de financiële consequenties van het arrest van de Hoge Raad nader bestuderen. Daarbij beraadt het ministerie van BZK zich over eventueel te nemen vervolgstappen. Mogelijk moet wet- en regelgeving worden aangepast. Het ministerie van BZK overweegt met reparatiewetgeving te komen. Daaruit leidt de VNG af dat het niet de bedoeling is om de ID-kaart blijvend gratis te verstrekken. De VNG gaat met de minister overleggen over de gewenste reparatiewetgeving. Reparatiewetgeving moet een einde maken aan onzekerheden rondom gemeentelijke vergoedingen voor producten en diensten; er moeten duidelijke wettelijke criteria komen. De huidige stand van zaken legt een grote uitvoeringslast op gemeenten. Reparatiewetgeving moet derhalve zeer voortvarend ter hand worden genomen. In onze opbrengstraming is nog rekening gehouden met een opbrengst van de ID-kaarten. We zullen de ontwikkelingen volgen. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 realisatie 2011 realisatie 2010 Een goede fysieke en digitale dienstverlening aan de inwoners van de gemeente Winsum. Aantal gegronde klachten goed hoog

104 Wat willen we bereiken? De gemeentelijke organisatie is goed toegankelijk voor burgers. Modernisering van de GBA. Uitbreiden gebruik Melddesk. Elektronische aangifte burgerlijke stand voor de burger mogelijk maken. Optimaliseren begraafplaatsenadministratie. Wat gaan we daarvoor doen? Productenaanbod van de digitale gemeentewinkel stapsgewijs verder uitbreiden (voorzover de wet- en regelgeving dit toelaat). Goede informatievoorziening op de website ten aanzien van de producten en diensten. Invoeren digitale aanvraagformulieren voor het aanvragen van een Wmo-voorziening. Aanschaffen van Burgerzaken Modules en de noodzakelijke voorbereidingen voor de invoer van het nieuwe systeem treffen. De implementatie van de MGBA is een onderdeel van het ELO-BMW-traject. In het totaal budget van dit traject is rekening gehouden met deze investering. De implementatie in Winsum wordt in 2014 verwacht. Inventariseren van de mogelijkheden van de applicatie en het starten van een Organisatiebreed gebruikersoverleg. Aanschaf en implementeren van de nieuwe Burgerlijke standmodules en aansluiten bij de landelijke ontwikkelingen. Ontbrekende gegevens proberen te achterhalen. Inventariseren of het mogelijk is om de huidige software te-updaten of tot de aanschaf van een nieuw softwarepakket overgaan en de bestaande gegevens over te zetten en aan te vullen. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma

105 Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Loonbetalingen en sociale premies Personeel van derden Ov. aankopen/uitbesteding duurz.goederen Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdrachten aan het Rijk Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Overige opbrengsten goederen en diensten Inkomensoverdrachten van het Rijk 0 0 Totaal baten Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Overige verrekeningen van kostenplaatsen V Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige kleine afwijkingen 0 Totaal V

106

107 DEELPROGRAMMA 5.3 OPENBAAR BESTUUR Omschrijving van het deelprogramma Dit deelprogramma omvat de baten en lasten van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Ook de kosten van de bestuurlijke samenwerking en de ambtelijke ondersteuning, inclusief de griffier, behoren tot dit deelprogramma. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1001 Bestuursorganen Bestuursondersteuning college van B&W 1005 Bestuurlijke samenwerking 1006 Bestuursondersteuning raad en rekenkamer Beleidskader Collegeprogramma Belangrijk is dat de inwoner zich herkent in het gemeentelijk beleid en daaraan actief kan deelnemen. De burgers kunnen daarbij gebruik maken van de geboden mogelijkheden om mee te discussiëren tijdens informatiebijeenkomsten voorafgaand aan raadsvergaderingen of afzonderlijke bijeenkomsten en kernenbezoeken. Ook kunnen vragen rechtstreeks aan college- en raadsleden of via de partijen gesteld worden. Beslissingen worden op een zo laag mogelijk niveau genomen, opdat de burger zoveel mogelijk gehoor vindt. In de beleidsplannen komen waar mogelijk duidelijke doelstellingen, die toetsbaar en meetbaar zijn en waarvan de voortgang kan worden gecontroleerd door burgers en de gemeenteraad. Ook pleiten wij voor een actief inspraakrecht. In het kader van bestuurlijke vernieuwing zal de invloed van de burger op de besluitvorming nog verder moeten worden ingevuld (bijv. meer inspraakmomenten). Wij streven naar een vermindering van regels en administratieve lasten voor burgers en bedrijven. Wij zien mogelijkheden om de verantwoordelijkheid meer bij de burgers te leggen door samen met vertegenwoordigers van groepen burgers op interactieve wijze de voorliggende problemen aan te pakken. Niet alleen als inspreker, maar ook als partner in de besluitvorming met een eigen deskundigheid, eigen verantwoordelijkheid en beslissingsbevoegdheid binnen de door de raad en het college gestelde kaders. Dit vraagt veel van politici en gemeenteambtenaren. Met name kleinere gemeenten staan voor een dilemma. Enerzijds staan ze dicht bij de burger en willen dat zo houden. Anderzijds hebben ze te maken met een toenemend aantal taken, de kwetsbaarheid van het ambtenarenbestand en de financiële krapte, die wordt versterkt door de opgelegde bezuinigingen. Dit dilemma vraagt om een doordacht en zorgvuldig beleid, waarbij enerzijds intensieve vormen van samenwerking met andere gemeenten noodzakelijk zijn en anderzijds er voor moet worden gezorgd dat de toegankelijkheid van de gemeentelijke dienstverlening aan de burgers behouden blijft en versterkt wordt. De gemeente zet zich actief in voor versterking en uitbreiding van intergemeentelijke samenwerking, bij voorkeur met onze buurgemeenten Bedum en De Marne. Wij kiezen niet voor een gemeentelijke herindeling maar voor een projectmatige samenwerking door de al bestaande samenwerking uit te breiden naar andere beleidsterreinen en daar waar mogelijk en gewenst te kiezen voor de samenvoeging van gemeentelijke bedrijfsvoeringsonderdelen. Bestaande beleidskaders De uitvoering is vastgelegd in de volgende regelgeving; Algemene Wet Bestuursrecht; Wet op de invoering van het dualistisch stelsel voor gemeenten; Reglementen en verordeningen

108 Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen De samenwerking in de provincie krijgt steeds meer gestalte. Steeds vaker worden samenwerkingsclusters zichtbaar.steeds duidelijker wordt dat ook het cluster BMW zich een positie verwerft in de intergemeentelijke samenwerking. Op het gebied van Milieu zal de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) invulling gaan gegeven aan de door het Rijk gewenste uitvoering. Gesignaleerde knelpunten Het samenwerkingsproces is een langdurig proces waarvoor zowel bestuurlijke als ambtelijke capaciteit vrijgemaakt moet worden. Daarnaast zullen financiële middelen beschikbaar moeten komen om samenwerkings- en samenvoegingsinitiatieven mogelijk te maken. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 Het actief communiceren met de inwoners van de gemeente Winsum zodanig dat deze betrokken kunnen zijn bij het ontwikkelen van beleid en plannen zodat er meer draagvlak ontstaat voor het beleid en dat de betrokkenheid van inwoners wordt vergroot. Aantal dorpsbezoeken college goed hoog Aantal participatieprojecten goed hoog 3 nvt nvt Wat willen we bereiken? Streven naar een vermindering van regels en administratieve lasten voor burgers en bedrijven. Versterking en uitbreiding van intergemeentelijke samenwerking (BMW). Wat gaan we daarvoor doen? Vermindering van administratieve lastendruk door het dereguleren van wet- en regelgeving. In 2012 zal de samenvoeging van de organisatieonderdelen P&O, Sociale Zaken en Werk, en I&A een feit zijn. In het najaar van 2011 zal bepaald worden welke andere organisatieonderdelen samengevoegd zullen gaan worden. Ook zal in 2012 duidelijk worden welke taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (Milieu, RO en Bouw- en woningtoezicht) overgaan naar de Regionale Uitvoeringsdienst. Op tal van beleidsterreinen op het gebied van Welzijn wordt al samengewerkt met de gemeenten Bedum, De Marne en Eemsmond en. Dit zal verder geïntensiveerd worden

109 Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Loonbetalingen en sociale premies Sociale uitkeringen personeel Personeel van derden Aankopen niet duurz. goederen & diensten Inkomensoverdr. aan overheid (niet-rijk) Overige inkomensoverdrachten Reserveringen Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Inkomensoverdr. van overheid (niet-rijk) 0 0 Reserveringen Totaal baten

110 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Sociale uitkeringen personeel N De raming van de kosten van voormalige bestuurders is in 2012 hoger dan in In 2011 is besloten om deze lasten te dekken vanuit een gevormde voorziening en zijn de lasten in de begroting/exploitatie geschrapt. Het is inzichtelijker om deze lasten wel op te nemen, en hier tegenover een onttrekking aan de voorziening te ramen. Reserveringen V In 2011 is een voorziening gevormd voor wachtgeldverplichtingen. Hierin is gestort. In 2012 vindt geen storting plaats in de voorziening maar een onttrekking (zie baten reserveringen). Overige verrekeningen van kostenplaatsen N Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Reserveringen V In 2012 is een onttrekking aan de reserve wachtgeldverplichtingen geraamd van ter dekking van de wachtgeld verplichting Deze onttrekking dient ter dekking van de kosten van de voormalige bestuurders. Overige kleine afwijkingen V Totaal V

111 DEELPROGRAMMA 6.1 BELASTINGEN Omschrijving van het deelprogramma Bij dit deelprogramma worden de baten en lasten van de uitvoering van de Wet WOZ verantwoord, alsmede de baten en lasten voor de heffing en de invordering van de gemeentelijke belastingen. Voor inzicht in: het beleid ten aanzien van de gemeentelijke heffingen; een overzicht van de diverse heffingen; de geraamde inkomsten voor 2012; een overzicht van de lokale lastendruk en het kwijtscheldingsbeleid wordt verwezen naar paragraaf A: lokale heffingen. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1930 Uitvoering wet WOZ 1940 Lasten heffing gemeentelijke belastingen Beleidskader Collegeprogramma De gemeentelijke heffingen dienen zoveel mogelijk kostendekkend te zijn, dat blijven of worden gemaakt. Gelden die beschikbaar zijn voor mensen die zijn aangewezen op de gemeentelijke sociale voorzieningen dienen daarvoor aangewend te worden en niet voor andere doeleinden. Van burgers, die gebruik maken van de gemeentelijke sociale voorzieningen, mag worden verwacht dat zij actief (blijven) deelnemen aan de samenleving, bijvoorbeeld in de vorm van scholing, werkervaring en/of vrijwilligerswerk. Afvalstoffenheffing: invoering Diftar (weegsysteem) en stimuleren van bronscheiding. Een gedifferentieerd tarief voor afval op basis van gewicht (Diftar). Voorwaarde daarbij is een goed flankerend beleid, waarbij scheiding aan de bron wordt nagestreefd. De burgers mogen er financieel niet op achteruit gaan. De keuze zal gebaseerd zijn op een kosten/batenanalyse, waarbij de belasting voor het milieu één van de weegfactoren zal zijn. Bestaande beleidskaders De Gemeentewet regelt welke belastingen gemeenten kunnen heffen en aan welke eisen die belastingen moeten voldoen. De gemeente Winsum heft de volgende belastingen en rechten: - onroerende zaakbelastingen; - roerende zaakbelastingen; - afvalstoffenheffing; - rioolheffing; - begraafrechten; - diverse leges. Op grond van de Wet WOZ is de gemeente verantwoordelijk voor de taxatie van de onroerende zaken. De taxaties vinden plaats onder toezicht van een bij de Wet WOZ ingesteld orgaan, de Waarderingskamer. De verkregen waarden zijn de grondslag voor de heffing van de onroerende zaakbelastingen van de gemeente en de watersysteemheffing gebouwd en ongebouwd door het waterschap (waterschapsheffing). Daarnaast vormen de getaxeerde waarden de grondslag voor vaststelling van het huurwaardeforfait eigen woningen voor de inkomstenbelasting. Burgers kunnen de WOZ-waarde ook gebruiken als basis voor het aanvragen van een hypotheek of om

112 een verzekering af te sluiten. Banken en verzekeraars gebruiken de WOZ-waarde als controlegegeven bij het verstrekken van hypotheken voor woningen. Ook overheidsinstanties en de notaris gebruiken de WOZ-waarde voor het bestrijden van vastgoedfraude. De voorwaarden, waarbinnen gemeenten kwijtschelding van belastingen en heffingen mogen verlenen, zijn vastgelegd in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet In Winsum komen de volgende belastingen en heffingen in aanmerking voor kwijtschelding: - onroerende zaakbelastingen - roerende zaakbelastingen - afvalstoffenheffing - rioolheffing Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen De limitering van de onroerende-zaakbelastingen (OZB) is vervallen per 1 januari Het vervallen van de limitering mag niet leiden tot een onevenredige stijging van de collectieve lastendruk. Als de ontwikkeling van de lokale lasten tot overschrijding van de norm leidt, kan het Rijk ingrijpen via correctie van het volume van het gemeentefonds. De macronorm voor het begrotingsjaar 2012 is vastgesteld op 3,75%. Dat betekent dat in 2012 voor alle gemeenten samen de opbrengst van de onroerendezaakbelasting (OZB) 3,75% meer mag zijn op basis van de gemeentelijke begrotingen Het percentage van 3,75% is opgebouwd uit een reële trendmatige groei van het Bruto Binnenlandse Product (BBP) van 1,25% en een inflatiepercentage van 2,5% (prijsontwikkeling Nationale Bestedingen op basis van het Centraal Economisch Plan De onroerendezaakbelastingen (OZB) worden sinds 1 januari 2009 berekend naar een percentage van de waarde van de onroerende zaak. De invoering van het stelsel van basisregistraties vordert gestaag. Als onderdeel hiervan moeten in toenemende mate gegevens uit diverse basisregistraties worden gebruikt bij de uitvoering van de Wet WOZ. Voor de gegevens uit de Basisregistratie Kadaster en de Basisregistratie personen (de GBA) geldt die verplichting nu al en voor de gegevens uit de Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) geldt deze verplichting vanaf 1 juli De invoering van de basisregistraties BAG en WOZ stelt gemeenten voor een forse uitdaging. Er moeten nieuwe bestanden worden opgebouwd, er gelden nieuwe kwaliteitseisen en nieuwe manieren van gegevensuitwisseling. Om hiervan een werkend geheel te maken, moeten bestaande werkprocessen worden aangepast en ondersteund met nieuwe software. Op 13 april 2011 is besloten tot realisatie van de Landelijke Voorziening WOZ. Met de LV WOZ komt er één loket waaruit elke afnemer van WOZ-gegevens de noodzakelijke gegevens krijgt geleverd. Afnemers zijn de Belastingdienst, de waterschappen, het CBS, maar ook notariaat, banken en verzekeraars. De LV WOZ vermindert het aantal bilaterale contacten met gemeenten over de aanlevering van gegevens en vereenvoudigt de verwerking van deze gegevens door de afnemers. Volgens de planning wordt in 2012 gestart met een gefaseerde aansluiting met een verwachte doorlooptijd tot eind december Uit vragen van burgers en uit onderzoek blijkt, dat het taxatieverslag niet voor iedereen duidelijk is en niet altijd bijdraagt aan het vertrouwen in de WOZ-waarde. Sinds 2010 wordt daarom gebruik gemaakt van het aangepast taxatieverslag woningen. Beschikbaar via het digitale loket van de gemeente. Door de Waarderingskamer wordt onderzoek gedaan naar mogelijke andere wijzigingen in het taxatieverslag. Op basis van het onderzoek en ervaringen zal naar verwachting de Waarderingskamer in de loop van 2011 met voorstellen komen om met ingang van 2012 weer een nieuw model taxatieverslag in de regelgeving vast te leggen. Onlangs is een wetswijziging ten aanzien van de verruiming van de kwijtscheldingsnormen van de gemeentelijke belastingen door de Eerste Kamer aangenomen. Het wetsvoorstel voorziet in

113 een verruiming van de vermogensnorm tot maximaal de normen zoals deze gelden op grond van artikel 34 van de Wet werk en bijstand (Wwb). De normen van de Wwb zijn ruimer dan de nu nog geldende landelijke kwijtscheldingsnormen. De huidige vermogensnorm, zoals op dit moment opgenomen in artikel 34, derde lid van de Wwb, is voor gehuwden tezamen en alleenstaande ouders en voor alleenstaanden Het toepassen van de verruimde kwijtscheldingsnormen is echter formeel nog niet mogelijk. De reden is dat het besluit Nadere regels kwijtschelding gemeentelijke en waterschapsbelastingen nog niet is aangepast. De VNG heeft er bij het ministerie van BZK opnieuw op aangedrongen dit besluit zo snel mogelijk aan te passen. In de Nadere regels kwijtschelding gemeentelijke en waterschapsbelastingen zal worden opgenomen dat decentrale overheden mogen besluiten om bij het uitvoeren van de vermogenstoets uit te gaan van maximaal de vermogensnorm in de Wet werk en bijstand. Los van het wetsvoorstel tot verruiming van de vermogensnorm is de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 zodanig aangepast dat gemeenten kunnen besluiten kwijtschelding mogelijk te maken voor privébelastingschulden van ondernemers die op bijstandsniveau leven. De mogelijkheid om ondernemers op bijstandsniveau kwijtschelding te verlenen van hun privébelastingschulden bestaat vanaf 1 april. Het kwijtscheldingsbesluit is aangepast op de volgende onderdelen: 1. Vooruitlopend op de aanpassing van de Nadere regels kwijtschelding gemeentelijke en waterschapsbelastingen wordt voor wat betreft het onderdeel verruiming vermogensnormen al aangesloten bij de vermogensgrenzen zoals vermeld in artikel 34, derde lid van de Wet Werk en Bijstand. Op dit moment is dat voor gehuwden tezamen en alleenstaande ouders en voor alleenstaanden Voor wat betreft het onderdeel kwijtschelding voor privébelastingschulden van ondernemers die op bijstandsniveau leven is een artikel opgenomen in het kwijtscheldingsbesluit om kwijtschelding voor deze groep mogelijk te maken. Gesignaleerde knelpunten Geen. Maatschappelijke effecten Prestatie-indicatoren meetbaarheid beinvloedbaarheid streven 2012 streven 2011 realisatie 2010 De inwoners van de gemeenten door middel van belastingheffing laten bijdragen aan de instandhouding van de bestaande en nieuwe voorzieningen. Aantal waardebeschikkingen goed laag Aantal belastingaanslagen goed laag Aantal kwijtscheldingen goed laag Aantal bezwaarschriften tegen waardevaststelling goed laag

114 Wat willen we bereiken? De inwoners van de gemeente door middel van belastingheffing laten bijdragen aan de instandhouding van de bestaande en nieuwe voorzieningen. Streven naar kostendekkende tarieven op het gebied van heffingen en leges. Wat gaan we daarvoor doen? Jaarlijks aanslagoplegging en het toepassen van (dwang)invordering. Burgers die daarvoor in aanmerking komen kwijtschelding van gemeentelijke belastingen verlenen. Het op correcte wijze bepalen en vaststellen van de waarde van de in de gemeente gelegen onroerende zaken ten behoeve van de heffing van belastingen door het Rijk, de gemeente en het waterschap. Bezwaarschriften binnen 3 maanden afhandelen. Op 11 juli 2011 is de nota lokale heffingen 2011 vastgesteld. Hierbij is unaniem de motie aangenomen te onderzoeken in welke mate de kostendekkendheid van reisdocumenten en rijbewijzen kan worden verbeterd door kostenbesparing en het instellen van een plafond voor kostendekkendheid van 135% voor de individuele tarieven onder titel 1. De nota geeft inzicht in de mate van kostendekkendheid van de verschillende heffingen en met de te nemen uitvoeringsmaatregelen. Grondslag voor de berekening van de tarieven zijn de nieuw vastgestelde modellen kostenonderbouwing van de verschillende heffingen. Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma

115 Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Personeel van derden Aankopen niet duurz. goederen & diensten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Overige opbrengsten goederen en diensten Totaal baten Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Overige verrekeningen van kostenplaatsen V Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige kleine afwijkingen 0 Totaal V

116

117 DEELPROGRAMMA 6.2 FINANCIËN Omschrijving van het deelprogramma Dit deelprogramma geeft inzicht in de financiële positie. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording moet afzonderlijk inzicht worden gegeven in de algemene dekkingsmiddelen en de mutaties op de reserves. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1913A Aandelen, algemeen 1914 Geldleningen en uitzett. korter 1 jaar 1960A Saldi van kostenplaatsen - overig Beleidskader Collegeprogramma De komende periode staat in het teken van het opvangen van de gevolgen van de economische crisis, waaronder een toenemende werkloosheid, minder geld vanuit het rijk en uitbreiding van gemeentelijke taken. Dit betekent dat de druk op de financiën toeneemt. Naar verwachting zal onze gemeente tussen de 1,2 en 2,2 mln. Moeten bezuinigen. Dat is gelet op onze begrotingsomvang van 27 mln. Een zware opgave. Onze toezichthouder (de provincie) eist een sluitende meerjarenbegroting. Wij willen echter met beleid bezuinigen, zodat niet de basis van de sociale samenleving (cohesie) aangetast wordt. Hierbij is een langetermijnvisie noodzakelijk. De gevolgen voor de verschillende groepen van inwoners moeten duidelijk gecommuniceerd worden, waarbij tevens dient te worden aangegeven op welke wijze de financieel zwakkere inwoners worden ontzien c.q. gecompenseerd. Wij willen geen bezuinigingen op het reeds bestaande minima/armoedebeleid. Er zal gezocht moeten worden naar extra inkomensbronnen (subsidies, regelingen voor werkgelegenheid, fiscale regelingen, intensiever gebruik gemeentelijke accommodaties). Verder kan gedacht worden aan: efficiënt gebruik van voorzieningen onder de loep nemen; minder uitgaven in het kader van de WWB (Wet Werk en Bijstand) door nog meer in te haken op de regionaal fors toenemende werkgelegenheid (Eemshaven, Lauwersmeergebied); intensieve ambtelijke samenwerking met andere gemeenten (shared service center) hetgeen op termijn zal leiden tot minder inhuur van personeel en meer efficiency, gebouwen multifunctioneler maken en een nadere beoordeling van de noodzaak van (vervangings)investeringen en bijdragen door de gemeente; extra (incidentele) inkomsten (zoals de opbrengst van de verkoop van de aandelen Essent) zullen uitsluitend ingezet moeten worden voor zaken die tot structurele voordelen voor de inwoners van de gemeente Winsum leiden; Bestaande beleidskaders Uitvoering financieel beleid is vastgelegd in de volgende nota s: Treasurystatuut; Financieringsparagraaf begroting; Paragraaf weerstandsvermogen begroting en nota weerstandsvermogen; Nota reserves en voorzieningen; Verordeningen ex art. 212, 213 en 213a van de Gemeentewet; Kadernota 2011 incl. bezuinigingsvoorstellen

118 Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiele begroting De lasten bestaan uit: Aankopen niet duurz. goederen & diensten Kapitaallasten Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal lasten De baten bestaan uit: Toegerekende rente Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal baten

119 Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Kapitaallasten V Bij de kapitaallasten is sprake van een voordeel van 1 ton in verband met de inwisseling van eerder aangekochte participaties. Bij de verkoop van de Essent-aandelen is er tot een bedrag van 6 miljoen aan participaties aangekocht. Deels waren deze kortlopend, en deels langlopend. De kortlopende participaties worden volgens planning in 2011 weer ingewisseld. Bij de berekening van onze omslagrente is hiermee rekening gehouden. Per saldo heeft dit weinig effect. Overige verrekeningen van kostenplaatsen (lasten) V Op dit deelprogramma is sprake van een verschil op het gebied van de doorberekende kosten. Dit heeft te maken met de urenverdeling over de verschillende deelprogramma s in de begroting. Aan de paragraaf Bedrijfsvoering hebben we hierover een hoofdstuk toegevoegd. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Overige verrekeningen van kostenplaatsen (baten) V Zie hierboven Overige kleine afwijkingen V Totaal V

120

121 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN Omschrijving van het deelprogramma Dit deelprogramma geeft inzicht in de omvang en samenstelling van de algemene dekkingsmiddelen zoals deze zijn gedefinieerd in het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV). In dit hoofdstuk worden de baten en de daaraan gerelateerde lasten toegelicht, die niet direct aan een programma zijn toe te rekenen. Het voorzieningenniveau in de gemeente wordt onder meer bekostigd door de algemene dekkingsmiddelen. Het gaat hierbij om belastingen, de algemene uitkering uit het gemeentefonds en deelnemingen. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1921B Algemene uitkering 1913 Opbrengst Dividend 1931 Baten OZB gebruikers 1932 Baten OZB eigenaren 1933 Baten roerende woon- en bedrijfsruimten 1922 Onvoorziene uitgaven Saldo Financieringsfunctie Beleidskader Collegeprogramma We willen de reserves en voorzieningen verder, waar nodig en gewenst, op peil te brengen. Bestaande beleidskaders Uitvoering financieel beleid is vastgelegd in de volgende nota s: Treasurystatuut; Financieringsparagraaf begroting; Paragraaf weerstandsvermogen begroting en nota weerstandsvermogen; Nota reserves en voorzieningen; Verordeningen ex art. 212, 213 en 213a van de Gemeentewet. Ontwikkelingen en knelpunten Gesignaleerde ontwikkelingen Lokale heffingen De opbrengst OZB is gebaseerd op de werkelijke opbrengst van het jaar 2011, met een aanvulling voor wat betreft de ver- en nieuwbouw in Verder is rekening gehouden met de besluitvorming vanuit de kadernota Algemene uitkering De geraamde opbrengst is gebaseerd op de gegevens uit de Mei-circulaire Verderop wordt een financiële specificatie gegeven van de effecten van deze circulaire voor onze gemeentelijke begroting. Via het gemeentefonds krijgen de gemeenten een compensatie voor de gestegen lonen en prijzen. In onze personeelslastenstaat is rekening gehouden met een loonstijging van 0,5%. Verder is rekening gehouden met een stijging van de pensioenafdracht. De tengevolge van de inflatie hogere kosten zijn per deelprogramma nog niet aangepast, maar hiervoor is een stelpost opgenomen bij de post Onvoorziene uitgaven. In de loop van 2012 zal, na besluitvorming door de gemeenteraad, deze stelpost worden verdeeld over de hiervoor in aanmerking komende posten

122 Gesignaleerde knelpunten Zoals bekend is de omvang van het Gemeentefonds gekoppeld aan de rijksuitgaven. Bezuinigingen, maar ook bijv. onderuitputting, bij het Rijk worden direct gevolgd door een rijksbijdrage aan het Gemeentefonds en dus in een lagere gemeentefondsuitkering voor de gemeenten. Dit maakt de raming erg onzeker. Door deze grote onzekerheden wordt onze begroting opgesteld op basis van een constant prijsniveau. Jaarlijks wordt voor de actuele jaarschijf rekening gehouden met een inflatiecorrectie

123 ALGEMENE UITKERING Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Specificatie mutatie Algemene uitkering: Omschrijving Raming Begroting Spec.mutatie Juni-circ.: Ontwikkeling accres + overig Aanpassing rekentarief WOZ Hoeveelheidsverschillen (m.n. bijstand) Loon- en Prijscompensatie Nat.Uitv.Programma E-overheid Gerichte schuldhulpverlening Compensatie ivm sociale zekerheid Normering lokaal inkomensbeleid Politieke ambtsdragers Nieuwe raming Alg.Uitk.:

124 DIVIDEND Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Specificatie raming Dividend: Naam Aantal Nominale waarde Uitkering per aandeel Dividend Enexis Holding ,00 3, Attero Holding ,00 21, Publiek Belang Elektr.prod ,00 5, Verkoop Vennootschap , Vordering op Enexis , CBL Vennootschap , Claim Staat Vennootschap , BNG ,00 1, Oikocredit ,00 2, Omschrijving mutatie Oikocredit BNG Enexis Attero PBE CBL Vennootschap Totaal Dividend

125 LOKALE HEFFINGEN Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Specificatie raming Lokale heffingen: Omschrijving mutatie Baten OZB Gebruikers Baten OZB Eigenaren Baten RZB Eigenaren Totaal Lokale heffingen De opbrengst OZB Gebruikers betreft de opbrengst van gebruikers van niet-woningen. Zoals bekend is de gebruikersbelasting voor woningen enkele jaren geleden afgeschaft. Bij de ramingen is rekening gehouden met een tariefsstijging van 3,5% en daarnaast is gerekend met een groei in verband met een groei van de economische waarden op grond van nieuw- en verbouw. Bij de roerende zaakbelastingen hebben we geen hogere opbrengst geraamd, terwijl het tarief wel wordt verhoogd. Het gaat hierbij om marginale bedragen

126 ONVOORZIENE UITGAVEN Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Specificatie raming Onvoorziene uitgaven: Omschrijving mutatie Onvoorzien, incidenteel Stelpost Prijsstijgingen Stelpost Prijsstijgingen Stelpost Nieuw beleid Totaal Onvoorzien Bij de baten is een stelpost opgenomen vanuit de kadernota 2011 wegens een nog te behalen inkoopvoordeel wegens inkoopsamenwerking. De verwachting is dat door inkoopsamenwerking en afstemming een jaarlijks cumulerend financieel voordeel is te behalen van tot het jaar

127 FINANCIERINGSFUNCTIE Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiële begroting De baten bestaan uit: Overige verrekeningen van kostenplaatsen Totaal baten Toelichting afwijking 2012 ten opzichte van 2011: Omschrijving onderdeel Overige verrekeningen van kostenplaatsen Op dit onderdeel wordt het verschil afgeboekt tussen de in de begroting opgenomen rekenrente (percentage van 4%) en de werkelijk in de begroting berekende rente. Het hier genoemde bedrag is overigens een administratief voordeel. Feitelijk betekent het dat de, op de verschillende deelprogramma s drukkende, rentelasten in totaal voor dit bedrag te hoog zijn geraamd. Op deze wijze wordt de rente-invloed in de begroting wel duidelijk zichtbaar. Afwijking in V=vrdl N=nadl V Totaal V Doordat in de berekeningen van de Kapitaallasten gerekend wordt met een vast percentage van 5% (en de feitelijke omslagrente lager is) ontstaat er op de Kostenverdeelstaat een verschil. Dit verschil wordt ten gunste c.q. ten laste gebracht van Product 960 Saldi van kostenplaatsen (kostenplaats: ). In het kader van de algemene dekkingsmiddelen valt dit onder het Saldo financieringsfunctie

128

129 MUTATIES OP DE RESERVES Omschrijving Dit onderdeel geeft inzicht in de financiële positie. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording moet afzonderlijk inzicht worden gegeven in de algemene dekkingsmiddelen en de mutaties op de reserves. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1980 Mutaties reserves hoofdfunctie 0 t/m 9 Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting afwijking 2010 ten opzichte van 2009: Omschrijving onderdeel Afwijking in V=vrdl N=nadl Reserveringen (stortingen) Voor nadere toelichting zie specificatie hieronder V Reserveringen (onttrekkingen) Voor nadere toelichting zie specificatie hieronder N Totaal N

130 Specificatie opbouw bedragen begroting Omschrijving mutatie Reservestortingen P1.3 Volkshuisvesting 0 0 P1.4 Verkeer en vervoer P1.5 Milieu P2.1 Cultuur P2.2 Onderwijs P2.3 Volksgezondheid P2.4 Sociale voorzieningen P2.5 Welzijn P2.6 Sport P3.1 Economie P3.2 Toerisme P4.1 Grondbeleid P5.2 Publieke dienstverlening P5.3 Openbaar bestuur P6.2 Financiën P6.2 Financiën Totaal stortingen Reserve-onttrekkingen P1.3 Volkshuisvesting P1.4 Verkeer en vervoer P1.5 Milieu P2.1 Cultuur P2.2 Onderwijs P2.3 Volksgezondheid P2.4 Sociale voorzieningen P2.5 Welzijn P2.6 Sport P3.2 Toerisme P4.1 Grondbeleid P4.3 Ruimtelijke ordening P5.2 Publieke dienstverlening P5.3 Openbaar bestuur P6.2 Financiën Totaal onttrekkingen Toelichting jaarschijf 2012 Stortingen zijn geraamd in de volgende reserves: (P1.4) Reserve onderhoud water de Brake jaarlijkse storting (P2.2) Reserve Huisvesting onderwijs egalisatie lasten/baten (P2.5) Reserve dorpshuizen jaarlijkse storting Onttrekkingen zijn geraamd uit de reserves: (P1.5) Egalisatiereserve Vuilverwerking egalisatie lasten/baten (P2.1) Reserve museum Wierdenland egalisatie lasten/baten (P2.3) Reserve WMO egalisatie lasten/baten (P2.3) Reserve WWB inkomensdeel egalisatie lasten/baten

131 (P2.6) Reserve uitvoering sportnota egalisatie lasten/baten (P3.2) Reserve cofinancieringen egalisatie lasten/baten (P4.1) Reserve grondexploitatie egalisatie lasten/baten (P5.3) Reserve regiovisie egalisatie lasten/baten (P6.2) Algemene reserve dekking kosten samenwerking BMW

132 RESULTAAT NA BESTEMMING Omschrijving van het deelprogramma Op dit onderdeel wordt het uiteindelijke saldo van de begroting zichtbaar. Tot dit deelprogramma behoren de volgende producten: 1990 Saldo lasten en baten na bestemming Wat mag het kosten? Realisatie Begroting Begroting Meerjarenbegroting Lasten Lasten bestaand beleid Totaal lasten Baten Baten bestaand beleid Totaal baten Saldo deelprogramma Toelichting financiële begroting De begrotingsresultaten na Reservemutaties: Dit zijn geraamde saldi. Deze bedragen sluiten aan bij de genoemde saldi in de kadernota In deze saldi zijn nog enkele stelposten opgenomen. Pas in de jaarrekening worden deze bedragen daadwerkelijk verrekend met de Algemene reserve. In de staat van reserves en voorzieningen zijn deze saldi dan ook nog niet meegenomen

133 PARAGRAFEN

134

135 PARAGRAAF A LOKALE HEFFINGEN Inleiding De paragraaf lokale heffingen bevat de volgende onderdelen: A. Het beleid ten aanzien van de gemeentelijke heffingen; B. Een overzicht van de diverse heffingen; C. De geraamde inkomsten voor 2012; D. Een overzicht van de lokale lastendruk; E. Het kwijtscheldingsbeleid. A. Beleid ten aanzien van de gemeentelijke heffingen Voor de hoogte van de gemeentelijke belastingen gelden de volgende uitgangspunten: - collegeprogramma : Uitgangspunt is dat de gemeentelijke heffingen zoveel mogelijk kostendekkend dienen te zijn, dat blijven of worden gemaakt; - bepalingen Gemeentewet en Wet Milieubeheer waarin wordt bepaald dat de hoogte van de tarieven en heffingen niet boven de kostprijs mogen worden geheven; - legesverordening, verordening onroerende zaak belastingen, verordening roerende zaken, verordening reinigingsheffingen, verordening rioolheffingen, verordening lijkbezorgingsrechten, verordening marktgelden, verordening brandweerrechten; - raadsbesluit gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid. B. Overzicht van de diverse heffingen De gemeente Winsum kent de volgende heffingen: B1. Onroerende zaak belastingen (OZB) De OZB wordt geheven van eigenaren en gebruikers van alle in de gemeente gelegen nietwoningen en van eigenaren van alle in de gemeente gelegen woningen. Voor de OZB geldt nog een zogenaamde macronorm. Het Rijk wil dat de gemeenten gezamenlijk de OZB opbrengst niet meer dan 3,75% (2012) laten stijgen. Dat betekent dat in 2012 voor alle gemeenten samen de opbrengst van de onroerendezaakbelasting 3,75% meer mag zijn op basis van de gemeentelijke begrotingen De OZB wordt vanaf 2009 berekend naar een percentage van de waarde van de onroerende zaak. Tot en met 2008 toe werd gewerkt met eenheden van 2.500,00 euro. De gemeentelijke tarieven 2012 worden gebaseerd op het nieuwe tijdvak / met waardepeildatum Voor het bepalen van de te hanteren percentages voor de berekening van de OZB is de waardeontwikkeling van belang. Zoals bekend vindt de waardebepaling thans jaarlijks plaats. De uitkomsten daarvan zijn ieder jaar vaak pas in oktober bekend. Gelet op dit gegeven en de uit te voeren rekenexercities om de nieuwe percentages te bepalen, vindt de behandeling c.q. besluitvorming bij de behandeling van de begroting plaats. Overeenkomstig de kadernota 2011 worden de onroerende-zaakbelastingen voor de jaren 2012 tot en met 2015 jaarlijks met 3,5% verhoogd. OZB-tarieven percentage waarde onroerende zaak eigenaren woningen 0,1520% n.b. - eigenaren niet-woningen 0,1977% n.b. - gebruikers niet-woningen 0,1526% n.b

136 B2. Afvalstoffenheffing De gemeente heeft een wettelijke plicht tot de inzameling van huishoudelijk afval. De kosten die de gemeente daarvan heeft, kunnen door afvalstoffenheffing verhaald worden op de aanbieder van het afval. De begrote opbrengsten mogen de begrote kosten niet overschrijden. De afvalstoffenheffing wordt niet in de gemeentewet geregeld, maar in artikel Wet milieubeheer. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing met een belastingkarakter. Hij kan alleen worden geheven voor de inzameling van huishoudelijk afval. Iedere gebruiker van een perceel waar regelmatig huishoudelijk afval kan ontstaan, is aan de heffing onderworpen. Ook als nooit afval wordt aangeboden, kan dus toch afvalstoffenheffing worden geheven. Als er echter geen huishoudelijke afvalstoffen op een bepaald perceel kunnen ontstaan, kan geen afvalstoffenheffing worden geheven. Uiteraard is de heffing ook niet terecht indien de gemeente niet aan haar inzamelingsverplichting voldoet. Overigens geldt de inzamelingsplicht niet buiten de voor het openbaar rijverkeer openstaande en voor de ter plaats gebruikte vuilniswagens toegankelijke wegens. Onder bepaalde voorwaarden kunnen clusterplaatsen worden aangewezen, alwaar de containers opgesteld moeten worden om geleegd te worden of op andere wijze voorzieningen worden getroffen voor het aanbieden van afval. De betreffende verordening kent uitsluitend vrijstelling voor afvalstoffenheffing van percelen voor de publieke dienst bestemd (gemeente genothebbende) en kerken. Het tarief voor de afvalstoffenheffing gaat op begrotingsbasis uit van 100% kostendekkendheid. Met ingang van 2012 wordt het geraamde bedrag aan kwijtschelding doorberekend in de tarieven voor afvalstoffenheffing. Tarieven afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden 282,78 294,81 - eenpersoonshuishouden 260,10 272,13 In het collegeprogramma wordt uitgegaan van invoering van een gedifferentieerd tarief voor afval op basis van gewicht (Diftar) in Voorwaarde daarbij is een goed flankerend beleid, waarbij scheiding aan de bron wordt nagestreefd. De burgers mogen er financieel niet op achteruit gaan. De keuze zal gebaseerd zijn op een kosten/batenanalyse, waarbij de belasting voor het milieu één van de weegfactoren zal zijn. In 2012 wordt een proef gehouden voor eventuele invoering van Diftar. In 2013 wordt hiertoe daarna definitief besloten. B3. Rioolheffing Naar aanleiding van het in werking treden van de Wet verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken is heffing van het rioolrecht vanaf 2010 niet meer mogelijk. In plaats van rioolrecht is de gemeente met ingang van 1 januari 2010 overgegaan tot invoering van de rioolheffing. Ook bij de nieuwe heffing (artikel 228a Gemeentewet) geldt dat de geraamde opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de geraamde kosten. Belangrijk verschil is echter dat de nieuwe verbrede rioolheffing niet het karakter heeft van een individuele dienstverlening zoals dat bij het oude rioolrecht wel het geval was. De verbrede zorgplicht is gericht op collectieve maatregelen. Gemeenten hebben een sterkere regierol gekregen in het omgaan met regenwater in bebouwd gebied en het aanpakken van stedelijke grondwaterproblemen. Om de taakverbreding te kunnen financieren is het eerdere rioolrecht dus omgevormd tot een bredere rioolheffing

137 Alle kosten die gemaakt worden ter nakoming van de (nieuwe) zorgplichten kunnen worden verhaald op de burgers en bedrijven. Dit betekent dat gemeenten het individuele profijt van de nieuwe rioolheffing niet meer hoeven aan te tonen, zoals dat wel het geval was bij rioolrecht. Uitgangspunt is dat de rioolheffing kostendekkend is. Ingaande het jaar 2010 gebeurt dit volledig op basis van een contante waardeberekening van de toekomstige lasten en baten op dit onderdeel. De Contante Waarde hiervan moet gelijk zijn aan de stand van de Voorziening vervanging rioleringen. Gestreefd wordt om ingaande 2012 overeenkomstig het VNG-model kostenonderbouwing rioolheffing het tarief te berekenen. In 2009 is in eerste instantie gekozen voor een vloeiende en dus gemakkelijke overgang van het rioolrecht naar de rioolheffing. Een discussie om de mogelijkheden van tariefsdifferentiatie binnen de rioolheffing te bespreken is nog niet gevoerd. Het voornemen is om deze discussie nog in 2011 te houden, waarbij het streven is om dit per 1 januari 2012, maar uiterlijk per 1 januari 2013 in te voeren. Wij stellen voor het tarief in 2012 niet te verhogen. Tarieven rioolheffing per aansluiting 230,25 230,25 B4. Leges Onder de naam leges worden een aantal verschillende rechten geheven ter zake van het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten (o.a. paspoorten, rijbewijzen, diverse uittreksels, huwelijken, bouwvergunningen en diverse overige vergunningen). Het streven is dat alle leges en tarieven zoveel mogelijk kostendekkend zijn, dat blijven of worden gemaakt. Voorwaarde daarbij is wel dat vooraf volstrekt helder is wat de reële kosten zijn. De burger mag niet betalen voor oneigenlijke kosten. In sommige gevallen leidt het kostendekkend maken van tarieven tot verhoging dan wel tot verlaging. De burger dient goed geïnformeerd te worden over de opbouw van de werkelijke kosten. Waarschijnlijk zal hij of zij eerder begrip hebben voor de aan hem of haar doorberekende bedragen. Vanuit de visie van het streven naar kostendekkende tarieven in 2015 wordt voorgesteld de legesbedragen in 4 stappen ingaande het jaar 2012 te verhogen. Hierbij wordt nog onderzocht in welke mate de kostendekkendheid van reisdocumenten en rijbewijzen kan worden verbeterd door kostenbesparing en het instellen van een plafond voor kostendekkendheid van 135% voor de individuele tarieven onder titel 1van de tarieventabel bij de legesverordening. B5. Lijkbezorgingsrechten (begraafrechten) Op basis van de verordening worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaatsen en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaatsen. Uitgangspunt van de door uw raad vastgestelde nota begraven is om meer evenwicht aan te brengen tussen de kosten en inkomsten voor begraven. De beoogde kostendekkendheid is 100%. De geraamde inkomsten met betrekking tot begraven met ingang van 2012 structureel te verhogen met euro. B6. Brandweerrechten Op basis van de verordening worden rechten geheven: a. voor het gebruik overeenkomstig de bestemming van voor de openbare dienst bestemde bezittingen van de gemeentelijke brandweer of van voor de openbare dienst bestemde werken of inrichtingen die bij de gemeentelijke brandweer of in onderhoud zijn; b. voor het genot van door de gemeentelijke brandweer verstrekte diensten. De gemeentelijke brandweerzorg en daarmee de dienstverlening waarvoor de brandweerrechten worden geheven, gaan per 1 januari 2012 over naar de Regionale Brandweer Groningen

138 B7. Roerende zaak belasting Deze belasting is in 2004 ingevoerd. Via de roerende zaakbelasting leveren eigenaren en gebruikers van roerende zaken zoals woonschepen en woonwagens een bijdrage aan de instandhouding van de collectieve voorzieningen van onze gemeente. De aanslag wordt berekend op basis van de economische waarde van de roerende zaak. De Wet WOZ waarin regels worden gegeven voor de waardebepaling van onroerende zaken, geldt niet voor roerende zaken. De regels voor de waardebepaling van roerende zaken zijn wel vergelijkbaar met de regels uit de Wet WOZ. Dat betekent dat de waarde voor de belastingaanslag in principe wordt vastgesteld op basis van de waarde in het economisch verkeer. Ook de roerende zaakbelastingen worden met ingang van 2009 berekend naar een percentage van de waarde van de roerende zaak. De belastingtarieven voor roerende zaken houden gelijke tred met de onroerende-zaakbelastingen. Overeenkomstig de kadernota 2011 worden de roerende-zaakbelastingen voor de jaren 2012 tot en met 2015 jaarlijks met 3,5% verhoogd. B8. Marktgelden Onder de naam marktgelden worden rechten geheven over het ter beschikking stellen van een standplaats voor het uitoefenen van de markthandel en daarmee verband houdende handelingen en/of het gebruik van verstrekte hulpmiddelen. Op dit moment worden alleen nog marktgelden in rekening gebracht voor de weekmarkt in Winsum. De organisatie van de jaarmarkt (Baistemaart) in Winsum is overgedragen aan een stichting. Het huidig tekort op de weekmarkt wordt in een periode van 3 jaar gedekt door een geleidelijke verhoging van de marktgelden conform de nota Lokale heffingen. De exacte tarieven worden bepaald op basis van een juiste kosten- en urentoerekening. B9. Privaatrechtelijke vergoedingen De gemeente Winsum heeft met diverse partijen huur- en pachtovereenkomsten gesloten. Bij af te sluiten contracten wordt een duidelijke koppeling gelegd tussen de kosten en opbrengsten. C. Geraamde opbrengst 2012 Primaire Actuele begroting begroting Begroting Meer Opbrengsten lokale heffingen opbrengst Onroerende zaak belastingen Afvalstoffenheffing Rioolrechten Bouwvergunningen c.a Begrafenisrechten Secretarieleges Marktgelden Roerende zaak belastingen Gebruiksvergunningen brandveiligheid (inhaalslag) Totaal De hogere ramingen zijn het gevolg van: - onroerende zaak belastingen: volume-aanpassingen en tariefsverhoging - afvalstoffenheffing: volume-aanpassingen en tariefsverhoging - rioolheffing: volume-aanpassingen - begraafrechten: aanpassing tarieven i.v.m. kostendekkendheid - leges aanpassing tarieven i.v.m. kostendekkendheid

139 D. Lokale lastendruk De belastingdruk in Winsum is bovengemiddeld ten opzichte van omliggende gemeenten. Ter informatie is onderstaand overzicht opgenomen waaruit blijkt hoeveel een gezin in de Groninger gemeenten moet betalen voor de zogenaamde pakketbelastingen. Dit overzicht is afkomstig van de provincie Groningen. Bij de berekening van de bedragen zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: OZB: een woning met een gemiddelde economische waarde; Afvalstoffenheffing: het meerpersoonshuishoudentarief; Rangschikking: de rangschikking is op aflopende hoogte van het totale pakketbelastingbedrag per gemeente bij een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingdruk per gezin voor het jaar 2011 (woning gemiddelde WOZ-waarde per woning) Gemidd. OZB OZB Afval Riool Totale Totale Stijging / Daling Gemeenten WOZ perc. heffing stoffen recht belasting- belasting- belastingdruk per waarde heffing druk druk 2011 tov absoluut in % Winsum , ,94% Loppersum , ,13% Oldambt , ,45% Ten Boer , ,68% Appingedam , ,00% De Marne , ,26% Haren , ,02% Delfzijl , ,56% Pekela , ,84% Vlagtwedde , ,13% Menterwolde , ,00% Groningen , ,38% Marum , ,95% Slochteren , ,05% Leek , ,61% Bellingwedde , ,95% Hoogezand-S , ,02% Bedum , ,25% Grootegast , ,39% Veendam , ,32% Zuidhorn , ,03% Stadskanaal , ,23% Eemsmond , ,65% In dit overzicht staat Winsum op de bovenste plaats. Dit wordt mede veroorzaakt doordat wordt uitgegaan van de gemiddelde WOZ-waarde. Deze is in Winsum, in vergelijking met gemeenten met ook hoge tarieven, hoger

140 Om de gevolgen van de voorgestelde tariefsaanpassing in beeld te krijgen het volgende overzicht: Gevolgen voorstellen voor Belastingdruk Omschrijving Toelichting Aanpassing tarief in (Gemidd.ec.waarde OZB ) TOTAAL Eigenaar Gebruiker 8,84 8,84 - Afvalstoffenheffing 12,03-12,03 Rioolheffing ,87 8,84 12,03 Aanpassing tarief in % (Gemidd.ec.waarde OZB ) Basisbedr. Eigenaar Gebruiker 241,73 3,50% 0,00% Afvalstoffenheffing 282,78 0,00% 4,25% Rioolheffing 230,25 0,00% 0,00% Gemiddeld : 1,83% 4,25% Gemiddelde tariefstijging in % (Gemidd.ec.waarde OZB ) Bedrag Bedrag Totaal 252,47 261,31 3,50% Afvalstoffenheffing 282,78 294,81 4,25% Rioolheffing 230,25 230,25 0,00% 765,50 786,37 2,73% De verhoging van de afvalstoffenheffing wordt feitelijk veroorzaakt door de opname van de kwijtschelding afvalstoffenheffing in het tarief. De belastingplichtigen met een laag inkomen ontvangen kwijtschelding. De overige belastingplichtigen dragen deze lasten. E. Kwijtscheldingsbeleid Kwijtschelding van belasting kan worden verleend indien men niet in staat is anders dan met buitengewoon bezwaar de belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen. Van buitengewoon bezwaar is in het algemeen sprake indien de middelen om een belastingaanslag te betalen ontbreken en ook niet binnen afzienbare tijd kunnen worden verwacht. Daarnaast kunnen zich ook andere omstandigheden voordoen die meebrengen dat betaling van de aanslag redelijkerwijs niet kan worden gevorderd. Om de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor elke burger te waarborgen, is er een landelijk geldend kwijtscheldingsbeleid ontwikkeld en vastgelegd in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet Vroeger waren de normen tamelijk streng, maar sinds 1 januari 1995 zijn de normen verruimd. Deze verruiming bestond uit een verhoging van de kosten van bestaan van 90% naar maximaal 95% van de bijstandsuitkeringen. Met ingang van 1 januari 1997 is de kwijtscheldingsnorm uiteindelijk tot 100% opgetrokken. Verreweg de meeste gemeenten hanteren de maximale kwijtscheldingsnorm. In de praktijk betekent dit dat huishoudens met een minimumloon voor kwijtschelding in aanmerking komen, mits zij de vermogenstoets doorstaan

141 Met ingang van 1998 voet het waterschap Noorderzijlvest (thans Hefpunt voor belastingen van waterschappen en gemeenten) de kwijtscheldingsregeling uit voor onze gemeente. Jaarlijks doen veel mensen bij hun gemeente het verzoek om kwijtschelding van gemeentebelastingen. Als de kwijtschelding wordt toegewezen, kan dat burgers honderden euro s per jaar schelen. Zodoende is deze kwijtschelding een belangrijke manier om armoede terug te dringen. Werkelijk Begroting Begroting Volume kwijtscheldingen OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal Voor de OZB wordt geen raming voor kwijtscheldingen opgenomen, omdat, na de afschaffing van OZB voor gebruikers van woningen, er feitelijk geen aanvragen meer binnenkomen. In de notitie bereik armoedebeleid is voor de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing uitgegaan van een toename als gevolg van stimulering van het gebruik van deze minimaregeling. Met ingang van 2012 wordt het geraamde bedrag aan kwijtschelding doorberekend in de tarieven voor afvalstoffenheffing. De feitelijke kwijtscheldingsbedragen zijn de afgelopen jaren lager geweest. Daar wij u een voorstel doen om de kwijtscheldingsnormen te verruimen, handhaven wij vooralsnog de bestaande ramingen voor kwijtschelding

142

143 PARAGRAAF B WEERSTANDSVERMOGEN Inleiding Het weerstandsvermogen kan worden gedefinieerd als het vermogen van de gemeente Winsum om niet-structurele financiële risico s op te kunnen vangen ten einde haar taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen bestaat uit de twee componenten: de weerstandscapaciteit (zijnde de middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken) en de risico s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente voor het begrotingsjaar, maar ook voor de meerjarenramingen. Het weerstandsvermogen heeft enkele malen in de raad tot discussie geleid. De discussie gaat vooral over de hoogte van de algemene reserve. Alvorens in te gaan op de gewenste weerstandscapaciteit en het gewenste weerstandvermogen, wordt eerst ingegaan op de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad op het gebied van het weerstandsvermogen. In dit kader wordt geput uit de handreiking Weerstandsvermogen voor Raadsleden zoals deze op 16 augustus 2007 door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de gemeenteraden is verstuurd. Kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad op het gebied van het weerstandsvermogen. De gemeenteraad dient richting te geven aan het beleid. Dat kan aan de hand van de ratio weerstandscapaciteit. In de handreiking is aangegeven dat deze ratio berekend kan worden door de beschikbare weerstandscapaciteit af te zetten tegen de benodigde capaciteit. Bij de benodigde capaciteit gaat het om de niet afgedekte risico s. De begroting is hét moment voor de raad om kaders te stellen. In de bestuursrapportages wordt de raad geïnformeerd over de uitvoering van het beleid en in de jaarrekening vindt verantwoording van het uitgevoerde beleid plaats. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit al die elementen waarmee tegenvallers eventueel bekostigd kunnen worden. Hiertoe behoren de algemene reserve, de vrij aanwendbare bestemmingsreserves, de omvang van de onbenutte belastingcapaciteit, en (op begrotingsbasis) de post onvoorzien. Hieruit volgt dat de totale weerstandscapaciteit op 13,1 miljoen komt. Hieraan ligt de volgende berekening ten grondslag

144 Weerstandscapaciteit exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit: OZB -214 Rioolrechten 216 Afvalstoffenheffing 0 Leges en andere heffingen p.m. Totaal onbenutte belastingcapaciteit 2 2 Onvoorzien 51 Totaal weerstandsvermogen exploitatie 53 Weerstandscapaciteit vermogen Vrij aanwendbare algemene reserve Vrij aanwendbare bestemmingsreserves (staat van reserves en voorzieningen ultimo ) Stille reserve 0 Totaal weerstandscapaciteit vermogen Totale weerstandscapaciteit Risico s Een gemeente loopt in de uitvoering van haar taken, net als elke organisatie en elk bedrijf, bepaalde risico s. Op basis van de in augustus 2011 bekende informatie zijn de risico s geïnventariseerd. Bij de inventarisatie van de risico s is een inschatting gemaakt (kwantificering) van de mogelijke financiële gevolgen welke kunnen optreden zodra een risico werkelijkheid wordt. Daarbij dient opgemerkt te worden dat deze bedragen globaal, indicatief en soms discutabel zijn. Risico s waarvan de oorzaak in het verleden of heden ligt en waarvan de omvang redelijkerwijs is in te schatten dienen te worden voorzien. Een voorbeeld daarvan is de voorziening dubieuze debiteuren. De risico s waarvan de omvang niet redelijkerwijs is in te schatten en/of die zich nog (kunnen) gaan voordoen dienen te worden afgedekt door bestemmings- en/of de algemene reserves. De risico s worden onderverdeeld in: - risico s voortvloeiend uit eigen beleid - risico s voortvloeiend uit het beleid van hogere overheden - risico s voortvloeiend uit samenwerking met andere gemeenten of instanties - risico s voortvloeiend uit het doen en/of nalaten van anderen - risico s voortvloeiend uit voor de gemeente autonome ontwikkelingen - risico s op eigendommen (waarderingsrisico) - risico s die samenhangen met de interne bedrijfsvoering

145 Risico s voortvloeiend uit eigen beleid Bij de openeinde-regelingen zoals het leerlingenvervoer, individuele verstrekkingen en huishoudelijke verzorging zijn de begrote bijdragen gebaseerd op de gemiddelde bijdragen van een aantal jaren. Door fluctuatie in de aantallen aanvragen kan afwijking ten opzichte van de raming ontstaan. Leerlingenvervoer Bij leerlingenvervoer is sprake van een openeinde-regeling. Het is niet in te schatten hoeveel personen per jaar gebruik zullen maken van deze regeling. Hierdoor kunnen de kosten jaarlijks behoorlijk fluctueren. Begroot is een bedrag van Het gekwantificeerde risico wordt ongeveer tussen 10 en 20% van het budget geraamd (afgerond minimaal en maximaal ). Juridische procedures Ultimo september 2011 lopen de volgende juridische procedures: Claim schade van op basis van vernietigd verkeersbesluit dat met nieuwe motivering moet worden genomen; rechterlijke uitspraak positief. Er is hoger beroep ingesteld bij de afd. bestuursrechtspraak van de Raad van State, maar dit hoger beroep is niet-ontvankelijk beoordeeld in verband met termijnoverschrijding. Eind 2006 ondertekenden de gemeente en een projectontwikkelaar een overeenkomst over de ontwikkeling van Boogplein. De overeenkomst bleek in strijd met de Europese regelgeving tot stand te zijn gekomen. Nadat gesprekken tussen de gemeente en de projectontwikkelaar niet tot het gewenste resultaat hebben geleid, heeft de laatste een kortgeding aangespannen. In het kortgeding eiste deze nakoming van de overeenkomst en een schadevergoeding. Op 10 juni 2011 heeft de rechter uitspraak gedaan in het kortgeding. De rechter oordeelde dat de overeenkomst nietig is en wees de eisen van de projectontwikkelaar af. Deze is in hoger beroep gegaan. Grondexploitatie Het ambitieniveau van de gemeente kan gelet op de op stapel staande projecten en de in exploitatie te nemen gronden hoog genoemd worden. In de paragraaf Grondbeleid is aangegeven dat de risico s van de vastgestelde exploitatieplannen beperkt zijn. In het najaar van 2007 is een risico-inventarisatie gemaakt worden van de nog in exploitatie te nemen gronden. De risico s bij de in exploitatie genomen gronden zijn afhankelijk van de snelheid waarmee nieuwe woningen gebouwd en afgezet kunnen worden. Jaarlijks worden de exploitatieopzetten geactualiseerd. Voorziene verliezen worden ten laste gebracht van de reserve grondexploitatie. Als huidige beleidslijn geldt momenteel dat op basis van de geprognosticeerde omvang van de lasten en de baten een risiconorm wordt gehanteerd van 10%. In het kader van de bepaling van het weerstandsvermogen hoeven de risico s die gemeente loopt bij de grondexploitatie niet meegenomen te worden. Deze risico s dienen immers door middel van de reserve grondexploitatie afgedicht te zijn. Omdat deels nog geen exploitatieopzetten bekend zijn, maar de verwachting is dat het om omvangrijke bedragen zal gaan, wordt bij de bepaling van de omvang van de algemene reserve toch veiligheidshalve met een gekwantificeerd risico van minimaal en maximaal rekening gehouden

146 Risico s voortvloeiend uit het beleid van hogere overheden De gemeente Winsum voert een groot aantal medebewindstaken uit ten behoeve van de Rijksoverheid waarvoor specifieke uitkeringen en bijdragen uit het gemeentefonds worden ontvangen. Een wijziging in het beleid van de Rijksoverheid of de financiering van deze taken kan een risico voor de gemeenten betekenen. Voorzover deze risico s te kwantificeren zijn is daarmee bij de bepaling van de budgetten rekening gehouden. Voorbeelden daarvan zijn de uitvoering van de WWB en WMO. Zowel de WWB als de WMO hebben deels het karakter van een open-eind-regeling. Voor de WWB wordt daarom een gekwantificeerd risico van minimaal 10% en maximaal 20% van de geraamde uitgaven opgenomen. Voor de WMO ligt het risico met name in de dure woningaanpassingen. Het risico wordt gekwantificeerd op minimaal 10% en maximaal 20% van het jaarbudget op het totale WMO-budget. Risico s voortvloeiend uit samenwerking Sociale werkvoorziening De kosten voor Ability zijn ook in 2012 als risico opgevoerd. In 2009 heeft het algemeen bestuur van Ability ingestemd met het rapport Aan de slag met het werkleerbedrijf Ability waarmee gekozen is voor de ontwikkeling van Ability tot een werkleerbedrijf. De deelnemende gemeenten betalen naast een vaste bijdrage ook een bijdrage in het exploitatietekort. Dit brengt, ondanks dat deze geraamde bijdragen in het exploitatietekort verhoogd zijn, een risico met zich mee. Naast Ability zijn een aantal wsw-geïndiceerden geplaatst bij DSW Stadspark. Het gekwantificeerde risico wordt geraamd tussen 10% en 20% van de bijdragen in het tekort 2012; afgerond minimaal en maximaal Risico s voortvloeiend uit het doen en/of nalaten van anderen Reguliere verzekerbare risico s zijn ondergebracht bij verzekeraars. Voor enkele dubieuze debiteuren is een voorziening getroffen. In de jaarrekening 2010 is aangegeven dat de risico s bij de afgegeven borgstellingen gering zijn: borgstelling rente en aflossing verenigingen (2009: ), woningbouwleningen (2009: ), en leningen particuliere woningen (2009: ). Het gekwantificeerde risico wordt p.m. geraamd. Risico s voortvloeiend uit voor de gemeente autonome ontwikkelingen De autonome ontwikkelingen zoals inwoneraantal en woningbouw, accres als gevolg van uitbreidingen e.d. zijn naar beste inschatting van de ontwikkelingen in de begroting meegenomen. Risico s op eigendommen Op dit moment zijn er geen risico s bekend. Reguliere verzekerbare risico s zijn ondergebracht bij verzekeraars. Risico s die samenhangen met de interne bedrijfsvoering De risico s welke voortvloeien uit de normale bedrijfsprocessen met de daaraan gekoppelde budgetbewaking en interne informatievoorziening behoren tot de normale risico s welke bij de uitvoering van de begroting behoren. De rechtmatigheidtoets zoals die door de accountant wordt uitgevoerd heeft tot gevolg dat diverse bedrijfsprocessen zijn doorgelicht. Voor een deel worden of zijn deze processen aangepast waardoor ook de risico s afnemen. Verder is de verbetering van de planning en control een continu proces waardoor de beheersing van de bedrijfsvoering verder zal toenemen

147 De werkorganisatie van de gemeente Winsum is relatief gezien van beperkte omvang. Indien op een bepaalde positie door wat van reden dan ook een personeelslid lange tijd zijn/haar functie niet kan uitoefenen en er intern geen adequate vervanging voorhanden is, kan het noodzakelijk zijn dat externe deskundigen ingeschakeld moeten worden. Indien nodig wordt bij de bestuursrapportage aanvullend budget gevraagd. Het gekwantificeerde risico wordt op 1% van het personeelsbudget van geraamd ( ). Conclusie In de onderstaande tabel zijn alle bovenstaande gekwantificeerde risico s opgenomen. Omschrijving risico Gekwantificeerde risico s Minimale omvang Maximale omvang Risico s voortvloeiend uit eigen beleid - Leerlingenvervoer Juridische procedures Grondexploitatie Risico s voortvloeiend uit het beleid van hogere overheden - WWB WMO Risico s voortvloeiend uit samenwerking - Sociale werkvoorziening Risico s voortvloeiend uit het doen en/of nalaten van anderen - Borgstellingen p.m. p.m. Risico s voortvloeiend uit voor de gemeente autonome p.m. p.m. ontwikkelingen Risico s op eigendommen p.m. p.m. Risico s die samenhangen met de interne bedrijfsvoering Totaal Bij deze conclusie is het waarschijnlijkheidsaspect dat alle risico s mogelijk gelijktijdig geëffectueerd kunnen worden, buiten beschouwing gelaten. Op basis van de geïnventariseerde risico s is een omvang van de algemene reserve noodzakelijk van 3,2 miljoen. Kijkend naar de ratio weerstandscapaciteit, dan kan deze berekend worden op: 4,1 (beschikbare capaciteit bedraagt 13,1; benodigde capaciteit bedraagt 3,2). In 2011 bedroeg onze weerstandscapaciteit 7,7 miljoen en bedroeg de benodigde capaciteit op grond van de risico s 3,1 miljoen. De conclusie op grond van een vergelijking met 2011 kan zijn, dat ons weerstandsvermogen fors is toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door het meenemen van de reserve verkoop aandelen Essent. In de handreiking van het Ministerie is aangegeven dat een ratio beneden de 1,0 een indicatie is van mogelijke kwetsbaarheid en een ratio tussen de 1,0 en 2,0 als normaal beschouwd kan worden. Boven de 2 kan de vraag gesteld worden of niet te veel capaciteit achter de hand gehouden wordt

148 Gelet op de in de raad gevoerde discussies over het weerstandsvermogen stellen wij voor om voorlopig een minimum niveau van de algemene reserve van 2,5 mln aan te houden

149 PARAGRAAF C ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Openbaar groen In 2011 heeft de gemeenteraad de Kwaliteitsvisie groen Winsum 2010 vastgesteld. Op basis van deze visie heeft de raad gekozen om het groen te onderhouden op het kwaliteitsniveau Basis accent. Met deze keuze ontstaat weinig kapitaalsvernietiging, het onderhoud voor de burgers is acceptabel, klachten en meldingen nemen niet toe en er ontstaan geen onveilige situaties. Voor de uitvoering van de kwaliteitsvisie zijn uitwerkingsplannen (prestatieomschrijvingen) opgesteld op basis waarvan het openbaar groen zal worden onderhouden. Zodat de uitvoering aansluit bij de ambitie. Jaarlijks worden groenvakken gerenoveerd of omgevormd zodat deze in overeenstemming komen met het vastgestelde kwaliteitsniveau. Hiervoor worden jaarlijks groenobjecten geselecteerd die nu niet voldoen aan de gewenste kwaliteit. De uitvoering vindt plaats op basis van prioriteit. Groen heeft meestal ook niet het eeuwige leven en daarom zal renovatie van groen altijd aan de orde blijven. Vanaf 2009 worden er in het plantsoen geen chemische middelen meer toegepast, alleen in enkele probleemsituaties wordt dit curatief nog toegepast. Het naijleffect, van nog aanwezige middelen in de bodem, is uitgewerkt waardoor het effect steeds duidelijker zichtbaar is geworden. Dit betekent dat er een grotere fysieke inspanning nodig is om de gewenste kwaliteit te bereiken. In de kernen Winsum, Baflo en Rasquert wordt het reguliere plantsoenonderhoud grotendeels in eigen beheer uitgevoerd, in de overige kernen is dit, uitgezonderd het bomenonderhoud, uitbesteed aan werkvoorzieningschap Ability. Door de toename van het areaal, met name door de groei van de woonwijken De Brake en Oosterhuisen, voert Ability nu ook in Winsum en Baflo deels het regulier onderhoud uit. Het maaibeheer van wegbermen en het schonen van sloten is via een raamcontract uitbesteed. Met de blik op de toekomst gericht zal in 2012 overwogen moeten worden of en hoe een nieuw (meerjarig) contract het beste kan worden afgesloten. Overeenkomstig het convenant Dier en plant op het Hogeland worden een aantal bermen in de gemeente ecologisch beheerd (o.a. Kieversterweg). Vanaf 2003 is een eerste aanzet gegeven om structureel meer te doen aan bomenbeheer. In 2005 is de VTA veiligheidsinspectie (Visual Tree Assessment) afgerond van bomen binnen de bebouwde kommen. In 2009 is gestart met een nieuwe meer uitgebreide inspectieronde en zijn alle bomen binnen en buiten de bebouwde kommen aan een VTA-inspectie onderworpen. De inspecties komen voort uit de zorgplicht die de gemeente als eigenaar van de bomen heeft. Aan het opstellen van het bomenbeleidsplan wordt gewerkt. De kaders voor zowel het te voeren beleid als de uitvoering zullen hierin worden opgenomen. Na vaststelling van het bomenbeleidsplan zal inhoud worden gegeven aan het bomenbeheersplan. Met het bomenbeheersplan wordt de uitvoering van het beheer inzichtelijk gemaakt. Ook de gegevens van de VTA veiligheidsinspecties worden hiervoor onder andere als input gebruikt. Wegen In 2011 is het wegenbeheerplan door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin is vastgelegd dat alle gemeentelijke wegen op minimaal het C-niveau volgens de CROWsystematiek zullen worden onderhouden. Daarnaast zal de achterstand met betrekking tot het wegenonderhoud worden weggewerkt door gedeeltelijke kapitalisatie van het onderhoud en de omvang van het onderhoudswerk te vergroten. Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheid om gezamenlijk met buurgemeenten het wegonderhoud aan te besteden

150 Het uitvoerend document wegencategorisering moet nog definitief vastgesteld worden door de gemeenteraad. Het uitvoerend document vormt de leidraad voor het te voeren snelheidsregiem op de diverse type wegen binnen en buiten de bebouwde kom en de inrichting die daarbij hoort. De uitvoering van de maatregelen uit het uitvoerend document wegencategorisering worden afgestemd op het wegonderhoud. Openbare verlichting De exploitatie van de openbare verlichting is overeenkomstig de uit 1986 daterende Samenwerkingsovereenkomst EGD volledig in handen van Ziut. De jaarlijkse vergoeding die aan Ziut betaald wordt is inclusief energie, onderhoud en inspectie. De doelstelling van de gemeente is om de vrijheid terug te krijgen om de exploitatie (beheer en onderhoud) op het bovengrondse deel van de openbare verlichting eventueel in gezamenlijkheid met andere gemeentes en provincies te kunnen aanbesteden. Vervanging van verouderde of versleten openbare verlichting gebeurt op basis van een in 1995 opgesteld vervangingsplan en de jaarlijkse inspecties. Op basis van door de raad vastgestelde beleidsuitgangspunten is er in 2011 een nieuw beleidsplan openbare verlichting opgesteld. Hoofduitgangspunten in dit plan zijn duurzaamheid en veiligheid. Het beleidsplan vormt de basis voor het opstellen van een uitvoeringsplan voor de komende jaren. Kunstwerken Momenteel wordt er gewerkt aan een geactualiseerd beheersplan kunstwerken. Alle beschoeiingen, kades, steigers en bruggen worden geïnventariseerd en geïnspecteerd. Op basis van deze inventarisatie en inspectie zal er een actueel beheersplan worden opgesteld met een meerjaren onderhouds- en budgetplanning voor de planperiode Dit plan zal ter vaststelling worden voorgelegd aan de gemeenteraad. In het plan wordt ook rekening gehouden met het besluit om te bezuinigen op onderhoud beschoeiingen. Het beheersplan zal leidend zijn voor het te plegen onderhoud. Om het beheersplan actueel te houden zal er iedere twee jaar een nieuwe inspectie plaatsvinden. De grotere waterwegen, zoals o.a. Reitdiep, Winsumerdiep, Aduarderdiep, Oldehoofschekanaal en Mensingeweersterloopdiep zijn niet in eigendom, beheer en onderhoud van de gemeente. Wel zijn door overname van de provincie (Wet sanering wegen) langs deze waterwegen liggende wegen met inbegrip van de beschoeiingen overgenomen. Hierdoor is het arsenaal te onderhouden beschoeiingen drastisch gestegen. Een groot deel van deze beschoeiingen is in een slechte staat van onderhoud. Ook bij het onderhoud van beschoeiingen wordt duurzaamheid en milieuvriendelijkheid nagestreefd. Zo heeft onderhoud aan de beschoeiing langs het Winsumerdiep plaatsgevonden in de vorm van de aanleg van een natuurvriendelijke beschoeiing. In 2011 zou een aanvang worden gemaakt met het onderhoud van de beschoeiing langs het Oldehoofschekanaal. Echter in de wetenschap dat het waterschap Noorderzijlvest dit kanaal in 2012 gaat baggeren is er met het oog op werk met werk maken voor gekozen om met het onderhoud van deze beschoeiing pas in 2012 te beginnen. Daarnaast zal in relatie tot de herinrichting van de Onderdendamsterweg ook onderhoud gepleegd worden aan de beschoeiing langs het Omsnijdingskanaal. Van de brug Plattil in de Ranumerweg is al bekend dat er op niet al te lange termijn onderhoud noodzakelijk is. Daarnaast maakt deze brug onderdeel uit van de herinrichting Onderdendamsterweg. In het kader van dit plan zal dan ook onderhoud aan deze brug plaatsvinden. Riolering en water De gemeenteraad heeft in het kader van de Wet Milieubeheer in december 2009 het Verbreed Gemeentelijk Rioleringplan (VGRP) voor de periode vastgesteld. In dit plan is vastgelegd hoe de gemeente haar zorg voor de inzameling en transport van het stedelijk afvalwater, de afvoer van het hemelwater en de grondwaterproblematiek in deze planperiode wil vormgeven

151 Één van de uitgangspunten bij het VGRP is dat de riolering na 60 jaar vervangen moet worden. Voortschrijdend inzicht heeft er toe geleid dat dit uitgangspunt losgelaten wordt. Als basisuitgangspunt wordt nu gehanteerd de technische noodzaak van vervanging. Dit geldt zowel voor de riolering als ook voor de randvoorzieningen en de hoofd- en minigemalen. Om hier goed invulling aan te kunnen geven is belangrijk dat er actuele inspectie-, reinigings-, maatregel-, onderhouds-, vervangings-, uitvoerings-, en basisrioleringsplannen liggen die daarna periodiek worden geactualiseerd. Op basis van deze plannen kan vervolgens een nauwkeuriger berekening gemaakt worden van de benodigde (verhoging) van de rioolheffing voor het beheer, onderhoud en de vervanging van de riolering, het afkoppelen van hemelwater en het treffen van overige noodzakelijke maatregelen op het gebied van (afval)water. Voor een betrouwbaar VGRP is het belangrijk dat de gegevens over de riolering actueel zijn. In 2011 is een grote inspanning geleverd om de rioleringsgegevens te actualiseren. Zo is de inmeting van alle rioleringsstelsels in de gemeente afgerond en zijn de gegevens digitaal verwerkt. Deze gegevens kunnen probleemloos overgezet worden in een geautomatiseerd rioolbeheersysteem. Waarbij ook een relatie wordt gelegd met de systemen die gebruikt worden in De Marne en Bedum. Daarnaast zijn alle rioolinspecties die afgelopen 10 jaar zijn uitgevoerd beoordeeld. Op basis van deze inspecties is een eerste maatregelenplan opgesteld. In dit maatregelen- plan zijn de maatregelen opgenomen die op korte termijn moeten worden uitgevoerd. Dit maatregelenplan is vertaald in een uitvoeringsplan. In navolging van 2011 wordt in 2012 hier verder uitvoering aan gegeven. De riolering, die in het verleden (afgelopen 10 jaar) wel geïnspecteerd is, maar waarvan onduidelijk is welke maatregelen getroffen moeten worden (b.v. plaatselijke reparaties, relining, vervanging) zullen de komende periode aan een nader onderzoek worden onderworpen. Voor de periode wordt gewerkt aan een inspectieplan. Hierin wordt de riolering opgenomen die op basis van leeftijd, klachten uit het veld en onderdeel uit maken van de afkoppelopgave geïnspecteerd dienen te worden. Op basis van prioriteitstelling wordt het jaar van inspectie bepaald. Met de resultaten van de inspecties wordt vervolgens een jaarlijks uitvoeringsplan opgesteld. Het eerste uitvoeringsjaar zal 2012 zijn. Belangrijk aandachtspunt daarbij is dat de relatie wordt gelegd met het wegenonderhoudprogramma. Gelijktijdig met het opstellen van het inspectieplan wordt er ook een reinigingsplan opgesteld voor de riolering. Jaarlijks zal ongeveer 1/8 deel van de riolering gereinigd worden. De jaarlijkse rioolinspecties worden zoveel als mogelijk afgestemd op dit reinigingsplan, aangezien voor het uitvoeren van video-inspecties het nodig is dat het riool gereinigd wordt. Door het periodiek reinigen van de riolering wordt de kans op storingen bij het hoofdgemaal, dat het rioolwater verpompt naar de RWZI (Rioolwaterzuiveringsinstallatie) en de slijtage aan de pompen verkleind. Daarnaast wordt er voor gezorgd dat het (afval)water goed kan worden getransporteerd naar het hoofdgemaal. Voor de gemalen en randvoorzieningen geldt dat deze in 2011 zijn geïnventariseerd, geïnspecteerd en in gemeten waarna de gegevens in een beheersprogramma zijn opgenomen. Op basis van de actuele inspecties is er een meerjarig onderhouds-/vervangingsplan opgesteld, waaraan vanaf 2012 structureel uitvoering zal worden gegeven. Ieder jaar zullen deze voorzieningen opnieuw worden geïnspecteerd en de gegevens worden geactualiseerd. Voor Obergum Noord geldt dat in het VGRP een afkoppelopgave is opgenomen van 1,35 ha. Een eerste aanzet voor deze afkoppeling is al gegeven door de uitvoering van het plan waar Wierden en Borgen nieuwbouw gaat plegen (Anjerstraat, Irislaan, Rozensingel, Buitensingel en Binnensingel). Hier wordt gelijktijdig met de vervanging van de riolering een regenwater riool aangelegd waarmee het regenwater wordt afgevoerd naar het oppervlaktewater. Om de capaciteit van de aan te leggen en te vervangen riolering te bepalen is voor geheel Obergum Noord een afkoppelplan opgesteld. De komende jaren zal hier verder uitvoering aangegeven worden. Uiteindelijk zal al het regenwater via een aan te leggen bergingvoorziening aan de noordzijde van Obergum op het oppervlaktewater worden geloosd

152 In 2011 heeft het waterschap Noorderzijlvest een handhavingtraject ingezet met betrekking tot ongezuiverde lozingen in het buitengebied. Voor de kwetsbare gebieden heeft de gemeente Winsum een aantal jaren geleden samen met het waterschap een IBA-project opgezet en ten uitvoer gebracht. In het VGRP is aangegeven dat de gemeente een gelijksoortig project zal aanbieden aan eigenaren van percelen in het niet kwetsbare gebied die niet worden aangesloten op de riolering. De afgelopen jaren is gebleken dat de regels met betrekking tot lozingen in het niet kwetsbare gebied minder zwaar zijn geworden dan in eerste instantie de bedoeling was. Dit betekent dat veel eigenaren van woningen in het niet kwetsbare gebied kunnen volstaan met aanpassingen die veel minder ingrijpend zijn. Dit betekent over het algemeen dat de kosten voor deze eigenaren ook veel lager zullen zijn. Veel eigenaren hebben dan ook al op aanwijs van het waterschap maatregelen getroffen. Dit neemt niet weg dat de gemeente wel haar toezegging moet nakomen om in ieder geval de eigenaren die nog geen maatregelen hebben getroffen en gewacht hebben op een voorstel van de gemeente de mogelijkheid aan te bieden om tegen dezelfde voorwaarden als de bewoners in het kwetsbare gebied een IBA aan te leggen. In 2011 is begonnen met een inventarisatie van de percelen die nog geen maatregelen hebben getroffen. Verwacht wordt dat er slechts een gering aantal eigenaren zullen zijn die kiezen voor een IBA. Voor de eigenaren die aangegeven hebben dat zij een IBA willen zal de aanleg gerealiseerd zijn in De bijstelling van het aantal IBA s waarmee in het VGRP is rekening gehouden is zal ook als input meegenomen worden in de berekening van de rioolheffing. Op basis van geactualiseerde gegevens zal vervolgens jaarlijks de (gedifferentieerde) rioolheffing opnieuw berekend worden. Naast riolering maakt ook het water onderdeel uit van het VGRP. In 2012 zal er een baggerplan worden opgesteld. Op 1 juli 2011 is het waterketenakkoord voor Groningen en Noord-Drenthe getekend. Dit is een akkoord tussen de 30 gemeenten, twee waterschappen en twee waterbedrijven. Het doel van dit akkoord is dat de burger centraal gesteld wordt en waar er één waterketen voor deze burger is waarvan hij de lasten en de baten draagt. De komende periode zal gericht zijn op het ontwikkelen van samenwerkingsscenario s om deze doelstelling te bereiken. Naast de uitvoering van het waterketenakkoord wordt er ook onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om op het gebied van beheer en onderhoud van de riolering en gemalen samen te werken in BMW-verband. Gebouwen De gemeentelijke gebouwen en een aantal bouwkundige objecten zijn opgenomen in een Meerjaren Onderhoud Programma (MOP). Om de 5 jaar vindt een financiële evaluatie plaats. Het systeem heeft een zogenaamd voortschrijdende meerjarenplanning. Aan het eind van elk jaar wordt de stand opgemaakt en geactualiseerd. Vanuit deze actualisatie wordt de planning weer bijgesteld en wordt een nieuw jaarplan opgesteld, waarbij het totale budget taakstellend is. In 2011 heeft op basis van geactualiseerde beheer- en onderhoudgegevens er een financiële evaluatie plaatsgevonden. In 2016 zal de volgende financiële evaluatie plaatsvinden, tenzij er aanleiding is om dit eerder uit te doen. Het semi-permanente gebouw van kids2b is in 2011 gesloopt en dus uit het beheersysteem verwijderd. Nadat het onderhoudcontract is afgelopen van de nieuwe brandweerkazerne wordt deze toegevoegd aan het beheersysteem. Kwaliteitsniveaus: Het onderhoudsprogramma maakt onderscheid in een tweetal kwaliteitsniveaus: Kwaliteitsniveau 1: In dit kwaliteitsniveau zijn gebouwen ingedeeld, die op een normaal onderhoudsniveau worden onderhouden, waarbij het buitenschilderwerk, de dakbedekking en de technische installaties de drie speerpunten zijn

153 Kwaliteitsniveau 2: Dit zijn de gebouwen c.q. objecten die alleen op klachtenniveau worden onderhouden. Jaarlijks wordt het gemiddelde onderhoudsbedrag per gebouw c.q. object in de begroting opgenomen. In de jaarrekening worden de werkelijke onderhoudslasten vergeleken met de geraamde onderhoudslasten. Afwijkingen tussen beiden worden geëgaliseerd middels de onderhoudsvoorziening gemeentelijke gebouwen. In het onderhoudsprogramma zijn geen budgetten opgenomen voor uitbreidingen aan de gebouwen, onderhoud van de terreinen rondom de gebouwen, functionele aanpassingen en mogelijke aanpassingen in het kader van wettelijke verplichtingen. Voorbeelden zijn; aanpassingen in het kader van de legionellapreventie, voorzieningen in het kader van brandveiligheidseisen en aanpassingen ten gevolge van de Arbo-wetgeving. Indien deze aanpassingen/voorzieningen zich voordoen zullen hiervoor aparte kredieten gevraagd worden. In de kadernota 2009 is naar aanleiding van een quick-scan voor aanvullende legionella voorzieningen, als gevolg van gewijzigde regelgeving, een éénmalig budget opgenomen van , Herinspecties en controles van de leidingwaterinstallaties in de gemeentelijke gebouwen zullen uit moeten wijzen wat de werkelijke kosten zijn om weer aan de laatste wetgeving te voldoen. De uitvoeringstijd van het project loopt meerdere jaren. In 2011 is opdracht gegeven voor de voorbereiding. Overige voorstellen: Op dit moment zijn er diverse ontwikkelingen waarbij het eventueel afstoten van een aantal gemeentelijke gebouwen aan de orde is. Zolang er geen zekerheid is of deze plannen definitief doorgaan wordt het huidige onderhoudsniveau voortgezet. Er zal bij deze gebouwen kritisch afgewogen worden of uitstel van grote onderhoudswerkzaamheden mogelijk is. Hierbij is het van belang, dat een goed onderhouden gebouw bij mogelijke verkoop meer op zal brengen dan een slecht onderhouden gebouw. Onderhoud aan het interieur wordt vooreerst uitgesteld. Overige ontwikkelingen: Het semi-permanente gebouw waarin de peuterspeelzaal te Sauwerd is gehuisvest heeft onlangs een zwambehandeling gehad. Op deze behandeling wordt 5 jaar garantie gegeven. Vervanging van het gebouw is op korte termijn niet beslist noodzakelijk. In 2012 zal vermoedelijk bij het kunstgrasveld een nieuwe kleedaccommodatie gerealiseerd zijn en zal bij V.V. Hunsingo de bestaande kleedaccommodatie uitgebreid zijn. De realisering als het van de kleedaccommodaties nemen de verenigingen zelf ter hand. Er worden gesprekken gevoerd over de verkoop van de voormalige gemeentewerkplaats te Ezinge. Financiële consequenties Op de volgende pagina staat een overzicht van het budgettaire beslag van het onderhoud, gerubriceerd naar de programma's

154 Lasten onderhoud kapitaalgoederen: Programma Deelprogramma Omschrijving Kwaliteit van de Woon en leefomgeving 1.1 Brandweer Gebouw Volkshuisvesting Gebouw Verkeer en vervoer Gebouw Wegen Bermen Kunstwerken Milieu Gebouw TOTAAL PROGRAMMA Sociale voorzieningen en maatsch. dienstverlening 2.1 Cultuur Gebouw Onderwijs Gebouw Volksgezondheid Gebouw Groen Welzijn Gebouw Sport Gebouw Groen TOTAAL PROGRAMMA Dorps- en plattelandseconomie 3.1 Economie Gebouw Toerisme Gebouw TOTAAL PROGRAMMA Ruimtelijke structuur 4.2 Natuur- en groenbeheer Groen TOTAAL PROGRAMMA Recap Gebouw Recap Wegen Recap Bermen Recap Kunstwerken Recap Groen GENERAAL TOTAAL :

155 PARAGRAAF D FINANCIERING Inleiding De gemeente Winsum onderkent het belang van een verantwoord en adequaat beheer van haar financiële middelen. Mede als gevolg van de Wet Fido wenst zij haar activiteiten op het gebied van treasury op een zo transparant en beheersbaar mogelijke wijze in te richten. In het treasurystatuut is de beleidsmatige infrastructuur van de treasuryfunctie vastgelegd in de vorm van uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen en limieten. Het statuut maakt een objectieve en transparante verantwoording vooraf en achteraf mogelijk. De gemeente is wettelijk verplicht jaarlijks een treasuryparagraaf op te nemen in zowel de begroting als in de jaarrekening. De ministeriële regeling RUDDO (Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden) is een aanvulling op de Wet FIDO, die de overheden nog wat meer beperkingen oplegt in het kader van de financieringsfunctie. Naar aanleiding van de kredietcrisis is een aantal nadere voorwaarden gesteld, nl. een landencriterium en een ratingcriterium. Het landengebied om gelden aan te trekken c.q. uit te zetten wordt beperkt tot de Europese Economische Ruimte (EER) met een minimaal vereiste Aa rating van het land. Tevens moeten de ratings van landen en financiële instellingen door minimaal twee van de drie gerenommeerde ratingbureaus zijn afgegeven (Standard & Poor's, Moody s en Fitch). Deze nieuwe voorwaarden moeten wij overigens nog invoegen in ons financiële statuut. Ontwikkeling van de treasuryfunctie De treasuryfunctie in de gemeente Winsum wordt in 2012 voortgezet op dezelfde pragmatische en risicomijdende wijze als voorheen. Deze werkwijze wordt in het treasurystatuut geformaliseerd. De functie omvat het aantrekken van langlopende leningen, voornamelijk ter vervanging van afgelopen langlopende leningen, en het dagelijks beheer van kasgelden. De aandelenportefeuille bevat aandelen BNG, Enexis, N.V. Waterbedrijf en Oikocredit, deelnemingen vanuit de publieke taak van de gemeente. Rente-ontwikkeling De economische groei trekt iets aan. Dit lijkt echter geen grote schommelingen in de rentestand te veroorzaken, mede doordat de rijksoverheid, de werkgevers- en werknemersorganisaties en het Europese bestuursniveau doordrongen zijn van de noodzaak tot een inflatieremmend beleid. Indien de economische groei doorzet behoort een lichte stijging van de rente tot de mogelijkheden. Risicobeheer De gemeente Winsum kent een beperkte treasuryfunctie waarbij risicomijding voorop staat. Bij het aantrekken van financieringen voor een periode van één jaar en langer gelden de volgende uitgangspunten: - financieringen worden enkel aangetrokken ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak; - financiering met externe financieringsmiddelen wordt zoveel mogelijk beperkt door primair de beschikbare interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) te gebruiken teneinde het renteresultaat te optimaliseren; - toegestane instrumenten bij het aantrekken van financieringen zijn onderhandse leningen; - de gemeente vraagt offertes op bij minimaal drie instellingen alvorens een financiering wordt aangetrokken. Jaarlijks wordt door het ministerie aangegeven, welk bedrag een gemeente mag financieren met kortlopende geldleningen: de kasgeldlimiet. Het betreft een percentage (dit jaar 8,5%) van het totaal van de begroting. Indien deze kasgeldlimiet structureel wordt overschreden dient de kortlopende schuld omgezet te worden in een langlopende schuld. De kasgeldlimiet voor onze gemeente bedraagt 8,5% van =

156 Om ongewenste financiële gevolgen van rentewijzigingen te beperken wordt door het ministerie ook jaarlijks een renterisiconorm aangegeven. Dit is een percentage (20%) van de totale vaste schuld van de gemeente. De uitkomst hiervan mag bij herfinanciering niet overschreden worden, zodat er een spreiding ontstaat van de opgenomen leningen, looptijden en rente-aanpassingsdata, en eventueel hieruit voortvloeiende rentewijzigingen. Berekening (bedragen x 1.000) Onderdeel Renterisico a Renteherziening vaste schuld o/g b Renteherziening vaste schuld u/g Betaalde aflossingen Renterisico (1a-1b+2) Renterisiconorm a Ruimte onder risiconorm (5a)=(4>3) b Overschrijding risiconorm (5b)=(3>4) Berekening Renterisiconorm 4a Begrotingstotaal huidig jaar b Percentage regeling 8,5% 8,5% 8,5% 8,5% 4 Renterisiconorm (4)=(4a x 4b) Garanties worden alleen afgegeven in het kader van een publieke taak, met name die van het volkshuisvestingsbeleid, waarvan de kredietwaardigheid gewaarborgd is. Ook deelnemingen worden alleen genomen in het kader van de overheidstaak. De financiering van de gemeente wordt bepaald bij de begroting en in de loop van het begrotingsjaar naar aanleiding van de renteontwikkeling, de investeringsplanning en de dagelijkse beoordeling van de liquiditeitspositie. Relatiebeheer De gemeente Winsum beoogt het realiseren van gunstige c.q. marktconforme condities voor af te nemen financiële diensten. Hiervoor gelden de volgende uitgangspunten: - bankrelaties en hun bancaire condities worden ten minste ééns in de vijf jaar beoordeeld; - financiële instellingen (kredietinstellingen, beleggingsinstellingen, effecteninstellingen, verzekeraars en pensioenfondsen) dienen onder Nederlands of anderszins EU-toezicht te vallen, zoals De Nederlandsche Bank en de Verzekeringskamer (onze bankrelaties zijn op dit moment: de Bank Nederlandse Gemeenten, de ABN AMRO-bank en de Postbank; deze voldoen allen aan de voorwaarden); - Tussenpersonen dienen geregistreerd te staan bij de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) en daarvan een vergunning als makelaar te hebben ontvangen (in voorkomende gevallen treden op als tussenpersonen: Prebon Yamane Nederland BV (Jonker c.a., ABN AMRO en Rabo). Financieringsstructuur Het financieringstekort in 2012 bedraagt De rekening courantrente is in de begroting becijferd op 4% van =

157 Onderdeel 1-jan dec-12 Mutatie Op lange termijn vastgelegde middelen: - Materiele vaste activa Immateriële vaste activa Financiële vaste activa Vlottende activa Totaal vastgelegde middelen Beschikbare middelen op lange termijn: - Reserves en voorzieningen Opgenomen langlopende geldleningen Uitzettingen Investeringsachterstand Totaal beschikbare middelen Financieringstekort Leningen 2012 Leningen Omvang Gemiddelde Rente Stand per 1 januari ,73% Nieuwe lening 0 Gewone aflossing Vervroegde aflossing 0 Stand per 31 december Kasbeheer Teneinde de kosten van het geldstromenbeheer te beperken wordt: het liquiditeitsgebruik beperkt door de geldstromen op gemeenteniveau op elkaar en de liquiditeitenplanning af te stemmen; hierbij wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie voldoende is om te garanderen dat de verplichtingen tijdig kunnen worden nagekomen; het betalingsverkeer zoveel mogelijk elektronisch uitgevoerd door één bank; hiervoor wordt gebruik gemaakt van de diensten van de NV Bank Nederlandse Gemeenten. Saldo- en liquiditeitenbeheer Voor het saldobeheer en het liquiditeitenbeheer gelden de volgende specifieke richtlijnen: de gemeente streeft naar concentratie van de overtollige liquiditeiten binnen één rentecompensatiecircuit bij de bank met de gunstigste condities; met de Bank Nederlandse Gemeenten zijn deze zaken via een raamovereenkomst geregeld; indien er een liquiditeitsbehoefte ontstaat kan de gemeente kortlopende middelen aantrekken; hierbij wordt de kasgeldlimiet niet overschreden; toegestane instrumenten bij het aantrekken van kortlopende middelen zijn daggeld, kasgeldleningen en kredietlimiet op rekening courant; toegestane instrumenten bij het uitzetten van gelden voor een periode korter dan één jaar zijn rekening-courant, daggeld, spaarrekeningen en deposito s; via de genoemde raamovereenkomst wordt het creditsaldo voor onze gemeente beheerd

158

159 PARAGRAAF E BEDRIJFSVOERING Deze paragraaf beschrijft de stand van zaken en beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. Algemeen Wat willen we bereiken? In het collegeprogramma ( Naar een nieuwe realiteit ) is aangegeven, dat de kwaliteit van de dienstverlening de hoogste prioriteit dient te hebben. Van de gemeente mag een facilitaire houding verwacht mag worden. De gemeentelijke organisatie is goed toegankelijk voor burgers: ruime openingstijden en goed telefonisch bereikbaar, meer mogelijkheden via elektronische dienstverlening. De dienstverlening van de gemeente zal op basis van kennis en service naar buiten gericht moeten zijn. Voor de verschillende diensten en producten die de gemeente levert, moet een actief frontoffice functioneren. Er dient één loket te komen waar inwoners en ondernemers met hun vragen terecht kunnen. Samenwerking met andere gemeenten (Bedum en De Marne) is daarbij noodzakelijk. De verschillende maatregelen om het bovenstaande te bereiken zijn hieronder nader uitgewerkt. Personeel De personele formatie is als volgt. Per 1 januari 2012 bestaat de begrote personele formatie uit 99 fte. Formatie Begrote formatie Begrote formatie Griffie 1,11 1,11 BOA 7,10 6,88 Middelen 20,36 20,45 Samenleving 28,82 29,36 Ruimte (CCT & VROM) 26,14 23,26 Beheer & Onderhoud 18,00 18,00 Totaal 101,53 99,

160 Formatieopbouw in leeftijdsgroepen Leeftijdsopbouw Aantal Mannen Vrouwen Leeftijdsgroepen Loonkosten huidig personeel Loonkosten huidig personeel Begroting Begroting Werkelijk Salarissen Sociale lasten Overige personeelskosten Totaal Kosten inhuur van derden In de begroting 2012 is een budget van (primaire begroting 2011: ) opgenomen voor de inhuur van derden (ingehuurd personeel en uitbesteed werk). De toename wordt met name verklaard door een budget van voor de inhuur van een procesbegeleider BMW samenwerking, en voor de inhuur van extra beleidscapaciteit voor Welzijn/Sport ad Huisvestingskosten secretarie Huisvestingskosten Begroting 2011 Begroting 2012 Salarissen en sociale lasten Personeel van derden Energie Overige aankopen / uitbestedingen Betaalde belastingen Aankopen niet duurzame goederen Kapitaallasten Doorberekende uren Totaal Informatisering en automatisering Wat willen we bereiken? Vanuit de wens de dienstverlening aan de klant verder te professionaliseren speelt informatisering en automatisering een belangrijke rol. Na de samenvoeging van de I&A-organisatieonderdelen in

161 BMW-verband en de vernieuwing van de automatisering beschikken de drie gemeenten over een solide basis om I&A op een adequate wijze uit te kunnen voeren. Wat gaan we daarvoor doen? Afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden voor de invulling van een Klantencontactcentrum zal de elektronische dienstverlening verder vormgegeven worden. Automatiseringskosten Begroting 2011 Begroting 2012 Overige aankopen / uitbestedingen Aankopen niet duurzame goederen Kapitaallasten Doorberekende uren Totaal Communicatie Wat willen we bereiken? In ons streven om op een professionele wijze met communicatie om te gaan hebben we een behoorlijke slag gemaakt. De uitdaging waar we nu voor staan is om onze burgers meer bij de ontwikkeling en uitvoering van het beleid te betrekken. Wat gaan we daarvoor doen? We willen in 2012 starten met een aantal burgerparticipatieprojecten. Verwezen wordt naar het deelprogramma Communicatie. Financieel beheer; Administratieve Organisatie en Interne Control (AO/IC) Wat willen we bereiken? Een adequaat ingerichte organisatie en controlestelsel waarbij aan de minimale vereisten op het gebied van de AO/IC wordt voldaan. Verder zal aandacht besteed worden aan de rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid van beleid en uitvoering. Wat gaan we daarvoor doen? In 2011 is in BMW-verband de professionalisering van de inkoopfunctie opgepakt (o.a. opstellen inkoopkalender; gezamenlijke inkooptrajecten). Daar gaan we in 2012 mee door. Verder zal aandacht besteed worden aan de rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid van beleid en uitvoering. Daartoe wordt jaarlijks een doelmatigheidsonderzoek uitgevoerd en zal tijdens de reguliere planning en control zoveel mogelijk aandacht aan rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid besteed worden. Facilitaire dienstverlening Wat willen we bereiken? Een optimale ondersteuning van bestuur en organisatie. Wat gaan we daarvoor doen? Naast het constant open staan voor een kwaliteitsverbetering van de ondersteuning, zal ook in en volgende jaren - de aandacht gericht zijn op de (digitale) documentaire informatievoorziening. Daarbij wordt aangesloten bij de projecten die in BMW-verband worden opgepakt. Administratiekosten Begroting 2011 Begroting 2012 Overige aankopen / uitbestedingen Aankopen niet duurzame goederen Kapitaallasten Doorberekende uren Totaal

162 Interne processen a. Resultaten doelmatigheid/doeltreffendheidonderzoeken In 2011 is onderzoek naar nut en noodzaak van het tijdschrijven uitgevoerd. In de eerste helft 2012 zullen wij een onderzoeksplan voor het doelmatigheidsonderzoek van 2012 opstellen. b. Organisatieontwikkeling Ten aanzien van de ambtelijke organisatie geldt thans de volgende visie: De gemeente Winsum is een organisatie die klant- en omgevingsgericht is, die met de omgeving mee verandert en de communicatie met haar inwoners belangrijk vindt. De gemeente is nuchter in zijn ambities en is daarbij doel- en resultaatgericht. De gemeente Winsum komt haar afspraken na en is goed bereikbaar. De gemeente investeert in haar medewerkers en doet dat in een cultuur die zich kenmerkt door betrokkenheid en de wil om samen te werken. De gemeentelijke organisatie doet dit alles in een passende organisatorische vorm. Gelet op deze visie zal 2012 in het teken van het verder uitbouwen van klantgericht werken. Klantgericht werken leidt ook tot enkele organisatorische aanpassingen die deze ontwikkelingen ondersteunen (Klantencontactcentrum). Externe processen Samenwerking Wat willen we bereiken? Wij spelen in op veranderende wensen en eisen op subregionaal en regionaal niveau door ons actief op te stellen in samenwerking met de buurgemeenten De Marne en Bedum. Daarbij leggen wij eerst, in afstemming met de raad, gezamenlijk vast wat wij willen bereiken en kiezen daarvoor de meest passende samenwerkingsvorm. Wat betreft intergemeentelijke samenwerking zijn onze uitgangspunten de volgende: er moeten legitieme redenen zijn om samen te werken (de samenwerking moet meerwaarde hebben); de schaal en wijze van samenwerking is afhankelijk van de aard en schaal van de problematiek op dat moment; er moet sprake zijn van een samenhangende benadering van een bepaald probleem op één bestuursniveau. Wat gaan we daarvoor doen? Daar waar een basis is voor samenwerking tussen de BMW-gemeenten zullen we samenwerkingsinitiatieven nemen. Concreet werken de BMW-gemeenten momenteel samen aan het vormgeven van de samenwerking op de twee Middelen-functies I&A en P&O, en de samenvoeging van Sociale Zaken en Werk. Conform de motie van de gemeenteraad is SMART gemaakt wat de samenwerking moet opleveren. Per samengevoegd onderdeel is een plan van aanpak opgesteld waarin zowel de doelstellingen van de samenvoeging alsmede de daarmee gepaard gaande kosten/middelen zijn opgenomen. In het najaar van 2011 staat een evaluatie van de BMW-samenwerking gepland. Over de uitkomsten van deze evaluatie berichten wij u in het eerste kwartaal van Ook de samenwerking met Ability zal in 2012 prioriteit krijgen. Aan de ene kant heeft deze samenwerking betrekking op de klantbenadering in het kader van de wet Werken naar Vermogen, aan de andere kant wordt bezien welke gemeentelijke taken aan Ability uitbesteed kunnen worden om zo vanuit de gemeente positief bij te dragen aan het bedrijfsresultaat van Ability. Planning is dat de drie I&A-onderdelen met ingang van 1 januari 2012 zijn samengevoegd en vanuit het gemeentehuis van De Marne de BMW-gemeenten op I&A-gebied gaan bedienen. Aangezien dit een gedeeltelijke reorganisatie binnen de drie gemeenten betreft, zijn voor dergelijke samenvoegingen in overleg met OR en GO spelregels afgesproken. Planning is verder dat op basis van deze zelfde spelregels eveneens de drie P&O-onderdelen en Sociale Zaken en

163 Werk met ingang van 1 januari 2012 zijn samengevoegd. De P&O-ondersteuning aan de BMWgemeenten zal vanuit het gemeentehuis van Bedum plaats vinden. In het najaar van 2011 zal een nadere inventarisatie gemaakt worden op welke onderdelen de drie gemeenten de komende jaren zullen gaan samenwerken. Vraaggerichte dienstverlening Wat willen we bereiken? Bij het bepalen van het aanbod van onze diensten en producten laten wij ons leiden door de vraag van de klant (inwoners, bedrijven en instellingen) en samenwerkingspartners. Zo denken wij van buiten naar binnen bij het bepalen van de gewenste resultaten. Dat noemen wij vraaggerichtheid. Vraaggericht en vraaggestuurd werken komt tot uiting in het beleid en de uitvoering ervan. De raad bepaalt de mate van vraaggerichtheid en vraaggestuurdheid door het vaststellen van de gewenste kwaliteit van dienstverlening in de programma s. Hierbij maakt hij gebruik van zijn volksvertegenwoordigende rol. Wat gaan we daarvoor doen? We stellen bij voorkeur in BMW-verband - in 2012 een dienstverleningsconcept op. Relatie met uitvoering programma s De bovengenoemde beleidsvoornemens en uitvoeringsmaatregelen hebben een relatie met de deelprogramma s 5.1 Communicatie, 5.2 Publieke dienstverlening, 5.3 openbaar bestuur en 6.2 Financiën. Doorberekende kosten begroting 2012 Jaarlijks worden de kosten van de drie gemeentelijke organisatie-onderdelen B&O, Secretarie en Sociale zaken middels kostenverdeelstaten verdeeld over de verschillende deelprogramma s. In deze kosten zijn voor wat betreft B&O opgenomen: personeelskosten huisvestingskosten; tractiekosten; en kosten van gereedschappen en hulpmiddelen. Bij de Secretarie gaat het om: personeelskosten huisvestingskosten; administratiekosten; en automatiseringskosten. Bij Sociale zaken administreert Winsum de personeels- en huisvestingskosten en belast dit deels door aan de samenwerkingspartners. De automatiseringskosten worden bijgehouden door de gemeente De Marne en worden deels doorbelast aan Winsum. Bij deze kostenverdeelstaten wordt gebruikt gemaakt van verdeelsleutels. Bij sociale zaken is deze heel erg simpel: nadat de verrekeningen met de andere gemeenten/deelnemers is afgerond gaat het nadelig saldo naar het deelprogramma Sociale zaken. Bij de onderdelen B&O en Secretarie worden de kosten verdeeld over de deelprogramma s op basis van het systeem van tijdschrijven. Er wordt afgerekend op basis van één tarief per onderdeel. Op de deelprogramma s komen deze kosten dan terug als Overige verrekeningen van kostenplaatsen. Ieder jaar zien we dat er zowel in de volgtijdelijke begrotingen als in de jaarrekeningen afwijkingen ontstaan in deze doorberekende lasten. Deze afwijkingen kunnen als oorzaak hebben: - verschil in aantal uren; of - verschil in uurtarief

164 In de volgtijdelijke begrotingen kunnen beide effecten zich voor doen; in de jaarrekening wordt gerekend met het voorcalculatorisch tarief en kan alleen het aantal uren verschil veroorzaken. In 2011 wordt een doelmatigheidsonderzoek uitgevoerd naar het systeem van tijdschrijven. De uitkomsten zouden reden kunnen zijn om de huidige systematiek aan te passen. In het vervolg zullen wij de situatie in de begroting 2012 ten opzichte van de begroting 2011 nader toelichten. Hierbij zullen wij beginnen bij de personele omvang, de bezetting. In onderstaand overzicht ziet u de uren per afdeling, waarbij de W in de kop staat voor Werkelijk aantal, en de B staat voor Begroot aantal: Deelprogramma Uren-W-2010 Uren-B-2011 Uren-B-2012 Verschil B&O - civiele dienst , , ,00 0,00 B&O - bouwploeg 2.075, , ,00 0,00 Gemeentesecretaris 2.281, , ,00-20,00 Best.-Jur.Zaken 3.533, , ,00-416,00 Personeel & Organisatie 5.953, , ,00 0,00 Bestuurssecretariaat 5.796, , ,00-832,00 Brandweerzorg 5.065, , ,00 936,00 Informatisering & Automatisering 4.150, , ,00 0,00 Financiën , , ,00-624,00 Interne Zaken 8.929, , ,00 0,00 Afd.hoofd Middelen 1.836, , ,00 0,00 Welzijn 8.980, , ,00 416,00 Publiekszaken , , ,00-936,00 WWZ-loket 7.162, , ,51 4,51 Afd.hfd Samenleving 1.660, , ,00-208,00 RCCT , , , ,00 VROM , , , ,00 Afd.hfd Ruimte 928,00 0,00 0,00 0, , , , ,49 In 2012 is dus sprake van een fors lagere bezetting (ruim uur minder). Dit heeft 2 oorzaken: 1. In de Kadernota 2011 is besloten om 2 vacatures niet meer in te vullen; 2. Een andere manier van omgaan met rest-uren in de begroting Ad 1 Het niet vervullen van 2 vacatures op de afdeling Ruimte heeft tot gevolg dat de bezetting terugloopt met 2 * uur = uur. Ad 2 Op nogal wat afdelingen is er sprake van dat er verschil is tussen de formatie-omvang en de feitelijke bezetting. In veel gevallen veroorzaakt door de wens van mensen om korter te gaan werken. Deze uren worden in de praktijk wel geraamd, maar niet geschreven. Ook bij de personeelslasten wordt met de volledige formatie-omvang gerekend. Indien noodzakelijk worden knelpunten opgelost door inhuur van derden. De onderuitputting van personeelskosten is hiervoor dan de dekking. In euro s ontstond er hierdoor geen verschil, maar wel bij de vergelijking van de geraamde doorberekende uren en de werkelijk doorberekende uren. Dit effect wordt versterkt bij vacatures. Deze (grote) verschillen zijn regelmatig onderwerp van gesprek tussen raad en college

165 In de begroting 2012 hebben we deze resturen (bijna uur) niet meer geraamd bij de uren. Verder is er sprake van verschuivingen in de formatie. Zo is bijv. de formatie op Welzijn weliswaar uitgebreid, maar dit is ingevuld doordat op Bestuurssecretariaat en Voorlichting restformatie is ingeleverd. Dit soort effecten gebeuren meer. Zo zijn er mensen die een volledig dienstverband hebben in Winsum, maar voor bijv. 50% gedetacheerd zijn in De Marne. De formatie in Winsum is 1 fte, de salarislasten zijn 100%, maar die persoon zit/werkt hier maar 18 uur en schrijft 18 uur. Natuurlijk ramen we wel een bijdrage van de samenwerkingspartner. Het omgekeerde gebeurt ook. Dan hebben we geen formatie, geen salarislasten, maar wel inhuur. De vraag is dan: wel of niet tijdschrijven? Daar zijn we niet altijd even consequent in. Het is soms ook lastig. Welke inhuur moet wel tijdschrijven en welke niet? Op deze manier ontstaan jaarlijks afwijkingen. In financiële zin is er vaak niets aan de hand, maar bij de verdeling van de kosten op basis van de geschreven uren kunnen verschillen ontstaan. Hoe worden al deze uren nu ingezet/geraamd in onze begroting 2012? Op hierop een antwoord te kunnen geven allereerst onderstaand overzicht: Uren Uren Uren Verschil Deelprogramma's Werk-2010 Begr-2011 Begr P01.1 Brandweerzorg P01.2 Openbare orde P01.3 Volkshuisvesting P01.4 Verkeer en vervoer P01.5 Milieu P02.1 Cultuur P02.2 Onderwijs P02.3 Volksgezondheid P02.4 Sociale zaken en Werk P02.5 Welzijn P02.6 Sport P03.1 Economie P03.2 Toerisme P04.1 Grondbeleid P04.2 Natuur- en groenbeheer P04.3 Ruimtelijke ordening P05.1 Communicatie P05.2 Publiekszaken P05.3 Openbaar bestuur P06.1 Belastingen P99.2 Beheer & Onderhoud P99.3 Gemeentelijke secretarie P99.5 Sociale Zaken en Werk Eindtotaal In dit overzicht is zichtbaar op welke deelprogramma s er effecten zijn van de lagere bezetting. Niet geheel verrassend zijn de beide grootste invloeden op Ruimtelijke ordening en Sport (beide ressorterend onder de afdeling Ruimte). Daarnaast zijn er behoorlijke verschuivingen op Brandweerzorg, Milieu, Communicatie en Publiekszaken. Bij de Brandweer is sprake van aanpassing aan de feitelijke situatie. Een personeelslid is bij ons in dienst, maar is voor 50% gedetacheerd bij de gemeente de Marne. In de begroting waren alleen de uren van Winsum geraamd. Nu de volledige omvang. Het lagere aantal uren op Milieu heeft te

166 maken met een niet ingevulde vacature. Bij Communicatie is sprake van een verschuiving naar Welzijn en bij Publiekszaken van het niet volledig invullen van vacatures. Welke effecten voor de begroting 2012? Om de effecten te kunnen zien hebben we niet alleen voldoende aan het aantal uren, maar is ook het tarief van belang. Het uurtarief van de secretarie is gestegen van 82,15 in 2011 naar 91,10 in Dat is een forse stijging die deels wordt veroorzaakt door iets hogere prijzen, maar vooral wordt veroorzaakt door een lager aantal uren. Weliswaar zijn ook de personeelslasten lager, maar bijv. de huisvesting en de administratie- en automatiseringskosten zijn niet lager geworden. Buitendien is, ondanks de geschrapte vacatures, er sprake van een lichte stijging van de indirect productieve uren ten kosten van de productieve uren. Dit alles werkt negatief op het uurloon (= totale geraamde kosten / aantal geraamde productieve uren). Voor de begroting 2012 heeft dit de volgende effecten: Verschil Deelprogramma's Werk-2010 Begr-2011 Begr P01.1 Brandweerzorg P01.2 Openbare orde P01.3 Volkshuisvesting P01.4 Verkeer en vervoer P01.5 Milieu P02.1 Cultuur P02.2 Onderwijs P02.3 Volksgezondheid P02.4 Sociale zaken en Werk P02.5 Welzijn P02.6 Sport P03.1 Economie P03.2 Toerisme P04.1 Grondbeleid P04.2 Natuur- en groenbeheer P04.3 Ruimtelijke ordening P05.1 Communicatie P05.2 Publiekszaken P05.3 Openbaar bestuur P06.1 Belastingen P99.2 Beheer & Onderhoud P99.3 Gemeentelijke secretarie P99.5 Sociale Zaken en Werk Eindtotaal Ondanks een forse verlaging van het aantal uren, toch een stijging van de doorberekende kosten. Bij B&O is sprake van een lichte daling. Het aantal uren is gelijk gebleven, maar het uurtarief is door iets lagere lasten ook iets lager vastgesteld. De stijging van de lasten in 2012 komt bijna volledig voor rekening van een toename van het aantal indirect productieve uren van de secretarie, met een cumulerend effect van het hogere uurtarief. Het lagere aantal uren wordt op veel deelprogramma s meer dan gecompenseerd door het hogere tarief. Per saldo is sprake van zowel hogere als lagere lasten

167 Tot slot. We hebben het over een verdeling van lasten; niet over de hoogte van de kosten. Door een verschuiving ervan over gemeentelijke producten/deelprogramma s wordt in principe niemand rijker of armer. Met andere woorden: ons begrotings- of rekeningsresultaat verandert niet als we de uren anders verdelen. Het heeft uitsluitend effect als deze uren vallen onder producten waarbij sprake is van doorbelasting van kosten aan derden. Bijv. bij de leges, de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de bouwgrondexploitaties is hiervan sprake. Bij de leges en de beide heffingen is sprake van een (streven naar) 100% kostendekkend tarief, terwijl bij grondexploitaties de kosten in principe worden doorberekend in de grondprijzen. De urenramingen worden in de zomer voorafgaand aan het begrotingsjaar opgesteld. Nadien worden ze niet meer bijgesteld. De raming kan nooit zo nauwkeurig zijn dat dit precies aansluit met de regelmatig aan te passen prioriteringsschema s. Het openbaar bestuur heeft vele taken en er zijn veel actoren (wetgever, politiek, burgers) die invloed kunnen hebben op de werkplanningen. We ontkomen er niet aan dat we jaarlijks te maken hebben met verschillen in geraamde en werkelijke uren. Op zich is dat niet erg. We zullen wel proberen inzicht te blijven geven in deze afwijkingen

168

169 PARAGRAAF F VERBONDEN PARTIJEN Inleiding Verbonden partijen zijn derde rechtspersonen, waarmee de gemeente een bestuurlijke èn een financiële band heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur van een participatie of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente. De gemeente Winsum heeft bestuurlijke en financiële belangen in verschillende verbonden partijen, waaronder gemeenschappelijke regelingen, deelnemingen en stichtingen. De verbonden partijen worden hieronder beschreven, waarbij de volgende zaken aan de orde komen: - de doelstelling van de verbonden partij; - eventuele te verwachten beleidsveranderingen van de verbonden partij; - omvang financieel belang; - deelnemende gemeenten. Gemeenschappelijke regelingen Het gemeentebestuur van twee of meer gemeenten kunnen afzonderlijk of tezamen een gemeenschappelijke regeling treffen ter behartiging van een of meer belangen van die gemeenten. De gemeente Winsum heeft financiële en bestuurlijke belangen in de volgende gemeenschappelijke regelingen: A.1. Hulpverlening en Openbare gezondheidszorg Groningen De gemeenschappelijke regeling Hulpverlening en Openbare gezondheidszorg Groningen (H&OG) omvat twee programma s Veiligheid en Gezondheid. Alle Groningse gemeenten zijn deelnemer van de gemeenschappelijke regeling H&OG. Doel van de gemeenschappelijke regeling H&OG, programma Veiligheid, is het bewerkstelligen van een zo doelmatig mogelijk georganiseerde en gecoördineerde brandweerzorg en hulpverlening, met name in de voorwaardenscheppende sfeer en gespecialiseerde hulpverlening. Het programma Veiligheid omvat de regionale brandweer, Meldkamer, GHOR, crisismanagement en de Gemeentelijke kolom. Doel van de gemeenschappelijke regeling H&OG, programma Gezondheid, is het bevorderen van de gezondheidstoestand van de bevolking. Het programma gezondheid wordt uitgevoerd door de GGD en omvat de onderdelen: Lokaal gerichte zorg en jeugd (LGZ&J), Specialistische zorg en veiligheid (SZ&V) en GGD algemeen. De H&OG bijdrage is met ingang van 2012 opgebouwd volgens deze nieuwe indeling. De bijdrage H&OG-regeling voor de gemeenschappelijke taken 2012 is vastgesteld op 22,05 per inwoner. De bijdrage voor specifiek regionale taken bedraagt 2,32 per inwoner. Dit bedrag is excl. het specifieke deel voor de logopedie. Dit wordt met ingang van 2012 als apart maatwerkproduct gefactureerd. Het tarief van 2012 bevat de gebruikelijke indexeringen voor loon- en prijsstijgingen (1,85% in 2012)

170 Specificatie Begroting H&OG Bijdrage 2011 Bijdrage 2012 Verschil Verschil in in % Programma Veiligheid (gemeenschappelijk) - regionale brandweertaken 2,50 3,94 - brandweerinvesteringen 0, rampenbestrijding - crisismanagement 0,13 0,70 - rampenbestrijding - ADR/RBR 1, rampenbestrijding - GHOR 0,29 1,01 - meldkamer - regio 3,14 2,98 - veiligheidsregio (gemeentelijk) 0,36 0,36 - veiligheidsregio 0,96-9,26 8,99 0,27- -2,92% Programma Veiligheid (gemeenschappelijk) - kwaliteitsverbetering rampenbestrijding 0,95 0,90 - commandovoering regionale brandweer 1,24 1,42 2,19 2,32 0,13 5,94% Programma Gezondheid (gemeenschappelijk) - openbare gezondheidszorg 9, technische hygiëne inspecties 1, infectieziektebestrijding regio 3, lokaal gerichte zorg en jeugd (LGZ&J) - 6,74 - specialistische zorg en veiligheid (SZ&V) - 5,01 - GGD algemeen - 1,31 13,35 13,06 0,29- -2,17% Programma Gezondheid (specifiek) - logopedie 1,77-1, ,00% 1,77 - Bezuinigingstaakstelling - bezuinigingen 0, ,43 0,43- - Totale bijdrage aan H&OG 26,14 24,37 1,77- -6,77% Aantal inwoners Winsum begroting H&OG Totale bijdrage Gemeente Winsum Meerjarenbeleid Financieel gezien is het uitgangspunt voor de H&OG-begroting een zo stabiel mogelijk meerjarenperspectief. Op basis van dat uitgangspunt bevat de H&OG-begroting 2012 geen voorstellen voor mutaties in de gemeentelijke bijdragen, behoudens de gebruikelijke indexeringen voor loon- en prijsontwikkelingen en de bezuinigingsopdracht. A.2. Ability Doel van de gemeenschappelijke regeling Ability is het voorzien in een doelmatige uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening voor de deelnemende gemeenten Bedum, Eemsmond, de Marne en Winsum. De Wet Sociale Werkvoorziening is een eigen gemeentelijke verantwoordelijkheid. De uitvoering daarvan gebeurd vaak door middel van een intergemeentelijk samenwerkingsverband in

171 een zogenaamde Wet Gezamenlijke Regeling-organisatie; voor Winsum is dat het WSW-bedrijf Ability. De wetswijziging voor modernisering van de Wet sociale werkvoorziening is per 1 januari 2008 in werking getreden. Belangrijk doel van de wetswijziging was het realiseren van arbeidsplaatsen die aansluiten bij de capaciteiten en mogelijkheden van de individuele Wsw-geïndiceerden in een zo regulier mogelijke omgeving, wat met de wetswijziging van 1998 onvoldoende gelukt is. Daarnaast wordt aansluiting gezocht bij het vernieuwde stelsel van sociale zekerheid en zorg welke is omgevormd door de WWB, de Wet Wia en de Wmo. Belangrijk onderdeel van het wetsvoorstel betreft de financiering van de Wsw. Gemeenten waren altijd al verantwoordelijk voor de uitvoer van deze wet, maar de financiering voor de uitvoering van de wet sociale werkvoorziening ging rechtstreeks naar de uitvoerende organisatie. Als gevolg van het verleggen van de financiering kunnen gemeenten nu ook kiezen om onderdelen van de wet of zelf of ergens anders dan in het samenwerkingsverband uit te voeren. Elke Wswgeïndiceerde krijgt als het ware een persoonsgebonden budget. De Wsw- schappen, net als andere werkgevers, kunnen de geïndiceerde een aanbod doen. Met ingang van 2013 zal sprake zijn van gewijzigde wetgeving. De geldstromen van de sociale werkvoorziening worden geïntegreerd in de zogenaamde Wet werken naar vermogen (WWNV). De consequenties hiervan zijn nog niet duidelijk, maar zullen waarschijnlijk niet positief uitvallen. Op grond van de huidige kennis zijn de verwachte negatieve financiële consequenties in de meerjarenbegroting verwerkt zoals aangeven in de kadernota 2011 A.3. Gemeenschappelijke regeling Vuilverwerkingsbedrijf Noord-Groningen Doel van de gemeenschappelijke regeling Vuilverwerkingsbedrijf Noord-Groningen is het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van het op een doelmatige en milieuhygiënisch verantwoorde wijze verwijderen van afvalstoffen. De gemeenten De Marne, Eemsmond, Loppersum en Winsum maken deel uit van de gemeenschappelijke regeling vuilverwerking. Vanaf 1 januari 2010 zijn de exploitatie-activiteiten van het Vuilverwerkingsbedrijf overgedragen aan Afvalbeheer Noord Groningen BV, waarin het Vuilverwerkingsbedrijf voor 50% participeert. De activiteiten met betrekking tot de eindafwerking van het stortlichaam blijven uitgevoerd worden door het Vuilverwerkingsbedrijf, net als activiteiten die te maken hebben met de milieuvergunning. Reden hiervoor is dat de reserves die zijn opgebouwd ten behoeve van de eindafwerking onder beheer blijven van het Vuilverwerkingsbedrijf. A.4. Sociale Zaken en Werk De Marne en Winsum Op 1 juli 2005 is de gemeenschappelijke regeling Sociale Zaken en Werk De Marne en Winsum opgericht. Er is gekozen voor een lichte gemeenschappelijke regeling, ook wel geheten een regeling "zonder meer". Dit houdt in dat de gemeentebesturen van De Marne en Winsum gemeenschappelijk verantwoordelijk zijn voor het geheel van de uitvoering van de regeling en toch hun specifieke verantwoordelijkheden behouden voor dat deel dat gemeenten specifiek aangaat. Doel van de samenwerking is een efficiënte, effectieve en zorgvuldige uitvoering van de gemeentelijke taken van de deelnemers op het terrein van werk en inkomen. De indirecte uitvoeringskosten (personeel, huisvesting, administratie etc.) worden aan de deelnemers op basis van het voortschrijdend cliëntenaandeel doorberekend. Naar verwachting zal met ingang van 1 januari 2012 de afdeling Sociale Zaken van de gemeente Bedum hieraan toegevoegd worden. Deelnemingen Vanuit het oogpunt van het behartigen van het publieke belang, is de gemeente in het bezit van een deel van de aandelen van een aantal vennootschappen (deelnemingen). De gemeente Winsum heeft bestuurlijke (hetzij beperkt) en financiële belangen in de vorm van aandelen in de volgende vennootschappen:

172 B.1. Enexis, Attero en PBE Vanuit het eerdere aandeelhouderschap van Essent is de gemeente nu aandeelhouder geworden van een aantal rechtsopvolgers. Een aantal bedrijfsonderdelen van het voormalige Essent is niet meeverkocht aan RWE, maar zijn als zelfstandige bedrijven verder gegaan. Dit geldt voor het netwerkbedrijf (Enexis), de vuilstort VAM te Wijster (Attero) en de kerncentrale te Borssele (PBE). Vanuit deze bedrijven wordt dividend op onze aandelen ontvangen. In de voorliggende begroting is een opbrengst geraamd die is gebaseerd op de geraliseerde dividendopbrengsten in de afgelopen jaren danwel de afgegeven dividendprognose voor het komende jaar. B.2. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) De gemeente is aandeelhouder van de Bank Nederlandse Gemeenten. De BNG is de bank van en voor overheden en instellingen die het maatschappelijk belang dienen. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de Staat, alsmede het door de statuten beperkte werkterrein van de bank, bieden financiers het vertrouwen dat het risico van kredietverlening aan dit instituut zeer beperkt is. De BNG bundelt de uiteenlopend vraag van klanten tot een beroep op de financiële markten dat aansluit op de behoefte van beleggers wat betreft volume, liquiditeit en looptijd. Door de combinatie van bovenstaande heeft de bank een uitstekende toegang tot financieringsmiddelen tegen zeer scherpe prijzen, die weer worden doorgegeven aan de decentrale overheden en aan de instellingen voor het maatschappelijk belang. Dat leidt voor de burger tot lagere kosten voor tal van voorzieningen. Omvang deelneming bedraagt ( aandelen met een nominale waarde van 1,78 per aandeel). B.3. Waterbedrijf Groningen De gemeente is aandeelhouder van het waterbedrijf Groningen. Deze vennootschap heeft als doel de uitoefening van een publiek waterbedrijf. Omvang van de deelneming is gering ( 1.815). B.4. Oikocredit Fonds Nederland De gemeente is aandeelhouder van Oikocredit Fonds Nederland (OFN). Het beleggingsfonds OFN verstrekt leningen, garanties en andere vormen van financiële ondersteuning aan projecten die werk en inkomen bieden aan groepen mensen in achterstandsposities, in met name ontwikkelingslanden. Oikocredit financiert vooral coöperaties en microkredietinstellingen, maar ook midden- en kleinbedrijven. Voorwaarde voor ondersteuning door Oikocredit is dat de projecten in financieel opzicht levensvatbaar zijn, een goed management hebben en voldoen aan normen met betrekking tot rechten van werknemers. Voorts hebben projecten waarin vrouwen betrokken zijn bij beleid en/of uitvoering de voorkeur en worden milieueffecten en het welzijn van dieren zwaar meegewogen. Omvang van de deelneming is gering ( 2.400)

173 PARAGRAAF G GRONDBELEID Inleiding Enige tijd geleden hebben wij het voornemen geuit te willen komen tot de vaststelling van een nota grondbeleid. Veranderende omstandigheden hebben ons uiteindelijk doen besluiten hiervoor geen nota te schrijven, maar via deze paragraaf in begroting en rekening onze voornemens en verantwoording op dit gebied ter hand genomen. De veranderende marktomstandigheden, de conclusie dat flexibiliteit in deze tijden een vereiste is, en de omvang van de eigen grondexploitaties hebben ons tot deze afweging gebracht. Onderstaande paragraaf omschrijft de kaders en de reikwijdte van een adequaat grondbeleid in onze gemeente en geeft inzicht in de verwachtingen voor de korte termijn wat betreft risico s en voortgang van de uitgifte van bouwgrond. Samengevat leidt dit tot de conclusie dat de mogelijke risico s en beschikbare financiële middelen geen aanleiding geven specifieke maatregelen te nemen. Definitie Grondbeleid en grondexploitatie Het gemeentelijk grondbeleid betreft: de voorgenomen wijze van acteren door de gemeente op de grondmarkt en de wijze van uitvoeren of laten uitvoeren hierin van grondexploitaties ter ondersteuning van haar ruimtelijke voornemens of activiteiten. De Raad is bevoegd grondexploitaties vast te stellen. De volgende activiteiten vallen onder de term grondexploitatie: gronden verwerven en beheren, gronden bouw- en woonrijpmaken en gronden verkopen t.b.v. bouw van opstallen door derden. Daarnaast alle activiteiten die hiervoor nodig zijn zoals onderzoek, externe en interne planbegeleiding en organisatie, eventuele sloopwerkzaamheden, saneringen enzovoort. De bouw van de opstallen zelf en de eventuele verkoop van deze opstallen vallen buiten het kader van de grondexploitatie en liggen bij de kopers van de bouwrijpe grond (de opstalontwikkelaars of particuliere kavelkopers). Kader grondbeleid Bij de keuzes voor het gemeentelijk grondbeleid en de uitvoering hiervan gelden de volgende kaders: Wetgeving BBV: Op grond van het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) dient de paragraaf grondbeleid tenminste het volgende te bevatten: o Een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert; o Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie o Een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma s die zijn opgenomen in de begroting; o Een onderbouwing van de geraamde winstneming; o De beleidsuitgangspunten over de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico s van de grondzaken. Wet ruimtelijke ordening onderdeel grondexploitatiewet : Bij kostenverhaal op particuliere ontwikkelaars geldt zowel het privaatrechtelijke kader (bij het sluiten van vrijwillige overeenkomsten) als het publiekrechtelijke kader (bij het opstellen van een zogenaamd exploitatieplan waarmee kosten dwingend kunnen worden verhaald.) In het onderstaande wordt eerst in beschrijvende zin ingegaan op mogelijke keuzes in het grondbeleid. Daarna worden de verschillende elementen uit het besluit begroten en verantwoorden toegelicht. Keuzemogelijkheden grondbeleid De gemeente kan in algemene zin kiezen uit de volgende hoofdvormen van grondbeleid, ter ondersteuning van het bereiken van haar ruimtelijke doelen:

174 Actief grondbeleid: de gemeente verwerft zelf grond, ontwikkelt deze en verkoopt de bouwrijpe grond. De gemeente doet hierbij de grondexploitatie en loopt hierbij het volledige grondexploitatie-risico, maar heeft ook de volledige regie en zeggenschap. Dit is aan de orde in Winsum Oost en bij het Boogplein. Ook voor de locatie van de voormalige school De Klief in Ezinge, waar de gemeente al grondeigenaar is, is dit het voornemen. Faciliterend grondbeleid: de gemeente stelt de kaders voor ontwikkelingen door derden. De gemeente loopt hierbij geen of weinig grondexploitatie-risico, maar heeft minder regie en zeggenschap. Eventuele (beperkte)kostenposten voor de gemeente worden verhaald op de initiatiefnemer. In onze gemeente zijn dit (oktober 2011) de volgende plannen: Oosterhuisen Baflo De voorgenomen ontwikkeling van woningen op Lombok door projectontwikkelaar Credo De voorgenomen ontwikkeling van woningen aan de Onderdendamsterweg door Brummelhuis De bouwplannen bij de kerk aan de Nieuwestreek in Ezinge De voorgenomen ontwikkeling van enkele woningen bij het Arwerderpad in Sauwerd. De bouw van een aantal woningen in Den Andel (invulling van het lint op basis van eerder vastgesteld beleid) De voorgenomen nieuwbouw van de 12 Hoven De verbouw van een agrarisch bedrijf tot appartementen in Feerwerd De voorgenomen bouw van een aantal appartementen aan de Kerkstraat in Winsum Ook in geval van herstructurering is er sprake van faciliterend grondbeleid. Vanwege het behalen van volkshuisvestelijke doelstellingen en afhankelijk van afspraken met de initiatiefnemer, in ons geval veelal Wierden en Borgen, is er sprake van een financiele bijdrage van de gemeente. In onze gemeente betreft dit op dit moment de plannen Obergum Noord, Ezinge Schoolstraat en Baflo Wilhelminalaan. Ook zullen in 2012 prestatieafspraken voor de langere termijn onderwerp van gesprek zijn, en zijn wij over algemene (financiële) afspraken voor herstructureringsprojecten in overleg. Publiek-private samenwerking (PPS): de gemeente werkt samen in een vorm die tussen actief en faciliterend grondbeleid valt of meer naar een van beide vormen neigt. De risico s, winsten en verliezen, regie en zeggenschap worden bij deze vorm gedeeld tussen markt en gemeente. Dit is in onze gemeente het plan Sauwerd de Groenlanden zuid. De visie op het grondbeleid vanuit de doelstellingen in de programmabegroting/staand beleid In de programmabegroting constateren we dat een aantal staande beleidsdocumenten aan actualisering toe is, en dat op basis daarvan een structuurvisie voor het hele grondgebied van de gemeente wens is. Wij zijn voornemens hiermee in 2012 te starten. Belangrijke kaders daarvoor zijn de regionale woonvisie die binnen afzienbare tijd verschijnt, waaruit onze toekomstige nieuwbouwopgave naar voren komt; het nieuwe sportbeleid (bestuursopdracht ikv bezuinigingen), de beleidsvisies voor recreatie&toerisme en economische zaken en de verkeersvisie voor het dorp Winsum. Op basis van deze documenten zal een (nieuwe) koers voor de langere termijn vormkrijgen. De plannen die nu binnen de totale grex aan de orde zijn, zijn gebaseerd op staand beleid: de dorpsvisie Winsum die in 2007 het destijds vigerende beleid ruimtelijk vertaalde en op basis waarvan grondaankopen in Winsum West en Winsum Oost werden gedaan. Baflo Oosterhuisen en Sauwerd de Groenlanden zijn van een nog eerder datum. Op basis hiervan stellen wij ons de uitvoering van het grondbeleid in 2012 en verder dan ook als volgt voor: De uitvoering van het grondbeleid in 2012 en verder Wij streven een gedifferentieerd grondbeleid na en houden hierbij gezien de huidige markt het voorzichtigheidsprincipe hoog in het vaandel. Waar mogelijk en passend binnen een acceptabel risicoprofiel én passend in een gedegen grondexploitatie-opzet willen wij ingaan op grondaanbiedingen in Winsum Oost (actief grondbeleid vanuit gevestigd voorkeursrecht)

175 Gezien de marktsituatie en de woningbouwafspraken die in de regio Groningen Assen overeengekomen worden verwachten wij op de korte termijn geen nieuwe grondaankopen voor uitbreidingsplannen, afgezien van Winsum Oost. Binnendorps is beperkte aankoop ten behoeve van infrastructurele wensen of het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit niet bij voorbaat uit te sluiten. Daarnaast willen wij ook private initiatieven faciliteren wanneer deze passen binnen het ruimtelijke beleid, de beschikbare nieuwbouwruimte en de ambtelijke capaciteit. (Faciliterend grondbeleid). Indien zich nieuwe initiatieven voordoen willen wij deze benaderen in het licht van het bovenomschreven beleid. Voor inzicht in lopende woningbouwplannen verwijzen wij u naar de stukken die ter inzage liggen in de fractiekamer. Prognose lopende exploitaties voor 2012 en verder Wat willen we doen en bereiken t.a.v. onze grondexploitaties in 2012? Algemeen De ontwikkelingen op de woningmarkt staan niet stil. Woningen staan lang te koop en mogelijke kopers zijn zeer terughoudend en voorzichtig geworden. Ook de hypotheekverstrekkers hebben de randvoorwaarden om een hypotheek te krijgen onlangs verder naar boven bijgesteld. Dit is een landelijke tendens die ook binnen de gemeente Winsum wordt waargenomen en bevestigd door de lokale makelaardij. Deze verminderde afzetmogelijkheden hebben invloed op de gemeentelijke grondexploitaties. In 2012 zullen we de ontwikkelingen opnieuw nauwgezet volgen, waar mogelijk inspelen op kansen en onze woningbouwplannen aanpassen naar de dan geldende situatie en specifieke vraag. Dit betreft voornamelijk de plannen in Winsum Oost en deze zullen dan ook flexibel opgezet worden om dit te kunnen bewerkstelligen. 1. Winsum Oost Voor de toekomstige woningbouw in Winsum Oost hebben wij de ambitie de gronden zelf te verwerven, te ontwikkelen en te verkopen aan projectontwikkelaars of aan particuliere bouwers. Deze ontwikkeling wordt in meerdere stedenbouwkundig afgerond eenheden gedaan, om zo door een gefaseerde aanpak te kunnen bepalen in hoeverre een volgende fase binnen het totaal kan worden opgepakt. Om flexibel in te kunnen spelen op woningmarkt- en behoefteontwikkelingen, wordt er in 2012 gestreefd naar: gedegen marktonderzoek dat in het stedenbouwkundig plan voor de eerste deellocatie richting geeft aan de uitwerking. Uit dit onderzoek moet tevens het aantal belangstellenden en mogelijke kopers blijken. Deze informatie beïnvloedt de omvang van het eerste deelplan. een flexibel stedenbouwkundig plan, op te stellen in overleg met interne en externe betrokkenen en expertise, zoals makelaars, mogelijke bewoners, Wierden & Borgen enz. de grondexploitatie te actualiseren en door te rekenen op dit stedenbouwkundig plan met een detaillering op het eerste deelplan. binnen het stedenbouwkundig plan en de grondexploitatie de mogelijkheid inbouwen het bouwrijp maken te vertragen of te versnellen in antwoord op de ontwikkelingen in de markt. Het begrote grondexploitatieresultaat per zoals berekend bij de jaarrekening 2010 voor Winsum Oost fase 2 is positief. 2. Boogplein Het doel is om de grondexploitatie van het project Boogplein binnen afzienbare tijd af te kunnen sluiten en de verbetering van de winkelstructuur en de verbreding van het woningaanbod daadwerkelijk ter hand te nemen. Over een actualisatie van de exploitatie rapporteren wij afzonderlijk. Het begrote grondexploitatieresultaat per zoals berekend bij de jaarrekening

176 Voor Boogplein is negatief (gedekt door aanwezige voorziening). 3. Sauwerd Groenlanden-Zuid Het plan de Groenlanden in Sauwerd is ontworpen als een dorpse uitbreiding met een attractief en gevarieerd woonmilieu. Het plangebied is gelegen aan de rand van Sauwerd op steenworp afstand van het treinstation. Rust en ruimte worden hier gecombineerd met alle voorzieningen binnen handbereik. In 2010 zijn alle vrije kavels door de gemeente in de verkoop genomen, in totaal zes. Medio 2011 waren drie kavels verkocht en één onder optie. Omdat de twee kavels aan de noordzijde niet lopen, moet om de verkoop vlot te trekken in 2012 mogelijk een andere kavelprijs overwogen worden. Het betreft hier kavels die in 2006 al zijn in de verkoop zijn gebracht. Een eventuele grondprijsverlaging kan worden opgevangen binnen de lopende exploitatie. Van de acht projectwoningen van Plegt Vos in Sauwerd Groenlanden zijn er inmiddels zes verkocht. De onderliggende grond wordt door de gemeente via een ABC-constructie aan de koper van de woning verkocht. Wij verwachten in 2012 de kavels te verkopen en de grondexploitatie af te sluiten. Het begrote grondexploitatieresultaat per zoals berekend bij de jaarrekening 2010 is voor Sauwerd de Groenlanden positief. 4. Mogelijke toekomstige grondexploitaties Voor 2012 worden op dit moment geen concrete nieuwe plannen verwacht. Overige grondeigendommen De gemeente heeft gronden in eigendom. Deze worden veelal verhuurd of verpacht ten behoeve van (agrarisch) gebruik of als volkstuin. Overhoekjes gemeentelijk groen worden verkocht aan aanpalende eigenaren. Dit gebeurt conform het beleid dat hiervoor in 2006 is vastgesteld en dat ter inzage ligt in de fractiekamer. Het betreft tevens gronden die de gemeente in het verleden verworven heeft ten behoeve van de realisatie van beleidsdoelstellingen in de (verre) toekomst. Daarbij gaat het globaal om de volgende gronden: 0,43 ha ten noorden van de begraafplaats in Baflo ( 552,50 rente/jr.) 2,25 ha ten noorden van de wethouder Kruijerlaan in Adorp ( 8.608,52 rente/jr.) 2,82 ha ten westen van de sportvelden in Winsum ( 5.900,- rente/jr.) 1,25 ha ten noorden van de Maarhuizerweg in Baflo ( -,- rente) 5,5 ha ten westen van het trainingsveld van cvv Viboa aan de Schouwerzijlsterweg in Winsum ( ,19 rente/jr.) Deze gronden zijn destijds tegen reëele grondprijzen verworven en zonder dat er een exploitatie onder gelegd is. Dit leidt tot de conclusie dat het bezit van deze gronden geen grote risico s kent en de boekwaarde niet aangepast behoeft te worden. Genoemde structuurvisie zou aanleiding kunnen geven het bezit van deze gronden een heroverwegen. Fondsen en reserves Vanuit de diverse vormen van grondexploitatie genereert de gemeente fondsen en/of reserves. In Winsum betreft dit de reserves herstructurering ( 2,50/m2 ), bovenwijkse voorzieningen ( 5/m2), regiovisie ( 2,50/m2) en bij projectmatige nieuwbouw dubo ( 5,00/m2; terug te verdienen door ontwikkelende partij als extra voorzieningen worden getroffen). Een overzicht van de verkopen en afdrachten uit de afgelopen jaren ligt ter inzage in de fractiekamer. Genoemde bedragen worden niet alleen in rekening gebracht indien de gemeente grond verkoopt, maar ook bij planologische medewerking aan initiatieven voor particuliere nieuwbouw op eigen grond. Voor het opvangen van eventueel te nemen verliezen in de grondexploitatie is van belang de reserve grondexploitatie. In de nota reserves en voorzieningen is onlangs bepaald of de hoogte hiervan voldoende is om voorziene risico s en afdrachten te dekken. Dit is het geval. De reserve grondexploitatie heeft in de nota reserves en voorzieningen een verwacht saldo per

177 van als gevolg van het dekken van de aankoop van grond in Winsum oost. Het aankoopbedrag zal nu de exploitatie voor Winsum Oost is vastgesteld terugvloeien in de reserve, waardoor deze op een bedrag van rond de ,00 uitkomt (berap 2011). Risico s Algemeen. Als belangrijke risico s bij de gemeentelijke grondexploitatie kunnen ook voor 2012 genoemd worden: het optreden van een blijvend slechte woningmarkt met lagere afzet van kavels en stagnerende of dalende grondprijzen stijgende inflatie en renteparameters, hoge planschadekosten, vertraging of stagnatie in procedures. Bij het eventueel werkelijkheid worden van dergelijke slechtweer-scenario s kan na inzet van het positieve saldo van de exploitatie zelf vervolgens tot inzet van de ruimte in de posten onvoorzien overgaan worden. Vervolgens tot het schrappen in de geplande voedingen aan reserves die ten laste van de exploitaties Sauwerd Groenlanden-Zuid en Winsum Oost Fase Twee zijn geraamd. Tenslotte resteert de Reserve Grondexploitatie als weerstandsvermogen voor het afdekken van risico s. In het hoofdstuk over weerstandsvermogen in deze begroting is tot slot een bedrag genoemd teneinde zeer grote onverwachte tegenvallers op te vangen (1 tot 2 miljoen). In de rekening over 2011 zullen wij aan de hand van een nieuwe exploitatiedoorrekening de toereikendheid van dit bedrag beoordelen door een relatie te leggen met de boekwaardes ervan. Risico s lopende grondexploitaties Teneinde het risico van de slechte markt voor Sauwerd de Groenlanden inzichtelijk te maken hebben wij een slecht weer scenario voor dit plan laten doorrekenen. Uitgaande van een verlaging van de prijs van nog te verkopen kavels met 25% en verkoop in 2020, sluit de exploitatie nog met euro positief en blijven de fondsvoedingen in stand. Voor wat betreft het plan Winsum Oost is bij het raadsbesluit over de grondexploitatie al met erg voorzichtige scenario s rekening gehouden. Dit raadsbesluit ligt ter informatie ter inzage

178

179 PARAGRAAF H MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING De paragraaf Maatschappelijke ondersteuning geeft informatie over de beleidsvoornemens in de periode De Wmo De eerste vier jaar Wmo zijn ten einde. De eerste beleidsperiode (2007 tot en met 2010) van de Wmo is afgesloten. Ter voorbereiding op de nieuwe periode ( ) heeft de raad in september 2010 de startnotitie Wmo beleidsplan vastgesteld. Op basis van deze startnotitie is het Wmobeleidsplan opgesteld dat op 9 juni 2011 door de raad is vastgesteld. 2. Prestatievelden en doelstellingen De Wmo kent negen prestatievelden: 1. Sociale samenhang en leefbaarheid; 2. Preventieve ondersteuning van jeugdigen en hun ouders; 3. Informatie, advies en cliëntondersteuning; 4. Ondersteunen van mantelzorgers en vrijwilligers; 5. Bevorderen deelname maatschappelijk verkeer en zelfstandig functioneren van mensen met een beperking, een chronisch psychisch of een psychosociaal probleem; 6. Verlenen van voorzieningen aan mensen met een beperking, een chronisch psychisch of psychosociaal probleem; 7. Maatschappelijke opvang, waaronder vrouwenopvang; 8. Openbare geestelijke gezondheidszorg; 9. Verslavingsbeleid. Deze negen prestatievelden worden in het Wmo-beleidsplan integraal benaderd en geordend naar thema s. Per thema wordt beschreven wat we de komende vier jaar willen bereiken. In het Uitvoeringsprogramma Wmo-beleidsplan zijn die onderwerpen verder uitgewerkt en weggezet in tijd. 3. Uitgangspunten beleidsplan In het beleidsplan staat omschreven wat de gemeente Winsum in de periode gaat doen aan maatschappelijke ondersteuning. De uitgangspunten van de Kanteling staan hierbij centraal: - behoud van regie over het eigen leven en - zelfredzaamheid van burgers. Daarnaast kiezen we voor de volgende uitgangspunten: - Alle inwoners van gemeente Winsum doen mee. We willen bevorderen dat alle inwoners deelnemen aan de samenleving en dat alle inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. - We richten ons hierbij primair op de kwetsbare (groepen) inwoners die extra ondersteuning nodig hebben. We gaan actief te werk en zoeken inwoners op die zich niet uit zichzelf melden of waarvan niet direct zichtbaar is dat zij extra ondersteuning nodig hebben. - Vraagstukken worden integraal benaderd. We brengen samenhang aan tussen de prestatievelden van de Wmo. - De nadruk komt meer te liggen op de eigen verantwoordelijkheid van de burger. - We gaan vraaggericht te werk. De vraag van de inwoner staat centraal, niet het bestaande aanbod. Deze manier van werken vragen we ook aan de instellingen met wie we samenwerken. 4. Financiën De bezuinigingsmaatregelen raken ook de uitvoering van de Wmo. De komende jaren is de uitdaging om met minder financiële middelen meer te bereiken op het gebied van

180 maatschappelijke ondersteuning. In 2012 gaan we de mogelijkheid onderzoeken van invoering van een eigen bijdrage voor alle individuele Wmo-voorzieningen. In de uitvoering wordt nog meer gezocht naar subsidiemogelijkheden en mogelijkheden van bijvoorbeeld cofinanciering. De samenwerking met buurgemeenten wordt gezocht om beperkte financiële middelen te bundelen en gezamenlijk activiteiten uit te voeren. In onderstaand overzicht zijn de prestatievelden opgenomen met de bijbehorende begrotingsbedragen

181 WMO - Begroting 2012 Lasten Baten Saldo Dlpr Product Prestatie 1 Sociale samenhang en leefbaarheid Bibliotheekwerk gemeente Winsum Subsidies cluster incid. activiteiten Sport - algemeen Buitensportaccommodaties Binnensportaccommodaties Zwembad De Hoge Vier te Winsum Groene sportvelden en terreinen Speeltuinen Kunst- en cultuurbeleid en -bevordering Dorps- en wijkcentra Dorpsverenigingen Samenlevingsopbouwwerk (SWW) Prestatie 2 Preventieve ondersteuning jeugd Voorschoolse voorzieningen Netwerk sluitende aanpak Ambulant jeugd- en jongerenwerk Jeugdgezondheidszorg, uniform deel Jeugdgezondheidszorg, maatwerkdeel Jeugd- en veiligheid Gemeent. onderwijs achterstandenbeleid Prestatie 3 Informatie, advies en clientonderst WMO zorgloket Prestatie 4 Ondersteuning mantelzorgers/vrijwilligers Vrijwilligerswerk Mantelzorg Prestatie 5 Deelname Maatschappelijk verkeer Gemeentelijk ouderenbeleid Bejaardensoos "de Boog" Winsum Maatschappelijk werk Stimuleringsregeling Prestatie 6 Deeln.Maatsch.verkeer: psych/fys.beperking Administratie- en advieskosten HV Huishoudelijke verzorging Indiv. voorz., adm.- en adv.kosten Vervoersvoorzieningen Rolstoelvoorzieningen Woonvoorzieningen Dure woningaanpassingen Prestatie 7 Maatschappelijke opvang Slachtofferhulp TOTAAL WMO

182

183 II. FINANCIËLE BEGROTING

184 Recapitulatie Begroting 2012, lasten en baten per deelprogramma Bestaand beleid Lasten Baten Nieuw beleid Totaal Bestaand Nieuw beleid Totaal beleid Saldo Omschrijving (deel-)programma's: P1.1 Brandweerzorg en rampenbestrijding P1.2 Openbare orde en veiligheid P1.3 Volkshuisvesting P1.4 Verkeer en vervoer P1.5 Milieu P1 Kwaliteit v/d Woon- en Leefomgeving P2.1 Cultuur P2.2 Onderwijs P2.3 Volksgezondheid P2.4 Sociale voorzieningen P2.5 Welzijn P2.6 Sport P2 Soc.voorzieningen en maatsch.dienstverlening P3.1 Economie P3.2 Toerisme P3 Dorps- en plattelandseconomie P4.1 Grondbeleid P4.2 Natuur- en groenbeheer P4.3 Ruimtelijke ordening en inrichting P4 Ruimtelijke structuur P5.1 Communicatie P5.2 Publieke dienstverlening P5.3 Openbaar bestuur P5 Kwaliteit van bestuur en organisatie P6.1 Belastingen P6.2 Financiën P6 Financiële kaderstelling/bedrijfsvoering Subtotaal deelprogramma's

185 Recapitulatie Begroting 2012, lasten en baten per deelprogramma Bestaand beleid Lasten Baten Nieuw beleid Totaal Bestaand Nieuw beleid Totaal beleid Saldo Omschrijving (deel-)programma's: Omschrijving algemene dekkingsmiddelen: Lokale heffingen Algemene uitkeringen Dividend Saldo financieringsfunctie Saldo compensabele BTW en uitkering BTW-comp.fonds Subtotaal algemene dekkingsmiddelen Onvoorzien Resultaat voor bestemming Toevoeging/onttrekking aan reserves: P1.4 Verkeer en vervoer P1.5 Milieu P2.1 Cultuur P2.2 Onderwijs P2.3 Volksgezondheid P2.4 Sociale voorzieningen P2.5 Welzijn P2.6 Sport P3.2 Toerisme P4.1 Grondbeleid P5.3 Openbaar bestuur Subtotaal mutaties reserves Resultaat na bestemming

186 Programma Deelprogramma Omschrijving Kwaliteit van de Woon en leefomgeving 1.1 Brandweer Openbare orde Volkshuisvesting Verkeer en vervoer Milieu TOTAAL PROGRAMMA Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening 2.1 Cultuur Onderwijs Volksgezondheid Sociale voorzieningen Welzijn Sport TOTAAL PROGRAMMA Dorps- en plattelandseconomie 3.1 Economie Toerisme TOTAAL PROGRAMMA

187 4 Ruimtelijke structuur 4.1 Grondbeleid Natuur- en groenbeheer Ruimtelijke ordening en inrichting TOTAAL PROGRAMMA Kwaliteit van Bestuur en organisatie 5.1 Communicatie Publieke dienstverlening Openbaar bestuur TOTAAL PROGRAMMA Financiële kaderstelling 6.1 Belastingen Financiën TOTAAL PROGRAMMA OVERIGE MUTATIES Algemene dekkingsmiddelen Reservemutaties TOTAAL OVERIGE MUTATIES Resultaat voor bestemming Mutaties reserves Resultaat na bestemming

188

189 Investeringen 2012 Onderstaand is een tabel opgenomen met daarin de voor 2012 voorziene investeringen. De indeling is, conform de voorschriften, ingedeeld naar investeringen met een economisch nut en in investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut. Dit onderscheid is namelijk van belang. Investeringen met een economisch nut worden geactiveerd. Investeringen hebben een economisch nut indien ze verhandelbaar zijn en/of indien ze kunnen bijdragen aan het genereren van middelen. Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut kunnen worden geactiveerd. Het verdient echter de voorkeur activa met een maatschappelijk nut niet te activeren. Bij investeringen met een economisch nut is er dus geen keuze mogelijk. Bijdragen vanuit reserves mogen niet in mindering worden gebracht op de investering. Wel is het mogelijk om via de resultaatbestemming eventueel onttrekkingen aan reserves te plegen. Bijdragen van derden die in directe relatie staan tot de investering mogen hierop wel in mindering worden gebracht. Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut mogen dus worden geactiveerd. Het gaat om die activa die geen economisch nut (o.a. verhandelbaarheid) hebben, maar uitsluitend een maatschappelijk nut. Voorbeelden van dergelijke activa zijn wegen en pleinen. Wegen, evenals andere activa in de openbare ruimte, zoals bruggen en openbaar groen, dienen duidelijk een maatschappelijk nut, maar ze genereren geen middelen en er is geen markt voor. De uitzonderingspositie voor deze investeringen in de openbare ruimte is toegelaten, omdat gemeenten anders niet in staat zouden zijn bepaalde investeringen in de openbare ruimte te doen (omdat deze bedragen niet via de exploitatie kunnen worden gedekt). Bij deze investeringen mogen bijdragen vanuit reserves en van derden wel in mindering worden gebracht. In onderstaande tabel wordt voorgesteld om de investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut te activeren en daarop lineair af te schrijven. Per investering wordt aangegeven in hoeveel jaar het activum wordt afgeschreven. Programma Deelprogramma Product Omschrijving Investerings-bedrag Investerings-jaar Afschrijvings-termijn Fietspad Baflo-Eenrum Vervangen bruggen in Ripperda Ontwikkelingsplan Winsum/Boogplein GRP 2010: vrijvervalriolen GRP 2010: milieumaatregelen GRP 2010: maatr.grondwater HVP 2010: Openbaar onderwijs HVP 2010: Bijzonder onderwijs Vervanging speeltoestellen Totaal investeringsbedrag

190 Aanpassing Plattil Bijdrage aanpassing N Vervangen bruggen in Ripperda GRP 2010: vrijvervalriolen GRP 2010: milieumaatregelen HVP 2010: Openbaar onderwijs HVP 2010: Bijzonder onderwijs Vervanging speeltoestellen Totaal investeringsbedrag Bluskleding Vervangen bruggen in Ripperda GRP 2010: vrijvervalriolen GRP 2010: milieumaatregelen GRP 2010: Gemalen, mech/elek HVP 2010: Openbaar onderwijs HVP 2010: Bijzonder onderwijs Vervanging speeltoestellen Totaal investeringsbedrag Tankautospuit Winsum Mobilofoons Baflo/Winsum Ademluchtcylinders Vervangen bruggen in Ripperda HVP 2010: Openbaar onderwijs HVP 2010: Bijzonder onderwijs Totaal investeringsbedrag Eindtotaal In totaal wordt er volgens bovenstaande investeringsstaat dus een bedrag van geïnvesteerd in komende jaren. De lasten die zullen voortvloeien uit het nieuwe onderwijshuisvestingsplan zijn hier indicatief opgenomen. Naar verwachting zullen deze investeringsbedragen nog muteren. Evenals vorig jaar doen wij u ook dit het jaar het voorstel om bij de vaststelling van de begroting 2012 tevens een aantal investeringsbedragen direct beschikbaar te stellen, zodat deze onderwerpen direct door ons college uitgevoerd kunnen worden. Per investering is door ons via 2 kolommen aangegeven of de investering middels dit besluit beschikbaar wordt gesteld (kolom Beschikbaar stellen ) of dat er in het jaar 2012 een raadsvoorstel wordt opgesteld voor het beschikbaar stellen van een krediet (kolom Afzonderlijk raadsvoorstel )

191 E = econ.nut M = maat.nut Omschrijving Investeringsbedrag Beschikbaar stellen Afzonderlijk raadsvoorstel E GRP 2010: vrijvervalriolen x E GRP 2010: milieumaatregelen x E GRP 2010: maatr.grondwater x E HVP 2010: Openbaar onderwijs x E HVP 2010: Bijzonder onderwijs x E Vervanging speeltoestellen x Totaal E Investeringen met economisch nut M Fietspad Baflo-Eenrum x M Ontwikkelingsplan Winsum/Boogplein x Totaal M Investeringen met maatschappelijk nut Eindtotaal Ons voorstel is vooral ingegeven op het gegeven om kredieten ten behoeve van onderwerpen, waarvoor door uw raad nog geen beleid/ kaders is/zijn vastgesteld, afzonderlijk aan uw raad voor te leggen. Concreet stellen wij u voor een bedrag van beschikbaar te stellen ten behoeve van de in de kolom Beschikbaar stellen met een kruisje aangegeven investeringen

192 BEGROTING 2012 : Overzicht reserves en voorzieningen BEGROTING 2012 : Staat van Reserves en Voorzieningen Reserves en Voorzieningen Saldo 1/1 Vermeer rente ov. vermeer ov. vermind Saldo 31/12 Besp. rente Algemene Reserve Opbr.verkoop aandelen Essent * Algemene Reserve Reserve bovenwijkse voorzieningen Reserve huisvesting onderwijs Reserve dorpshuizen Reserve leefbaarheid Reserve bijzondere bijstand Reserve bosaanleg Netlaan Reserve grondexploitatie Reserve herstructurering woningvoorraad Reserve onderhoud water De Brake Reserve vervanging inventaris sportzalen Reserve onderhoud bruggen Reserve verkiezingen Reserve FunctieWaardering Reserve uitvoering Sportnota Reserve Regiovisie Reserve Cofinancieringen Reserve Inkomensdeel WWB Reserve museum Wierdenland Reserve WMO * Bestemmingsreserve, bestemming niet vast Reserve afkoopsommen onderhoud graven * Bestemmingsreserve, middelen van derden Egalisatiereserve Vuilverwerking Egalisatiereserve rioolrechten Egalisatiereserve BTW-Comp.Fonds * Egalisatiereserve, geen schommelingen ** Reserves Voorziening vervanging riolering Voorz., onderhoud wegen/gladheid Voorziening onderh. gemeent.gebouwen * Egalisatievoorziening,geen schommelingen Voorz., tekort Grex Boogplein Voorz., wachtgeldverplichtingen

193 BEGROTING 2012 : Overzicht reserves en voorzieningen BEGROTING 2012 : Staat van Reserves en Voorzieningen * Voorziening, voorzienbare verplichtingen Voorz., bijdr DUBO De Brake Voorz., bijdr DUBO Oosterhuisen Voorz., bijdr DUBO Groenlanden-Zuid Voorz. onderwijsachterstandsgeld Voorziening overschot werkdeel WWB * Voorzieningen, van derden ontvangen ** Voorzieningen *** Reserves en Voorzieningen

194 Meerjarenraming Reserves en Voorzieningen Nummer Omschrijving Omschrijving Ten gunste van functie Rente % Algemene Reserve Saldo per Algemene Reserve Vermeerderingen Algemene Reserve Verminderingen Algemene Reserve Rente ,0% Algemene Reserve Saldo per Opbr.verkoop aandelen Essent Saldo per Opbr.verkoop aandelen Essent Vermeerderingen Opbr.verkoop aandelen Essent Verminderingen Opbr.verkoop aandelen Essent Rente ,0% Opbr.verkoop aandelen Essent Saldo per Reserve bovenwijkse voorzieningen Saldo per Reserve bovenwijkse voorzieningen Vermeerderingen Reserve bovenwijkse voorzieningen Verminderingen Reserve bovenwijkse voorzieningen Rente ,0% Reserve bovenwijkse voorzieningen Saldo per Reserve huisvesting onderwijs Saldo per Reserve huisvesting onderwijs Vermeerderingen Reserve huisvesting onderwijs Verminderingen Reserve huisvesting onderwijs Rente ,0% Reserve huisvesting onderwijs Saldo per Reserve dorpshuizen Saldo per Reserve dorpshuizen Vermeerderingen Reserve dorpshuizen Verminderingen Reserve dorpshuizen Rente ,0% Reserve dorpshuizen Saldo per Reserve leefbaarheid/ruop Saldo per Reserve leefbaarheid/ruop Vermeerderingen Reserve leefbaarheid/ruop Verminderingen Reserve leefbaarheid/ruop Rente ,0% Reserve leefbaarheid/ruop Saldo per Reserve bijzondere bijstand Saldo per Reserve bijzondere bijstand Vermeerderingen Reserve bijzondere bijstand Verminderingen Reserve bijzondere bijstand Rente ,0% Reserve bijzondere bijstand Saldo per

195 Meerjarenraming Reserves en Voorzieningen Nummer Omschrijving Omschrijving Ten gunste van functie Rente % Reserve bosaanleg Netlaan Saldo per Reserve bosaanleg Netlaan Vermeerderingen Reserve bosaanleg Netlaan Verminderingen Reserve bosaanleg Netlaan Rente ,0% Reserve bosaanleg Netlaan Saldo per Reserve grondexploitatie Saldo per Reserve grondexploitatie Vermeerderingen Reserve grondexploitatie Verminderingen Reserve grondexploitatie Rente ,0% Reserve grondexploitatie Saldo per Reserve herstructurering Saldo per Reserve herstructurering Vermeerderingen Reserve herstructurering Verminderingen Reserve herstructurering Rente ,0% Reserve herstructurering Saldo per Reserve onderhoud water De Brake Saldo per Reserve onderhoud water De Brake Vermeerderingen Reserve onderhoud water De Brake Verminderingen Reserve onderhoud water De Brake Rente ,0% Reserve onderhoud water De Brake Saldo per Reserve verv.inventaris sportzalen Saldo per Reserve verv.inventaris sportzalen Vermeerderingen Reserve verv.inventaris sportzalen Verminderingen Reserve verv.inventaris sportzalen Rente ,0% Reserve verv.inventaris sportzalen Saldo per Reserve onderhoud bruggen Saldo per Reserve onderhoud bruggen Vermeerderingen Reserve onderhoud bruggen Verminderingen Reserve onderhoud bruggen Rente ,0% Reserve onderhoud bruggen Saldo per

196 Meerjarenraming Reserves en Voorzieningen Nummer Omschrijving Omschrijving Ten gunste van functie Rente % Reserve verkiezingen/referenda Saldo per Reserve verkiezingen/referenda Vermeerderingen Reserve verkiezingen/referenda Verminderingen Reserve verkiezingen/referenda Rente ,0% Reserve verkiezingen/referenda Saldo per Reserve Functiewaardering Saldo per Reserve Functiewaardering Vermeerderingen Reserve Functiewaardering Verminderingen Reserve Functiewaardering Rente ,0% Reserve Functiewaardering Saldo per Reserve uitvoering Sportnota Saldo per Reserve uitvoering Sportnota Vermeerderingen Reserve uitvoering Sportnota Verminderingen Reserve uitvoering Sportnota Rente ,0% Reserve uitvoering Sportnota Saldo per Reserve Regiovisie Saldo per Reserve Regiovisie Vermeerderingen Reserve Regiovisie Verminderingen Reserve Regiovisie Rente ,0% Reserve Regiovisie Saldo per Reserve bijdr. Cofinanciering Saldo per Reserve bijdr. Cofinanciering Vermeerderingen Reserve bijdr. Cofinanciering Verminderingen Reserve bijdr. Cofinanciering Rente ,0% Reserve bijdr. Cofinanciering Saldo per Reserve inkomensdeel WWB Saldo per Reserve inkomensdeel WWB Vermeerderingen Reserve inkomensdeel WWB Verminderingen Reserve inkomensdeel WWB Rente ,0% Reserve inkomensdeel WWB Saldo per Reserve museum Wierdenland Saldo per Reserve museum Wierdenland Vermeerderingen Reserve museum Wierdenland Verminderingen Reserve museum Wierdenland Rente ,0% Reserve museum Wierdenland Saldo per

197 Meerjarenraming Reserves en Voorzieningen Nummer Omschrijving Omschrijving Ten gunste van functie Rente % Reserve WMO Saldo per Reserve WMO Vermeerderingen Reserve WMO Verminderingen Reserve WMO Rente ,0% Reserve WMO Saldo per Reserve afkoopsommen onderhoud gravensaldo per Reserve afkoopsommen onderhoud gravenvermeerderingen Reserve afkoopsommen onderhoud gravenverminderingen Reserve afkoopsommen onderhoud gravenrente ,0% Reserve afkoopsommen onderhoud gravensaldo per Egalisatiereserve vuilverwerking Saldo per Egalisatiereserve vuilverwerking Vermeerderingen Egalisatiereserve vuilverwerking Verminderingen Egalisatiereserve vuilverwerking Rente ,0% Egalisatiereserve vuilverwerking Saldo per Egalisatiereserve rioolrechten Saldo per Egalisatiereserve rioolrechten Vermeerderingen Egalisatiereserve rioolrechten Verminderingen Egalisatiereserve rioolrechten Rente ,0% Egalisatiereserve rioolrechten Saldo per Egalisatiereserve BCF Saldo per Egalisatiereserve BCF Vermeerderingen Egalisatiereserve BCF Verminderingen Egalisatiereserve BCF Rente ,0% Egalisatiereserve BCF Saldo per Reserve zwembad De Hoge Vier Saldo per Reserve zwembad De Hoge Vier Vermeerderingen Reserve zwembad De Hoge Vier Verminderingen Reserve zwembad De Hoge Vier Rente ,0% Reserve zwembad De Hoge Vier Saldo per

198 Meerjarenraming Reserves en Voorzieningen Nummer Omschrijving Omschrijving Ten gunste van functie Rente % Voorziening vervanging rioleringen Saldo per Voorziening vervanging rioleringen Vermeerderingen Voorziening vervanging rioleringen Verminderingen Voorziening vervanging rioleringen Rente ,0% Voorziening vervanging rioleringen Saldo per Voorziening onderhoud gem. gebouwen Saldo per Voorziening onderhoud gem. gebouwen Vermeerderingen Voorziening onderhoud gem. gebouwen Verminderingen Voorziening onderhoud gem. gebouwen Rente ,0% Voorziening onderhoud gem. gebouwen Saldo per Voorz., tekort Grex Boogplein Saldo per Voorz., tekort Grex Boogplein Vermeerderingen Voorz., tekort Grex Boogplein Verminderingen Voorz., tekort Grex Boogplein Rente ,0% Voorz., tekort Grex Boogplein Saldo per Voorz., wachtgeldverplichtingen Saldo per Voorz., wachtgeldverplichtingen Vermeerderingen Voorz., wachtgeldverplichtingen Verminderingen Voorz., wachtgeldverplichtingen Rente ,0% Voorz., wachtgeldverplichtingen Saldo per Voorz.bijdr. DuBo De Brake 2 Saldo per Voorz.bijdr. DuBo De Brake 2 Vermeerderingen Voorz.bijdr. DuBo De Brake 2 Verminderingen Voorz.bijdr. DuBo De Brake 2 Rente ,0% Voorz.bijdr. DuBo De Brake 2 Saldo per Voorz.bijdr. DuBo Oosterhuisen Saldo per Voorz.bijdr. DuBo Oosterhuisen Vermeerderingen Voorz.bijdr. DuBo Oosterhuisen Verminderingen Voorz.bijdr. DuBo Oosterhuisen Rente ,0% Voorz.bijdr. DuBo Oosterhuisen Saldo per Voorz.bijdr. DuBo Groenlanden-Zuid Saldo per Voorz.bijdr. DuBo Groenlanden-Zuid Vermeerderingen Voorz.bijdr. DuBo Groenlanden-Zuid Verminderingen Voorz.bijdr. DuBo Groenlanden-Zuid Rente ,0% Voorz.bijdr. DuBo Groenlanden-Zuid Saldo per

199 Meerjarenraming Reserves en Voorzieningen Nummer Omschrijving Omschrijving Ten gunste van functie Rente % Voorz. onderwijsachterstandsgelden Saldo per Voorz. onderwijsachterstandsgelden Vermeerderingen Voorz. onderwijsachterstandsgelden Verminderingen Voorz. onderwijsachterstandsgelden Rente ,0% Voorz. onderwijsachterstandsgelden Saldo per Voorz. Overschot werkdeel WWB Saldo per Voorz. Overschot werkdeel WWB Vermeerderingen Voorz. Overschot werkdeel WWB Verminderingen Voorz. Overschot werkdeel WWB Rente ,0% Voorz. Overschot werkdeel WWB Saldo per

200 Meerjarenraming Reserves en Voorzieningen Nummer Omschrijving Omschrijving Totaal Algemene reserves Saldo per Vermeerderingen Verminderingen Totaal Algemene reserves Saldo per Totaal Bestemmingsreserves, vrij Saldo per Vermeerderingen Verminderingen Totaal Bestemmingsreserves, vrij Saldo per Totaal Bestemmingsreserves, derden Saldo per Vermeerderingen Verminderingen Totaal Bestemmingsreserves, derden Saldo per Totaal Egal.reserves, geen schommelingensaldo per Vermeerderingen Verminderingen Totaal Egal.reserves, geen schommelingensaldo per Totaal Egal.reserves, investeringsbijdragesaldo per Vermeerderingen Verminderingen Totaal Egal.reserves, investeringsbijdragesaldo per TOTAAL RESERVES Saldo per Vermeerderingen Verminderingen TOTAAL RESERVES Saldo per Ten gunste van functie Rente %

201 Meerjarenraming Reserves en Voorzieningen Nummer Omschrijving Omschrijving Ten gunste van functie Totaal Egal.voorzieningen Saldo per Vermeerderingen Verminderingen Totaal Egal.voorzieningen Saldo per Totaal Voorzieningen, verpl./risico Saldo per Vermeerderingen Verminderingen Totaal Voorzieningen, verpl./risico Saldo per Totaal Voorzieningen, derden Saldo per Vermeerderingen Verminderingen Totaal Voorzieningen, derden Saldo per TOTAAL VOORZIENINGEN Saldo per Vermeerderingen Verminderingen TOTAAL VOORZIENINGEN Saldo per GENERAAL TOTAAL Saldo per Vermeerderingen Verminderingen Rente GENERAAL TOTAAL Saldo per Specificatie Bespaarde rente: Lening EDON 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, Mus.Wierdenland , , , , , , Afvalstoffen , , , , , , Riolering , , , , , , Lijkbezorging 505,69 505,69 505,69 505,69 505,69 505, Interne financ. alg , , , , , , TOTAAL , , , , , ,26 Rente %

202 Gemeente: Winsum Opgave: Begroting Mei-2011 (gegevens ) Circulaire: meicirculaire 2011 ( ) dd 31 mei 2011 Jaar: 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 Uitkeringsfactor: Constante prijzen 2011: 1,5270 / 2012: 1,5320 / 2013: 1,5030 / 2014: 1,4880 / 2015: 1,4540 / 2016: 1,4460 maatstafnummers: 6a, 6b, 6c, 15c, 15d, 20, 27a, 27b, 27c, 28, 29, 30, 39a, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 53, 64, 65, 66, 67, 68, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 91, 93, 94, 95, 96, 97, 100, 101, 103, 104, 106, 107, 108, 109 Uitgezette maatstaven: Datum afgerond: Eigen toelichting: Datum rapport: :58 Onderdeel A - Inkomstenmaatstaven Maatstaf c Waarde niet-woningen eigenaren , , , , , ,96 1b Waarde niet-woningen gebruikers n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. 1f Waarde niet-woningen gebruikers (onder aftrek amendement De Pater) , , , , , ,47 1a Waarde woningen eigenaren , , , , , , Subtotaal , , , , , ,21 Onderdeel B - Uitgavenmaatstaven waarop de uitkeringsfactor van toepassing is Maatstaf e OZB waarde niet-woningen , , , , , ,83 10a WWB schaalnadeel , , , , , ,66 10b WWB schaalvoordeel , , , , , ,07 8 Bijstandsontvangers , , , , , ,32 3a Eén-ouder-huishoudens , , , , , ,40 2 Inwoners , , , , , ,00 4 Inwoners: jongeren < 20 jaar , , , , , ,40 5 Inwoners: ouderen > 64 jaar , , , , , ,50 5a Inwoners: ouderen > 74 en < 85 jaar , , , , , ,20 7 Lage inkomens , , , , , ,20 7a Lage inkomens (drempel) , , , , , ,58 12 Minderheden , , , , , ,35 11 Uitkeringsontvangers , , , , , ,00 15b Extra groei leerlingen VO , , , , , ,64 13 Klantenpotentieel lokaal , , , , , ,00 14 Klantenpotentieel regionaal , , , , , ,60 15e Leerlingen VO , , , , , ,60

Verordening brandveilidheid en brandweerzorg en rampenbestrijding

Verordening brandveilidheid en brandweerzorg en rampenbestrijding CVDR Officiële uitgave van Leek. Nr. CVDR54284_1 1 juni 2016 Verordening brandveilidheid en brandweerzorg en rampenbestrijding De raad van de gemeente Leek; gelet op: - artikel 1, tweede lid, artikel 12

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Leeswijzer 3

INHOUDSOPGAVE. Leeswijzer 3 INHOUDSOPGAVE BLZ. Leeswijzer 3 JAARVERSLAG Jaarverslag deelprogramma s Programma 1 Kwaliteit van de woon- en leefomgeving Deelprogramma 1.1 Brandweerzorg en rampenbestrijding 9 Deelprogramma 1.2 Openbare

Nadere informatie

Leeswijzer 3 I. BELEIDSBEGROTING 5

Leeswijzer 3 I. BELEIDSBEGROTING 5 INHOUDSOPGAVE Leeswijzer 3 I. BELEIDSBEGROTING 5 Programmaplan 7 1 Kwaliteit van de woon- en leefomgeving 1.1 Brandweerzorg en rampenbestrijding 9 1.2 Openbare orde en veiligheid 13 1.3 Volkshuisvesting

Nadere informatie

Samenhang en samenvatting vgrp+, Waterplan, BRP

Samenhang en samenvatting vgrp+, Waterplan, BRP Samenhang en samenvatting vgrp+, Waterplan, BRP Uden gastvrij voor water Kenmerk: 11-10044-JV 14 september 2011 Ingenieursbureau Moons 1 Inhoudsopgave 1 SAMENHANG... 3 2 SAMENVATTING... 4 2.1 KOERSWIJZIGINGEN...

Nadere informatie

II. FINANCIËLE BEGROTING 187

II. FINANCIËLE BEGROTING 187 INHOUDSOPGAVE Leeswijzer 3 I. BELEIDSBEGROTING 5 Programmaplan 7 1 Kwaliteit van de woon- en leefomgeving 1.1 Brandweerzorg en rampenbestrijding 9 1.2 Openbare orde en veiligheid 15 1.3 Volkshuisvesting

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Leeswijzer 3

INHOUDSOPGAVE. Leeswijzer 3 INHOUDSOPGAVE BLZ. Leeswijzer 3 JAARVERSLAG Jaarverslag deelprogramma s Programma 1 Kwaliteit van de woon- en leefomgeving Deelprogramma 1.1 Brandweerzorg en rampenbestrijding 5 Deelprogramma 1.2 Openbare

Nadere informatie

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Voorstelnr. : R 6837 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Stadskanaal, 1 juni 2011 Beslispunten 1. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2015

Nadere informatie

Programmabegroting 2014 Bijlagenboek

Programmabegroting 2014 Bijlagenboek 20 november 2013 Programmabegroting 2014 Bijlagenboek na amendementen Tel. 14 036 www.almere.nl hebt u vragen? meer informatie? Gemeente Almere INHOUDSOPGAVE 1 BEGROTING VAN LASTEN EN BATEN... 1 1.1 Begroting

Nadere informatie

Voorbeeld Startnotitie Behorend bij Kernbeleid Veiligheid 3.0 d.d. september 2010

Voorbeeld Startnotitie Behorend bij Kernbeleid Veiligheid 3.0 d.d. september 2010 Voorbeeld Startnotitie Behorend bij Kernbeleid Veiligheid 3.0 d.d. september 2010 Ter toelichting: Deze startnotitie vormde het statschot voor integraal veiligheidsbeleid voor de periode 2011-2014 1 Startnotitie

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 323478. Raadsvergadering van 8 maart 2012 Agendanummer: 10.2

RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 323478. Raadsvergadering van 8 maart 2012 Agendanummer: 10.2 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 323478 Raadsvergadering van 8 maart 2012 Agendanummer: 10.2 Onderwerp: Achterstanden met betrekking tot de afgifte van gebruiksvergunningen en -meldingen Verantwoordelijk

Nadere informatie

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten:

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten: Portefeuillehouder Datum raadsvergadering drs A.J. Ditewig 18 februari 2010 Datum voorstel 05 januari 2010 Agendapunt Onderwerp Gemeentelijke watertaken De raad wordt voorgesteld te besluiten: het bijgaande

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 31 maart 2016 Agendapuntnummer : III, punt 5 Besluitnummer : 2028 Portefeuillehouder : Wethouder Jan van 't Zand Aan de gemeenteraad Onderwerp: Rapportage

Nadere informatie

Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen

Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen AGENDAPUNT 2 Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen Vergadering 12 december 2014 Strategische Agenda Crisisbeheersing In Veiligheidsregio Groningen werken wij met acht crisispartners (Brandweer, Politie,

Nadere informatie

Verordening brandveiligheid en hulpverlening Coevorden 1998

Verordening brandveiligheid en hulpverlening Coevorden 1998 Verordening brandveiligheid en hulpverlening Coevorden 1998 Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie gemeente Coevorden Officiële naam regeling Verordening brandveiligheid

Nadere informatie

Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object

Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 21 augustus 2012 314119 Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object 1 Inleiding Eind 2011 is de rioolheffing opnieuw berekend

Nadere informatie

Integrale veiligheid. Uitvoeringsplan 2013 / 2014

Integrale veiligheid. Uitvoeringsplan 2013 / 2014 Integrale veiligheid Uitvoeringsplan 2013 / 2014 Inleiding In het integraal veiligheidsbeleid is vastgelegd dat er tweejaarlijks een operationeel integraal veiligheidsprogramma wordt opgesteld. Daar is

Nadere informatie

Tubbergen o. gemeente. Aan de gemeenteraad. Vergadering: 8 september 2014. Nummer: Tubbergen, 28 augustus 2014

Tubbergen o. gemeente. Aan de gemeenteraad. Vergadering: 8 september 2014. Nummer: Tubbergen, 28 augustus 2014 gemeente Tubbergen o Aan de gemeenteraad Vergadering: 8 september 2014 Nummer: 9A Tubbergen, 28 augustus 2014 Onderwerp: Vaststellen verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater. Samenvatting

Nadere informatie

Raadsvoorstel Reg. nr : 1010217 Ag nr. : Datum : 18-05-10

Raadsvoorstel Reg. nr : 1010217 Ag nr. : Datum : 18-05-10 Ag nr. : Onderwerp Verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater Status besluitvormend Voorstel 1. Vast te stellen de Verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater; 2. De kosten van het

Nadere informatie

Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland. planperiode 2013 t/m 2017

Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland. planperiode 2013 t/m 2017 Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland planperiode 2013 t/m 2017 13 maart 2012 1.1 Inleiding De gemeente is wettelijk verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan (hierna te noemen: GRP) op te

Nadere informatie

Raadsbijlage Voorstel tot het vaststellen van de Verordening brandveiligheid

Raadsbijlage Voorstel tot het vaststellen van de Verordening brandveiligheid gemeente Eindhoven Dienst Brandweer en Rampenbestrijding Raadsbijlage nummer xa Inboeknummer oxroox64r Beslisdatum Blkw 22 januari 2002 Dossiernummer 204.104 Raadsbijlage Voorstel tot het vaststellen van

Nadere informatie

Taak en invloed gemeenteraad op de. Integrale veiligheid

Taak en invloed gemeenteraad op de. Integrale veiligheid Taak en invloed gemeenteraad op de Integrale veiligheid 1 Definitie veiligheid Veiligheid is de mate van afwezigheid van potentiële oorzaken van een gevaarlijke situatie of de mate van aanwezigheid van

Nadere informatie

agendapunt 3.b.3 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden VOORTGANG AFRONDING JUIST (NU) AANSLUITEN Datum 7 januari 2014

agendapunt 3.b.3 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden VOORTGANG AFRONDING JUIST (NU) AANSLUITEN Datum 7 januari 2014 agendapunt 3.b.3 1072908 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden VOORTGANG AFRONDING JUIST (NU) AANSLUITEN Portefeuillehouder Woorst, I.J.A. ter Datum 7 januari 2014 Aard bespreking Besluitvormend Afstemming

Nadere informatie

12 Hemelwateruitlaat of riooloverstort

12 Hemelwateruitlaat of riooloverstort 12 Hemelwateruitlaat of riooloverstort 12.1 Inleiding Gemeenten hebben de taak om hemelwater en afvalwater in te zamelen. Het hemelwater wordt steeds vaker opgevangen in een separaat hemelwaterriool. Vanuit

Nadere informatie

Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 11 december 2014. Onderwerp: Actualisatie Beleidsvisie Externe Veiligheid.

Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 11 december 2014. Onderwerp: Actualisatie Beleidsvisie Externe Veiligheid. Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 11 december 2014 Naam opsteller : Lydia Schaefers Informatie op te vragen bij : L. Schaefers Portefeuillehouder(s) : Rob Zeeman Zaaknummer : BB14.00251

Nadere informatie

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3)

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3) Bouwlokalen INFRA Innovatie onder het maaiveld / renovatie van rioolstelsels Het riool in Veghel Jos Bongers Beleidsmedewerker water- en riolering Gemeente Veghel 21 juni 2006 Veghel in cijfers en beeld

Nadere informatie

Normenkader voor de rechtmatigheidscontrole bij gemeente Leeuwarderadeel

Normenkader voor de rechtmatigheidscontrole bij gemeente Leeuwarderadeel Nr. 2015/1 Normenkader voor de rechtmatigheidscontrole bij gemeente Leeuwarderadeel In het navolgende overzicht is een inventarisatie gegeven van de in het kader van de rechtmatigheidscontrole bij gemeenten

Nadere informatie

12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren

12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren Programma 12 Milieu 12.1 Wat hebben we bereikt? 12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren Ruimtelijke ontwikkeling o Milieu aspecten worden vroegtijdig betrokken bij projecten/gebiedsontwikkelingen

Nadere informatie

Portefeuillehouder: P.E. Broeksma Behandelend ambtenaar A. Das, 0595 447795 gemeente@winsum.nl (t.a.v. A. Das)

Portefeuillehouder: P.E. Broeksma Behandelend ambtenaar A. Das, 0595 447795 gemeente@winsum.nl (t.a.v. A. Das) Vergadering: 14 december 2010 Agendanummer: 12 Status: Opiniërend Portefeuillehouder: P.E. Broeksma Behandelend ambtenaar A. Das, 0595 447795 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. A. Das) Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

MOED brandweer VNOG T.b.v. de 22 gemeenteraden

MOED brandweer VNOG T.b.v. de 22 gemeenteraden MOED brandweer VNOG T.b.v. de 22 gemeenteraden ü Aanleiding MOED ü Algemene informatie brandweer in de veiligheidsregio ü Inhoud MOED ü Samenvatting uitspraken algemeen bestuur 1. Aanleiding MOED De wereld

Nadere informatie

Samenwerken in de Waterketen

Samenwerken in de Waterketen Samenwerken in de Waterketen Presentatie voor de Raadscommissie van Menterwolde op 13 november 2008 H.Hoogeveen en H.Küpers (RioNoord) 1 Inhoud: Waterketen-ontwikkelingen Voorstel RioNoord Voordelen van

Nadere informatie

17 mei 2011. Thema avond Gemeentelijk Rioolplan

17 mei 2011. Thema avond Gemeentelijk Rioolplan FLO/2011/8572 17 mei 2011 Thema avond Gemeentelijk Rioolplan Doel van het rioolstelsel: Volksgezondheid en milieu; Afvoer vuil water naar waterzuivering; Afvoer schoon regenwater. Wettelijke regels en

Nadere informatie

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 10 april 2007, bijlage nr. : 24-2007;

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 10 april 2007, bijlage nr. : 24-2007; 07.0003314 De raad van de gemeente Son en Breugel; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 10 april 2007, bijlage nr. : 24-2007; gelet op artikel 1, tweede lid, en artikel

Nadere informatie

Aan u wordt voorgesteld bijgevoegd verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015 vast te stellen.

Aan u wordt voorgesteld bijgevoegd verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015 vast te stellen. Raadsvoorstel: Nummer: 2010-633 Onderwerp: Vaststellen verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015(vGRP2011-2015) Datum: 6 april 2011 Portefeuillehouder: A.J. Rijsdijk/ T. van der Torren Raadsbijeenkomst:

Nadere informatie

Inzicht in de activiteiten die brandweer Maas en Waal verricht voor de gemeente Beuningen.

Inzicht in de activiteiten die brandweer Maas en Waal verricht voor de gemeente Beuningen. Lokaal pakket brandweerzorg Dienstenboek brandweer Maas en Waal voor de gemeente Beuningen Inzicht in de activiteiten die brandweer Maas en Waal verricht voor de gemeente Beuningen. Bijlage bij de dienstverleningsovereenkomst

Nadere informatie

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan.

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. Landelijk beleid en ontwikkelingen Gemeentelijke zorgplicht watertaken: Zorgen voor een doelmatige inzameling en een doelmatig

Nadere informatie

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Inhoud presentatie 1. Impact Wabo o o o Doelstellingen Verplichtingen Kansen 2. Inzicht in de inhoud o o o o Inhoud en reikwijdte Procedures Aandachtspunten Inwerkingtreding

Nadere informatie

PROGRAMMA 8: OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID

PROGRAMMA 8: OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID PROGRAMMA 8: OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID Portefeuillehouder: J.J.H. Colijn-de Raat Programmacoördinator: V.J.M. van Arkel 8.1 Missie Het programma Openbare Orde en Veiligheid richt zich op een veilig Scherpenzeel

Nadere informatie

Notitie. 1. Beleidskader Water

Notitie. 1. Beleidskader Water Notitie Ingenieursbureau Bezoekadres: Galvanistraat 15 Postadres: Postbus 6633 3002 AP Rotterdam Website: www.gw.rotterdam.nl Van: ir. A.H. Markus Kamer: 06.40 Europoint III Telefoon: (010) 4893361 Fax:

Nadere informatie

gelet op het Woonplan 2013-2023, vastgesteld door de gemeenteraad van Haren op 30 september 2013;

gelet op het Woonplan 2013-2023, vastgesteld door de gemeenteraad van Haren op 30 september 2013; HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE HAREN, gelet op het Woonplan 2013-2023, vastgesteld door de gemeenteraad van Haren op 30 september 2013; overwegende dat het vanwege regionale

Nadere informatie

Raadsvoorstel tot het wijzigen van de Bouwverordening gemeente

Raadsvoorstel tot het wijzigen van de Bouwverordening gemeente gemeente Eindhoven Dienst Stedelijke Ontwikkeling en Beheer Raadsnummer 03.R499.OOI Inboeknummer osbooo4s4 Beslisdatum BikW xo juni soos Dossiernummer a24.75i Raadsvoorstel tot het wijzigen van de Bouwverordening

Nadere informatie

3.4 Programma Veiligheid en Handhaving

3.4 Programma Veiligheid en Handhaving 3.4 Programma Veiligheid en Aandeel Veiligheid en op totale lasten Verkeersveiligheid Veiligheid en 6% Fysieke veiligheid 3% Geweld en criminaliteit In het programma Veiligheid willen we de objectieve

Nadere informatie

MIDDEN TUSSEN DE MENSEN SPORT EN RECREATIE MOBILITEIT EN BEREIKBAARHEID.

MIDDEN TUSSEN DE MENSEN SPORT EN RECREATIE MOBILITEIT EN BEREIKBAARHEID. MIDDEN TUSSEN DE MENSEN De uitgangspunten van het CDA Koggenland zijn helder: je wilt werken voor je brood, je ziet om naar elkaar en je laat de wereld knap achter voor je kinderen. Het CDA staat voor

Nadere informatie

Raad. gfedc OR. gfedc. Besluitenlijst d.d. d.d. gfedc Akkoordstukken

Raad. gfedc OR. gfedc. Besluitenlijst d.d. d.d. gfedc Akkoordstukken Nota voor burgemeester en wethouders Onderwerp Eenheid/Cluster/Team RS/VT/VG Evenementenkalender 2007 1- Notagegevens Notanummer 2007.03545 Datum 2-3-2007 Portefeuillehouder Burgemeester 2- Bestuursorgaan

Nadere informatie

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00403913. Onderwerp: beleidsplannen onderhoud wegen, groen en gebouwen 2014

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00403913. Onderwerp: beleidsplannen onderhoud wegen, groen en gebouwen 2014 Onderwerp: beleidsplannen onderhoud wegen, groen en gebouwen 2014 Collegevoorstel Zaaknummer: 00403913 Feitelijke informatie Bijgaand treft u het raadsvoorstel aan tot vaststelling van de beleidsplannen

Nadere informatie

RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012

RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012 RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012 Archimedesweg 1 CORSA nummer: 14.48265 postadres: versie: Definitief postbus 156 auteur: Irene van der Stap 2300 AD Leiden oplage: Digitaal telefoon (071) 3 063

Nadere informatie

Raadsvoorstel Reg. nr : 0910655 Ag nr. : Datum : 15-12-09

Raadsvoorstel Reg. nr : 0910655 Ag nr. : Datum : 15-12-09 Ag nr. : Onderwerp Tariefaanpassingen en overige wijzigingen van de verordeningen/besluiten betreffende de belastingen en rechten voor het jaar 2010 (aanvulling). Voorstel Door vaststelling van de verordeningen/besluiten,

Nadere informatie

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND datum indiening: 19 mei 2014 datum/agendapunt B&Wvergadering: 270514/304 afdeling: Bouwtoeziciit Onderwerp: Jaarprogramma Wet algemene bepalingen

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.2

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.2 RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.2 Raadsvergadering van 25 februari 2010 Onderwerp: Uitbreiding personele capaciteiten in verband met verwezenlijking van de activiteiten en taken in het kader van de rioleringszorg

Nadere informatie

Programmabegroting 2012 2015 Bijlagenboek

Programmabegroting 2012 2015 Bijlagenboek Programmabegroting 2012 2015 Bijlagenboek 12 oktober 2011 Gemeente Almere INHOUDSOPGAVE 1 BEGROTING VAN LASTEN EN BATEN... 5 1.1 Begroting per programma...6 1.2 Begroting per functie...22 2 UITGANGSPUNTEN

Nadere informatie

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Blad 2 van 6 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Huidige situatie; wat is er al bereikt?... 4

Nadere informatie

Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid

Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 3. Omgekeerd inzamelen... 4 4. Voorscheiding plastics... 5 5. Oud papier en karton... 5 6. GFT... 6 7. Conclusie...

Nadere informatie

Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens

Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens Rucphen, 7 november 2012 INHOUD; 1. Procedure 2. Ingediende zienswijzen 3. Inhoud zienswijzen en inhoudelijke

Nadere informatie

Meer woonkansen voor ouderen

Meer woonkansen voor ouderen Meer woonkansen voor ouderen Ouderen willen zo lang mogelijk in hun vertrouwde leefomgeving blijven wonen. Met een slimme combinatie van maatregelen maakt u als gemeente dat mogelijk. Uw resultaten: Efficiënte

Nadere informatie

Bijlage A Taken op het gebied van de brandveiligheid en hulpverlening

Bijlage A Taken op het gebied van de brandveiligheid en hulpverlening Bijlage A Taken op het gebied van de brandveiligheid en hulpverlening (Behorende bij bestuursafspraken gemeente met de Veiligheidsregio Kennemerland i.o.*) * De Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) i.o.

Nadere informatie

Besluit Er wordt ingestemd met het raadsvoorstel.

Besluit Er wordt ingestemd met het raadsvoorstel. Openbare besluitenlijst B&W Smallingerland - week 46-2014 Afd. Nr. Kenmerk Onderwerp 7 november 2014 FBI/ OW 1. 1197346 Concept Gemeentelijk Rioleringsplan 2015-2018 Eens per vier jaar wordt het gemeentelijk

Nadere informatie

Uitwerking hemelwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel

Uitwerking hemelwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel Uitwerking hemelwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel Voor: Opgesteld door: Versie 1 (14-06-2012) Uitwerking hemelwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel Dit document bevat 11 bladzijden. Ons kenmerk: 19312RA-MW-LED

Nadere informatie

Onderwerp Subsidieverlening Het Inter-lokaal inzake dienstverlening in het kader van Werk & Inkomen en de Papierwinkel

Onderwerp Subsidieverlening Het Inter-lokaal inzake dienstverlening in het kader van Werk & Inkomen en de Papierwinkel Openbaar Onderwerp Subsidieverlening Het Inter-lokaal inzake dienstverlening in het kader van Werk & Inkomen en de Papierwinkel Programma / Programmanummer Werk & Inkomen / 1061 BW-nummer Portefeuillehouder

Nadere informatie

Reactiedocument Gemeente Noordenveld werkgroep Norgerduinen. Versie 3 september 2013

Reactiedocument Gemeente Noordenveld werkgroep Norgerduinen. Versie 3 september 2013 Reactiedocument Gemeente Noordenveld werkgroep Norgerduinen Versie 3 september 2013 Voorwoord Tijdens de behandeling van het bestemmingsplan Norgerduinen in de raadscommissie van 7 december 2011 is door

Nadere informatie

Raadsvoorstel. BOA Oostzaan. Veiligheid. Gebied en Wijkzaken A. de Neef P.J. Möhlmann. Inzet BOA Oostzaan

Raadsvoorstel. BOA Oostzaan. Veiligheid. Gebied en Wijkzaken A. de Neef P.J. Möhlmann. Inzet BOA Oostzaan Titel BOA Oostzaan Nummer 10 / 49 Datum 8 september 2010 Programma Fase Onderwerp Veiligheid Inzet BOA Oostzaan Gemeentehuis Bezoekadres Kerkbuurt 4, 1511 BD Oostzaan Postadres Postbus 15, 1510 AA Oostzaan

Nadere informatie

TOELICHTING VOOR DE WEBSITE OP DE AFVALSTOFFENVERORDENING NIEUWEGEIN 2010

TOELICHTING VOOR DE WEBSITE OP DE AFVALSTOFFENVERORDENING NIEUWEGEIN 2010 TOELICHTING VOOR DE WEBSITE OP DE AFVALSTOFFENVERORDENING NIEUWEGEIN 2010 Algemeen Hoofdstuk 10 van de Wet milieubeheer (Wm) gaat over afvalstoffen. Hierin is vastgelegd dat de gemeenteraad een afvalstoffenverordening

Nadere informatie

30 oktober 2013. Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Noord- Limburg (short-stay)

30 oktober 2013. Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Noord- Limburg (short-stay) 30 oktober 2013 Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Noord- Limburg (short-stay) Inhoudsopgave blz 1. 2. 3. Achtergrond 3 Doelgroep van beleid 3 Huisvestingsmogelijkheden binnen het beleid 3 3.1 Uitgangspunten

Nadere informatie

Beleidsregel Besluit locatiegebonden subsidies 2005 voor de stedelijke regio Emmen

Beleidsregel Besluit locatiegebonden subsidies 2005 voor de stedelijke regio Emmen Beleidsregel Besluit locatiegebonden subsidies 2005 voor de stedelijke regio Emmen (geconsolideerde versie, geldend vanaf 13-12-2007 tot 21-6-2011) Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie Officiële

Nadere informatie

De Veiligheidsregio NHN in vogelvlucht. 28-03-2011 Commissie Bestuur en middelen

De Veiligheidsregio NHN in vogelvlucht. 28-03-2011 Commissie Bestuur en middelen De Veiligheidsregio NHN in vogelvlucht 28-03-2011 Commissie Bestuur en middelen Welkom Veiligheidsregio NHN Wet veiligheidsregios Bezuinigingen Regionalisering brandweer Praktijk Veiligheidsregio Noord-Holland

Nadere informatie

Programma van de avond: vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst. Positie vgrp5 gemeentebeleid. Even voorstellen. Relaties met beleid / plannen

Programma van de avond: vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst. Positie vgrp5 gemeentebeleid. Even voorstellen. Relaties met beleid / plannen vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst 8 Januari 2015 19:45 20:00 20:05 20:15 22:00 Programma van de avond: Welkom en voorstelronde Toelichting doel bijeenkomst Wat is een vgrp? Gesprek met de inwoners adv

Nadere informatie

TOETSING VERBREED GRP

TOETSING VERBREED GRP Dit document beschrijft de toetsing van het verbreed GRP op hoofdlijnen. De toetsing is op volledigheid en niet op inhoud. Het is een hulpmiddel bij het maken van afspraken over het proces van het opstellen

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING BRANDWEER-GHOR ZUID-LIMBURG.

GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING BRANDWEER-GHOR ZUID-LIMBURG. Bijlage 4 bij brief U2008-159 d.d. 2 juli 2008: gemeenschappelijke regeling GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING BRANDWEER-GHOR ZUID-LIMBURG. GEMEENSCHAPPELIJKE VERORDENING BRANDWEERZORG EN RAMPENBESTRIJDING Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Concept raadsprogramma Gemeente Muiden 2002 2006 - dd. 16 april 2002

Concept raadsprogramma Gemeente Muiden 2002 2006 - dd. 16 april 2002 Concept raadsprogramma Gemeente Muiden 2002 2006 - dd. 16 april 2002 Intergemeentelijke samenwerking Samenwerken of samenvoeging met andere gemeenten Het uitvoeren van een onderzoek naar de 2002 2003 -

Nadere informatie

Kilogram gescheiden ingezameld per inwoner per jaar Landelijke doelstelling. Resultaat Lingewaard 2011

Kilogram gescheiden ingezameld per inwoner per jaar Landelijke doelstelling. Resultaat Lingewaard 2011 Memo Onderwerp Afvalinzameling: vergelijking Zevenaar- 1 Inleiding Afvalscheiding is belangrijk. Door scheiding aan de bron (in de huishoudens) kunnen afvalcomponenten en fracties worden verkregen die

Nadere informatie

Tabel Risicomatrix gemeente Papendrecht

Tabel Risicomatrix gemeente Papendrecht Tabel Risicomatrix gemeente Papendrecht Thema Fysiek Kwaliteit Finec Natuur Volksgezondheid Imago Totale gemiddelde Kans Risico Verkeer 2,6 2,6 2,5 2,1 2,2 2,9 2,5 3 7,5 Milieuvergunning (w.o. risicovolle

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Revitalisering bedrijventerrein Nieuw-Beijerland

Uitvoeringsprogramma Revitalisering bedrijventerrein Nieuw-Beijerland Uitvoeringsprogramma Revitalisering bedrijventerrein Nieuw-Beijerland 1. Inleiding In de rapportage Revitalisering bedrijventerrein Nieuw-Beijerland is het proces en de aanpak rondom de planvorming voor

Nadere informatie

Water in Bebouwd gebied

Water in Bebouwd gebied Presentatie 20-06 - 2007 1 Water in Bebouwd gebied (relatie gemeente en waterschap) Judith Calmeyer Meijburg-Van Reekum Wat wil ik u vertellen? 2 Status Quo Aa en Maas De stip op de horizon Voorbeeld Geerpark

Nadere informatie

Het memo wordt afgesloten met een advies aan het Bestuurlijk Provinciaal handhavingsoverleg van 20 december 2012.

Het memo wordt afgesloten met een advies aan het Bestuurlijk Provinciaal handhavingsoverleg van 20 december 2012. B-PHO 20 december 12; agendapunt 5 MEMO Noties ter beoordeling van de voortzetting en positionering van de PHO werkgroepen Kwaliteit en Handhaving Bouwstoffen en Ketenbeheer in relatie tot de ontwikkeling

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.7. Onderwerp: Jaarverslag 2007 van de Regionale Milieudienst West-Brabant

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.7. Onderwerp: Jaarverslag 2007 van de Regionale Milieudienst West-Brabant RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.7 Raadsvergadering van 13 november 2008 Onderwerp: Jaarverslag 2007 van de Regionale Milieudienst West-Brabant Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING

Nadere informatie

Raadsvoorstel Nummer: 242561

Raadsvoorstel Nummer: 242561 Raadsvoorstel Nummer: 242561 Datum: 3 februari 2015 Hoort bij collegeadviesnummer: 242560 Datum raadsvergadering: 2 april 2015 Portefeuillehouder: A. Vermeulen Onderwerp Kadernota 2016 VRU Voorgesteld

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 4. Doetinchem, 30 mei 2007 ALDUS VASTGESTELD 7 JUNI 2007. Dynamische woningmarktscan

Aan de raad AGENDAPUNT 4. Doetinchem, 30 mei 2007 ALDUS VASTGESTELD 7 JUNI 2007. Dynamische woningmarktscan Aan de raad AGENDAPUNT 4 ALDUS VASTGESTELD 7 JUNI 2007 Dynamische woningmarktscan Voorstel: 1. De Dynamische woningmarktscan als beleidskader vaststellen. 2. De volgende uitgangspunten voor het woningbouwprogramma

Nadere informatie

Masterclass Afval en Grondstof. Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie

Masterclass Afval en Grondstof. Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie Masterclass Afval en Grondstof Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie Gemeentelijk Afvalcongres, 19 maart 2015 AGENDA 1. 2. 3. 4. 5. Afvalmanagement Ladder van

Nadere informatie

Raadsmededeling. Datum 6 januari 2004 Nr.: 04-15. Het college van B&W. De raads- en duoburgerleden. Kopie aan. Afvalinzameling in de binnenstad

Raadsmededeling. Datum 6 januari 2004 Nr.: 04-15. Het college van B&W. De raads- en duoburgerleden. Kopie aan. Afvalinzameling in de binnenstad Datum 6 januari 2004 Nr.: 04-15 Van Aan Het college van B&W De raads- en duoburgerleden Kopie aan Onderwerp Afvalinzameling in de binnenstad Mededeling 1 INLEIDING Bij vaststelling van het Beleidsplan

Nadere informatie

REGIONALE BESTUURSOVEREENKOMST STEDELIJK WATER FLEVOLAND

REGIONALE BESTUURSOVEREENKOMST STEDELIJK WATER FLEVOLAND REGIONALE BESTUURSOVEREENKOMST STEDELIJK WATER FLEVOLAND 30-6-2015 1 Ondergetekenden: 1. De gemeente Almere zetelende te Almere, krachtens mandaat van de burgemeester vertegenwoordigd door de heer A.P.

Nadere informatie

ZIENSWIJZENNOTA GVVP WINSUM

ZIENSWIJZENNOTA GVVP WINSUM ZIENSWIJZENNOTA GVVP WINSUM Nr. Vragen/opmerkingen (gebundeld) 1 Er is vanuit nut en noodzaak, geluidsoverlast, benodigde investeringen en mogelijke route Ranum - Tinallinge - Onderdendam bezwaar tegen

Nadere informatie

Juist (nu) aansluiten

Juist (nu) aansluiten Samenvatting aanpak project Juist (nu) aansluiten Opsteller: M.J.M. Wansink Status: definitief Projectfase: initiatie Datum: 9-3-2011 Versie: 0.2 Kopie: Opdrachtgever Projectteam Projectdossier (origineel)

Nadere informatie

MILIEUJAARVERSLAG 2014-2015

MILIEUJAARVERSLAG 2014-2015 MILIEUJAARVERSLAG 2014-2015 GEMEENTE HAARLEMMERLIEDE & SPAARNWOUDE Vastgesteld: april 2016 Inhoudsopgave Inleiding... - 3 - Procedure vaststelling Milieuverslag en programma... - 3 - Uitbesteding aan ODIJmond

Nadere informatie

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp S T A T E N V O O R S T E L Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp Titel : Overdracht functie

Nadere informatie

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel *Z01633AB306* documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel Onderwerp : Jaarrekening 2015 en begroting 2017 ODBN Datum college : 21 juni 2016 Portefeuillehouder : G.M.P. Stoffels Afdeling

Nadere informatie

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 368891 Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 Onderwerp: Beleidsbegroting 2013-2016 Verantwoordelijk portefeuillehouder: Drs. F.P. Fakkers SAMENVATTING Vanuit

Nadere informatie

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Datum B&W-vergadering : 10-11-2009 Openbaar Onderwerp : Grondwaterbeleid

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Datum B&W-vergadering : 10-11-2009 Openbaar Onderwerp : Grondwaterbeleid ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Datum B&W-vergadering : 10-11-2009 Openbaar Onderwerp : Grondwaterbeleid Portefeuillehouder(s) : F.J.W. Saelman, Afdelingshoofd/hoofd OW: F. Hottinga Paraaf : Paraaf:

Nadere informatie

verseonnr 152489 tarief 2016

verseonnr 152489 tarief 2016 verseonnr 152489 Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning Hoofdstuk 1 Begripsomschrijvingen 2.1.1 Voor de toepassing van deze titel wordt verstaan onder: 2.1.1.1

Nadere informatie

Ferwert, 28 mei 2013.

Ferwert, 28 mei 2013. AAN: de raad van de gemeente Ferwerderadiel Sector : I Nr. : 15/36.13 Onderwerp : Brandrisicoprofiel Veiligheidsregio Fryslân Ferwert, 28 mei 2013. 1. Inleiding Op 1 oktober 2010 is de Wet veiligheidsregio

Nadere informatie

OPENBARE BESLUITENLIJST

OPENBARE BESLUITENLIJST OPENBARE BESLUITENLIJST collegevergadering d.d. Aanwezig: Burgemeester A.M. Demmers-van der Geest Wethouders J. de Jonge, A. Vader, D. Verboom, S. Stroosnijder 1 e loco-secretaris R.W. Schiettekatte (tot

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 872 Wijziging van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (verbetering vergunningverlening, toezicht en handhaving) Nr. 2 VOORSTEL VAN WET

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : M.M. Kool AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WS/WRM/CR/JEs/7985 OPSTELLER : ing. J. Esenkbrink, 0522-276829 FUNCTIE

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Onderwerp Keuzenota's Wmo 2015/Jeugdwet en Participatie/Maatregelen WWB

Onderwerp Keuzenota's Wmo 2015/Jeugdwet en Participatie/Maatregelen WWB Raadsvoorstel Agendapunt: 04 Onderwerp Keuzenota's Wmo 2015/Jeugdwet en Participatie/Maatregelen WWB Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 23 september 2014 28 oktober 2014 Nota 'Triple

Nadere informatie

Toelichting BenW-adviesnota

Toelichting BenW-adviesnota Onderwerp: Toelichting BenW-adviesnota Afdeling/team : Financiën Kostendekkendheid leges begroting 2015 Afdelingshoofd Auteur : Willemstein-Houbiers, F.M.E. : Ramakers, R.H.J. Datum vergadering : 1. Aanleiding

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 30941 2500 GX Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Ontwikkelingen, Prestaties (wat gaan we doen) en financiële consequenties per product

Ontwikkelingen, Prestaties (wat gaan we doen) en financiële consequenties per product Programma 3 Veiligheid Burgemeester W.J.F.M. van Beek Ontwikkelingen, Prestaties (wat gaan we doen) en financiële consequenties per product Product 3.01 Integrale veiligheid & Handhaving Objectieve en

Nadere informatie

** documentnr.: zaaknr.:

** documentnr.: zaaknr.: ** documentnr.: zaaknr.: Raadsvoorstel Onderwerp Datum college : Richtinggevend document Programmabegroting 2015-2018 : n.v.t. Portefeuillehouder : Raadswerkgroep Takendiscussie Contactpersoon : Afdeling

Nadere informatie