PROGRAMMABEGROTING 2009 HOOFDSTUK 3 PARAGRAFEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PROGRAMMABEGROTING 2009 HOOFDSTUK 3 PARAGRAFEN"

Transcriptie

1 HOOFDSTUK 3 PARAGRAFEN 57

2 3.1 Lokale heffingen Algemeen De gemeentelijke belastingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. Van de lokale heffingen die bij de algemene dekkingsmiddelen horen is de OZB de belangrijkste. Ook de opbrengsten toeristenbelasting en forensenbelasting moeten als algemeen dekkingsmiddel worden aangemerkt. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen horen, maar wel in het beleidsmatige deel van het overzicht betrokken zouden kunnen worden. De belangrijkste zijn de afvalstoffenheffing en het rioolrecht. Prijzen van zwembaden en dergelijke komen niet in het overzicht aan de orde. In het begrotingsjaar 2009 zal ongeveer 25% van de inkomsten van de gemeente Noordenveld afkomstig zijn uit lokale heffingen. De lokale heffingen vormen dus een belangrijke inkomstenbron van de gemeente, welke vooral dienen te worden opgebracht door de burgers. Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk, wat van belang is voor de integrale afweging tussen enerzijds beleid en anderzijds inkomsten. Tevens wordt weergegeven welk beleid de gemeente in het begrotingsjaar zal voeren ten aanzien van de lokale heffingen en de kwijtschelding hiervan. Landelijke ontwikkelingen De Eerste Kamer heeft op 26 juni 2007 de Wet gemeentelijke watertaken aangenomen. De wet treedt op 1 januari 2008 in werking. De wet maakt de verbrede rioolheffing mogelijk. Gemeenten krijgen meer regie over regenwater in bebouwd gebied. Daarnaast geeft de wet gemeenten ook een rol in de aanpak van stedelijke grondwaterproblemen. Maatregelen voor de verwerking van regenwater en overtollig grondwater kunnen worden bekostigd uit de verbrede rioolheffing. Het gemeentelijk beleid moet in de toekomst komen te staan in het verbrede Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Het huidige GRP heeft een looptijd tot Noordenveld houdt 1 januari 2010 aan als invoerdatum van het verbrede rioolrecht. Dit vergt de nodige voorbereiding. Er is een interne werkgroep opgericht om de invoering van het verbrede rioolrecht mogelijk te maken. De OZB wordt vanaf 2009 berekend naar een percentage van de waarde van de onroerende zaak. Tot nu toe werd gewerkt met eenheden van De nieuwe berekeningswijze laat duidelijk zien dat de OZB slechts over een klein percentage wordt geheven. De VNG heeft aangedrongen op deze wijziging in de Gemeentewet. De huidige heffing per 2500 van de WOZ-waarde levert de gemeenten jaarlijks een hoop vragen op. De wijziging betekent voor een integraal belastingpakket waarmee Noordenveld werkt een meer complexe omschakeling dan waar de VNG het heeft over een eenvoudige aanpassing van de software. 58

3 Betaaltermijnen Met ingang van het belastingjaar 2008 wordt onderscheid gemaakt in het aantal te verlenen betaaltermijnen. De belastingplichtige die een machtiging tot automatische incasso verstrekt kan, rekening houdend met de hoogte van de aanslag, in 8 gelijke maandelijkse termijnen betalen. In alle overige gevallen is de betaaltermijn beperkt tot 3 maanden na dagtekening. Hiermee wordt gestreefd naar het verkrijgen van een beter inzicht in de inkomende geldstroom van de gemeente. Het aantal ontvangen machtigingen ligt in 2008 zo'n 10 % hoger dan voorheen. Het verkrijgen van machtigingen is een voortdurend proces waar veel aandacht aan wordt besteed. Overzicht van de lokale heffingen Onderstaande tabel geeft weer welke opbrengsten uit lokale heffingen zijn geraamd als dekkingsmiddelen in de begroting Overzicht belastingen en heffingen (x 1000) Onroerende zaakbelastingen Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten Rioolrechten Bouwleges 700 Secretarieleges 462 Lijkbezorgingrechten 214 Toeristenbelasting 160 Forensenbelasting 190 Hondenbelasting 76 Marktgelden 48 Precariobelasting 0 Baatbelasting 0 Totaal belastinginkomsten Gemeentelijk tarievenbeleid Uitgangspunten welk voor de lokale heffingen zijn geformuleerd: * Schommelingen in retributies en belastingen dienen zoveel mogelijk te worden voorkomen door het handhaven van een, in relatie tot de inflatie, trendmatige verhoging; * Tarieven en heffingen dienen zoveel mogelijk kostendekkend te zijn. Belastingtarieven 2009 In de primitieve begroting 2009 zijn er vooralsnog geen mutaties aangebracht ten aanzien van de gemeentelijke tarieven ten opzichte van In de aanbiedingsbrief bij de begroting komen mutaties op de gemeentelijke tarieven aan de orde. Hieronder vindt u een opsomming van onderdelen van de gemeentelijke heffing. Daar in de primitieve begroting vooralsnog rekening is gehouden met de tarieven zoals deze voor 2008 golden, is hieronder een opsomming / vergelijking gemaakt tot en met Afvalstoffenheffing Eenpersoonshuishoudingen Meerpersoonshuishoudingen Uitgangspunt bij de afvalstoffenheffing is al sinds jaren dat het tarief 100% kostendekkend moet zijn. 59

4 TARIEF 270,00 250,00 230,00 210,00 190,00 170,00 150,00 VERLOOP TARIEVEN AFVALSTOFFENHEFFING éénpersoonstarief meerpersoonstarief JAAR Overzicht afvalstoffenheffing in onze provincie bedrag Afvalstoffenheffing Drenthe Borger-Odoorn De Wolden Noordenveld Westerveld Assen Hoogeveen Midden Drenthe Coevorden Emmen Meppel Aa en Hunze Het gemiddelde tarief in Drenthe bedraagt 257,55. We moeten hierbij wel enkele kanttekeningen maken. Het is niet bekend hoe de kostendekking van andere gemeenten is. In onze gemeente is het 100%. Over het algemeen zijn de kosten in plattelandsgemeenten hoger dan in stedelijk gebied als gevolg van een groter inzamelgebied en minder aansluitingen waarover de kosten kunnen worden verrekend. De gemeente Tynaarlo heft volgens het Diftar systeem en kan daarom niet worden meegenomen in deze vergelijking. Het tarief is hier 0,23 per kilogram. 60

5 Rioolrechten rioolrecht woning rioolrecht recreatiewoning TARIEF 190,00 170,00 150,00 130,00 110,00 90,00 70,00 VERLOOP TARIEVEN RIOOLRECHT JAAR rioolrecht woning(en) rioolrecht recreatiewoning Overzicht rioolrecht in de provincie Drenthe TARIEF 250 Rioolrecht Drenthe Coevorden Hoogeveen Meppel Assen Midden Drenthe Aa en Hunze Tynaarlo De Wolden Noordenveld Westerveld Het gemiddeld Drents tarief bedraagt 179,30. Emmen en Borger-Odoorn heffen een rioolrecht opgebouwd uit een vast bedrag en een variabel bedrag op basis van de WOZ-waarde en kunnen in dit overzicht daarom niet worden opgenomen. 61

6 Onroerende-zaakbelastingen Woningen Eigenaren 2,62 2,80 2,06 2,31 2,11 1,97 Gebruikers 2,10 2,24 1,65 0,00 0,00 0,00 Totaal 4,72 5,04 3,71 2,31 2,11 1,97 De gebruikersbelasting voor woningen is met ingang van 2006 afgeschaft. Niet-woningen Eigenaren 3,50 3,67 2,95 3,31 2,98 2,95 Gebruikers 2,80 2,94 2,36 2,65 2,40 2,36 Totaal 6,30 6,61 5,31 5,96 5,38 5,31 TARIEF 7,50 ONROERENDE-ZAAKBELASTINGEN woningen en niet-woningen ,50 5,50 4,50 3,50 woningen niet-woningen 2,50 1,50 0, JAAR Overzicht onroerende zaakbelastingen voor woningen in onze provincie in 2008 Emmen en Borger-Odoorn kennen de hoogste tarieven per 2.500,00 getaxeerde waarde. Reden hiervan is onder andere het feit dat deze gemeenten in vergelijk met de andere gemeenten afwijkende tarieven rioolrecht heffen van de gebruiker. Onroerende zaakbelastingen Drenthe 2008 tarieven woningen tarief 5,00 4,50 4,00 3,50 3,00 2,66 2,80 2,95 3,53 3,80 2,50 2,00 1,50 1,91 1,97 1,99 2,04 2,14 2,18 2,24 1,00 Westerveld Noordenveld Tynaarlo Aa en Hunze Midden Drenthe De Wolden Meppel Assen Hoogeveen Coevorden Borger-Odoorn Emmen 62

7 Overzicht lasten 2008 per gezin per gemeente in Drenthe bedrag Overzicht lasten 2008 per gezin in Drenthe 0 Meppel Noordenveld De Wolden Midden Drenthe Westerveld Hoogeveen Coevorden Aa en Hunze Assen ozb riool afval OZB is berekend uitgaande van waarde woning ,00 (eigenarenbelasting) De gemeenten Borger-Odoorn en Emmen heffen thans wel rioolrechten, maar niet bekend is het gemiddeld bedrag per gezin. De gemeente Tynaarlo heft de afvalstoffenheffing via het diftarsysteem. Er is dus geen vast bedrag bekend. Ze zijn dan ook niet in dit overzicht opgenomen. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Gemeenten kunnen, met inachtneming van de Invorderingswet 1990, kwijtschelding verlenen van gemeentelijke heffingen. Gemeenten beslissen zelf of, en zo ja, voor welke heffingen kwijtschelding kan worden verkregen. Gemeenten zijn gebonden aan de landelijke Uitvoeringsregeling. Alleen ten aanzien van de kosten van bestaan hebben gemeenten de mogelijkheid om af te wijken van de regeling. De rijksregeling gaat uit van 90% van de bijstandsnorm. In onze gemeente is gekozen om 100% van de bijstandsnorm als bestaansminimum te hanteren. Daarnaast is ervoor gekozen om kwijtschelding mogelijk te maken voor onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing, rioolrecht en hondenbelasting voor de eerste hond. Sinds 2004 voert het waterschap Noorderzijlvest de kwijtscheldingsregeling uit voor onze gemeente. Met de kwijtscheldingverlening zijn de volgende bedragen gemoeid: rekening rekening rekening rekening rekening exploitatie* totaal * stand van zaken op 18 augustus

8 Van de belangrijkste heffingen is hieronder op basis van de jaarrekening 2007 het procentuele aandeel in het totaal weergegeven. 2% 3% 4% 4% 25% Overzicht heffingen 34% onroerende zaakbelastingen reinigingsheffingen rioolrechten bouw leges 28% secretarieleges forensen- en toeristenbelasting lijkbezorgingsrechten 64

9 3.2 Weerstandsvermogen 1. Inleiding De paragraaf weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de financiële middelen zijn. Dit is van belang wanneer er zich een financiële tegenvaller voordoet. Door aandacht voor het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat elke financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. Het weerstandsvermogen kan betrekking hebben op het exploitatiejaar zelf (statisch weerstandsvermogen), het kan ook betrekking hebben op de consequenties voor meerdere exploitatiejaren (dynamisch weerstandsvermogen) ingeval van een financiële tegenvaller. Voor het beoordelen van de robuustheid van de financiële middelen is inzicht nodig in de omvang en in de achtergronden van de risico s en de aanwezige weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken. Het gaat om die elementen waarmee tegenvallers eventueel bekostigd kunnen worden zoals de algemene reserve, maar ook de onbenutte belastingcapaciteit en de stille reserves. Onderscheid kan worden gemaakt in incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Met het eerste wordt bedoeld het vermogen om calamiteiten en eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau. Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken. Risico s relevant voor het weerstandsvermogen zijn die risico s die niet anderszins zijn ondervangen. Reguliere risico s risico s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn maken geen deel uit van de risico s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor kunnen immers verzekeringen worden afgesloten of voorzieningen worden gevormd. Voorbeelden van risico s die wel tot de paragraaf weerstandsvermogen horen zijn bedrijfsrisico s m.b.t. grondexploitatie, open-einde regelingen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. In het vervolg van deze paragraaf zal nader worden in gegaan op: weerstandscapaciteit; risico s; weerstandsvermogen. Vervolgens kunnen conclusies worden getrokken over hoe het gewenste weerstandsvermogen zich verhoudt tot de weerstandscapaciteit. 2. Weerstandscapaciteit Zoals hiervoor is aangegeven bestaat de weerstandscapaciteit uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken. Tot de incidentele weerstandscapaciteit kunnen de reserves behoren en tot de structurele buffer de onbenutte belastingcapaciteit van de onroerende zaakbelasting. In het vervolg van dit hoofdstuk zal nader worden ingegaan op de beschikbare incidentele en structurele weerstandscapaciteit. 65

10 2.1 Reserves en voorzieningen In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt een duidelijke afbakening gegeven van reserves en voorzieningen. Reserves zijn vermogensbestanddelen die als eigen vermogen zijn aan te merken. De reserves worden onderscheiden naar: de algemene reserve; bestemmingsreserves die dienen om ongewenste schommelingen op te vangen in de tarieven die aan derden in rekening worden gebracht (egalisatiereserves); overige bestemmingsreserves. Zodra door de gemeenteraad een bestemming aan een reserve is gegeven, is er sprake van een bestemmingsreserve. Zonder een dergelijk oormerk behoort het beschikbaar eigen vermogen tot de algemene reserve. Deze reserve is geheel vrij aanwendbaar. Voorzieningen zijn te beschouwen als vreemd vermogen. Voorzieningen hebben betrekking op de per balansdatum te verwachten verplichtingen en verliezen. Voorts kunnen voorzieningen worden getroffen voor kosten die in een volgend exploitatiejaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het (lopende) exploitatiejaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal jaren (onderhoudsvoorzieningen). De gemeente Noordenveld beschikt per ultimo juni 2008 over de navolgende reserves en voorzieningen (x 1.000): Reserve/voorziening Begroting 2008 Begroting 2009 Algemene reserve Bestemmingsreserve Voorzieningen Totaal Voor de reserves en voorzieningen geldt dat sprake is van (toekomstige) claims op grond van besluitvorming van de gemeenteraad. In bovenstaande bedragen is hiermee reeds rekening gehouden Algemene reserve De algemene reserve is ten opzichte van de begroting 2008 toegenomen met 1,2 miljoen als gevolg van onder meer de herstructureringsvoorstellen uit de begroting 2008 en het rekeningsaldo Bestemmingsreserves De bestemmingsreserves worden met name gevormd door: reserve volkshuisvesting ( 3,0 miljoen) reserve grondexploitatie ( 3,9 miljoen) reserve BTW-compensatiefonds ( 1,0 miljoen) reserve onderhoud kapitaalgoederen ( 5,4 miljoen) reserve dekking kapitaallasten ( 6,8 miljoen) De bestemmingsreserves zijn door de gemeenteraad ingesteld voor het concretiseren van bepaalde doelstellingen. Bij aanwending voor andere doeleinden zou het oorspronkelijk voorgenomen besluit niet meer gerealiseerd kunnen worden. Op grond van het vorenstaande worden de bestemmingsreserves niet tot de weerstandscapaciteit gerekend. Een uitzondering 66

11 hierop vormt de reserve grondexploitatie. Deze reserve is ingesteld als buffer voor het opvangen van eventuele negatieve resultaten op de exploitatie van bouwgronden Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd voor: verplichtingen en verliezen waarvan de omvang onzeker is, doch redelijker wijs ingeschat kan worden; bestaande risico s m.b.t. bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs kan worden ingeschat; kosten die in een volgend exploitatiejaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het (lopende) jaar of in een voorafgaand jaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal jaren (zgn. onderhoudsvoorzieningen). Tot de voorzieningen worden ook gerekend van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden (b.v. rijksvergoedingen voor onderwijs). Uit het vorenstaande blijkt, dat de voorzieningen slechts voor bepaalde doeleneinden mogen en kunnen worden aangewend. Bestuurlijk kan hiervan ook niet worden afgeweken. De voorzieningen worden dan ook als vreemd vermogen beschouwd en als zodanig niet tot de weerstandscapaciteit gerekend. 2.2 Omvang reerves in relatie tot andere gemeenten In onderstaand overzicht zijn de laatst bekende (2008) gemiddelde reserves van gemeenten per hoofd van de bevolking in Drenthe opgenomen. Ter vergelijking zijn de gemiddelde reserves van de gemeente Noordenveld over 2007 en 2008 vermeld. Soort reserve Noordenveld 2008 Noordenveld 2009 Drenthe 2007 Algemene reserve Bestemmingsreserve Totaal De algemene reserve van de gemeente Noordenveld is beperkt van omvang ten opzichte van de gemiddelde Drentse gemeenten. Daar en tegen zijn de bestemmingsreserves hoger in omvang dan het gemiddelde. Per saldo zit de gemeente Noordenveld gemiddeld qua omvang reserves. 2.3 Omvang van de weerstandscapaciteit In de inleiding van deze paragraaf is aangegeven, dat de weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken. De weerstandscapaciteit kan betrekking hebben op zowel een incidentele als structurele buffer. De hiervoor aangegeven algemene reserve en bestemmingsreserves behoren tot de incidentele weerstandscapaciteit. Tot de structurele weerstandscapaciteit behoort de onbenutte belastingcapaciteit van de onroerende zaakbelasting. Deze kan gehanteerd worden als het verschil tussen gehanteerde tarieven en de maximumtarieven. Voor deze belasting geldt echter geen wettelijk vastgesteld maximum meer. In theorie is de ruimte binnen de onroerende zaakbelasting dus onbeperkt. Wel zou gesproken kunnen worden van een maatschappelijk 67

12 aanvaardbaar tarief, maar dat is niet eenduidig vast te stellen. De omvang van deze buffer wordt dus bepaald door wat als maatschappelijk aanvaardbaar wordt beschouwd door het bestuur van de gemeente. Daarnaast wordt de buffer sinds 2006 beperkt door het vervallen van het gebruikersgedeelte. De aanwending van de incidentele weerstandscapaciteit dus de algemene reserve en reserve grondexploitatie leidt tot een lagere renteopbrengst in de jaarlijkse exploitatie. De onbenutte belastingcapaciteit zou gelijk kunnen worden gesteld aan de derving van deze rentebaten. Samengevat kan worden geconcludeerd, dat de gemeente tenminste beschikt over een weerstandscapaciteit van 7,9 miljoen, zijnde de algemene reserve ( 4,0 miljoen) en de reserve grondexploitatie ( 3,9 miljoen). 3. Risico s In deze paragraaf staat het weerstandsvermogen van de gemeente centraal. De omvang van het benodigde weerstandsvermogen wordt bepaald door de omvang van de weerstandscapaciteit in relatie tot de resterende risico s. De omvang van de weerstandscapaciteit is in het vorige hoofdstuk bepaald. Met resterende risico s worden bedoeld de risico s die onvoldoende onder controle kunnen worden gehouden door stuur- en beheersmaatregelen en waarvoor (nog) geen specifieke voorzieningen zijn of kunnen worden getroffen. Zoals in de inleiding reeds is aangegeven behoren hier niet toe de reguliere risico s. Reguliere risico s doen zich regelmatig voor en zijn veelal goed meetbaar. Deze risico s zijn in beginsel goed in te schatten en te ondervangen door het afsluiten van een verzekering of het treffen van een voorziening. In bijlage 2 van deze paragraaf zijn de geïnventariseerde risico s opgenomen. De risico s worden bij het samenstellen van de afdelingsrapportages telkens opnieuw geïnventariseerd. De laatste rapportage dateert van 15 september De risico s zoals opgenomen in de bijlage van deze paragraaf zijn daardoor actueel. In hoeverre alle risico s in beeld zijn gebracht, is moeilijk te zeggen. Gemeenten zijn complexe organisaties, die te maken hebben met een grote diversiteit aan risico s. Absolute zekerheid met betrekking tot de volledigheid van de risico s bestaat dus niet. 4. Weerstandsvermogen Wetenschappelijke of algemeen geldende normen voor de gewenste omvang van het weerstandsvermogen zijn er niet. Iedere organisatie zal aan de gewenste omvang op haar eigen wijze, gelet op haar eigen situatie, zelf invulling moeten geven. Uitgangspunt is evenwel dat de omvang van het weerstandsvermogen in verhouding moet staan tot de risico s die de gemeente Noordenveld loopt. In bijlage 1 zijn de risico s van onze gemeente samengevat. Het kwantificeren (op geld waarderen) van deze risico s is, gelet op de aard van de risico s, niet in alle gevallen mogelijk. De indeling van de risico s in een risicoklasse geeft echter wel een indicatie van hoe het risicoprofiel van onze gemeente is samengesteld. De verdeling is dusdanig dat het zwaartepunt momenteel ligt bij een lager dan gemiddeld risico. Op basis van ervaringscijfers en benchmarkgegevens is als uitgangspunt voor de berekening van het benodigde weerstandsvermogen de volgende tabel te hanteren. De minimum en maximum bandbreedtes zijn bepaald op hetgeen provinciale toezichthouders hanteren en op benchmarkgegevens van onder meer onze accountant. 68

13 Risicoprofiel Bandbreedte per inwoner Minimum Maximum Hoog risico Meer dan gemiddeld risico Gemiddeld risico Minder dan gemiddeld risico Laag risico Zoals vorenstaand reeds aangegeven ligt het zwaartepunt van onze risico s momenteel op minder dan een gemiddeld risico. Bij dit risico, waarbij ervan wordt uitgegaan dat niet alle risico s zich gelijktijdig voordoen, kan voor het weerstandvermogen een norm van 100 tot 200 per inwoner worden gehanteerd. Inwoners Minimum niveau weerstandsvermogen Maximum niveau weerstandsvermogen Raming aantal inwoners 2009: ,2 miljoen 6,3 miljoen 5. Conclusie De huidige weerstandscapaciteit (algemene reserve en reserve grondexploitatie) bedraagt afgerond een bedrag van 7,9 miljoen. Op basis van het gehanteerde pragmatische risicoanalysemodel betekent dit dat de beschikbare weerstandscapaciteit meer is dan het maximale niveau van het weerstandsvermogen. 69

14 Bijlage 1 Indeling risico's inrisicoklassen hoog Indeling in risicoklasse > gemiddeld gemiddeld maat regel < gemiddeld laag mog. Stafbureau Concerncontrol (CC) Garantstellingen en waarborgfondsen 1 Nee Afschrijvingstermijnen niet in overeenstemming met ec levensduur 1 Ja Risico van extra kosten bij oplopende renteontwikkelingen 1 Ja Het niet behalen van taakstellingen 1 Nee Algemene uitkering uit het Gemeentefonds Nee BTW Compensatiefonds: Juiste toepassing regelgeving (BCF) en nadeel op grond van het BCF 1 Ja Gemeenschappelijke regelingen 1 Ja Ja Middelen & Ondersteuning (M&O) Vergrijzing huidig personeelsbestand 1 Nee Wachtgelden, regelingen bij reorganisaties 1 Nee Vervangingskosten bij ziekte 1 Nee Kostenrisico s voortvloeiend uit ARBOwetgeving 1 Ja Grondexploitaties bedrijventerreinen 1 Nee MaSTERplan/vrijetijdsboulevard 1 Ja Masterplan Veenhuizen 1 Nee Informatie- en communicatiesystemen 1 1 Ja Hulpverleningsdienst Drenthe 1 Nee Realisatie op begrote subsidies 1 Nee Ruimte & Samenleving (R&S) Brandweer: het niet voldoen aan wettelijke eisen 1 Nee Handhavingsbeleid/vergunningenstelsel 1 Ja Risico van planschadeclaims 1 Nee Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen 1 Nee Algemene bepalingen omgevingsrecht 1 Nee Open eind regeling leerlingenvervoer 1 Nee Toereikendheid onderwijsreserves/ihp onderwijs 1 Nee Milieuverontreinigingen 1 Nee GGD Drenthe 1 Nee ICO: nog te verwachten frictiekosten 1 Nee Mensinge Complex 1 Nee Invoering Lumpsumfinanciering onderwijs 1 Nee Open eind regeling inkomensdeel Wet Werk en Bijstand 1 Ja Herpositionering gemeentelijke reïntegratie activiteiten / ISD 1 Nee 70

15 Noordenveld Open eind regeling WMO 1 Nee Contracten WMO 1 Ja Contracten WMO 1 Gymnastieklokaal Veenhuizen 1 Nee Openbare Werken & Accommodaties (OWA) Munitie voormalig vliegveld Peest 1 Ja Toereikendheid voorzieningen (met name onderhoud 1 Ja kapitaalgoederen) Wegenbeheer en groenbeheersplan 1 Nee Overigen (OV) Regiovisie 1 Ja Totaal aantal Totaal procentueel 3% 15% 23% 30% 30% Cumulatief 3% 18% 40% 70% 100% 71

16 Bijlage 2 Toelichting op de risico s Omschrijving Stafbureau Concerncontrol (CC) Garantstellingen en waarborgfondsen Afschrijvingstermijnen niet in overeenstemming met economische levensduur Risico van extra kosten bij oplopende renteontwikkelingen Algemene uitkering uit het Gemeentefonds BTW Compensatiefonds: Juiste toepassing regelgeving (BCF) en nadeel op grond van het BCF. Gemeenschappelijke regelingen Middelen & Ondersteuning (M&O) Vergrijzing huidig personeelsbestand Typering risico < gemiddeld laag < gemiddeld gemiddeld < gemiddeld Motivering en eventueel reeds genomen maatregelen Onvoldoende inzicht in aantallen en omvang van de verstrekte leningen, zonder zekerheidsstellingen en garanties, waarvoor dit geldt. Vervanging van activa kan noodzakelijk zijn, terwijl de bestaande activa nog niet afgeschreven zijn. De praktijk wijst tot erop dat dit niet vaak voorkomt. Derhalve is het risico op laag ingeschat. De renteontwikkelingen op de kapitaalmarkt zijn de afgelopen jaren relatief stabiel, Eventuele effecten kunnen vanuit de lopende exploitatiebegroting jaarlijks worden meegenomen. In de begroting wordt 6% rente geraamd voor consolidatie van het te verwachten financieringstekort, terwijl de huidige marktrente voor langlopende geldleningen ongeveer 4,5% bedraagt. Toekomstige uitkeringen zijn inmiddels vastgelegd in het bestuursakkoord tussen kabinet en VNG. Duidelijk is dat de door het rijk gewenste gemeentelijke inspanningen en de kosten die daarmee gemoeid zijn niet voor de volle 100% door het rijk worden gecompenseerd. Daarnaast is het risico van een lagere algemene uitkering (vanaf 2003) aanwezig vanwege onzekerheid over de hoogte van de BTW compensatie. Gezien bovenstaande (niet beïnvloedbare) zaken is het risico op gemiddeld geschat. Door afspraken met de Belastingdienst is het risico enigszins gekwantificeerd. Bij een door de belastingdienst gehouden controle zijn vrijwel geen fouten geconstateerd. Het risico van een omvangrijke naheffing is daarom beperkt. Daarom is het risico kleiner dan gemiddeld geschat. gemiddeld GGD, Recreatieschap, Brandweer zijn allemaal gemeenschappelijke regelingen, waarin de gemeente hoofdzakelijk bijdraagt in eventuele exploitatietekorten. Doordat deze GR s bestuurlijk op afstand staan, terwijl de gemeente wel (deels) moet bijdragen in tekorten, is sprake van een gemiddeld risico. < gemiddeld Vergrijzing van het personeelsbestand leidt tot hogere personeelskosten. Daarnaast wordt het Nog te nemen maatregelen Lange termijn posities innemen tegen vaste voorwaarden. Afstemming met de belastingdienst en adequate inrichting van de administratieve organisatie en daarin opgenomen maatregelen van interne controle. 72

17 Wachtgelden, regelingen bij reorganisaties Vervangingskosten bij ziekte Kostenrisico s voortvloeiend uit ARBO-wetgeving Grondexploitaties bedrijventerreinen MaSTERplan/ vrijetijdsboulevard Masterplan Veenhuizen Informatie- en communicatiesysteme < gemiddeld < gemiddeld laag > gemiddeld > gemiddeld steeds moeilijker HBO-ers en WO-ers te werven. Oorzaak is ondermeer de betere primaire arbeidsvoorwaarden in de profit sector. Gevolg daarvan is dat we in verhouding steeds meer interim personeel inschakelen tot dat een vacature structureel is ingevuld. Interim personeel is aanmerkelijk duurder dan eigen personeel. Tenslotte zal als gevolg van een krappere arbeidsmarkt de organisatie vaker dan voorheen moeten werken met arbeidsmarkttoelagen. De gemeente Noordenveld beschikt over een reserve wachtgeldverplichtingen/non-activiteitenregeling. Er zijn geen concrete en vastgestelde plannen voor een reorganisatie. Het risico van niet voorzien wachtgeld voor ambtenaren blijft echter aanwezig. Dit risico is bepaald op kleiner dan gemiddeld. De hieraan verbonden kosten zijn voor de gemeente Noordenveld niet bovengemiddeld. Het ziekteverzuim ligt onder het landelijk gemiddelde. Binnen de gemeente wordt aandacht besteed aan het verder terugdringen van het ziekteverzuim. In de huisvestingsplannen van de gemeente worden de Arbo-eisen meegenomen. In het verleden zijn reeds diverse maatregelen door de gemeente genomen, om naleving van de ARBO eisen te waarborgen. Activiteiten in het kader van grondexploitatie zijn activiteiten met een relatief hoog risicoprofiel. De waardering van industrieterreinen bedraagt 5,9 miljoen. (augustus 2008). Deze boekwaarde heeft met name betrekking op de kosten van het bouwen woonrijp maken van het complex Haarveld. Hoewel de exploitatie van dit complex naar verwachting positief wordt afgesloten, is het risico aanwezig dat niet alle gepleegde investeringen terugverdiend worden met grondverkopen. Gezien de relatief hoge boekwaarde is het risico groter dan gemiddeld ingeschat. Het MaSTERplan Roden is een veelomvattend plan, waarbij de kom van Roden, de Vrijetijdsboulevard en het Mensinge-complex is aangepast. De financiële omvang van de plannen ( 21 miljoen) in relatie tot de grootte van de gemeente Noordenveld, is aanzienlijk. Voor de uitvoering van projecten zijn subsidies verkregen. Bij het niet volledig voldoen aan de subsidievoorwaarden, is het risico van terugvordering aanwezig. Een aantal gronden dienen nog te worden verkocht. De geraamde opbrengsten zijn nog niet gerealiseerd. gemiddeld Het Masterplan Veenhuizen is een samenwerking tussen Gemeente, Provincie en Rijk. Het totale masterplan bedraagt 9 miljoen. Hierbij is tevens sprake van EU-subsidies. Bij het niet naleven van de subsidievoorwaarden is het risico van terugvordering aanwezig. Hiervoor zijn op dit moment echter geen aanwijzingen, maar gelet op het feit dat de gemeente afhankelijk is meerdere partijen wordt het risico gemiddeld ingeschat. gemiddeld De gemeente heeft de afgelopen jaren continu aan de ontwikkeling en verbetering van de technische Beoordelen naleving ARBO voorschriften. Beslissing van subsidiegever afwachten. Grondverkopen bespoedigen. Optimaliseren van de organisatie ten bate van interne beheersing. Kwaliteitseisen voor 73

18 n Hulpverleningsdienst Drenthe Realisatie op begrote subsidies Ruimte & Samenleving (R&S) Brandweer: het niet voldoen aan wettelijke eisen Handhavingsbeleid/ vergunningenstelsel Risico van planschadeclaims Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen en organisatorische inrichting van de Informatieen communicatiesystemen gewerkt. Er blijft een relatief grote kwetsbaarheid. Technisch, omdat niet alle centrale voorzieningen geselecteerd en geïmplementeerd zijn op basis van eisen aan de beschikbaarheid en betrouwbaarheid. Functioneel, omdat de vele nieuwe wettelijke eisen vergaande veranderingen in de informatiesystemen vragen, welke de gemeente gelijktijdig moet implementeren. En organisatorisch, omdat de functionele veranderingen een gedecentraliseerde aanpak vragen, terwijl tot nu toe decentraal en autonoom gewerkt kan worden. Deze problematiek wordt nog verscherpt door regelmatig veranderende planningen en specificaties van der rijksoverheid en een krapte aan gekwalificeerd personeel op de arbeidsmarkt. laag Naar alle waarschijnlijkheid zal per 1 januari 2009 de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Drenthe (VRD) worden opgericht, ter vervanging van de gemeenschappelijke regelingen RBD en GHOR Drenthe. Van een fusie met de GGD Drenthe is niet langer sprake. De VRD zal beschikken over een uitvoeringsorganisatie: de hulpverleningsdienst (HVD). De oprichting van de VRD en de HVD gebeurt budgettair neutraal. Wel zullen de eerder aangekondigde kwaliteitsslagen worden voortgezet. College en raad hebben voor 2009 al ingestemd met de hogere bijdrage per inwoner die voor deze kwaliteitsslagen nodig is. Het ingeschatte risico is op basis van deze ontwikkeling neerwaarts bijgesteld. gemiddeld Een positieve subsidiebeschikking betekent nog niet dat de toegezegde middelen ook daadwerkelijk worden uitbetaald. Het gehele administratieve proces tot aan de financiële eindafrekening dient strak geregisseerd te zijn. < gemiddeld < gemiddeld Het niet voldoen aan wettelijke eisen kan mogelijk leiden tot aansprakelijkstelling. De eisen die aan rampenplannen worden gesteld zijn door recente rampen aangescherpt. Om risico s te beperken, worden de bedrijven met de meeste risico s het eerst gecontroleerd op naleving van de (wettelijke) eisen. Hierdoor is het risico kleiner dan gemiddeld ingeschat. Uit inspecties van het Ministerie zijn vooralsnog geen bijzonderheden gebleken. Daarom is het risico ingeschat kleiner dan gemiddeld. Voor de verstrekking van bouwvergunningen geldt dat relatief nieuwe regelgeving (gewijzigde Woningwet en nieuw Bouwbesluit) toegepast moeten worden. Voor actualisering van horecavergunningen is sprake van een achterstand. gemiddeld Door plannen van de gemeente kunnen planschadeclaims ontstaan. laag Doel van deze wet is een regeling te bieden voor de registratie van publiekrechtelijke beperkingen. Hieronder wordt verstaan iedere inbreuk op het recht van gebruik en beschikking van vastgoed, die op grond van een administratiefrechtelijke bevoegdheid door de overheid wordt opgelegd. vervanging en implementatie van systemen; goede planning en coördinatie van functionele veranderingen; meer centralistisch georiënteerde inrichting van de beheersorgani satie. Verder ontwikkelen van het werkproces. Wegwerken evt. achterstanden 74

19 Algemene bepalingen omgevingsrecht Open eind regeling leerlingenvervoer Toereikendheid onderwijsreserves/ IHP onderwijs Milieuverontreiniginge n laag laag laag laag Het gaat dus om belastende besluiten die op een onroerende zaken rusten, ongeacht wie de eigendom of het gebruik heeft van deze zaak. Aan deze wet zijn financiële en organisatorische consequenties verbonden. Er bestaat een groot aantal verschillende stelsels met betrekking tot toestemming van bestuursorganen voor het verrichten van activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving (bijv. bouwvergunning, milieuvergunning, monumentenvergunning, kapvergunning, etc.). Het is wenselijk die stelsels zoveel mogelijk samen te voegen opdat een samenhangende beoordeling van die activiteiten op de betrokken aspecten mogelijk is in één procedure die leidt tot één besluit. Ook de handhaving van het nieuwe stelsel moet worden geregeld. De invoering van deze nieuwe regelgeving heeft financiële en organisatorische consequenties. Gelet op de onzekere ingangsdatum is het risico voorlopig als laag ingeschat. Het open eind karakter van de regeling blijft bestaan. De voorwaarden om gebruik te kunnen maken van de regeling worden in de komende jaren na aanpassing van de verordening aangescherpt. Er is inmiddels enkele jaren ervaring opgedaan met de nieuwe doelgroep gehandicapte leerlingen in het regulier onderwijs. De instroom van leerlingen uit die groep is beperkt gebleven. De ervaringen met aanbesteding van het vervoer geven aan dat er voldoende marktwerking is. Vanwege de relatief beperkte doelgroep binnen de gemeente Noordenveld die gebruik maakt van de voorzieningen voor leerlingenvervoer is sprake van een laag risico. Het IHP onderwijs is geactualiseerd. Inmiddels zijn de inflatiekosten opgenomen in de planning. Middels deze planning is inzichtelijk gemaakt welke investeringen in schoolgebouwen de komende jaren noodzakelijk zijn om de bestaande scholen in stand te houden. Daarnaast is een ambitieniveau uitgesproken voor investeringen in verbetering van de kwaliteit en functionaliteit van gebouwen. Middels het jaarlijks vaststellen van een bekostigingsplafond wordt aangegeven welk budget daadwerkelijk beschikbaar is. Gelet hierop is het risico laag. De risico's van nog niet getaxeerde kosten als gevolg van bekende en onbekende milieuverontreiniging zijn laag. GGD Drenthe laag Een hogere gemeentelijke bijdrage is opgenomen in de begroting vanaf De inschatting is dat volstaan kan worden met de gebruikelijke aanpassingen. Er zijn gesprekken gaan om de wvg/sma-activiteiten af te stoten. Indien dit lukt, worden de huidige risico's nog verder verlaagd. ICO: nog te verwachten frictiekosten Mensinge laag Er zijn geen aanwijzingen dat dit budget niet toereikend zal zijn. Het risico is dus laag. gemiddeld Stichting Mensinge Complex ontvangt subsidie op basis van een door haar ingediende begroting. Vanaf 2008 is het budget voor culturele activiteiten ; uitvoering wettelijke taak. Jaarlijkse ijking van de onderwijsreser ve. 75

20 Invoering Lumpsumfinanciering onderwijs Open eind regeling inkomensdeel Wet Werk en Bijstand Herpositionering gemeentelijke reïntegratie activiteiten / ISD Noordenveld Open eind regeling Wet maatschappelijke ondersteuning Contracten Wet maatschappelijke ondersteuning < gemiddeld >gemiddel d en PR op, onder andere omdat een deel van het budget is gebruikt voor investeringen in De Winsinghhof. We zijn met het stichtingbestuur in gesprek over het aanvullen van dit budget. Bovendien wil het stichtingbestuur op korte termijn graag drie administratieve krachten aantrekken voor 16 uur per week, omdat de stichting steeds meer een bedrijf wordt. Per 1 augustus 2006 is de lumpsum financiering definitief een feit. Het openbaar schoolbestuur beschikt hiermee over een gelimiteerd budget voor het bekostigen van alle uitgaven voor het verzorgen van onderwijs. Het reguliere budget is op dit moment voldoende om te voldoen aan de bestaande verplichtingen. De gemeente als schoolbestuur beschikt over ruime reserves. Een uitgevoerde analyse door de accountant heeft uitgewezen dat het risico voor de korte termijn en middellange termijn als kleiner dan gemiddeld kan worden ingeschat. In 2010 kan het niveau naar verwachting worden bijgesteld naar laag. Als gevolg van rijksbeleid gaan de budgetten weer naar de gemeenten. Voor Noordenveld wordt teruggegrepen op het historisch verdeelmodel; het schaalvoordeel van de ISD komt daarmee te vervallen. gemiddeld De ISD Noordenkwartier bestaat sinds Harmonisatie van beleid en werkwijzen is inmiddels gerealiseerd. De ervaringen tot nu toe wijzen niet op een meer dan gemiddeld risico. < gemiddel d laag > gemiddel d Door de vergrijzing is het denkbaar dat de vraag naar voorzieningen toeneemt. Het risico is volledig voor rekening van de gemeente. Voor de Wmo is een bestemmingsreserve beschikbaar. Deze is afgeroomd tot een omvang van Gezien de relatief omvangrijke bestemmingsreserve voor dit risico, is het risico kleiner dan gemiddeld ingeschat. De contracten voor de medische en ergonomische advisering lopen per 1 januari 2009 af. Er wordt een openbare aanbestedingsprocedure uitgevoerd om tot nieuwe overeenkomsten te komen. Er is geen reden om aan te nemen dat de tarieven substantieel hoger liggen. Het risico wordt als laag ingeschat. Voor de huishoudelijke verzorging zal ten gevolge van de aangekondigde wijziging in de Wmo naar verwachting in 2009 een Europese aanbestedingsprocedure worden uitgevoerd. In het kader van de wetswijziging wordt een tariefverhoging voorzien. Het risico wordt als groter dan gemiddeld ingeschat. Sturen op kwaliteit en uitstroom. Gymnastieklokaal Veenhuizen > gemiddeld Op grond van een anti-kraak overeenkomst wordt het gymnastieklokaal Veenhuizen gebruikt. Het gebouw is eigendom van Domeinen en verkeert in slechte staat. De technische installaties zijn sterk verouderd en de kans is reëel dat de apparatuur binnenkort volledig uitvalt. Om de voortgang van het onderwijs te waarborgen zullen dan kosten moeten worden gemaakt. In die zin is de risico inschatting hoog maar de omvang beperkt, 76

3.005 125 2.880 0 142-142

3.005 125 2.880 0 142-142 3. Wat mocht het kosten en wat heeft het gekost LASTEN EN BATEN (bedragen x 1.000) Omschrijving Realisatie Begroting Begroting Realisatie voor na wijziging wijziging 2005 2006 2006 2006 Lasten 10.660 2.482

Nadere informatie

Richtlijnen van de commissie BBV

Richtlijnen van de commissie BBV Richtlijnen van de commissie BBV Stellige uitspraken gelden met ingang van begrotingsjaar T+1, het jaar nadat de uitspraak is gepubliceerd. 1. Notitie Software, mei 2007 1.1 Software (als afzonderlijk

Nadere informatie

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer 1. Inleiding In 2008 heeft Aniek Geerts, student Master of Business Administration met begeleiding vanuit de Rijksuniversiteit Groningen door de heer B.J.W.Pennink

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleidslijnen reserves en voorzieningen... 4 2.1 Definities en regelgeving... 4 2.2 Toerekening van rente... 5 3. Huidige standen

Nadere informatie

CV) 33/iot/ 25 juni 2008

CV) 33/iot/ 25 juni 2008 ADVIES AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Paraaf secretaris Paraaf afdelingshoofd ADVIES VAN Datum Afdeling Opsteller Telefoon Registratie CV) 33/iot/ 25 juni 2008 OW&A L. Heeren 440 BW08.0759 ONDERWERP Uitvoering

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Intern document 2014/10084 behorende bij B&W nota 2014/10024 Colofon Uitgave Mei 2014 Gemeente Zundert Markt 1 4881 CN Zundert Postbus 10.001 4880 CA

Nadere informatie

DOEL EN OMVANG RESERVES EN VOORZIENINGEN

DOEL EN OMVANG RESERVES EN VOORZIENINGEN R1 9111001 Algemene Reserve Algemene buffer voor de exploitatie en voor de opvang van (negatieve) rekeningssaldi. Rekeningsvoordelen. In de afgelopen jaren is het rekeningsresultaat toegevoegd /onttrokken.

Nadere informatie

Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog

Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog Voorwoord De gemeente is verplicht om één keer per vier jaar een nota reserves en voorzieningen

Nadere informatie

Notitie Rentebeleid 2007

Notitie Rentebeleid 2007 Notitie Rentebeleid 2007 Inhoudsopgave Inleiding 3 De positie van de nota rentebeleid 3 De werking van het marktconform percentage 3 Totaalfinanciering versus project- of objectfinanciering 4 Rentetoerekening

Nadere informatie

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen)

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen) Behandelend ambtenaar gemeente Begroting 2015 is Meerjarenbegroting 2016-2018 is Datum vaststelling begroting 2015 Datum ontvangst begroting 2015 Maatstaven Aantal inwoners per 1-1-2015 Aantal woonruimten

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

4.2 Weerstandsvermogen

4.2 Weerstandsvermogen 4.2 Weerstandsvermogen 4.2.1 Inleiding Deze paragraaf handelt over de hoogte van de algemene reserve en andere weerstandscapaciteit waarover de gemeente Spijkenisse beschikt om calamiteiten en andere tegenvallers

Nadere informatie

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel,

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel, AAN: De raad van de gemeente Ferwerderadiel. Sector : II Nr. : 06/52.13 Onderwerp : Vaststelling Nota Reserves en Voorzieningen 2013. Ferwert, 9 september 2013. Inleiding: Normaliter wordt de Nota Reserves

Nadere informatie

Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)

Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) 2 januari 2014 2 Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) Inhoudsopgave

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Roden, Onderwerp Begraafplaatsen Noordenveld

Roden, Onderwerp Begraafplaatsen Noordenveld Aan de gemeenteraad Agendapunt Roden, Onderwerp Begraafplaatsen Noordenveld Voorstel 1. Kiezen voor planning A. Planning A : Alle voorzieningen op elke begraafplaats hetzelfde. Planning B : Huidige voorzieningen

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen RMH

Nota Reserves en Voorzieningen RMH Nota Reserves en Voorzieningen RMH 1. Inleiding De reserves en voorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermogenspositie van de Regio Midden Holland (RMH). Zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 Inleiding 2 2. Overzicht van reserves en voorzieningen resultaatsbestemming 2009 3 3. Besluit Begroting en Verantwoording

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE Meijer, Jacco FIN S3 RAD: RAD150701 woensdag 1 juli 2015 BW: BW150526 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 1 juli 2015 Portefeuillehouder : H.A. Litjens Behandelend ambtenaar : Jacco

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 8.5. Doetinchem, 28 november 2012 ALDUS VASTGESTELD 6 DECEMBER 2012. Belastingverordeningen 2013

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 8.5. Doetinchem, 28 november 2012 ALDUS VASTGESTELD 6 DECEMBER 2012. Belastingverordeningen 2013 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 8.5 ALDUS VASTGESTELD 6 DECEMBER 2012 Belastingverordeningen 2013 Voorstel: de belastingverordeningen 2013 vaststellen. Door de jaarlijks terugkerende begrotingsbehandelingen

Nadere informatie

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Inhoud Inleiding... 2 1. Vorming van reserves en voorzieningen... 3 1.1. Vorming van reserves... 3 1.2. Vorming

Nadere informatie

Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves

Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves Algemene reserve Stand per eind 2014 1.894.000 Buffer De algemene reserve is gevormd uit rekeningresultaten uit het verleden en is de primaire buffer voor

Nadere informatie

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject Aan de Gemeenteraad Raad Status 26 maart 2009 Besluitvormend Onderwerp Beschikbaar stellen krediet IBAproject Punt no. 15b Korte toelichting Het voorstel dat voor u ligt is gebaseerd op de uitkomsten van

Nadere informatie

4.1.2 Woonlasten (lokale lastendruk)

4.1.2 Woonlasten (lokale lastendruk) Procentueel aandeel per belastingsoort op totale belastingopbrengsten 2006 Burgerzaken 3% Parkeren 11% Rioolrecht 14% Havengelden 6% Bouwleges 4% Begraaf- en crematierechten 4% Overige baten 2% OZB 33%

Nadere informatie

Presentatie Harmonisatie Belastingverordeningen. Gemeente Krimpenerwaard

Presentatie Harmonisatie Belastingverordeningen. Gemeente Krimpenerwaard Presentatie Harmonisatie Belastingverordeningen Gemeente Krimpenerwaard Inhoud presentatie Wettelijke kaders Harmonisering Belastingen Besluiten tot op heden Overzicht nog te harmoniseren verordeningen

Nadere informatie

Aan de Gemeenteraad. Raad. Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet en wijze van financiering IBA-project. 5 maart 2009. Status.

Aan de Gemeenteraad. Raad. Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet en wijze van financiering IBA-project. 5 maart 2009. Status. Aan de Gemeenteraad Raad Status : : 5 maart 2009 Besluitvormend Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet en wijze van financiering IBA-project Punt no. : 12 Korte toelichting Op de agenda voor uw vergadering

Nadere informatie

Kadernota Risicomanagement provincie Groningen

Kadernota Risicomanagement provincie Groningen Kadernota Risicomanagement provincie Groningen Provincie Groningen December 2014 1. Inleiding Op basis van de Financiële Verordening Provincie Groningen dienen Gedeputeerden Staten (GS) ten minste eenmaal

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H)

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1 1. INLEIDING... 2 1.1 Waarom een nota reserves en voorzieningen?... 2 1.2 Inhoud van de nota... 2 2 Regelgeving en

Nadere informatie

Simpelveld. Advies aan burgemeester en wethouders. Onderwerp: jaarstukken 2014. gemeente. Behandelend ambtenaar:

Simpelveld. Advies aan burgemeester en wethouders. Onderwerp: jaarstukken 2014. gemeente. Behandelend ambtenaar: Advies aan burgemeester en wethouders gemeente Simpelveld Datum advies: 6 mei 2015 Financiële consequenties: Afdeling: Bedrijfsvoering Zaakkenmerk: 47584 Openbare besluitenlijst: ja Behandelend ambtenaar:

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE 22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE ONTWERPBEGROTING 2016 Inhoudsopgave Bladz. 1. Aanbieding begroting 2016 1 2. Beleidsbegroting 2016 3 2.1 Programma 2.2 Paragrafen 3. Financiële begroting

Nadere informatie

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 368891 Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 Onderwerp: Beleidsbegroting 2013-2016 Verantwoordelijk portefeuillehouder: Drs. F.P. Fakkers SAMENVATTING Vanuit

Nadere informatie

*RV09.0182* Documentnr.: RV09.0182. Roden, 31 maart 2009. Onderwerp Beheerplan gemeentelijke gebouwen 2009-2011. Onderdeel programmabegroting: Ja

*RV09.0182* Documentnr.: RV09.0182. Roden, 31 maart 2009. Onderwerp Beheerplan gemeentelijke gebouwen 2009-2011. Onderdeel programmabegroting: Ja Aan de gemeenteraad Agendapunt Documentnr.: RV09.0182 Roden, 31 maart 2009 Onderwerp Beheerplan gemeentelijke gebouwen 2009-2011 Onderdeel programmabegroting: Ja Voorstel - Instemmen met het Beheerplan

Nadere informatie

Onderwerp: Voorstel tot vaststelling van het Programma en Overzicht voorzieningen huisvesting onderwijs 2007. Nummer: 3d.

Onderwerp: Voorstel tot vaststelling van het Programma en Overzicht voorzieningen huisvesting onderwijs 2007. Nummer: 3d. Gemeente Boxmeer Onderwerp: Voorstel tot vaststelling van het Programma en Overzicht voorzieningen huisvesting onderwijs 2007. Nummer: 3d. AAN de Raad van de gemeente Boxmeer Boxmeer, 24 oktober 2006 Aanleiding

Nadere informatie

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel ~,,~ Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ 40523] Onderwerp Instemmen met het doonoeren van een stelselwijziging voor de verantwoording- en dekkingswijze van investeringen met maatschappelijk

Nadere informatie

Steller : Simone van Bodegraven Telefoonnummer : 0229-252200 Afdeling ; Middelen en Beheer - FB Email : s.van.bodegraven@hoorn.nl

Steller : Simone van Bodegraven Telefoonnummer : 0229-252200 Afdeling ; Middelen en Beheer - FB Email : s.van.bodegraven@hoorn.nl BI II Ii>»'^ J^QQJ*J][ Zaaknummer ' 10.14697 Behoort bij ODleqqer: 10.14697 nr. : Wethouder Louwman Programmabegroting^g Fi n a n c ën en Alaemene Lasten en Baten Telefoonnummer : 0229-252200 ; Middelen

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Hoofdstuk I Artikel 1 Hoofdstuk II Artikel 2 Artikel 3 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Hoofdstuk III Artikel 8 Artikel

Nadere informatie

Colofon. Nota lokale heffingen 2015-2018. Uitgave Gemeente Utrecht. Drukwerk RICOH Nederland. Fotografie Ramon Mosterd John Ploeg John Gundlach

Colofon. Nota lokale heffingen 2015-2018. Uitgave Gemeente Utrecht. Drukwerk RICOH Nederland. Fotografie Ramon Mosterd John Ploeg John Gundlach Nota lokale heffingen 2015-2018 Colofon Nota lokale heffingen 2015-2018 Uitgave Gemeente Utrecht Drukwerk RICOH Nederland Fotografie Ramon Mosterd John Ploeg John Gundlach Informatie Gemeente Utrecht Bestuurs-

Nadere informatie

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld;

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, nr. 07-104; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet; overwegende dat de verordening op de uitgangspunten

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7 Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Voorstel: 1. Met ingang van de programmabegroting 2014-2017 een bijstelling doorvoeren van de wijze van

Nadere informatie

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Artikel 1 Definities Voor de gehanteerde begrippen in de verordening gelden de definities uit de Gemeentewet, de Wet Fido, het besluit

Nadere informatie

1. Inleiding en richtlijnen

1. Inleiding en richtlijnen NOTITIE RENTE 2017 1. Inleiding en richtlijnen 1.1 Inleiding Bij de wijzigingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de invoering van de Vennootschapsbelasting (VPB) voor de lagere overheden

Nadere informatie

Uitgangspunten stresstest

Uitgangspunten stresstest Uitgangspunten stresstest Hoofdzakelijk op basis van openbare bronnen: Begroting Jaarrekening CBS-statistieken Atlas van de lokale lasten Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden

Nadere informatie

Aan de bestuursleden van de Stichting Openbaar Primair Onderwijs Zuid- Kennemerland

Aan de bestuursleden van de Stichting Openbaar Primair Onderwijs Zuid- Kennemerland Aan de bestuursleden van de Stichting Openbaar Primair Onderwijs Zuid- Kennemerland Onderwerp: Analyse begroting 2007 Algemeen Hierbij bied ik u de concept-begroting 2007 ter voorlopige vaststelling aan.

Nadere informatie

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT NOTA WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT Vastgesteld in de gemeenteraad 25 januari 2011 Nota weerstandsvermogen en risicomanagement Pagina 1 van 9 Weerstandsvermogen en risicomanagement 1. Inleiding.

Nadere informatie

Bijlage 4. WORDT WAS Verschillen. Financiële verordening Gemeente Ridderkerk 2014 Ridderkerk 2012. Financiële verordening

Bijlage 4. WORDT WAS Verschillen. Financiële verordening Gemeente Ridderkerk 2014 Ridderkerk 2012. Financiële verordening Hoofdstuk 1 inleidende bepalingen Artikel 1. Definities art. 1 Niet meer opgenomen: - afdeling - Administratieve organisatie - Financieel beheer Deze definities hebben betrekking op de GR-BAR en zijn daarom

Nadere informatie

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Jaarrekening 2013 Gemeente Bunnik Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Agenda Controle van de jaarrekening De voorschriften voor de jaarrekening Jaarrekeningcontrole 2013 Controle van de jaarrekening

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk

Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk *0010100120132873* KNDK/2013/2873 Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk Concept 19-10-2013 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Begrippen 3 3. Beleidsuitgangspunten en kaderstelling 5 4.

Nadere informatie

Nota. Reserves en voorzieningen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland

Nota. Reserves en voorzieningen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland Nota Reserves en voorzieningen Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland 2015 Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen... 3 1.2 Leeswijzer... 3 Hoofdstuk 2 Begripsbepalingen... 4 2.1 Algemeen... 4 2.2

Nadere informatie

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan.

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. Landelijk beleid en ontwikkelingen Gemeentelijke zorgplicht watertaken: Zorgen voor een doelmatige inzameling en een doelmatig

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2006

Nota Reserves en Voorzieningen 2006 Nota Reserves en Voorzieningen 2006 Gemeente Grave, 7 november 2006 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Onderscheid tussen reserves en voorzieningen volgens het BBV...4 2.1. Eigen of vreemd vermogen... 4

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen. Concept, oktober 2014

Nota reserves en voorzieningen. Concept, oktober 2014 Nota reserves en voorzieningen Concept, oktober 2014 Autorisatie OPSTELLERS: Dennis Ellenbroek FUNCTIONARIS Financieel specialist Versiegegevens VERSIE: DATUM: OMSCHRIJVING: 0.1 20 oktober Definitief concept

Nadere informatie

Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object

Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 21 augustus 2012 314119 Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object 1 Inleiding Eind 2011 is de rioolheffing opnieuw berekend

Nadere informatie

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog Notitie Financieel Kader 2016-2019 Schiermonnikoog Voorwoord Hierbij leggen wij de laatste Notitie Financieel Kader uit deze collegeperiode aan u voor. Het meerjarenbeeld blijft is positief in alle jaarschijven

Nadere informatie

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015.

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. Voorstel van het college aan de raad Agendapunt Portefeuillehouder: mw. A.A.C. Groot Kenmerk: 247735 /

Nadere informatie

Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Inhoudsopgave 1. INLEIDING 4 2. BEGRIPPENKADER 4 3. RESERVES 5 3.1 ALGEMENE RESERVES 5 3.2 BESTEMMINGSRESERVES

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering Kanttekeningen bij de Begroting 2015 Paragraaf 4 Financiering Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Financieringsbehoefte = Schuldgroei... 4 3 Oorzaak van Schuldgroei : Investeringen en Exploitatietekort... 5 4 Hoe

Nadere informatie

Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels. Gemeente Albrandswaard

Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels. Gemeente Albrandswaard Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels Gemeente Albrandswaard Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels Gemeente Albrandswaard Datum: 18 mei 2012 Afdeling: Bestuur, team ontwikkeling Afdelingshoofd:

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact J. van Kranenburg T 070-441 80 85 j.van.kranenburg@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070-441

Nadere informatie

FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC. Inleiding

FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC. Inleiding FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC Inleiding Om een solide financiële basis onder het Multifunctioneel Centrum (hierna: MFC) te realiseren is gezocht naar aanvullende partners. Inmiddels zijn de deelnemende

Nadere informatie

NOTA RESERVES VOORZIENINGEN

NOTA RESERVES VOORZIENINGEN NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 1. Inleiding Reserves maken een onderdeel uit van de vermogenspositie van een organisatie. Sinds de start van de Omgevingsdienst zijn een beperkt aantal reserves gevormd.

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STTSCOURNT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20619 17 juli 2015 Regeling van de Minister van innenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 9 juli 2015, nr. 2015-0000387198,

Nadere informatie

Raadsbesluit Raadsvergadering: 30 oktober 2014

Raadsbesluit Raadsvergadering: 30 oktober 2014 ONDERWERP Herijking en harmonisatie kwijtscheldingsbeleid gemeentelijke belastingen Heemstede 2015. SAMENVATTING Als een belastingplichtige niet in staat is een belastingaanslag te voldoen, kan hiervoor

Nadere informatie

Adviseren over vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen

Adviseren over vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen Aan de leden van de commissie Vergadering d.d. Casenummer Notitienummer Commissienotitie Middelen 14 maart 2013 AB13.00145 CN2013.009 Gemeente Bussum Adviseren over vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen

Nadere informatie

a a o~co zo1~ provincie HOLLAND ZUID Gedeputeerde Staten 11 DECEMBER 2014 Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Gemeente Molenwaard

a a o~co zo1~ provincie HOLLAND ZUID Gedeputeerde Staten 11 DECEMBER 2014 Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Gemeente Molenwaard 11 DECEMBER 2014 De raad van de gemeente MOLENWAARD Postbus 5 2970 AA BLESKENSGRAAF Gemeente Molenwaard N OW N Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact A. van den Berg

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00403913. Onderwerp: beleidsplannen onderhoud wegen, groen en gebouwen 2014

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00403913. Onderwerp: beleidsplannen onderhoud wegen, groen en gebouwen 2014 Onderwerp: beleidsplannen onderhoud wegen, groen en gebouwen 2014 Collegevoorstel Zaaknummer: 00403913 Feitelijke informatie Bijgaand treft u het raadsvoorstel aan tot vaststelling van de beleidsplannen

Nadere informatie

Onderwerp: Voorstel tot vaststelling van het afvalwaterbeleidsplan BMWE/NZV.

Onderwerp: Voorstel tot vaststelling van het afvalwaterbeleidsplan BMWE/NZV. Vergadering: 15 10 2013 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: P.E. Broeksma Behandelend ambtenaar R. Lamein, 0595 447749 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. R. Lamein) Gewijzigd Raadsvoorstel

Nadere informatie

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding Risicomanagement... 4 Doel risicomanagement Stappen risicomanagement Risicobeheersing Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Raadsvoorstel 11 december 2012 AB12.01147 RV2012.116

Raadsvoorstel 11 december 2012 AB12.01147 RV2012.116 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 11 december 2012 AB12.01147 RV2012.116 Gemeente Bussum Vaststellen 'Kwijtscheldingsregeling 2013' Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum

Nadere informatie

In de bijgevoegde analyse wordt weergegeven waardoor de verschillen ten opzichte van de meicirculaire zijn ontstaan.

In de bijgevoegde analyse wordt weergegeven waardoor de verschillen ten opzichte van de meicirculaire zijn ontstaan. Memo Aan: de Raad van de gemeente Oude IJsselstreek Cc: Van: College van burgemeester en wethouders Datum: 6 oktober 2015 Kenmerk: 15ini02499 Onderwerp: uitwerking septembercirculaire 2015 (Algemene uitkering

Nadere informatie

Beleidsnota reserves en voorzieningen

Beleidsnota reserves en voorzieningen Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Gemeente Cuijk Datum vaststelling: 14 december 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 1.1 Aanleiding herziening beleidsnota reserves en voorzieningen 2 1.2 Doel van

Nadere informatie

Provincie Zuid Holland. Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015

Provincie Zuid Holland. Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Provincie Zuid Holland Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Versie GS 26 mei 1 1. Inleiding en achtergrond Deze nota gaat in op het beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen van de provincie

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. Raadsvergadering. Onderwerp Belastingverordeningen 2016. Aan de raad, Onderwerp Belastingverordeningen 2016

RAADSVOORSTEL. Raadsvergadering. Onderwerp Belastingverordeningen 2016. Aan de raad, Onderwerp Belastingverordeningen 2016 RAADSVOORSTEL Raadsvergadering Nummer 17-12-2015 15-090 Onderwerp Belastingverordeningen 2016 Aan de raad, Onderwerp Belastingverordeningen 2016 Gevraagde beslissing De volgende verordeningen vast te stellen:

Nadere informatie

Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018. Gemeente Dinkelland

Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018. Gemeente Dinkelland Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018 Gemeente Dinkelland Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018 gemeente Dinkelland Raad 21 april 2015 pagina 1 1 Inhoud 1 Inleiding... 3 1.1 Doel van de nota...

Nadere informatie

SAMENWERKINGSVERBAND COLLECTIEF VERVOER ZEEUWSCH-VLAANDEREN

SAMENWERKINGSVERBAND COLLECTIEF VERVOER ZEEUWSCH-VLAANDEREN INHOUDSOPGAVE Beleidsbegroting 1. Programmaplan 1 1.1 Algemeen Bestuur 2 1.2 VTV-vervoer 4 1.3 Leerlingenvervoer 6 1.4 Vervoer WMO-gerechtigden 8 1.5 Het bedrag voor onvoorzien 10 2. Paragrafen 2.1 Weerstandsvermogen

Nadere informatie

NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN

NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN Opgesteld door: G.Z-H In opdracht van: Recreatieschap Rottemeren Postbus 341 3100 AH Schiedam Tel.: 010-2981010 Fax: 010-2981020 September 2014 1.

Nadere informatie

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren:

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren: Nota voor : vergadering Algemeen Bestuur Datum : 19 december 2012 Onderwerp : Uitgangspunten begroting 2014 en planning besluitvorming Agendapunt : 5 Kenmerk : AB/1224 Bijlage: Planning en controlcyclus

Nadere informatie

3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN 3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen heeft betrekking op het onderhoud en beheer van de gemeentelijke bezittingen. Het bespreekt het beleid en uitgaven aan de kapitaalgoederen

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen. Gemeente Landsmeer

Nota Reserves en Voorzieningen. Gemeente Landsmeer Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Landsmeer Pagina 1 Pagina 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 1. Inleiding 6 2. Ontwikkeling totale omvang reserves en voorzieningen 7 3. Wettelijk kader 8 3.1. Reserves...

Nadere informatie

provincie GELDERLAND Gemeente Oude IJsselstreek Ontvangen: 18/12/2014 14ink18939

provincie GELDERLAND Gemeente Oude IJsselstreek Ontvangen: 18/12/2014 14ink18939 Gemeente Oude IJsselstreek Ontvangen: 18/12/2014 provincie 14ink18939 De Raad van de gemeente Oude IJsselstreek Postbus 42 7080 AA GENDRINGEN Bezoekadres Huis der Provincie Markt 11 6811 CG Arnhem telefoonnummer

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Verordening financieel beleid en beheer 2015 gemeente Heemstede De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 juli 2015; gezien het advies van de commissie

Nadere informatie

Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Vraag Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter.

Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Vraag Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter. Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter. Overzicht alle risico s Zoals ook in de paragraaf weerstandsvermogen

Nadere informatie

Om een duidelijke afweging te kunnen maken is het gewenst om een aantal definities eerst te verduidelijken.

Om een duidelijke afweging te kunnen maken is het gewenst om een aantal definities eerst te verduidelijken. Aan: Van: Betreft: A.J. Flach B. Starink Heffingsgrondslagen rioolheffing Datum: 23-11-2012 Memo heffingsgrondslagen Inleiding In deze memo wordt ingegaan op de uitwerking van de mogelijke heffingsgrondslagen

Nadere informatie

B&W besluit Publicatie

B&W besluit Publicatie B&W besluit Publicatie Onderwerp Stelselwijziging leningen via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Bestuurlijk behandelvoorstel (2013/367273) CS/CC Collegebesluit 1. Kennis te nemen van het eindrapport

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 6.9

Aan de raad AGENDAPUNT 6.9 Aan de raad AGENDAPUNT 6.9 Treasurystatuut 2010 Voorstel: het Treasurystatuut 2010 vaststellen. Inleiding In februari 2009 hebben wij u geïnformeerd over de treasury bij onze gemeente. Aanleiding hiervoor

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordenveld Presidium van de raad van de gemeente Noordenveld Leden van de gemeenteraad

College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordenveld Presidium van de raad van de gemeente Noordenveld Leden van de gemeenteraad e-mail:,aroennoordenveld@home.nl College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordenveld Presidium van de raad van de gemeente Noordenveld Leden van de gemeenteraad 17 September 2010 Ondewerp:

Nadere informatie

Artikel 2 Programmabegroting 1. De raad stelt in ieder geval bij de aanvang van de nieuwe raadsperiode een programmaindeling

Artikel 2 Programmabegroting 1. De raad stelt in ieder geval bij de aanvang van de nieuwe raadsperiode een programmaindeling Nr. 2012/... De raad van de gemeente Leeuwarderadeel; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 februari 2012; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet; B E S L U I T : vast te stellen:

Nadere informatie

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Voorstelnr. : R 6837 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Stadskanaal, 1 juni 2011 Beslispunten 1. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2015

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

Gemeente Borger-Odoorn Afdeling BOWG Opgesteld door: M.J. Meijer Kadernota Vastgoedbeleid versie 1.0 8 augustus 2007

Gemeente Borger-Odoorn Afdeling BOWG Opgesteld door: M.J. Meijer Kadernota Vastgoedbeleid versie 1.0 8 augustus 2007 Kadernota Gemeente Borger-Odoorn Afdeling BOWG Opgesteld door: M.J. Meijer Kadernota Vastgoedbeleid versie 1.0 8 augustus 2007 INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Situatieschets... 3

Nadere informatie

Kadernota lokale heffingen Alkmaar. 1 Inleiding

Kadernota lokale heffingen Alkmaar. 1 Inleiding 3 Klik met de muiswijzer op het nummer voor meer informatie Kadernota lokale heffingen Alkmaar 1 Inleiding De gemeenteraad heeft in de vergadering van 3 november 2003 de Financiële verordening gemeente

Nadere informatie

JAARREKENING 2014 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK RAALTE

JAARREKENING 2014 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK RAALTE JAARREKENING 2014 STICHTING OPENBARE BIBLIOTHEEK RAALTE Balans per 31 december (na resultaatbestemming) ACTIVA 2014 2013 1. Vaste activa 1.1 terreinen 13.317 13.317 1.2 inventaris 153.507 157.886 1.3 automatisering

Nadere informatie

Raad V200700980 versie 4 december 2007. Onderwerp: Vaststellen verordening onroerende-zaakbelastingen 2008

Raad V200700980 versie 4 december 2007. Onderwerp: Vaststellen verordening onroerende-zaakbelastingen 2008 Raadsvoorstel Inleiding:Voor het jaar 2008 dienen de tarieven voor heffing van de onroerende-zaakbelastingen (ozb) te worden vastgesteld vóór de aanvang van het belastingjaar. De ozb wordt geheven op basis

Nadere informatie

Naam Financiële verordening Gemeenschappelijke Regeling Bijsterhuizen (2006)

Naam Financiële verordening Gemeenschappelijke Regeling Bijsterhuizen (2006) Gemeenteblad Nijmegen Jaartal / nummer 2006 / 85 Naam Financiële verordening Gemeenschappelijke Regeling Bijsterhuizen (2006) Publicatiedatum 25 oktober 2006 Opmerkingen - Vaststelling van de verordening

Nadere informatie

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122 Gemeente Bussum Vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen 2012 Brinklaan 35 Postbus 6000

Nadere informatie

Op bladzijde 2 wordt gesproken over extra tariefsverhogingen. Kunnen we een overzicht hiervan krijgen?

Op bladzijde 2 wordt gesproken over extra tariefsverhogingen. Kunnen we een overzicht hiervan krijgen? Nr. Ingediend door: Agendapunt (nr + titel) Vraag Antwoord 1. PvdA 6. Kadernota begroting 2017 Op bladzijde 2 wordt gesproken over extra tariefsverhogingen. Kunnen we een overzicht hiervan krijgen? Met

Nadere informatie