Het tekort van het teveel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het tekort van het teveel"

Transcriptie

1 Het tekort van het teveel over de rijksverantwoordelijkheid voor cultureel erfgoed Advies Erfgoedselectiebeleid deel I en deel II september 2005

2 R.J. Schimmelpennincklaan 3 postbus AE Den Haag telefoon +31(0) fax +31(0) De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap mevrouw mr. M.C. van der Laan Postbus BJ Den Haag datum: 26 september 2005 ons kenmerk: rc /5 uw brief van: 6 december 2004 uw kenmerk: DCE/04/55460 onderwerp: advies erfgoedselectiebeleid: 'Het tekort van het teveel, over de rijksverantwoordelijkheid voor cultureel erfgoed' Geachte mevrouw van der Laan, Bijgaand treft u aan het volledige advies 'Het tekort van het teveel, over de rijksverantwoordelijkheid voor cultureel erfgoed'. Om dit advies heeft u in december 2004 gevraagd. In april 2005 bood de Raad voor Cultuur u het eerste deel aan, dat inging op de vragen wat cultureel erfgoed is, hoe processen van waardetoekenning verlopen en welke motieven bij erfgoedselectie spelen. Ook werd in deel I uitvoerig aandacht besteed aan de verantwoordelijkheden van de rijksoverheid voor onder meer het waarderingsproces. Door de nu voorliggende nader uitgewerkte adviezen over het selectiebeleid in de sectoren Archieven en Monumenten & Archeologie is het advies voltooid. In deze sectoren is de afgelopen jaren gebleken dat het beleid is gestoeld op verouderde regelgeving en taakverdeling. Met ad-hoemaatregelen is het hoofd geboden aan nijpende uitvoeringsproblemen, waardoor een situatie is ontstaan waarin regelgeving en uitvoeringspraktijk te vaak op gespannen voet staan. Om dat te doorbreken geeft het nu voorliggende advies richting voor fundamentele beleidskeuzes. Het advies over het museaal beleidskader, dat de Raad u onder de titel 'Een vitaal museumbestel' gelijktijdig aanbiedt, is ten dele te beschouwen als de uitwerking van 'Het tekort van het teveel' voor de museumsector.

3 pagma 2 rc /2 Sectorale semantiek De verschillende sectorale uitwerkingen van dit advies lopen gedeeltelijk uiteen qua aard en richting van de aanbevelingen. De Raad hecht er aan de fundamentele verschillen tussen de sectoren en het aanbevolen sectorale beleid expliciet te benoemen en te duiden. De verschillen tussen de benamingen van de sectoren zijn in dit verband veelzeggend. In de museumsector draait het primair om de musea oftewel de instellingen. In de archiefsector gaat het om archieven, waaronder zowel de instellingen als de objecten van erfgoed verstaan kunnen worden. In de sector monumenten staan de monumenten als objecten van erfgoed centraal. Museumbeleid is dus vooral instellingenbeleid. Dat verklaart waarom de sectorale uitwerking van het vraagstuk van de waardering en selectie van roerend erfgoed is opgenomen in het advies over het museumbestel. Ook verklaart het waarom de rijksoverheid veel minder bemoeienis heeft en moet hebben met de waardering en selectie van roerend erfgoed: dat is immers grotendeels collectiebeleid en behoort tot de verantwoordelijkheid van de musea zelf. Archiefbeleid behelst zowel instellineen- als collectiebeleid. Het sectorale adviesdeel over archiefselectie behandelt met name het collectiebeleid en gaat in op de mogelijke oplossingen voor geconstateerde onevenwichtigheden op dat vlak. De verantwoordelijkheid van de (rijks)overheid voor de 'archiefcollectie Nederland' is wezenlijk anders dan die voor de 'museumcollectie Nederland' omdat de overheid direct verantwoordelijkheid draagt voor een belangrijk deel van de Nederlandse archieven, namelijk voor die archieven die zij zelf vormt en beheert. De overheid is dan ook, anders dan in de museumsector, rechtstreeks betrokken bij en verantwoordelijk voor (een deel van) het collectiebeleid in de archiefsector. De oplossing voor vraagstukken rondom de waardering en selectie van archieven ligt echter voor een deel ook in de inrichting van het bestel besloten. De Raad heeft het voornemen later dit jaar in een advies over het archiefbestel die kant van de zaak verder uit te werken. Monumentenbeleid is op een andere manier hybride. Enerzijds is het collectiebeleid, waarvoor de verantwoordelijkheid ligt bij de onderscheiden overheden en private spelers. Anderzijds is het een vorm van archiefbeleid voor zover monumenten fungeren als (toekomstige) kennisbron, wat met name voor archeologische monumenten geldt. Eigenaren beheerders van monumenten zijn allemaal afzonderlijk verantwoordelijk voor hun eigen object; de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en de instandhouding van het totale monumentenbestand is een overheidsverantwoordelijkheid. De generieke verantwoordelijkheid van de (rijks)overheid voor waardering en selectie gaat in deze sector dan ook het verst. Erfgoedbrede lijnen Ondanks de goed te verklaren verschillen in benadering tussen de sectoren, komt uit de sectorale adviezen een aantal gemeenschappelijke lijnen tevoorschijn:

4 pagine rc De grote nadelen van het begrip nationale betekenis als basis voor de afbakening van de rijksverantwoordelijkheid voor erfgoed; de Raad verlegt de nadruk naar het begrip representativiteit. 2. De vaststelling dat het rijk complementair verantwoordelijk is voor het cultureel erfgoed; de primaire verantwoordelijkheid ligt bij de eigenaren. 3. De noodzaak van brede historisch-maatschappelijke kaders waarbinnen waarderingsbeslissingen kunnen worden afgewogen. 4. De noodzaak van een transparante procesinrichting en zorgvuldige verantwoordingsprocedures. Nationale betekenis ofrepresentativiteit? In deel I van dit advies sprak de Raad zich al duidelijk uit over de onwenselijkheid en onmogelijkheid om de rijksverantwoordelijkheid voor cultureel erfgoed te koppelen aan de nationale betekenis van objecten van erfgoed. Er zijn vele antwoorden te geven op de vraag wat we willen bewaren, waarom en vooral waartoe. In het eerste deel van het advies is toegelicht hoe een object erfgoedwaarde krijgt op basis van een complex proces van historische, maatschappelijke, culturele en artistieke factoren. Waardering van erfgoed is een continu en dynamisch proces waarin een tijd-, groeps- en plaatsgebonden gemeenschappelijke betekenis wordt toegekend aan een bepaald object. De Raad heeft bovendien in het eerste deel van het advies aangegeven het gebruik van het begrip 'nationaal' in dit verband riskant te vinden. Het kan aanleiding geven tot misverstanden en roept bedenkelijke associaties op. Onder invloed van de grote migratiestromen worden samenlevingen in toenemende mate heterogeen en dynamisch en verandert het paradigma van 'vaderland', 'thuis' en 'eigen geschiedenis' voortdurend en ingrijpend. Ook grote supranationale verbanden zoals de Europese Unie leiden tot devaluatie van het begrip 'nationaal' als prominent ijkpunt van identiteit. Andere vormen van gedeelde identiteiten zijn juist belangrijker geworden, of het nu gaat om voorkeuren voor leefstijlen of verbondenheid met een woonplaats. Het begrip representativiteit (van een verzameling van erfgoed), een tweede kernbegrip in uw adviesaanvraag, acht de Raad een effectiever hanteerbaar beoordelingscriterium. Hoe dit begrip samenhangt met de rijksverantwoordelijkheid is heel verschillend. Die verschillen vloeien voort uit de hierboven beschreven wezenskenmerken van de onderscheiden sectoren. Een representatieve weergave van het gedeelde verleden is in de museumsector het meest gediend met een pluriform museumbestel Een representatief bestand van bewarenswaardige archieven is enerzijds te bewerkstelligen door een evenwichtig waarderings- en selectiebeleid; anderzijds door herschikking van verantwoordelijkheden in het archiefbestel. Een representatief bestand aan monumenten vergt eigentijdse, contextuele waarderingskaders aan de hand waarvan een fundamentele herijking van het huidige monumentenbestand moet worden uitgevoerd.

5 pagina4 re i2 Complementaire rijksverantwoordelijkheid De generieke beleidsverantwoordelijkheid van het rijk, complementair aan de primaire verantwoordelijkheid van de eigenaren, is gelegen in de zorg voor de infrastructuur, voor overzicht, voor kaders en voor financiële en beheersmatige vangnetten voor wat bedreigd of verwaarloosd wordt. Nadrukkelijk hoeft de rijksoverheid geen verantwoordelijkheid te dragen voor alles wat van representatieve waarde wordt geacht. De Raad onderschrijft uw observatie dat van een samenleving die in toenemende mate hecht aan erfgoed en waarin het algemene welvaartspeil in de laatste decennia flink is toegenomen, verwacht mag worden dat zij mede verantwoordelijkheid draagt voor haar eigen erfgoed. Hij maakt zich echter weinig illusies als het gaat om de ontwikkeling van de beheerlasten die voor rekening van het rijk komen: die zullen, ook al nemen particuliere eigenaren hun volle verantwoordelijkheid, alleen maar groeien. De invulling van de complementaire verantwoordelijkheid van het rijk verschilt per sector. In de archiefsector is de invulling van de complementaire verantwoordelijkheid voor particuliere archieven onderontwikkeld. De Raad doet suggesties hoe daarin beter te voorzien. Wat betreft de overheidsarchieven doet de Raad de aanbeveling om de rijksverantwoordelijkheid nadrukkelijk te beperken tot de bewarenswaardige archieven en het beheer van vernietigbaar archief geheel te beleggen bij de voor dat archief verantwoordelijke bestuurder. De wettelijke kaders en subsidieregelingen in de museumsector en de sector Monumenten & Archeologie kunnen hier gelden als voorbeeld. In de museumsector is de complementaire rol van het rijk al meer ontwikkeld en in beleidsinstrumenten vertaald. Het rijk vat zijn rol in dezen met name op als aanvullend en faciliterend, gericht op het geïnformeerd en verantwoord doen omgaan met hetgeen de gemeenschap van waarde vindt en wil bewaren voor de toekomst. Het is gewenst noch realistisch te streven naar directe rijksverantwoordelijkheid voor alle collecties van nationale betekenis of voor de musea van nationale statuur. Musea en hun collecties zijn bestuurlijk het best op hun plek daar waar zij maatschappelijk zijn ingebed. Het rijk is er dan vooral voor die musea die regionale of lokale gemeenschappen zich niet hebben toegeëigend. Voor de sector als geheel dient het rijk te bevorderen dat musea een stevige band hebben en houden met de samenleving. Daartoe dient de rijksoverheid excellente en vernieuwende uitvoering van cultuuroverdracht en kennisdeling en van beleidsprioriteiten actief te ondersteunen. Bij monumentenzorg bepleit de Raad een afgewogen monumentenbestand waarvoor de verschillende overheden een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben met betrekking tot instandhouding door eigenaren. Binnen dat bestand zal een categorie rijksmonumenten aangewezen moeten worden waarvoor het rijk een specifieke instandhoudingverantwoordelijkheid heeft Net als bij musea geldt hier dat de verantwoordelijkheid moet liggen op het niveau waarop het monument primair

6 pagina 5 raad VOOf CUltUUr re /2 betekenis heeft. Dat zal naar verwachting leiden tot een verkleining van het rijksmonumentenbestand ten opzichte van de gemeentelijke en provinciale bestanden. Afwegingen binnen brede historisch-maatschappelijke kaders Overzicht van en inzicht in (beeld)bepalende historisch-maatschappelijke ontwikkelingen is een belangrijke randvoorwaarde voor een goed waarderings- en selectiebeleid in alle sectoren. Feitelijk: wordt in de verschillende sectoren al met dergelijke waardestellende kaders gewerkt, al zijn ze niet overal even expliciet en transparant en is er te weinig intersectorale uitwisseling op dit punt. De Raad verwacht, zeker voor het erfgoed van de 20 eeuw, dat een historischmaatschappelijke analyse kansen biedt voor de ontwikkeling van een meer samenhangend, erfgoedbreed selectiebeleid. H iermee wordt in de archiefwereld al voorzichtig geëxperimenteerd. Daarom pleit hij voor een Erfgoedbalans, naar analogie van de reeds bestaande Archeologiebalans: een globaal overzicht van die archieven, bestanden, collecties, gebouwen en landschappen die, afgaand op de historisch-maatschappelijke analyse, als (potentieel) waardevol kunnen worden aangemerkt, eventueel met aandacht voor de conditie waarin de objecten in kwestie verkeren. De Erfgoedbalans zou inzicht moeten geven in aard, omvang en conditie van het totale bestand aan (potentieel) erfgoedmateriaal in ons land en daarmee als kompas kunnen fungeren bij de vormgeving en uitvoering van een dynamisch waarderingsbeleid. Transparantie en zorgvuldigheid Aan de waardering en selectie van erfgoed liggen zwaarwegende keuzes ten grondslag die niet zelden onomkeerbare gevolgen hebben. Bovendien wordt hetgeen men als erfgoed ervaart en erkent, ook collectief bezit. Beide aspecten brengen de noodzaak naar voren van een transparant proces van waardering en selectie en van een procesinrichting die de zorgvuldigheid van afwegingen en besluitvorming borgt. In aansluiting op het gestelde in het eerste deel van het advies, klinkt in alle sectorale adviezen een pleidooi voor periodieke herijking van het erfgoedbestand. Uiteraard is ook (en vooral) op die herijkingen de eis van transparantie en adequate verantwoording van toepassing. Waardering en selectie van erfgoed in niet-erfgoedsectoren Uiteraard beperkt het thema erfgoedselectie zich niet tot de klassieke erfgoedsectoren maar speelt het bij vrijwel alle andere sectoren. De praktijk van selectie, behoud en beheer bevindt zich hier echter vaak nog in een eerdere fase, het gaat om zaken van recenter datum en er is sprake van andere en nieuwe informatiedragers die een eigen problematiek met zich meebrengen. Ten aanzien van deze sectoren heeft de Raad zich de vraag gesteld: spelen er problemen die binnen de gegeven infrastructuur van instellingen en regelingen niet zijn op te lossen en waarbij een direct en andersoortie ingrijpen is vereist van de kant van de rijksoverheid? In de Bibliotheeks, Film- en Mediasector gaat het niet zozeer om

7 raad Voor cultuur pagina o re /2 selectie maar is vooral conservering het dringende aandachtspunt, hoewel daaraan natuurlijk altijd waarderingsbeslissingen ten grondslag liggen. Het advies 'Deltaplan voor het filmbehoud', dat u op 1 augustus is toegezonden gaat uitgebreid in op de conserveringsproblematiek in de audiovisuele sector. In de podiumkunsten verrichtte de Raad dit voorjaar gericht onderzoek door het uitzetten van een enquête bij dans-, theater- en muziektheaterproducenten. De uitkomsten daarvan maken duidelijk dat er behoefte is aan begeleiding bij de conservering en archivering van archiefmateriaal. De Raad concludeert dat de erfgoedinstellingen voor de podiumkunsten het onderwerp hoger op de agenda van producenten moeten zien te krijgen. Voor de muzieksector heeft hij in zijn recente Advies ondersteunende instellingen geadviseerd het erfgoed nader te inventariseren. De erfgoedinstellingen dienen voorts, ook in nauwe samenwerking, een voortrekkersrol te vervullen bij beleidsontwikkeling op het gebied van erfgoed in deze sectoren. De aanbeveling van de Raad om in het archiefbeleid meer aandacht te besteden aan de waarde van particuliere archieven voor de representativiteit van het totale bestand van bewarenswaardige archieven biedt perspectief voor de erfgoedbeheerders in andere sectoren. Ook kan het concept van de Erfgoedbalans behulpzaam zijn bij het bepalen van de erfgoedwaarde van collecties en archieven in andere sectoren en bij het verkrijgen van adequate middelen en/of zorg voor allerhande objecten met erfgoedwaarde. Tot slot Vanuit de in deel I van het advies beargumenteerde algemene noties over de selectie van cultureel erfgoed, heeft de Raad de lijnen in deel II doorgetrokken naar de verschillende sectoren. In deze brief is het onderlinge verband weer geëxpliciteerd en is aangegeven waar naar elkaar toegewerkt zou moeten worden teneinde het beleid te optimaliseren. De Raad hoopt dat dit advies ten behoeve van verdere beleidsontwikkeling aanleiding geeft tot een breed debat, binnen en tussen de verschillende sectoren. Vanzelfsprekend levert de Raad hieraan graag een bijdrage. Hoogachtend, mr. W Sorgdrager C.H. Weeda Voorzitter Algemeen secretaris

8 Het tekort van het teveel over de rijksverantwoordelijkheid voor cultureel erfgoed Advies Erfgoedselectiebeleid deel I en deel II september 2005

9 Inhoud 1. Advies Erfgoedselectiebeleid deel I 2. Advies Erfgoedselectiebeleid deel II 15 Archieven 16 Monumenten & Archeologie 34 Bijlagen Adviesaanvraag Reactie Staatssecretaris op deel I Zie ook 'Een vitaal museumbestel, advies over museale strategie' dat de Raad voor Cultuur samen met dit advies heeft uitgebracht

10 pagina1 Het tekort van het teveel over de rijksverantwoordelijkheid voor cultureel erfgoed deel I

11 pagina2 1. Introductie Geschiedenis In 1872 stelde de Tweede Kamer vast dat kunst een 'volksbelang' was en om die reden een regeringszaak behoorde te zijn. Het jaar daarop verscheen het geruchtmakende artikel 'Holland op zijn smalst' van Victor de Stuers. Daarin hekelde hij de onverschilligheid van de regering ten opzichte van archieven, kunstvoorwerpen en monumenten als representanten van 's lands geschiedenis en kunst. Verwijzend naar de misstanden die hij zag, drong hij erop aan dat de rijksoverheid op deze gebieden meer verantwoordelijkheid zou nemen. Mede door De Stuers' publicaties kwam in 1874 een college van rijksadviseurs voor de Monumenten van Geschiedenis en Kunst tot stand, dat zich toelegde op de beginnende monumentenzorg, de zorg voor de (weinige) museale collecties en het onderhoud en de stichting van rijksgebouwen. In 1875 werd bij het departement van Binnenlandse Zaken een afdeling Kunsten en Wetenschappen opgericht waarvan De Stuers aan het hoofd kwam te staan. Daar gaf hij vervolgens uitvoering aan de beleidslijnen die hij in zijn eigen artikelen had uitgezet. Nog steeds is het Nederlandse erfgoedbeleid, tot uitdrukking komend in een complex van praktijken, instellingen en wet- en regelgeving, schatplichtig aan De Stuers. Wettelijke kaders Tegenwoordig zijn de selectie en bescherming van monumenten en archieven in algemene zin geregeld in de Monumentenwet 1988, respectievelijk de Archiefwet In de museumsector wordt niet gewerkt op basis van een specifieke wet. De Wet tot Behoud van Cultuurbezit is ontworpen als aanvulling op het beleid van overheden en (particuliere) musea en ingesteld om te helpen voorkomen dat roerende goederen van bijzondere culturele en wetenschappelijke waarde in particulier bezit zomaar uit Nederland verdwijnen. In de bibliotheeksector, de filmsector en de sector podiumkunsten zijn evenmin specifieke wetten van toepassmg maar zijn selectie, beheer en behoud. al dan niet vanzelfsprekend en al dan niet bevredigend, onderdeel van het instellings- en sectorale beleid. Beleidslijnen De verantwoordelijke bewindslieden concentreerden zich de afgelopen decennia vooral op de selectie- en beheersproblematiek binnen de afzonderlijke erfgoedsectoren. Daaruit kwamen de nodige grote projecten voort. Het Deltaplan voor het Cultuurbehoud van minister d'ancona richtte zich op de infrastructuur van museale depots en conservering, PIVOT op de selectie van archiefbestanden van de rijksoverheid en Metamorfoze op de selectie van te conserveren bibliotheekbezit. Het recent afgeronde Monumenten Inventarisatie- en Selectie Project leidde tot een selectie van jongere bouwkunst en een groot aantal nieuwe rijksmonumenten. Met Belvedère werd een alternatieve, ontwikkelingsgerichte beleidsstrategie geïntroduceerd die zorgde voor een betere aansluiting op het ruimtelijke beleid. De

12 pagina 3 invoering van het Verdrag van Valletta zal de aandacht voor de aanwezige archeologische waarden vergroten; ruimtelijke ingrepen kunnen daarmee niet langer worden uitgevoerd zonder rekening te houden met het bodemarchief. Met de beleidsbrief 'Vermogen om te laten zien' van staatssecretaris Van der Ploeg werd vooral de nadruk gelegd op de zichtbaarheid van collecties. Poging tot integrale beleidsontwikkeling In 2000 werd onder leiding van staatssecretaris Van der Ploeg een poging gewaagd een meer integrale beleidsvisie op de selectie van cultureel erfgoed te ontwikkelen. Dat leidde tot de interne departementale discussienotitie 'Erfgoed in overvloed'. In vervolg daarop trachtte de Raad te komen tot een gemeenschappelijk concept dat tegenstrijdigheden in het selectiebeleid van de verschillende erfgoedsectoren zou reduceren en voor een meer gerichte omgang met de selectieproblematiek en een grotere samenhang in het selectiebeleid zou zorgen. Dit streven bleek onhaalbaar vanwege het te hoge abstractieniveau en onwenselijk vanwege de pluriformiteit die de verschillende sectoren binnen de cultuur kenmerkt. Signalen van de Raad In zijn jaarverslag 2003 meldde de Raad gelukkig te zijn met de prominente plaats die in 'Meer dan de som' is toegekend aan de problematiek van selectie en beheer van cultureel erfgoed. Zowel vanuit zijn beleidsadviserende rol als in zijn rol ten aanzien van de uitvoering van het selectiebeleid signaleerde hij dat de beleidskaders waarmee gewerkt wordt aan heroverweging en herziening toe zijn. Hij pleitte voor kritische reflectie op de doelstellingen van erfgoedselectie en op de effectiviteit en geschiktheid van de instrumenten en procedures. Hoewel de huidige beschermingsregimes van respectievelijk de Archiefwet, de Monumentenwet en de Wet tot Behoud van Cultuurbezit heel verschillend zijn, vond hij het des te opvallender dat in de uitvoering van die drie wetten dezelfde tendensen aan het licht komen: de onontkoombaarheid en complexiteit van het onderhoudsprobleem, het volumeprobleem van het gestaag uitdijende beschermde erfgoed, waarbij soms de vraag rijst of alles wat beschermd wordt dat ook werkelijk verdient of nodig heeft, de ongemakkelijke omgang met erfgoed van recenter datum, problemen ten aanzien van de taakverdeling en -opvatting van betrokken partijen, en de complexiteit en de doorlooptijd van de wettelijke procedures. 2. Probleemstelling De nu voorliggende adviesaanvraag is gebaseerd op de gedachte dat veronachtzaming van historische wortels maatschappelijke desintegratie zou kunnen veroorzaken. De staatssecretaris stelt dat behoud van cultureel erfgoed nodig is om "het verhaal van de Nederlandse geschiedenis" te kunnen blijven vertellen. Vervolgens wordt geconstateerd dat er steeds meer en andersoortig erfgoed bij komt

13 pagina4 en dat de beheersbaarheid van het in omvang en diversiteit steeds groeiende erfgoedbestand problematisch wordt. Daarom is bezinning nodig: op de rol van de rijksoverheid, op de criteria voor selectie van erfgoed en op het vraagstuk van duurzaam behoud. De adviesaanvraag suggereert dat allereerst moet worden gedefinieerd welk erfgoed van nationale betekenis is. Op basis daarvan zou kunnen worden vastgesteld hoe het beleid moet worden herzien en ontwikkeld. De Raad heeft de adviesaanvraag vertaald in een eigen probleemstelling. Nadrukkelijk ligt zijn vertrekpunt niet bij het antwoord dat de staatssecretaris op voorhand al geeft op de vraag wat de legitimatie is van het behoud van cultureel erfgoed, namelijk het voorkomen van maatschappelijke desintegratie. Voor de Raad is het vertrekpunt de vraag welke plaats cultureel erfgoed inneemt in de samenleving en op welke principes de zorg voor het culturele erfgoed moet berusten. Het gaat dan om waardetoekenning in de maatschappelijke context en de gronden waarop de toedeling van verantwoordelijkheden gebaseerd moet zijn. Daarbij komt de vraag aan de orde wat erfgoed van nationale betekenis is. Deze vraag kan echter niet in algemene zin beantwoord worden: op het gebied van monumenten bijvoorbeeld, heeft de Raad een wettelijke taak zich uit te spreken over het nationaal belang en moet hij daar gevolgen aan verbinden. Voor archieven van nationale betekenis daarentegen draagt het rijk niet persé een verantwoordelijkheid. In het tweede deel van het advies over erfgoedselectiebeleid zal daar, in meer uitgewerkte vorm, op worden ingegaan in de context van de verschillende sectoren. 3. Cultureel erfgoed Begripsbepaling Hoewel er veel definities in omloop zijn, is cultureel erfgoed een containerbegrip dat niet sluitend is te objectiveren. In de meest basale vorm is cultureel erfgoed dat wat wordt bewaard en daarmee onderdeel wordt van ons individuele en/of collectieve geheugen. Echter, net zo min als 'het' geheugen bestaat, kan er sprake zijn van 'de' geschiedenis en dus van 'het' erfgoed. Bovendien worden objecten niet op eigen kracht cultureel erfgoed, maar doordat iemand er voor latere generaties een betekenis aan geeft die de oorspronkelijke functie en tijd overstijgt. Hoewel ook individuen generatieoverstijgende betekenissen kunnen toekennen, gaat het bij cultureel erfgoed doorgaans om grotere verbanden: families, verenigingen, etnische groepen, steden en landen. Premisse Ten aanzien van de vraag wat moet worden bewaard en waarop het selectieproces en -beleid gebaseerd moeten zijn, is een belangrijke premisse dat waardering en selectie tijd- en contextgebonden handelingen zijn. Er is sprake van twee benaderingen die in elkaars verlengde liggen. De objectgerichte benadering vertrekt vanuit objecten - documenten, roerende of onroerende goederen - die onmiskenbaar van waarde zijn

14 pagina s omdat zij een authentieke bron zijn, uniek zijn en/of in hun soort een hoge kwaliteit vertegenwoordigen. Deze waardetoekenning is bij uitstek het domein van deskundigen. De contextuele benadering is gebaseerd op het gegeven dat betekenissen en verhalen, of de kwaliteit van het object, tijd- en plaatsgebonden zijn. Niet de authentieke bronwaarde, maar de verhalen bij objecten staan centraal en maken uit wat tot het culturele erfgoed gerekend wordt. Dit is het domein van de betekenis die groepen in de samenleving aan objecten toekennen. Niet alle waarde is blijvend Het voorgaande legt de spanning bloot tussen continuïteit en actualiteit. Selectie vergt maatschappelijke consensus over het generatieoverstijgende belang van (het bewaren van) de erfenissen die ons zijn nagelaten. Daarbij is het van belang om actuele betekenisgeving de ruimte te geven en tegelijkertijd de in het verleden toegekende betekenissen te respecteren. Het resultaat is een erfgoedbestand met een gedeelte waarvan de blijvende waarde onbetwist is, en een gedeelte waarvan de waarde op de langere termijn herzien zou kunnen worden. Het proces van waardetoekenning Een keten van interventies heeft invloed op de levensloop, levensduur en de betekenis van erfgoed: productie, selectie en acquisitie, conservering, intellectueel beheer, beschikbaarstelling en ontzameling of vernietiging. Bij selectie gaat het in de kern om het begrip 'waardering', om het belang, de waarde en kwaliteit die aan iets worden toegekend. Het accent in de selectie is daarbij steeds meer verschoven naar de waardering van objecten in hun context. Het bepalen van de relatieve waarde van objecten in hun cultuur van herkomst en hun cultuur van bestemming behoort, zoals eerder gesteld, in de eerste plaats een waardering te zijn door deskundigen op basis van vakinhoudelijke criteria. De processen van waardetoekenning zijn zodanig dat daarbij vanzelfsprekend maatschappelijke aspecten worden meegewogen. Wie maatschappelijke verantwoordelijkheid draagt moet zich ten opzichte van de maatschappij verantwoorden. Dat geldt zowel voor de overheid als voor de door haar aangestelde deskundigen. Zij bepalen immers mede welke bronnen er zijn, welke verhalen de burger in de toekomst over zijn eigen verleden en groep te horen krijgt, en welke hij (door) kan vertellen. Waardetoekenning in de onderscheiden sectoren In de archiefwereld letten de deskundigen niet louter op cultuurhistorische waarden, maar houden hun selectiebeslissingen mede verband met de bedrijfsvoering van de archiefvormende overheidsinstellingen, de belangen van de recht- en bewijszoekende burger en het functioneren van de democratische rechtsstaat. De regeling voor selectie van overheidsarchieven, die participatie van ahe betrokken partijen en een transparante verslaglegging van het waarderingsproces voorschrijft, is een voorbeeld van hoe professionele verantwoording vorm kan krijgen.

15 raacl VOOT Cultüür pagina 6 In de museumwereld en bij selectie in het kader van de Wet voor Behoud van Cultuurbezit gaan de deskundigen in principe uit van collectieprofielen en begrippen als ijkwaarde (type-exemplaren in specifieke collecties), symboolwaarde (voorwerpen met een belangrijke historische betekenis) en schakelwaarde (voorwerpen die belangrijke ontwikkelingsmomenten documenteren). In de museumsector is de selectie van cultureel erfgoed daarnaast sterk gerelateerd aan het profiel van het museum en de uitvoering van de overige museumtaken zoals presentatie, educatie en onderzoek. Gaat het om monumenten, dan is de Monumentenwet leidend die bepaalt dat de status van rijksmonument is voorbehouden aan door mensen vervaardigde, onroerende objecten die ouder zijn dan vijftig jaar en die van algemeen belang zijn wegens hun schoonheid, hun betekenis voor de wetenschap of hun cultuurhistorische waarde. In andere dan de specifieke erfgoedsectoren bestaat een deel van het cultureel erfgoed veelal uit archieven en museale collecties, voor de selectie waarvan aansluiting wordt gezocht bij de in de archief- en museumsector gebruikelijke selectiecriteria. Voor deze sectoren geldt veelal dat de processen van waardetoekenning niet eenvormig, niet formeel en niet transparant zijn ingericht. Bezinning op waardering is bezinning op de canon Bij het beschouwen van processen van waardetoekenning komt tegenwoordig vrijwel altijd de canon ter sprake. In zijn recent uitgebrachte advies over het belang van het culturele lezen en leesbevordering lichtte de Raad onder meer het belang toe van een canon van culturele kennis: een modern, zich ontwikkelend begrippenkader van chronologische literaire, culturele en historische kennis dat kan fungeren als collectief geheugen. Aangegeven werd dat hernieuwde aandacht voor een dergelijke canon ook van belang is vanuit het oogpunt van cultuurparticipatie. Hetzelfde gaat op voor het culturele erfgoed. De opvattingen in dit advies en het uitgewerkte deel dat erop volgt, zullen ongetwijfeld ook weer aanleiding zijn voor bezinning op de canon, onder meer afhankelijk van de mate waarin 'geobjectiveerde' kwaliteitscriteria in de verschillende sectoren constructief worden geacht. Motieven voor erfgoedselectiebeleid De eerder genoemde departementale discussienota 'Erfgoed in overvloed' benoemde drie motieven voor het bewaren van cultureel erfgoed. Cultureel erfgoed geeft mede vorm en inhoud aan sociale identiteit. Het levert daarnaast, bijvoorbeeld als het gaat om de bewijswaarde van archieven of de cultuurtoeristische attractiewaarde van musea en monumenten, maatschappelijk gewin op. En cultureel erfgoed vertegenwoordigt en genereert geestelijke rijkdom. De eerste twee motieven kunnen worden gekwalificeerd als 'instrumenteel', de laatste als 'intrinsiek'. Al zijn de accenten in de loop van de tijd verschillend gelegd, deze motieven spelen altijd een rol bij de vraag waarom er wordt bewaard en waarom de overheid daarvoor (mede) verantwoordelijk is, moet of wil zijn.

16 pagina7 De adviesaanvraag legt een zwaar accent op het motief van de sociale identiteit: "Een samenleving die haar historische wortels veronachtzaamt, loopt het risico van desintegratie," luidt de eerste zin van de adviesaanvraag. Het gewicht dat aan een dergelijke keuze wordt toegekend zal vervolgens niet alleen invloed hebben op de mate waarin het rijk verantwoordelijk wordt geacht voor de erfgoedzorg, maar ook de hoeveelheid middelen bepalen die aan behoud van cultureel erfgoed wordt besteed. En daarmee dus op de wijze waarop met het selectievraagstuk wordt omgegaan. In deze instrumentele opvatting wordt cultureel erfgoed een politiekideologisch instrument aan de hand waarvan aan onze en toekomstige generaties 'het verhaal van de Nederlandse geschiedenis' verteld kan worden. Hoewel de behoefte aan een gemeenschappelijke sociale identiteit in deze tijden van maatschappelijke onrust begrijpelijk is, vindt de Raad de wijze waarop dit motief hier wordt ingezet ondeugdelijk. Sociale en culturele identiteit zijn een uitvloeisel van een gemeenschappelijke beleving van cultureel erfgoed, maar het mag geen cultuurpolitieke opdracht zijn die eraan wordt opgelegd. Ten aanzien van de begrippen 'nationale betekenis' en 'representativiteit' stelt de Raad dat dit geen a- priorigegevenheden zijn, maar de uitkomsten van zorgvuldig gekozen processen en toebedeelde verantwoordelijkheden. Er is meer dan één verhaal te vertellen over de geschiedenis van Nederland: die pluriformiteit en diversiteit moeten gewaarborgd worden. Mede om die reden is de Raad ook nooit een voorstander geweest van 'het' museum voor nationale geschiedenis. Hij heeft daaraan gerelateerde standpunten in 2002 nog uitgedragen in het advies 'Publieksbereik Hedendaagse Beeldende Kunst en Musea' en het advies 'Presentatie van Nederlandse geschiedenis in museat Bij erfgoedselectiebeleid moet het naar de mening van de Raad vóór alles gaan om beginselen van informatievrijheid, oordeelsvermogen en context, om publiek debat en publieke waardetoekenning, om de mentale toerusting en ontwikkeling waarop iedereen in een democratie recht heeft. Algemeen geldende motieven voor herijking Door het verstrijken van de tijd en uiteenlopende maatschappelijke ontwikkelingen zijn er steeds meer en andersoortige erfenissen waarvoor beroep op zorg wordt gedaan, bijvoorbeeld gedigitaliseerd en digitaal gevormd erfgoed, het erfgoed van culturele minderheden, immaterieel, mobiel en landschappelijk erfgoed. Parallel aan de veranderende samenleving ontwikkelen zich de opvattingen over cultureel erfgoed. De in hoog tempo veranderende maatschappij stelt de bestaande 'voorraden' ter discussie, al was het alleen maar vanwege de altijd onvermijdelijke schaarste aan ruimte, tijd, energie en geld die dwingt tot het maken van keuzes. Tegelijkertijd wordt er sneller en meer afgebroken, weggegooid en geproduceerd. Dat roept de neiging op aan het verleden vast te houden vanuit de reflex dat alles wat oud is van waarde is. Een ieder die verzamelt moet van tijd tot tijd zijn collectie tegen het licht houden. Immers, als gevolg van ad hoc beslissingen die in de praktijk onvermijdelijk zijn, kunnen collecties scheef groeien. Zoveel mogelijk moet daarnaast worden voorkomen

17 pagina s dat we dingen (laten) bewaren die hun absolute waarde hebben verloren (bijvoorbeeld monumenten die 'kapotgerestaureerd' zijn), waarvan de relatieve waarde is afgenomen (bijvoorbeeld omdat er een mooier, gaver of representatiever specimen van een bepaalde categorie voorwerpen is gelokaliseerd) of waarvan de waarderingsparadigma's zijn verschoven. De beste optie is om periodiek de geselecteerde collecties te herijken en de criteria voor (her)selectie te toetsen aan vernieuwde kennis en inzichten. Dat houdt in dat de deskimdigen, die mede namens de gemeenschap waarde toekennen, periodiek moeten kunnen evalueren of het resultaat van selectie en bescherming nog in relatie staat tot de oorspronkelijke doelen. Bewust behouden en beschermen vraagt om het maken van heldere keuzes, die eventueel tot afstoting en zelfs vernietiging kunnen leiden als niemand zich aandient die vanuit een ander perspectief belang ziet en verantwoordelijkheid voelt. Sectorspecifieke motieven voor herijking In de monumentenzorg ontbreekt een uitgesproken visie op collectievorming en zijn behoud en bescherming nog steeds te zeer doelen op zich. Dit heeft een ongebreidelde groei van het monumentenbestand in de hand gewerkt en een bestand dat bovendien onevenwichtig is qua samenstelling. Een opeenvolging van tijdelijke beleidsmaatregelen heeft niet geleid tot meer inzicht, heldere procedures en effectiever beleid. Om duidelijke en gefundeerde keuzes te kunnen maken en periodiek te kunnen herijken is allereerst overzicht van en inzicht in het monumentenbestand noodzakelijk. Toegenomen kennis en veranderde inzichten ten aanzien van het gebouwde erfgoed moeten hun weerslag krijgen in het rijksmonumentenbestand. In de archeologische monumentenzorg is met het opstellen van een Nationale Onderzoeksagenda Archeologie een eerste prijzenswaardige stap gezet om vanuit het huidige overzicht heldere keuzes mogelijk te maken. Bij archiefselectie is een belangrijk knelpunt de afnemende relatieve waarde van de overgedragen overheidsarchieven ten opzichte van andersoortige archieven. Terwijl van overheidsarchieven wellicht teveel wordt bewaard, heeft de overheid nauwelijks greep op minstens zo relevante archieven van bijvoorbeeld non-gouvernementele orgamsaties, bedrijven of personen. Daarnaast is de wijze waarop de selectiecriteria in de praktijk worden toegepast arbitrair, met name vanuit cultuurhistorisch oogpunt. De mogelijkheid tot herselectie, die de Archiefwet 1995 wel biedt, wordt onvoldoende benut. Musea hebben de relatieve vrijheid om zelf te verzamelen en af te stoten; ten aanzien van hun selectiebeleid is de bemoeienis van het rijk secundair. De praktijk dwingt musea tot het maken van keuzes om de kosten van collectiebeheer beheersbaar te houden. Herijking is in de museumwereld idealiter gekoppeld aan een evenwichtige 'presentatie Collectie Nederland'. Er is een evaluatie nodig van de werking van de in 2000 door de Museumvereniging uitgebrachte 'Leidraad voor het afstoten van museale objecten', van de inspanningen die ICN en museale instellingen de afgelopen periode hebben gepleegd rond collectiemobiliteit en van de ervaringen die zij daarmee hebben opgedaan.

18 raginas De lijst van objecten die vallen onder het regime van de Wet tot Behoud van Cultuurbezit wordt elke tien jaar herijkt, om ruimte te geven aan veranderde omstandigheden of inzichten. Knelpunt is dat de wet niet geschikt is als instrument ter bescherming van ensembles. Inmiddels zijn er de nodige adviezen en rapporten verschenen die deze problematiek aankaarten en oplossingen aandragen. Deze hebben echter nog niet geleid tot de dringend gewenste aanvullende regelgeving. Een ander punt van zorg zijn de academische collecties, die door universiteiten worden afgestoten omdat ze niet meer gebruikt worden voor wetenschappelijk onderzoek. 4. Verantwoordelijkheden van de rijksoverheid A lgemene verantwoordelijkheid Het rijk heeft een algemene verantwoordelijkheid voor behoud, beheer, selectie en toegankelijkheid van het Nederlandse culturele erfgoed. Deze verantwoordelijkheid krijg gestalte in wet- en regelgeving, in instellingenbeleid en in het treffen van, al dan niet tijdelijke, aanvullende voorzieningen. Deze algemene verantwoordelijkheid impliceert niet dat het rijk op al die gebieden ook een taak heeft. De taken worden per sector verschillend ingevuld: in een enkel geval is die taak wel aan het rijk, in de meeste gevallen krijgt de verantwoordelijkheid vorm door het faciliteren van andere overheden en organisaties die erfgoedzorg tot hun taak rekenen. Specifieke verantwoordelijkheden Een specifieke verantwoordelijkheid heeft het rijk om te beginnen voor erfgoed dat rijkseigendom is. De rijksoverheid draagt zorg voor de rijksarchieven omdat zij deze heeft gevormd en daarvan eigenaar blijft. Directe verantwoordelijkheid voor het beheer heeft de rijksoverheid voor de monumenten in eigendom. Voorts draagt zij zorg voor de museale rijkscollecties die om uiteenlopende redenen in haar bezit zijn gekomen. Op al deze uiteenlopende verantwoordelijkheden gaat de Raad in het tweede deel van dit advies nader in. Wel stelt hij nu al vast dat deze specifieke verantwoordelijkheden van het rijk niet louter zijn terug te voeren op de 'nationale betekenis' van het erfgoed in kwestie. Voor zaken waarvan het rijk geen eigenaar is, maar waarvan wel is vastgesteld dat zij van nationale, want maatschappelijk en breed erkende en generatieoverstijgende, betekenis zijn, is de specifieke verantwoordelijkheid van het rijk complementair aan de verantwoordelijkheden van de eigenaren en beheerders van dat erfgoed. De verantwoordelijkheid kan gestalte krijgen in een scala van handelingen, variërend van registreren, documenteren, aankopen en restaureren tot (re)contextualiseren, musealiseren en (digitaal) verduurzamen. Dit alles hoeft de rijksoverheid echter niet altijd letterlijk zelf en direct te doen. Zij kan ook stimuleren dat dit door derden en indirect gebeurt. Uiteraard vraagt dit standpunt om nadere concretisering. Dat is echter pas mogelijk vanuit de context van de verschillende sectoren en zal dan ook aan de orde komen in het tweede deel van dit advies.

19 Taad VOOT cultuut pagina 10 De rijksoverheid behoort te streven naar overzicht van het culturele erfgoed. Hoewel dat overzicht in veel gevallen ontbreekt, zelfs ten aanzien van het erfgoed dat onder haar directe verantwoordelijkheid valt, is inmiddels wel duidelijk dat valt af te dingen op de samenstelling van het verworven of beschermde bestand. In zijn archiefwettelijke uitvoeringsadviezen constateert de Raad steeds vaker dat er van overheidsarchieven nodeloos veel wordt bewaard. Anderzijds is een groot aantal van voor 1975 daterende archieven nog niet opgenomen in openbare archiefbewaarplaatsen en dus ook niet toegankelijk voor onderzoekers. Met name de rijksoverheid kampt met grote achterstanden in de overbrenging. Hoewel openbare archiefinstellingen vrij actief zijn in het acquireren van particuliere archieven, zijn er geen sectorbrede afspraken over collectie- en acquisitieprofielen. Overzicht over het particuliere archiefbezit ontbreekt sinds het stopzetten van de registratie daarvan in het Centraal Register van Particuliere Archieven. Bij monumentenzorg ontbreekt een gefundeerd overzicht van en inzicht in de gebouwde objecten met de status van rijksmonument. Hoewel de Actualisatie van het Monumentenregister, gestart in 1999, leidt tot actualisatie van zakelijke monumentengegevens en een zeker inzicht in regionale spreiding van monumenten geeft, ontbreekt een inhoudelijke component. Toegenomen kennis en veranderde inzichten ten aanzien van gebouwd erfgoed krijgen zo geen weerslag in het rijksmonumentenbestand. Hoewel de in 2002 verschenen Archeologiebalans een adequaat instrument voor een totaaloverzicht van het archeologisch erfgoed is gebleken, geeft hij nog geen antwoord op de verhouding tussen kennislacunes, de samenstelling van de lijst van archeologische objecten die als rijksmonument zijn aangewezen en nieuwe beschermingsvoorstellen. De Nationale Onderzoeksagenda Archeologie kan hier verbetering in brengen. Ook een totaaloverzicht van museumcollecties ontbreekt. Wel zijn overzichten van deelcollecties in de maak via het Museum Inventarisatie Project. In de niet-erfgoedsectoren houden met narne ondersteunende instellingen zich bezig met cultureel erfgoed. Veel van het culturele erfgoed in deze sector bevindt zich echter in deelcollecties die op diverse plaatsen worden bewaard, vaak nog als collecties van producerende instellingen. Bij deze 'bedrijfscollecties' is behoefte aan meer expertise ten aanzien van beheer en behoud. Daarin zouden de ondersteunende instellingen een coördinerende rol moeten (kunnen) vervullen. Dat geldt ook voor het verkrijgen van overzicht van voor deze sectoren relevante collecties in overheidsarchieven, musea en andere instellingen. In het advies over de ondersteuningsstructuur in de cultuursector en in het tweede deel van dit advies zal de Raad nader ingaan op de rol van het rijk in verband met de verschillende problemen die er in de niet-erfgoedsectoren zijn rond cultureel erfgoed. De noodzaak van een dynamisch selectiebeleid Van de rijksoverheid mag voorts worden verwacht dat zij zich bewust is van haar generatieoverstijgende verantwoordelijkheid. Elke generatie verhoudt zich weer

20 raad VOOT cultuur pagina H anders tot het culturele erfgoed dan voorgaande generaties. Standpunten en betekenisgeving zijn tijdgebonden, maar de omgang met erfgoed vraagt zowel om kritische distantie als om respect voor wat door de erflaters is nagelaten. Het inbouwen van vertragingsfactoren in selectieprocessen voorkomt dat cultureel erfgoed ten prooi valt aan de waan van de dag en dat collecties en bestanden vooral 'het tekort van het teveel' demonstreren, alle inspanningen en goede bedoelingen ten spijt. De rijksoverheid behoort te onderkennen welke nieuwe onderwerpen in de samenleving spelen en de eventueel noodzakelijke zorg voor het daarbij mogelijk behorende erfgoed in te passen in bestaande structuren en beleid. Relatief nieuw is de aandacht voor categorieën als gedigitaliseerd en digitaal gevormd erfgoed, het erfgoed van culturele minderheden, mobiel en immaterïeel erfgoed. De Raad erkent dat deze categorieën relevant zijn en aandacht verdienen. Structureel en specifiek beleid op deze aandachtsgebieden acht hij echter onnodig en zelfs onwenselijk. Het gaat hier niet om wezenlijk nieuwe categorieën, maar om bijzondere en enigszins onderbelichte, verwaarloosde of niet onderkende soorten van museaal, monumentaal en documentair erfgoed, waarvoor binnen het museumbeleid, het monumentenbeleid en het archiefbeleid in principe voldoende ruimte is. Het rijk moet zich in eerste instantie beperken tot inventarisatie en waardestelling van die categorieën erfgoed die tot op heden stiefmoederlijk werden behandeld. Dergelijke activiteiten heeft het rijk gefaciliteerd voor het kerkelijke erfgoed, het academische erfgoed en het mobiele erfgoed om aan de hand daarvan te bezien welke mogelijkheden voor behoud en bescherming er zijn en/of eventueel gecreëerd moeten worden. Op basis van de uitkomsten van inventariserend onderzoek kan besloten worden tot tijdelijke maatregelen om de sectoren, instellingen, particulieren en decentrale overheden te stimuleren het nodige te doen om het waardevolle erfgoed te beschermen en toegankelijk te maken. Een en ander geldt ook voor de zogenaamde sectoroverschrijdende onderwerpen zoals ensembles, historisch landschappelijke elementen etc. Het is overigens maar zeer de vraag of er naast de bestaande musea voor het mobiele erfgoed zoals Aviodome, het Nederlands Spoorwegmuseum, de scheepvaartmusea en het Nationaal Automobielmuseum, nog aanvullend rijksbeleid noodzakelijk is, gericht op de restauratie en presentatie van mobiel erfgoed. Ook ten aanzien van de zogenoemde nieuwe categorieën gaat de Raad uit van een specifieke verantwoordelijkheid die vooral complementair is. Uitgangspunt is gedeelde verantwoordelijkheid met andere overheden, instellingen, bedrijven en particulieren. Nederlands erfgoed in het buitenland Het Koninkrijk der Nederlanden is groter dan de Staat der Nederlanden, en was in het verleden aanmerkelijk groter dan nu. Dat alleen al impliceert dat het culturele erfgoed waaraan voor Nederland en zijn inwoners betekenis kan worden toegekend zich ook buiten de landsgrenzen kan bevinden. Ook de talrijke buitenlandse

Acquisitiebeleidsplan Noord-Hollands Archief 2015-2020

Acquisitiebeleidsplan Noord-Hollands Archief 2015-2020 Acquisitiebeleidsplan Noord-Hollands Archief 2015-2020 Maart 2015 Het Noord-Hollands Archief wil fungeren als het geheugen van de provincie Noord-Holland en de aangesloten gemeenten in Kennemerland en

Nadere informatie

onderwerp: ontwerp-selectielijst archiefbescheiden van de Centrale Organisatie

onderwerp: ontwerp-selectielijst archiefbescheiden van de Centrale Organisatie --suus 90-to-3612+3 2506 AE Deu Haag torccu.«c»crosess fax +31(0)70 36147 27 e-mail cultuur@cultuur.nl www.cultuur.nl De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap p/a de Algemene Rijksarchivaris

Nadere informatie

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Kaart 24 - Cultureel erfgoed 24 Cultureel erfgoed Versie april 2012 crisistypen bedreiging van cultureel erfgoed door rampen, onlusten, bezettingen, aanslagen

Nadere informatie

Reglement museumregistratie

Reglement museumregistratie Reglement museumregistratie Stichting Het Nederlands Museumregister 1. Inleiding 'Een museum is een permanente instelling ten dienste van de gemeenschap en haar ontwikkeling, toegankelijk voor het publiek,

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap p/a de Algemene Rijksarchivaris Postbus 90520. 2509 LM 's-gravenhage

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap p/a de Algemene Rijksarchivaris Postbus 90520. 2509 LM 's-gravenhage ..,.scs...l...cálaa.3 9 3's-3612+3 2506 AE Den Haag tcl.foon.317c310ssse fax +32(o)70 36147 27 e-mail cultuur@cultuur.nl wwwcultuur.nl De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap p/a de

Nadere informatie

Integraal waarderen. Een (blijvende) discussie. Maartje de Boer. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Integraal waarderen. Een (blijvende) discussie. Maartje de Boer. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Integraal waarderen Een (blijvende) discussie Maartje de Boer Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 1 Presentatie Het probleem Voor wie is dit een probleem? RCE Kennisprogramma Wat is Erfgoed (een oplossing?)

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, gemeente Amsterdam De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan en de Wethouder voor Cultuur van de gemeente Amsterdam, drs. J.H. Belliot

Nadere informatie

Y 0 Postbus 61243 C L U U R

Y 0 Postbus 61243 C L U U R R R.J. Schimmelpennincklaan 3 2517 JN Den Haag Y 0 Postbus 61243 C L U U R 2506 AE Den Haag t 070 3106686 f070 3614727 info@cultuur.nl www.cultuur.nl De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Mevrouw

Nadere informatie

Digitale cultuur als continuüm

Digitale cultuur als continuüm Digitale cultuur als continuüm Samenvatting Activiteitenplan 2017-2020 Stichting Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) Den Haag, 31 januari 2016 1/5 1. Vooraf Deze samenvatting is gebaseerd op de subsidieaanvraag

Nadere informatie

(070) 373 8393. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. Samenvatting. informatiecentrum tel. ons kenmerk BAOZW/U201300267 Lbr.

(070) 373 8393. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad. Samenvatting. informatiecentrum tel. ons kenmerk BAOZW/U201300267 Lbr. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Archiefconvenant; wijzigingen in de Archiefwet en -regelgeving Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk BAOZW/U201300267

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 013 Cultuurnota 1997 2000 Nr. 17 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

u u R RAA De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap De heer drs. H. Zijlstra Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

u u R RAA De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap De heer drs. H. Zijlstra Postbus 16375 2500 BJ Den Haag C R.J. Schimrnelpennincklaan 3 RAA 2517 JN Den Haag Postbus 61243 2506 AE Den Haag L t 070 3106686 f070 3614727 info@cultuur.nl www.cultuur.nl 0 u u R De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 12 september 2006 OWB/AI-2006/12668

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 12 september 2006 OWB/AI-2006/12668 logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk 12 september 2006 OWB/AI-2006/12668 Onderwerp Uitvoering motie 249, Nationaal Historisch

Nadere informatie

onderwerp: ontwerp-selectielijst archiefbescheiden op het beleidsterrein Gevangeniswezen en terbeschikkingstelling

onderwerp: ontwerp-selectielijst archiefbescheiden op het beleidsterrein Gevangeniswezen en terbeschikkingstelling R J. Schimmelpennincklaan 3 postbus 61243 2506 AE Den Haag telefoon +31(o)70 310 66 86 fax +31(o)70 361 47 27 e-mail cultuur@cultuur.nl www.cultuur.nl De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap p/a

Nadere informatie

Zeer geachte mevrouw Van der Laan,

Zeer geachte mevrouw Van der Laan, Aan De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen p/a de Algemene Rijksarchivaris Postbus 90520 2509 LM s-gravenhage Onderwerp Ontwerp-selectielijst archiefbescheiden Aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Beleidsplanning cultuurhistorie. BW-nummer -

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Beleidsplanning cultuurhistorie. BW-nummer - Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Beleidsplanning cultuurhistorie Programma / Programmanummer Ruimte & Cultuurhistorie / 1031 BW-nummer - Portefeuillehouder H. Kunst Samenvatting Een aantal veranderingen

Nadere informatie

OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem

OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw mr. M.C. van der Laan

Nadere informatie

Gecoördineerde tekst:

Gecoördineerde tekst: Gecoördineerde tekst: Decreet van 27 oktober 1998 houdende de erkenning en subsidiëring van organisaties voor volkscultuur en de oprichting van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur (B.S.22-12-1998) Decreet

Nadere informatie

Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP)

Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP) Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP) Met het Budget Educatie en Participatie Projecten willen de provincie Groningen en het Rijk een aantal doelstellingen bereiken. We hanteren daarbij een

Nadere informatie

Lokale erfgoedinstellingen

Lokale erfgoedinstellingen 1. Inleiding 1. Inleiding Lokale erfgoedinstellingen = actief op diverse terreinen = waardevol erfgoed = waardevol documentair erfgoed = bewaring = gebruikt in de werking = ter beschikking gesteld van

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst. Informatie duurzaam digitaal toegankelijk

Verslag van de bijeenkomst. Informatie duurzaam digitaal toegankelijk Verslag van de bijeenkomst Informatie duurzaam digitaal toegankelijk 10 oktober 2011 Informatie duurzaam digitaal toegankelijk Verslag van de bijeenkomst voor de verantwoordelijken voor de informatievoorziening

Nadere informatie

raad voor cultuur Postbus 90520 2509 LM 's-gravenhage De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap p/a de Algemene Rijksarchivaris

raad voor cultuur Postbus 90520 2509 LM 's-gravenhage De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap p/a de Algemene Rijksarchivaris R.J. Schimmelpennincklaan 3 postbus 61243 2506 AE Den Haag telefoon +31(o)70 310 66 86 fax +31(o)70 36147 27 e-mail cultuur@cultuur.nl www.cultuur.nl De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

Het Acquisitieprofiel 2002-2006 dient ter vervanging van het uit 1995 daterende Acquisitieprofiel van het Algemeen Rijksarchief.

Het Acquisitieprofiel 2002-2006 dient ter vervanging van het uit 1995 daterende Acquisitieprofiel van het Algemeen Rijksarchief. DE VERWERVING VAN ARCHIEVEN DOOR HET NATIONAAL ARCHIEF Acquisitieprofiel 2002-2006 Het Acquisitieprofiel 2002-2006 dient ter vervanging van het uit 1995 daterende Acquisitieprofiel van het Algemeen Rijksarchief.

Nadere informatie

Gemeentearchief Amsterdam Acquisitieprofiel

Gemeentearchief Amsterdam Acquisitieprofiel Gemeentearchief Amsterdam Acquisitieprofiel Uitgangspunten voor de acquisitie van het GAA Concept November 2002 Inleiding In dit acquisitieprofiel 1 is op hoofdlijnen vastgelegd aan welke criteria particuliere

Nadere informatie

Zicht op... Cultureel erfgoed

Zicht op... Cultureel erfgoed CULTUURNETWERK_ nl Expertisecentrum cultuureducatie Zicht op... Cultureel erfgoed Deze uitgave is een oorspronkelijke uitgave van het voormalige LOKV Nederlands Instituut voor Kunsteducatie. Cultuurnetwerk

Nadere informatie

DECREET. houdende de erkenning en de subsidiëring van organisaties voor volkscultuur en de oprichting van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur

DECREET. houdende de erkenning en de subsidiëring van organisaties voor volkscultuur en de oprichting van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur VLAAMS PARLEMENT DECREET houdende de erkenning en de subsidiëring van organisaties voor volkscultuur en de oprichting van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur HOOFDSTUK I Algemene bepalingen Artikel 1

Nadere informatie

Nota collectiebeleid 2011 De collectievorming voor de Vakbibliotheek Rechten

Nota collectiebeleid 2011 De collectievorming voor de Vakbibliotheek Rechten Nota collectiebeleid 2011 De collectievorming voor de Vakbibliotheek Rechten Inhoud: 1. Inleiding 2. Collectievorming en taakstelling van de vakbibliotheek 2.1. De taakstelling van de bibliotheek 2.2.

Nadere informatie

Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten

Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten Verkiezingen Provinciale Staten van Zuid-Holland Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten VVD: De VVD wil het karakter van het landschap van Zuid-Holland zoveel mogelijk behouden.

Nadere informatie

Vrijdag 7 september 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR

Vrijdag 7 september 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Vrijdag 7 september 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Overhandiging kwaliteitslabel Erkend Cultureel Archief aan Archief OCMW Gent, Ieper en Waregem

Nadere informatie

Onderwerp Ontwerp-selectielijst archiefbescheiden beleidsterrein Toezicht op de volksgezondheid over de periode 1940-1999

Onderwerp Ontwerp-selectielijst archiefbescheiden beleidsterrein Toezicht op de volksgezondheid over de periode 1940-1999 Aan De Staatssecretaris van Onderwijs, en Wetenschappen P/a de algemene rijksarchivaris Postbus 90520 2509 LM s-gravenhage Onderwerp Ontwerp-selectielijst archiefbescheiden beleidsterrein Toezicht op de

Nadere informatie

Met het oog op morgen. op weg naar een overheidsvisie op ons archiefbestel

Met het oog op morgen. op weg naar een overheidsvisie op ons archiefbestel Met het oog op morgen op weg naar een overheidsvisie op ons archiefbestel Zo? 2 Opzet 1.Waarom? 2.Momentum 3.Context 4.Rode draden 5.Vertrekpunten 6.Thema s en scenario s 7.Horror en droom 8.Vervolgproces

Nadere informatie

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur R.J.Schimmelpennincklaan 3 Postbus 61243 2506 AE Den Haag Telefoon +31(0)70 310 66 86 Fax +31(0)70 361 47 27 e-mail cultuur@cultuur.nl www.cultuur.nl De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Nadere informatie

31 mei 2012 z2012-00245

31 mei 2012 z2012-00245 De Staatssecretaris van Financiën Postbus 20201 2500 EE DEN HAAG 31 mei 2012 26 maart 2012 Adviesaanvraag inzake openbaarheid WOZwaarde Geachte, Bij brief van 22 maart 2012 verzoekt u, mede namens de Minister

Nadere informatie

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk:

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk: EUROPESE INHOUD IN WERELDWIJDE NETWERKEN COÖRDINATIEMECHANISMEN VOOR DIGITALISATIEPROGRAMMA'S DE BEGINSELEN VAN LUND: CONCLUSIES VAN DE VERGADERING VAN DESKUNDIGEN, LUND, SWEDEN, 4 APRIL 2001 Het eeurope

Nadere informatie

BAOZW/U201102252 Lbr. 12/001

BAOZW/U201102252 Lbr. 12/001 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft cultuurbezit en museumkwaliteit uw kenmerk ons kenmerk BAOZW/U201102252 Lbr. 12/001 bijlage(n) datum 6 januari

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Onderwijs,

De Staatssecretaris van Onderwijs, R.J.Schimmelpennincklaan3 90'''0361243 2506 AE Den Haag reler...3,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten Generaal

Tweede Kamer der Staten Generaal Tweede Kamer der Staten Generaal Vergaderjaar 1988-1989 20 214 Hoger onderwijs en onderzoek plan Nr. 15 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS EN WETENSCHAPPEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Doel cliëntenparticipatie (Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot)

Doel cliëntenparticipatie (Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot) Verordening cliëntenparticipatie ISD de Kempen 2015 Artikel 1 Begripsbepalingen 1. Alle begrippen die in deze verordening worden gebruikt en die niet nader worden omschreven hebben dezelfde betekenis als

Nadere informatie

Gedeeld Cultureel Erfgoed en de rol van DutchCulture

Gedeeld Cultureel Erfgoed en de rol van DutchCulture Gedeeld Cultureel Erfgoed en de rol van DutchCulture 1. Het Gedeeld Cultureel Erfgoedbeleid Doelstellingen GCE Programma 2. De Rol van DutchCulture Programmaraad Matchingsregeling Buitenlands bezoekersprogramma

Nadere informatie

Uw kenmerk GVM/Vz/2109630 Dossier/volgnummer 55807A-038

Uw kenmerk GVM/Vz/2109630 Dossier/volgnummer 55807A-038 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mevrouw dr. E. Borst-Eilers Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG Bijlagen Een Inlichtingen bij Uw kenmerk GVM/Vz/2109630 Dossier/volgnummer 55807A-038 G. van

Nadere informatie

Inhoud. 1 Voorwoord 2 De doelstelling 3 Activiteiten 2013 4 Speerpunten / doelen 2014 5 Behaalde resultaten 2006-2012

Inhoud. 1 Voorwoord 2 De doelstelling 3 Activiteiten 2013 4 Speerpunten / doelen 2014 5 Behaalde resultaten 2006-2012 Jaarverslag 2013 Inhoud 1 Voorwoord 2 De doelstelling 3 Activiteiten 2013 4 Speerpunten / doelen 2014 5 Behaalde resultaten 2006-2012 1 Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag van Stichting Erfgoed Kaatsheuvel

Nadere informatie

Lezingen Museum Vakdagen 2015, donderdag 28 mei. Lezingzaal foyer begane grond

Lezingen Museum Vakdagen 2015, donderdag 28 mei. Lezingzaal foyer begane grond Lezingen Museum Vakdagen 2015, donderdag 28 mei Lezingzaal foyer begane grond Tijd: 10.45 11.30 uur Bedrijf: Flash Services Onderwerp: Kritische communicatie: Zijn uw kunststukken, medewerkers en bezoekers

Nadere informatie

Profielschets Voorzitter Raad van Toezicht Het Scheepvaartmuseum Amsterdam

Profielschets Voorzitter Raad van Toezicht Het Scheepvaartmuseum Amsterdam Profielschets Voorzitter Raad van Toezicht Het Scheepvaartmuseum Amsterdam 1. Algemeen Het scheepvaartmuseum in Amsterdam is het belangrijkste maritieme museum van Nederland. Het is gevestigd in s Lands

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.minocw.nl

Nadere informatie

Omgevingswet en Erfgoedwet: een nieuw kader voor cultureel erfgoed

Omgevingswet en Erfgoedwet: een nieuw kader voor cultureel erfgoed Omgevingswet en Erfgoedwet: een nieuw kader voor cultureel erfgoed 2 oktober 2014 Monique Krauwer Directie Erfgoed en Kunsten Inhoud Omgevingswet en Erfgoedwet Cultuurhistorie in de Omgevingswet Wat vindt

Nadere informatie

Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis

Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis Afgestudeerden van de opleiding hebben de onderstaande eindkwalificaties bereikt: I. Kennis Basiskennis en inzicht: 1. kennis van en inzicht in het

Nadere informatie

De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de heer drs H. Zijlstra Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de heer drs H. Zijlstra Postbus 16375 2500 BJ Den Haag R.J. Schimmelpennincklaan 3 2517 JN Den Haag Postbus 61243 2506 AE Den Haag t 070 3106686 f 070 3614727 info@cultuur.nl www.cultuur.nl De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de heer drs

Nadere informatie

Wijziging 3-9-2014: werkstuk inzenden vóór 1 april i.p.v. 1 mei! KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2015

Wijziging 3-9-2014: werkstuk inzenden vóór 1 april i.p.v. 1 mei! KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2015 Wijziging 3-9-2014: werkstuk inzenden vóór 1 april i.p.v. 1 mei! KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2015 juni 2014 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College

Nadere informatie

Protocol archiefbeheer

Protocol archiefbeheer 162 Protocol archiefbeheer Protocol archiefbeheer 1. Definitie archief Een archief is het geheel van stukken, ontvangen of opgemaakt door een instelling, persoon of groep personen. Archiefstukken zijn

Nadere informatie

artikel 40, eerste en tweede lid van de Archiefwet 1995 en artikel 36 van de gemeenschappelijke regeling RUD Utrecht

artikel 40, eerste en tweede lid van de Archiefwet 1995 en artikel 36 van de gemeenschappelijke regeling RUD Utrecht Archiefverordening RUD Utrecht 2014 Het algemeen bestuur van de RUD Utrecht gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van RUD Utrecht Gelet op: artikel 40, eerste en tweede lid van de Archiefwet 1995

Nadere informatie

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011 7 gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie Portefeuillehouder Steller Collegevergadering mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari

Nadere informatie

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring Museum voor Industriële Archeologie en Textiel (MIAT), Gent 1. Gemotiveerd advies van de beoordelingscommissie Collectiebeherende Cultureel-erfgoedorganisaties over indeling bij het Vlaamse niveau en toekenning

Nadere informatie

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Versie 2.1 Datum : 1 januari 2013 Status : Definitief Colofon Projectnaam : DigiD Versienummer : 2.0 Contactpersoon : Servicecentrum Logius Postbus 96810

Nadere informatie

Den Haag, september 2013 Dr. F.J.G. Limburg

Den Haag, september 2013 Dr. F.J.G. Limburg Verslag van het ingevolge artikel 5, sub d., j o 2 Archiefbesluit 1995, gevoerde overleg tussen het bedrijfschap Horeca en Catering en het Nationaal Archief met betrekking tot de selectielijst, zoals bedoeld

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Algemeen Heeft de monumentenstatus alleen betrekking op de buitenkant of ook op de binnenkant?

Algemeen Heeft de monumentenstatus alleen betrekking op de buitenkant of ook op de binnenkant? Veelgestelde vragen Uw pand is voorgedragen als gemeentelijk monument. Wat betekent dit voor u? De gemeente Venlo heeft de meest gestelde vragen en antwoorden op een rij gezet. Staat uw vraag er niet bij,

Nadere informatie

Archiefzorg en beheer 2013/2014

Archiefzorg en beheer 2013/2014 T Archiefzorg en beheer 2013/2014 Verslag aan de raad ten behoeve van de horizontale verantwoording van de zorg over en het beheer van (analoge en digitale) archieven conform de Archiefwet 1995 Inhoudsopgave

Nadere informatie

B) Toelichting van EYE op het inmiddels gewijzigd beleid t.a.v. duurzame opslag van gedigitaliseerde films en born digital films

B) Toelichting van EYE op het inmiddels gewijzigd beleid t.a.v. duurzame opslag van gedigitaliseerde films en born digital films Mevrouw drs. M. C. van Heese Erfgoedinspectie/Collecties en Archieven IPC 3500 Postbus 16478 2500 BL Den Haag Amsterdam, 11 februari 2016 Betreft: De stoot van de rijkscollectie BYE Filmmuseum Geachte

Nadere informatie

KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

BNO Pitchcode / Competitieleidraad

BNO Pitchcode / Competitieleidraad BNO Pitchcode / Competitieleidraad Inhoud: 1. Inleiding 2. Selectie van een ontwerpbureau 3. Wanneer een bureaucompetitie? 4. Voorbereiding competitie 5. Keuze bureaus 6. Briefing 7. Planning 8. Kennismaking

Nadere informatie

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE Vastgesteld door het bestuur op: 4 juni 2014 Goedgekeurd door de raad van toezicht op: 4 juni 2014 HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen

Nadere informatie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties prof dr wim derksen Aan de directeur Bouwen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de heer drs J.M.C. Smallenbroek zondag 23 november 2014 Geachte heer Smallenbroek, Op uw verzoek

Nadere informatie

zaak die van algemeen belang is wegens zijn schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische

zaak die van algemeen belang is wegens zijn schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Amsterdam. Nr. 18715 3 april 2014 Erfgoedverordening Stadsdeel Zuidoost 2013 Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Artikel 1 Begripsbepalingen Deze verordening verstaat

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

Vergadering: Algemeen bestuur. Datum: 7 juli 2015. Agendapunt: 5. Rapporteur. A. J. Borgdorff

Vergadering: Algemeen bestuur. Datum: 7 juli 2015. Agendapunt: 5. Rapporteur. A. J. Borgdorff Vergadering: Algemeen bestuur Datum: 7 juli 215 Agendapunt: 5 Rapporteur A. J. Borgdorff Onderwerp: Zorg en beheer archief Voorstel/Besluit: 1. de archiefverordening vast te stellen. Toelichting In hoofdstuk

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Raad voor Cultuur. Mijnheer de Staatssecretaris,

Raad voor Cultuur. Mijnheer de Staatssecretaris, Aan De Staatssecretaris van Onderwijs, en Wetenschappen P/a de algemene rijksarchivaris Postbus 90520 2509 LM 's-gravenhage Onderwerp Ontwerp-selectielijst archiefbescheiden zorgdrager de minister van

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Behoort bij raadsvoorstel , titel: Actualisatie Archiefverordening Utrechtse Heuvelrug

Behoort bij raadsvoorstel , titel: Actualisatie Archiefverordening Utrechtse Heuvelrug Behoort bij raadsvoorstel 2016-310, titel: Actualisatie Archiefverordening Utrechtse Heuvelrug De raad van de gemeente Utrechtse Heuvelrug; Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders

Nadere informatie

Schoenmaker blijf bij je leest!

Schoenmaker blijf bij je leest! Cultureel ondernemerschap in Nederlandse musea Schoenmaker blijf bij je leest! Door Wouter Hijnberg en Jaap van der Burg, Helicon Conservation Support Nederland heeft de grootste museumdichtheid ter wereld.

Nadere informatie

Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG. Datum Betreft adviesaanvraag culturele basisinfrastructuur 2017-2020.

Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG. Datum Betreft adviesaanvraag culturele basisinfrastructuur 2017-2020. >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG Erfgoed en Kunsten Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Functieprofiel Raad van Toezicht

Functieprofiel Raad van Toezicht Functieprofiel Raad van Toezicht Opgesteld: november 2014 Vastgesteld: 25 november 2014 Functieprofiel Raad van Toezicht SALTO 1 Functieprofiel Raad van Toezicht SALTO Organisatieschets In 2001 zijn de

Nadere informatie

Archeologiebeleid en de Omgevingswet Heleen van Londen

Archeologiebeleid en de Omgevingswet Heleen van Londen Archeologiebeleid en de Omgevingswet Heleen van Londen Omgevingswet 2018? De overheid wil regels voor ruimtelijke plannen vereenvoudigen en samenvoegen Doel: makkelijker maken om bouwprojecten te starten

Nadere informatie

Code Interbestuurlijke Verhoudingen

Code Interbestuurlijke Verhoudingen CODE > Code Interbestuurlijke Verhoudingen Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen dragen samen de verantwoordelijkheid voor een goed bestuur van Nederland. De medeoverheden erkennen dat zij daarin

Nadere informatie

Geachte collega's, beste studenten,

Geachte collega's, beste studenten, College van Bestuur Geachte collega's, beste studenten, Na de hectische weken met de bezetting van het Bungehuis en het Maagdenhuis, hebben we een moment van bezinning ingelast. Wij hebben tijd genomen

Nadere informatie

Richtlijnen en bepalingen Prins Bernhard Cultuurfonds Zeeland

Richtlijnen en bepalingen Prins Bernhard Cultuurfonds Zeeland Richtlijnen en bepalingen Prins Bernhard Cultuurfonds Zeeland Het Prins Bernhard Cultuurfonds Zeeland stimuleert cultuur en natuurbehoud in Zeeland. Het richt zich met name op bereiken, beschrijven en

Nadere informatie

Visie op duurzaam Veranderen

Visie op duurzaam Veranderen Visie op duurzaam Veranderen Ruysdael Ruysdael is een gerenommeerd bureau dat zich sinds haar oprichting in 1994 heeft gespecialiseerd in het managen van veranderingen. Onze dienstverlening kent talloze

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

raad /com; 4-t2.-i2- vka cf voorste+feaee:

raad /com; 4-t2.-i2- vka cf voorste+feaee: Postregistrator Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: VNG [VNG@VNG.NL] dinsdag 13 november 2012 11:30 gemeente Ledenbrief 12/099: Toezicht en verantwoording Archiefwet 1995 IN12.06707 IIIIIIlllllllUlllllllIHll

Nadere informatie

INT09.0031/MB. Oriëntatienota Archeologie

INT09.0031/MB. Oriëntatienota Archeologie INT09.0031/MB Oriëntatienota Archeologie 2 Inhoudsopgaaf 1. Inleiding... 4 2. Archeologiebeleid... 4 3. Archeologische verwachtingenkaart... 4 4. Wat gebeurt er als de gemeente geen beleid opstelt?...

Nadere informatie

Lange Voorhout 8 Voorzitter van de Tweede Kamer

Lange Voorhout 8 Voorzitter van de Tweede Kamer Algemene Rekenkamer Lange Voorhout 8 Voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 20015 der Staten-Generaal 2500 EA Den Haag Binnenhof 4 r 070-342 43 44 DEN HAAG E voorlichbng@rekenkamer.nl w www.rekenkamer.ni

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) onderhoudt middels de organisaties Kerk in Actie (KiA) en ICCO Alliantie contacten met partners in Brazilië. Deze studie verkent de onderhandelingen

Nadere informatie

Beleidsplan. Vereniging Heemkundekring Myerle

Beleidsplan. Vereniging Heemkundekring Myerle Beleidsplan Vereniging Heemkundekring Myerle Periode 2014-2019 Vastgesteld in de bestuursvergadering van 30 september 2013 Bekrachtigd in de algemene ledenvergadering van 27 maart 2014 Vereniging Heemkundekring

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG. Advisering Besluit langdurige zorg.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG. Advisering Besluit langdurige zorg. POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Staatssecretaris van Volksgezondheid,

Nadere informatie

Beleid cultuurhistorisch vastgoed

Beleid cultuurhistorisch vastgoed Beleid cultuurhistorisch vastgoed Rijks- en gemeentelijke monumenten in eigendom van het Hoogheemraadschap van Delfland Maart 2014 Kenmerk: 1125989 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Proces 3. Waardering van

Nadere informatie

Vormgeving christelijke identiteit binnen PricoH

Vormgeving christelijke identiteit binnen PricoH Stoekeplein 8a 7902 HM Hoogeveen tel.: 0528-234494 info@pricoh.nl www.pricoh.nl PricoH heeft acht christelijke basisscholen onder haar beheer. Binnen deze acht scholen werken ruim 200 medewerkers, in diverse

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 482 Cultuursubsidies Nr. 92 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Aanvullende informatie Nota van Uitgangspunten bestemmingsplan Buitengebied

Aanvullende informatie Nota van Uitgangspunten bestemmingsplan Buitengebied Memo AAN VAN Raadsleden M. Bonouvrié ONDERWERP Aanvullende informatie Nota van Uitgangspunten bestemmingsplan Buitengebied DATUM 11 september 2012 REGISTRATIENUMMER 1101280/4283 Geachte raadsleden, Naar

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Provinciaal blad 2012, 14

Provinciaal blad 2012, 14 ISSN 0920-105X Provinciaal blad 2012, 14 Besluit van Gedeputeerde Staten van Utrecht van 13 maart 2012, nr.80a9bc35, houdende beleidsregels inzake de aanwijzing van Gemeentelijke Depots Bodemvondsten (Beleidsregel

Nadere informatie

Actieve ondersteuning vanuit het Rijk voor experimentele initiatieven van scholen;

Actieve ondersteuning vanuit het Rijk voor experimentele initiatieven van scholen; Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Dhr. drs. S. Dekker Postbus 16375 2500 BJ 'S-GRAVENHAGE doorkiesnummer (070) 373 8875 betreft VNG reactie op advies Onderwijsraad "Grenzen aan kleine scholen".

Nadere informatie

ADVIES INZAKE VEILING VAN TOPSTUK UIT MUSEUMCOLLECTIE

ADVIES INZAKE VEILING VAN TOPSTUK UIT MUSEUMCOLLECTIE 1 ETHISCHE CODECOMMISSIE VOOR MUSEA ADVIES INZAKE VEILING VAN TOPSTUK UIT MUSEUMCOLLECTIE 20 juni 2011 ADVIES inzake de voorgenomen verkoop ter veiling van het schilderij The Schoolboys van Marlene Dumas

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE GOVERNANCE CODE CULTUUR 2014

RESULTATEN ENQUÊTE GOVERNANCE CODE CULTUUR 2014 RESULTATEN ENQUÊTE GOVERNANCE CODE CULTUUR 2014 Inhoud Voorwoord 5 1 Inleiding 6 2 Resultaten 2.1 Wordt de Code toegepast? 2.2 Met welk besturingsmodel wordt gewerkt? 2.3 Welke thema s uit de Code hebben

Nadere informatie

Actueel beleidsplan. Stichting Vrienden van Hubrecht Instituut 2014-2016

Actueel beleidsplan. Stichting Vrienden van Hubrecht Instituut 2014-2016 Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut Actueel beleidsplan Stichting Vrienden van Hubrecht Instituut E vrienden@hubrecht.eu 2014-2016 1.1 Inleiding Naar aanleiding van het uitgevoerde onderzoek

Nadere informatie