Bouwen met Beleid. Flevoland, Gelderland en Overijssel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bouwen met Beleid. Flevoland, Gelderland en Overijssel"

Transcriptie

1 Bouwen met Beleid Flevoland, Gelderland en Overijssel In opdracht van BouwNed Regio Oost drs Geurt Keers drs Jeroen Rous november 2003 Rapportnummer: RIGO Research en Advies BV De Ruyterkade AC Amsterdam telefoon telefax

2

3 Inhoudsopgave 1 INLEIDING BOUWEN EN BELEID IN FLEVOLAND, GELDERLAND EN OVERIJSSEL THEMA S 5 2 DE DRIE PROVINCIES VERGELEKEN OMVANG EN GRONDGEBRUIK WERKGELEGENHEID WONINGBOUWOPGAVE 8 3 ONTWIKKELING BOUW EN KNELPUNTEN ONTWIKKELING IN DE BOUWSECTOR WONINGBOUW, UTILITEITSBOUW EN RENOVATIE EN ONDERHOUD DALING IN DE WONINGBOUW BIJ GROTE VRAAG BOUWPROGNOSE TOT KNELPUNTEN VOOR HET BOUWEN DISCREPANTIES VRAAG-AANBOD SAMENGEVAT 14 4 BELEID VOOR DE BOUW? RIJKSBELEID: GEEN DIRECT STIMULERINGSBELEID VOOR DE BOUW PROVINCIAAL BELEID KENT WEINIG DIRECT BOUWBELEID 16 5 KANSEN VOOR DE BOUW BENUTTEN BEHOEFTE AAN EEN MEER STIMULEREND BELEID VOOR DE BOUW AANVULLEND BELEID VAN PROVINCIES EN GEMEENTEN GEWENST 19 R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s B V

4 Bijlagen 6 TYPERING VAN DE DRIE PROVINCIES ALGEMEEN FLEVOLAND GELDERLAND OVERIJSSEL 31 7 ONTWIKKELINGEN IN DE BOUWPRODUCTIE PLAFOND VOOR HET BOUWEN TOT 2002? BOUW NAAR SEGMENT VERWACHTINGEN VOOR DE BOUW 35 8 WONINGBOUW WONINGBOUWONTWIKKELING: EINDE AAN DALING? PLANAANBOD VINEX-TAAK EN REALISATIE PARTICULIER OPDRACHTGEVERSCHAP STEDELIJKE VERNIEUWING DISCREPANTIES TUSSEN VRAAG EN AANBOD EFFECTEN VAN TE WEINIG MARKTCONFORME WONINGBOUW 44 9 KANTOREN NIEUWBOUW AANBOD VRAAG VERSUS AANBOD BEDRIJVENTERREIN AANBOD BEDRIJVENTERREINEN VRAAG VERSUS AANBOD HERSTRUCTURERING BEDRIJVENTERREINEN 52

5 INLEIDING 5 1 Inleiding 1.1 Bouwen en beleid in Flevoland, Gelderland en Overijssel BouwNed Regio Oost organiseert een congres in Zutphen op 26 november 2003 over items van het bouwen in de Regio Oost van belang voor de eigen leden en de provincies Gelderland, Overijssel en Flevoland, gemeenten, marktpartijen en architecten. BouwNed Regio Oost heeft in samenwerking met RIGO Research en Advies de congresbrochure samengesteld om items voor bouwen en beleid in kaart te brengen. De knelpunten en oplossingen voor bouwen met beleid staan centraal voor een debat tussen betrokken partijen met als beoogd resultaat: concrete acties om knelpunten aan te pakken met het aangeven van de trekkers : wie doet wat. 1.2 Thema s De volgende thema s komen aan de orde: 1 Typering van (de verschillen tussen) de drie afzonderlijke provincies. 2 De bouwproductie: woningbouw en utiliteitsbouw onderscheiden naar nieuwbouw (toevoeging en sloop/vervanging) en onderhoud (verbouw, renovatie en onderhoud en restauratie). 3 Het beleid voor de bouwproductie: rijksbeleid en beleid van provincie. 4 De voortgang van de bouwproductie in de afgelopen jaren: per categorie, waar van toepassing, afgezet tegen de taakstellingen. Waar zijn de gebieden waar de productie achterloopt? R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s

6 6 INLEIDING 5 Wat zijn de oorzaken en knelpunten van stagnerende of achterlopende productie? 6 Wat zijn de mogelijke oplossingen voor geconstateerde knelpunten? En welke betrokken partijen kunnen daar (in samenwerking) wat aan doen? De bronnen zijn voorhanden beleidsstudies, statistieken, monitors en artikelen, alsmede een telefonische ronde langs sleutelfiguren bij het bouwen en beleid in Regio Oost. De nadere onderbouwing van het onderzoek is in de bijlagen van het rapport opgenomen. Het onderzoek is begeleid door mr. R.J. ter Hoek en ir. T.W. de Vries van BouwNed Regio Oost. R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s B V

7 DE DRIE PROVINCIES VERGELEKEN 7 2 De drie provincies vergeleken 2.1 Omvang en grondgebruik Gelderland is met ha en inwoners zowel in oppervlak als inwoners de grootste van de drie provincies. Overijssel is ha groot en heeft 1,1 miljoen inwoners. Flevoland het kleinst en omvat ha en heeft inwoners. In Flevoland is 7% van de oppervlakte bebouwd (wonen, werken, infrastructuur, recreatie e,d); Overijssel is dat 12% en in Gelderland 14%. Tabel 1 Grondgebruik per provincie en Nederland totaal, 2000 Overijssel Flevoland Gelderland Nederland Woongebied 5% 2% 6% 5% Bedrijfsterrein 1% 1% 2% 2% Infrastruct, recreatie e.d. 6% 4% 6% 5% Landbouw 71% 43% 60% 57% Bos & natuur 14% 9% 23% 12% Binnenwater 3% 41% 3% 19% * Totaal 100% (= ha) 100%(= ha) 100% (= ha) 100% (= ha) Bron: CBS, bewerking RIGO * Inclusief buitenwater (9%) Gelderland onderscheidt zich door de aanwezigheid van overvloedig bos en natuur (23%, de Veluwe), Flevoland door haar waterrijkheid (41%) en polderlandschap en Overijssel door het grote landbouwareaal (71%). Logischerwijs heeft Overijssel dan ook het grootste aandeel landbouwbedrijven (22%). 2.2 Werkgelegenheid Flevoland heeft procentueel de meeste bedrijven in de zakelijke dienstverlening (20%) en Overijssel de minste (14%). Overijssel heeft een relatief omvangrijke industriële sector (31%). De bouwnijverheid is in alle drie de provincies met 8% van de bedrijfsvestigingen nagenoeg gelijk. In absoluut opzicht zijn in Gelderland de meeste mensen in de bouwnijverheid werkzaam. In Overijssel is procentueel het grootste deel van de werkzame beroepsbevolking werkzaam in de bouw (4,5%). R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s

8 8 DE DRIE PROVINCIES VERGELEKEN Tabel 2 Werkzame beroepsbevolking (15-64 jaar) verdeling per arbeidssector, 2002 Overijssel Flevoland Gelderland Nederland Primaire sector 2% 2% 2% 1% Secundaire sector 31% 17% 24% 22% Tertiaire sector 34% 50% 39% 42% Quartaire sector 33% 31% 35% 34% Totaal 100% (= ) 100% (= ) 100% (= ) 100% (= ) Bron: CBS, bewerking RIGO Tabel 3 Werkzame beroepsbevolking (15-64) in de bouw, 2002 Absoluut % Overijssel ,5% Flevoland ,3% Gelderland ,6% Nederland ,4% Bron: CBS 2.3 Woningbouwopgave Voor de periode 2000 tot 2010 heeft Gelderland de grootste woningbouwtaakstelling, toevoeging van woningen aan de woningvoorraad. Overijssel en Flevoland hebben met respectievelijk en woningen een bescheidener, maar toch omvangrijke taakstelling. Tabel 4 Afspraken over groei woningvoorraad VINEX-VINAC voor 2000 tot 2010 Vinex Vinac Totaal Overijssel Flevoland Gelderland Nederland Bron: VROM De drie provincies nemen ruim 25% van de landelijke woningbouwopgave voor hun rekening. De opgave voor wordt nog fors naar boven bijgesteld, omdat het woningtekort is opgelopen. Hierover worden in 2004 woningbouwafspraken gemaakt tussen stadsgewesten, provincies en het rijk. R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s B V

9 ONTWIKKELING BOUW EN KNELPUNTEN 9 3 Ontwikkeling bouw en knelpunten 3.1 Ontwikkeling in de bouwsector De bouw in de Regio Oost heeft net als landelijk een gunstige bloeiperiode meegemaakt. Grenzen aan de groei werden de laatste jaren voor de recente economische groei voornamelijk gesteld door personele capaciteit bij bouwers en gemeenten, alsmede minder vlot lopende planologische en milieuprocedures. Figuur 1 Totale bouwsom per provincie in Regio Oost en Nederland, (mln ) Nederland Overijssel Flevoland Gelderland Bron: CBS, bewerking RIGO 3.2 Woningbouw, utiliteitsbouw en renovatie en onderhoud Tussen sectoren van de bouw waren er echter ook belangrijke verschillen. De woningbouw daalde licht in omzet en vooral in aantallen (het bouwen van betere, duurdere huizen remt de omzetdaling af). Daarbij is de fors teruglopende huurwoningbouw door corporaties een belangrijke factor, naast vertraging door procedures en concurrentie met andere bouwsectoren. De woningbouwterugloop speelt in alle drie provincies van Regio Oost, maar is relatief het sterkst in Overijssel, gevolgd door Gelderland. De problematiek concentreert zich in gebieden met een grote bouwopgave: de stadsgewesten Zwolle en Stedendriehoek en de BoNregio s Knooppunt Arnhem-Nijmegen (KAN) en Twente. Daar zijn achterstanden R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s

10 10 ONTWIKKELING BOUW EN KNELPUNTEN ten opzichte van de VINEX-taakstelling opgelopen, die waarschijnlijk zullen leiden tot het niet halen van de bouwopgave tot De meeste overige gemeenten hebben naar verhouding veel woningen gebouwd, maar kunnen dat niet continueren door restrictief ruimtelijk beleid (het planologische contingent was benut). Het ruimtelijk beleid van overheden is vrijwel alleen voor de woningbouw een grote knellende factor voor meer woningbouw. Het ABC-locatiebeleid voor kantoren heeft vrijwel geen belemmerende rol gespeeld voor de bouw van kantoren. 2 De utiliteitsbouw groeide in omzet door, evenals renovatie en onderhoud hiervan die ten opzichte van nieuwbouw toch langzamerhand meer gewicht krijgen. Figuur 2 De verdeling van de totale bouwsom naar segment Regio Oost en Nederland, (mln ) Bouwsom overig Bedrijfsgebouwen Woningen Nederland Overijssel Flevoland Gelderland Bron: CBS, bewerking RIGO 3.3 Daling in de woningbouw bij grote vraag De teruglopende woningbouw is vooral het gevolg van aanbodfactoren. De knelpunten voor de woningbouw hebben als resultaat dat de VINEX-woningbouwtaak tot nu toe niet wordt gehaald. In combinatie met een toegenomen woningvraag is er sprake van een toegenomen woningtekort. In Gelderland zijn de discrepanties het grootst. Het grote woningtekort leidt onder meer tot stagnatie van stedelijke vernieuwing. Woningen die voor sloop of opknappen in aanmerking komen, komen niet leeg omdat er elders onvoldoende vervangende ( schuif ) woonruimte beschikbaar is. voetnoot 1 2 In sommige gebieden zijn uitleglocaties sterk vertraagd (Schuytgraaf-Arnhem en Waalsprong-Nijmegen bijvoorbeeld), in andere gebieden blijft de woningbouw in bestaand stedelijk gebied achter; in weer andere gebieden hapert zowel de woningbouw in de uitleg als binnen de bebouwde kom. EIB, Ruimtelijk beleid en bouwproductie, Amsterdam, R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s B V

11 ONTWIKKELING BOUW EN KNELPUNTEN 11 Figuur 3 Gereedgekomen woningen (huur/koop) in Regio Oost, Overijssel Huur Koop Flevoland Gelderland Bron: CBS, bewerking RIGO De recente terugval in economische groei en inkomensperspectieven doet de vraag deels verschuiven van duurdere naar goedkopere woningbouw en van koop naar huur. Daarbij spelen ook aanbodfactoren een rol, zoals het toegenomen planaanbod van dure koopappartementen en te weinig betaalbare koopwoningen in een groene woonomgeving. De krappe markt heeft ook geleid tot minder vraaggericht aanbod in architectuur en keuzemogelijkheden in het woningontwerp en opdrachtgeverschap. Zo is er weinig kavelaanbod voor particulier opdrachtgeverschap, vooral in stadsgewesten en BoNregio s van Gelderland en Overijssel en Flevoland als geheel. De vraag naar vrije kavels voor vrijstaande huizen is daarentegen aanzienlijk in omvang, maar gevarieerd naar prijsklasse (niet alleen in topsegment, zoals wordt aangeboden). Effecten van een krappe woningmarkt Bovengemiddelde prijsstijgingen tot 2002 Stagnatie doorstroming; lange wachttijden voor goedkopere (huur)woningen (starters en ouderen) meer goedkope scheefheid, onderverhuur, verdringing lagere inkomensgroepen in dorpen met restrictief beleid Weinig prikkel voor stedelijke vernieuwing en kavelaanbod voor de grote vraag naar particulier opdrachtgeverschap Goedkoper wonen over de grens Permanent wonen in recreatiehuisjes Woningbouw lijkt nu iets in de lift, te oordelen naar de toename van nieuwbouwplannen. De vraag in Overijssel, Flevoland en Gelderland is groot genoeg om de woningbouw te intensiveren, vooral als de differentiatie naar segment en woonmilieu voldoende tegemoet komt aan de vraag. 3.4 Bouwprognose tot 2007 Voor de eerstkomende jaren moeten er voldoende locaties voor woningbouw worden gecreëerd omdat er anders een verdergaande vertraging zal optreden. R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s

12 12 ONTWIKKELING BOUW EN KNELPUNTEN Bij het aantrekken van de economie verwacht Bouwprognoses opleving van de woningbouwaantallen en een groei van woningonderhoud. een De teruggang in de economische ontwikkeling leidt in de utiliteitsbouw - nieuwbouw van kantoren en bedrijfsgebouwen - tot een daling van de vraag. Van vertraging bij de bouw van kantoren of de aanleg van bedrijventerreinen is er doorgaans weinig sprake geweest. Ten opzichte van de teruggelopen vraag, zijn er de komende jaren veel plannen in uitvoering en liggen er veel op de plank. De locatiemogelijkheden voor nieuwbouw van kantoren en bedrijfsgebouwen zijn dus de eerstkomende jaren ruim voldoende. In enkele regio s is mogelijkerwijs tijdelijk een aanbodtekort ontstaan of zijn er kwalitatieve discrepanties tussen vraag en aanbod. Voor Overijssel is de kantorenmarkt minder van betekenis dan voor Gelderland en Flevoland. Voor bedrijventerreinen is het andersom. Figuur 4 Nieuwbouw en onderhoud in de woning- en utiliteitsbouw in Nederland in miljoenen (excl. BTW), ( prognose) Woningen nieuwbouw Woningen onderhoud Utiliteit nieuwbouw Utiliteit onderhoud Bron: CBS, SEO/TNO Inro, bewerking RIGO In de utiliteitsbouw verwacht Bouwprognoses een daling van de nieuwbouw die ongeveer wordt gecompenseerd door stijging van onderhoud en verbouw in de utiliteitsbouw. De markt voor onderhoud en verbouw ondervindt volgens deze prognose geen negatieve gevolgen van een verslechterende economie. Er is wel stagnatie van vernieuwing van verouderde woonwijken en bedrijventerreinen ten opzichte van de beleidswensen. Bouwprognoses geeft voor de jaren tot 2007 per saldo een beeld van een licht stijgende omzet. Bouwprognoses van het CPB 4 voor de jaren wijzen in dezelfde richting. De verwachte groei bij onderhoud en verbetering bij woningen is echter iets groter en bij utiliteitsgebouwen iets kleiner. voetnoot 3 4 SEO en TNO Inro, Amsterdam-Delft, CPB, MEV-op-maat voor de bouwnijverheid verkenning voor de jaren 2003 en 2004, Den Haag, oktober, R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s B V

13 ONTWIKKELING BOUW EN KNELPUNTEN 13 De prognoses voor onderhoud en verbouw voor de komende paar jaar kunnen aan de optimistische kant zijn. Structureel wordt een toename van onderhoud en verbouw verwacht als gevolg van toenemende kwaliteitseisen aan gebouwen. Op korte termijn is er echter een verband tussen conjunctuur en omzet in onderhoud en verbouw. 5 Bezuinigingen bij de overheden zullen ook gevolg hebben voor (semi) publieke uitgaven voor onderhoud en verbouw. De bouwbedrijven waren eind 2002 in het algemeen ook minder positief gestemd over hun vooruitzichten dan in Voor 2001 was 80% optimistisch gestemd over de vooruitzichten van het eigen bedrijf; eind 2002 oordeelde 50% nog positief. Een positief vooruitzicht voor de bouwsector als geheel werd in 2002 nog gekoesterd door 70% van de bouwbedrijven, eind 2002 nog maar door 20% Knelpunten voor het bouwen Uit diverse studies 7 en een recente belronde onder leden van BouwNed komen verschillende belemmeringen voor de voortgang van met name de nieuwbouw van woningen in Regio Oost naar voren: (bestemmingsplan)procedures (inclusief bezwaren van burgers en belangenorganisaties), vergunningen, regels Trage en complexe besluitvorming en langdurend overleg (mede over grondkosten) Kwaliteit en omvang gemeentelijk personeel Hoge loonkosten/bouwkosten Stagnerende verkoop; uitstel aankoopbeslissing door potentiële kopers Hoge grondprijzen Verevening met sociale woningbouw (grond- en bouwkosten) Er is een verschuiving van ervaren knelpunten geconstateerd. Voor 2002 waren schaarsteverschijnselen in de productiecapaciteit, zoals een tekort aan arbeidspersoneel en onderaannemers en een hoge werkdruk, belangrijke knelpunten. In 2002 en 2003 bleken deze hindernissen veel minder urgent en zijn andere daarvoor in de plaats gekomen: met name hoge loonkosten/bouwkosten, belemmeringen rond procedures, vergunningen en regelgeving en stagnerende woningverkoop. Onder bouwbedrijven in Regio Oost is door BouwNed in oktober 2003 een belronde gehouden over knelpunten bij de projecten op dit moment. Vrijwel alle bedrijven ondervinden stagnatie in projecten door procedures en vergunningen. Vooral bodemsanering, bestemmingsplanprocedures en ook bouwvergunningen veroorzaken vertraging. Andere knelpunten werden in mindere mate genoemd: voetnoot EIB, Economische groei en bouwproductie, Amsterdam, EIB, Bouwbedrijven 2003 ontwikkeling en vooruitzichten, Amsterdam, Zoals: Taskforce Woningbouwproductie, Achterblijvende woningbouwproductie: problematiek en maatregelen, Den Haag, 2002; OTB, Knelpuntenmonitor Woningbouw 2002, Delft 2003; OTB, Knelpuntenmonitor Woningbouw 2003, Delft R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s

14 14 ONTWIKKELING BOUW EN KNELPUNTEN stagnerende verkoop, vertraging in de bouwplanontwikkeling, en doorgeslagen vormen van inspraak. Bij bouwers van woningen in Regio Oost staan trage besluitvorming en lange procedures ook hoog op de knelpuntenlijst ook in relatie tot herontwikkeling van bouwplannen (van duurdere naar minder dure woningen). Opvallend zijn ook knelpunten van hoge gemeentelijke grondprijzen, verevening met de sociale woningbouw en trage onderhandeling over grondposities. In de verkoopfase van de woningen zijn de bereikbaarheid en de prijs-kwaliteitverhouding, een mismatch tussen aanbod en vraag, belangrijke belemmeringen. Gemeentelijke regie en randvoorwaarden leggen veel hindernissen op de weg naar marktconforme woningbouw. 3.6 Discrepanties vraag-aanbod samengevat Wil de bouwsector de kansen voor een evenwichtige bouwproductie in Gelderland, Overijssel en Flevoland kunnen benutten dan dienen de verschillende knelpunten te worden weggenomen. De kansen liggen vooral bij de woningbouw. Op de woningmarkt is de vraag veel groter dan het aanbod. De effecten van een krappe woningmarkt zijn minder wenselijk. Voor meer woningbouw zijn er legio belemmeringen, die vooral overheden moeten aanpakken. Ook in andere sectoren van de bouw, zoals onderhoud en renovatie en bouw van kantoren kunnen overheden een stimulerende rol spelen. Bij kantoren en bedrijventerreinen is de marktverhouding echter omgekeerd dan bij woningbouw. Er is volop aanbod, door betere locatieplanning van overheden enerzijds en terugloop in vraag als gevolg van ongunstige economische ontwikkeling anderzijds. Mogelijkheden voor vraagstimulering op de markt van kantoren en bedrijventerreinen zijn echter zeer beperkt. Hierop wordt in de volgende hoofdstukken ingegaan. Tabel 5 Discrepanties op de nieuwbouwmarkten woningen, kantoren- en bedrijventerreinen in Regio Oost Woningen Overijssel Flevoland Gelderland Regio Oost Kantoren Overijssel Flevoland Gelderland Regio Oost Bedrijventerreinen Overijssel Flevoland Gelderland Regio Oost Aanbod Nieuwbouw-vraag Verhouding Nieuwbouw 2002 WBO Vraag veel groter (+ vraag noordvleugel) dan aanbod ( Regio Oost 2, (+ vraag noordvleugel) maal) Leegstand+plannen hard&zacht in m2 BVO Vraag tot 2011 in m2 BVO Aanbod groter dan vraag (Regio Oost bijna maal) Aantal ha huidig uitgeefbaar Jaarlijkse marktopname in ha Aanbod groter dan vraag (Regio Oost ruimte voor 7,5 jaar) Bron: divers (zie bijlage), bewerking RIGO R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s B V

15 BELEID VOOR DE BOUW? 15 4 Beleid voor de bouw? 4.1 Rijksbeleid: geen direct stimuleringsbeleid voor de bouw De bouw ondervindt dreigende teruggang door de algemene stagnerende economische ontwikkeling. Het beleid van het rijk is terughoudend en kan de economie en de bouw in het bijzonder verder het dal in duwen door de grote bezuinigingen. Het rijksbeleid voor 2003 kan niet als direct stimuleringsbeleid voor de bouw worden getypeerd. De markt voor kantoren en bedrijfsgebouwen loopt fors terug en de woningbouw en de stedelijke vernieuwing stagneren. De woningbouw stimuleren door vooral een beroep te doen op marktpartijen en woningcorporaties en aanjaagteams voor stagnerende bouwlocaties in te stellen lijkt onvoldoende gewicht in de schaal te leggen. Figuur 5 Aantal te realiseren woningen (*1.000) naar prognosevariant Laag Midden Hoog Bron: Bouwprognoses , TNO Inro/SEO, bewerking RIGO Voor infrastructuur komt niet alleen minder budget beschikbaar; er wordt ook sterk geschoven van nieuwe projecten (uitbreiding van wegcapaciteit bijvoorbeeld) naar meer onderhoud van (vaar)weg- en railinfrastructuur. Toch zijn er lichtpunten in het rijksbeleid voor de bouw, zoals blijvende stimulering van stedelijke vernieuwing, herstructurering van bedrijventerreinen en ruimtelijke investeringen (zij het met een kleiner budget), het aanhouden van aanjaagteams voor de woningbouw op bouwlocaties waar vertraging is, meer woningbouwmogelijkheden in dorpen (uitbreiding voor de eigen woningbehoefte, vooral starters en R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s

16 16 BELEID VOOR DE BOUW? ouderen), decentralisatie in de ruimtelijke ordening en toepassing van ontwikkelingsplanologie. Daarnaast wil men minder regels en versnelling van procedures voor een meer resultaatgericht beleid op het terrein van ruimtelijke ordening, werklocaties, woningbouw en milieu. 4.2 Provinciaal beleid kent weinig direct bouwbeleid Voor de periode wil het rijk met provincies en Kaderwetgebieden in 2003 nieuwe verstedelijkingsafspraken maken. Dat zijn natuurlijk bij uitstek gelegenheden om de beleidsagenda s voor de bouwopgave in de Regio Oost te actualiseren (waaronder de concept verstedelijkingsconvenanten). Uit de college-akkoorden van de drie provincies, De Gelderse Aanpak, Collegeakkoord provincie Flevoland en Ruimte voor actie - Onderhandelingsakkoord provincie Overijssel kan worden opgemaakt wat mogelijk is. Een goed voorbeeld van de doelen die de provincies nastreven zijn is geformuleerd door de provincie Overijssel in het programma-akkoord Ruimte voor Actie. Dit heeft als doel dat: Er voldoende werk is; Iedereen aantrekkelijk woont; Grote steden aanjager zijn van economische en sociaal-culturele dynamiek; Het landelijke gebied levenskrachtig en levenslustig is; Onze provincie veilig is; Basisvoorzieningen voor iedereen beschikbaar zijn en toegankelijk. Binnen de mogelijkheden die de provincie heeft, wil het provinciale beleid eraan bijdragen die doeleinden te bereiken. Concrete beleidsvoornemens van de drie provincies die van belang zijn voor de bouw zijn in onderstaand overzicht opgenomen. Verschillen tussen de provincies zijn er wat dat betreft ook. In Flevoland vormen versnelling en vereenvoudiging van procedures en ambtelijke molens geen provinciaal beleidsitem, terwijl dit in Overijssel en Gelderland wel het geval is. Flevoland (en ook Noord-Holland) heeft bij voortgaande verstedelijking grote problemen met ontoereikende infrastructuur. Bouwplannen voor onder meer woningen tot 2030 langs de as Haarlemmermeer-Amsterdam-Almere kunnen volgens betrokken gemeenten en provincies in de noordelijke Randstad alleen worden ontwikkeld als het Rijk enorme investeringen in de infrastructuur doet. Voor Almere komt daar nog bij dat het voorzieningenniveau (onderwijs, zorg cultuur, enz.) moet worden verbeterd voor het toenemende aantal inwoners. R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s B V

17 BELEID VOOR DE BOUW? 17 Tabel 6 Provinciale beleidsonderwerpen in Regio Oost van belang voor de bouw Beleid Gelderland Overijssel Flevoland Ruimtelijke ordening Faciliterend, met duidelijke keuzen waar wonen, werken, natuur, ontwikkelingsplanologie Faciliterend, met duidelijke keuzen waar wonen, werken, natuur, ontwikkelingsplanologie Groei Almere na 2010 als meer infrastructuur door Rijk wordt gerealiseerd; ook groei van andere kernen afhankelijk van meer infrastructuur Uitwerking grondbeleid groei Almere Stedelijke gebieden 10% meer woningbouw; voortzetten integraal Gelders Stedelijk Ontwikkelingsbeleid; voorkomen trek uit de stad en sociale scheiding in woningbouw Meer woningbouw, sneller uitvoeren, gedifferentieerd en wervend woonklimaat; uitwerking in GSB-kader Aandacht voor sociale woningbouw wonen-zorg, herstructurering Onderzoeken hoe samen met gemeenten, corporaties en marktpartijen doorstroming kan toenemen Dorpen, meer woningbouw Ja; boerderij- en woningsplitsing Ja, vooral ouderen en starters; rood Ja, zelfs enige groei boven natuurlijke in dorpen voor eigen moet mogelijk zijn voor rood regeling, wel inbreiding in aanwas aanwas dorpen; VAB voor wonen en werken Minder verkokerende Ja, terugdringen regelgeving Ja Niet genoemd, behalve bij milieuregels regels en snelle procedures Economie Verbeteren vestigingsklimaat en bereikbaarheid, Stimulering leer-werktrajecten, arbeidstoeleiding en arbeidsparticipatie. Regionale ontwikkelingsmaatschappij. Werving kennisintensieve bedrijven. Vernieuwen 450 ha bedrijventerrein; 480 ha nieuwe terreinen Beter dan landelijke werkgelegenheidsontwikkeling; voorwaarden scheppen werk in MKB (samenwerking, onderwijs, kennispark Twente). Stimulering herstructurering bedrijventerreinen Gemeenten: ruimte voor bedrijven maken (bedrijvigheidsplan) met buurgemeenten + bedrijfsleven Werving en promotie; infrastructuur voor bedrijven op orde: bedrijventerreinen, bereikbaarheid, arbeidsaanbod/scholing, ICT glasvezelkabel Doorgroei luchthaven Lelystad Ontwikkelingsmaatschappij Flevoland Geen ABC- maar meer vraaggericht locatiebeleid Platteland Reconstructiegebieden deel financieren + EHS voorfinancieren 3 Reconstructiegebieden + EHS voorfinancieren; Watergebieden combineren Transformatie landelijk gebied bij de steden; Watergebieden combineren Combineren natuur e.d. met met natuur en recreatie (niet met natuur en recreatie en beperkt recreatie (niet wonen of werken) wonen of werken) wonen Infrastructuur Belangrijke projecten voorfinancieren. Bijdragen aan strategische verbete- Uitbreiding hoofdinfrastructuur weg, Verhoging opcenten ringen, voorfinancieren en openbaar vervoer (Hanzelijn) voor wegen en OV en impuls werkgelegenheid Overig Samenwerken in Landsdeel Oost, Samenwerken met Gelderland en Samenwerken in Regio Oost, Randstad bundelen krachten richting Den Flevoland: investeringsprogramma (pakketafspraken en Haag en Brussel, samenwerken Oost Nederland investeringsprogramma ook met Nordrhein Westfalen Rijk) en Europa Uitvoeringsgericht Concreet, afrekenbaar Door gemeentelijke herindeling ook bestuurskrachtige gemeenten Financiën Efficiencykorting apparaatskosten Bezuinigingen rijk worden doorgegeven 135 mln. bezuinigen + PM rijk; 85 mln. nieuw beleid Teruglopende middelen + PM rijk; vrije ruimte 0,2 mln. aan betreffende provin- ciale sector. Middelen voor steden en landelijk gebied bundelen. prestatieafspraken per regio Projectenfonds voor onvoorziene kansen die binnen 2 jaar te realiseren zijn Oordeel over rijksbegroting 2004 Veel Gelders beleid ondersteunt rijksbeleid; minder geld voor (jeugd)zorg, OV en infrastructuur, en gemeenten Overijssel ziet kansen in rijksbegroting, veel voornemens komen overeen, Vliegveld Twenthe open tenminste burgerdeel; minder geld voor GSB, OV, bodemsanering, zorg Rijk heeft oog voor stedelijke ontwikkeling Flevoland. Te weinig middelen voor jeugdzorg en onderwijs. Gemeenten komen in de knel door minder rijksbijdragen en relatief veel werkloosheidsuitkeringen R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s

18 18 BELEID VOOR DE BOUW? R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s B V

19 KANSEN VOOR DE BOUW BENUTTEN 19 5 Kansen voor de bouw benutten 5.1 Behoefte aan een meer stimulerend beleid voor de bouw De bouw in Nederland, en dus ook in Overijssel, Flevoland en Gelderland -Regio Oost - dreigt te worden meegenomen in de economische teruggang en bezuinigingsgolf in de rijksbegroting. Hoewel er lichtpunten zijn in het rijksbeleid (beperkte bezuiniging op budgetten voor stedelijke vernieuwing, ruimtelijke investeringen en infrastructuur), zijn er belangrijke bedreigingen van de vraag naar bouwproducten (onderhoud en restauratie, nieuwbouw van woningen). Dit is een gevolg van algemene inkomensachteruitgang en opsouperen van de overwaarde op de oude woning voor de aanschaf van een nieuwe woning (in de voorraad of nieuw gebouwd) zonder aftrek van transactiekosten en verhuiskosten. Wat node gemist wordt is een meer anticyclisch bouwbeleid van de rijksoverheid. 8 Dat laat onverlet dat ook provincies, gemeenten en corporaties en ook beleggers zich meer kunnen inspannen om de bouw te stimuleren. Het huidige beleid van Gelderland bijvoorbeeld kent al diverse maatregelen die direct of indirect de bouw stimuleren, zoals: het doel van 10% meer woningbouw, het bevorderen van stedelijke vernieuwing, de voorfinanciering van belangrijke infrastructuurprojecten, het versnellen van herstructurering van verouderde bedrijventerreinen en het ondersteunen van nieuwe bedrijven in bepaalde kansrijke groeisectoren. Het inperken en stroomlijnen van regelgeving en bureaucratie mag zeker ook genoemd worden Aanvullend beleid van provincies en gemeenten gewenst Vanuit het oogpunt van de bouw kan aanvullend beleid van provincies en gemeenten een extra impuls geven aan een meer evenwichtige bouwproductie in Flevoland, Overijssel en Gelderland, waarmee tevens een bijdrage wordt geleverd voetnoot 8 9 Wat doet het rijk als de koopwoningmarkt in een recessie beland en de nieuwbouw van koopwoningen grotendeels wegvalt? Op zo n situatie mag het rijksbeleid zich best op voorbereiden. De provincie Limburg wil het aantal tegenstrijdige en onnodige regels terugdringen. Daarvoor is ook een website gemaakt waarop burgers en bedrijven suggesties en opmerkingen over (provinciale)regels kwijt kunnen. De reacties wil de provincie meenemen in concrete voorstellen (persbericht 18 september 2003). R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s

20 20 KANSEN VOOR DE BOUW BENUTTEN aan werkgelegenheid, versterking, vernieuwing, vitaliteit en leefbaarheid van stad en land in Regio Oost. De bouwproductie gaat in de afgelopen jaren onnodig in hoge mate mee met het economisch tij. Door pijplijneffecten loopt de conjunctuur in de bouwproductie wel ruim een jaar achter op ontwikkelingen in de economie als geheel. De private utiliteitsbouw reageert het sterkst op een economische omslag. 10 Bij een stagnerende economie leent vooral de woningbouw zich voor een stimuleringsbeleid. De vraag naar kantoorruime of bedrijventerrein en onderhoud en renovatie is moeilijker te stimuleren. Bovendien is er over het algemeen voldoende aanbod ook in ruimtelijke plannen voor kantoren en bedrijven (zie tabel 5 in hoofdstuk 2). Bij het wonen is de nieuwbouwvraag in beginsel sterk toegenomen door huishoudens- en bevolkingsgroei in combinatie met een aanzienlijke terugloop in de woningproductie als gevolg van diverse knelpunten. Het nieuwe woningbehoefteonderzoek 2002 laat dan ook een verdubbeling van het woningtekort ten opzichte van 1998 zien! Ruim de helft van de nieuwbouwvraag is gericht op huurwoningen in verschillende segmenten. De nieuwbouwvraag in de koopsector is met bijna de helft van de totale nieuwbouw behoefte ook niet onbelangrijk. Zo n 70% van de bovenmodale huizenkopers zoekt echter in segmenten tot De eerder door het rijk gestelde landelijke opgave voor de productie van woningen per jaar was te rooskleurig. Een productie van woningen is onlangs als beleidsdoel voor de komende jaren gesteld. Daarnaast vergen vernieuwing, verbetering en restauratie van de voorraad aandacht, en dan gaat het niet alleen om de voorraad woningen, maar ook om de voorraad kantoren en bedrijfsruimten. Voorop staat dat maatwerk per regio en gemeente wenselijk is. In sommige gemeenten en regio s is de problematiek of zijn de kansen nu eenmaal groter dan andere. Hieronder volgen een aantal beleidsvoorstellen om in overleg met de provincies en gemeenten van gedachten te wisselen om tot een stimulerende en aanvullende aanpak te komen. 1 De provincies kunnen regionale of provinciale bouwteam s instellen waarin provincie, gemeenten, marktpartijen en andere betrokken (zoals het rijk) participeren. Een bouwteam kan vaststellen bij welke gemeenten de bouwproductie achter(uit) loopt en wat de voornaamste barrières zijn en wat er door welke partij aan kan worden gedaan. Utiliteitsbouw 2 De overheden zijn een grote opdrachtgever voor de bouwnijverheid. Voor de publieke utiliteitsbouw kunnen gemeenten en provincies meer stimulerend optreden. Provincies en gemeenten kunnen er naar streven geplande projecvoetnoot 10 EIB, Economische groei en bouwproductie, Amsterdam, R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s B V

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010 Wonen in Dordrecht De crisis voorbij?; trends en verwachtingen 30 november 2010 Inhoudsopgave 1. Wat willen we? Beleid en welke afspraken zijn er voor Dordrecht? 2. Hoe staan we er voor? Stand van zaken

Nadere informatie

De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009. 1. Inleiding. 2. Doel van de goedkope koop-regeling

De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009. 1. Inleiding. 2. Doel van de goedkope koop-regeling Provincie Noord-Brabant De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009 1. Inleiding Voor de voortgang en continuïteit in de woningbouwproductie is het van belang dat

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist De Ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd en

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

Platform Wonen Assen 3 oktober 2013

Platform Wonen Assen 3 oktober 2013 Platform Wonen Assen 3 oktober 2013 Aanvalsplan wonen Albert Smit wethouder financiën, vastgoed, grondzaken en wonen 1 Aanvalsplan wonen: aanleiding Sinds 2008: Economische recessie Stagnerende woningmarkt

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Toename bevolking v.a. 2008

Toename bevolking v.a. 2008 Collegevoorstel Inleiding De provincie prognosticeert de ontwikkeling van de woningbouw en bevolking voor elke gemeente. Het is aan elke gemeente om deze prognose om te zetten in een planning en deze te

Nadere informatie

Grondprijsontwikkeling van koopwoningen

Grondprijsontwikkeling van koopwoningen Grondprijsontwikkeling van koopwoningen Geurt Keers, Philippe Sprenger en Ton Seijkens, Rigo Research en Advies (artikel verschenen in PropertyNL researchquarterly mei 2004) Gemeenten zijn, ondanks het

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beantwoording motie positie starters op de woningmarkt (M2-3/5-3-2-12) Geachte leden,

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beantwoording motie positie starters op de woningmarkt (M2-3/5-3-2-12) Geachte leden, Provinciale Staten van Noord-Holland door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-104 2012 HK Haarlem Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon J.J. Kluit BEL Doorkiesnummer

Nadere informatie

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Henk Harms, gemeente Den Haag Directeur Ontwikkeling en Realisatie Internationale stad van Vrede en Recht Den Haag: na New York, tweede VN stad Wereldstad

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Verschuiving van grootschalige nieuwbouw in buitengebied naar kleinschalige (her-) bouw in bestaande situatie;

Verschuiving van grootschalige nieuwbouw in buitengebied naar kleinschalige (her-) bouw in bestaande situatie; Bouw De sector bouwnijverheid bestaat uit een diversiteit aan bedrijven. Belangrijke bedrijfsgroepen zijn: Aannemersbedrijven Burgerlijke en Utiliteitsbouw (algemeen en gespecialiseerd)* Aannemersbedrijven

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl. Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl. Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl Woningbehoefte voor de wijk Marickenzijde in De Ronde Venen De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij RIGO. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING

BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING BEROEPSBEVOLKING EN PENDEL PROVINCIE FLEVOLAND 2000 SAMENVATTING Arbeidsmarkt Arbeidsparticipatie Van de 15 tot 65-jarige bevolking in Flevoland behoort 71% tot de beroepsbevolking (tabel 1) tegenover

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst gemeenteraden. 25 januari 2011, Twello Gerard Sizoo

Informatiebijeenkomst gemeenteraden. 25 januari 2011, Twello Gerard Sizoo Informatiebijeenkomst gemeenteraden 25 januari 2011, Twello Gerard Sizoo Waarom aandacht voor demografie? Demografische prognoses naar beneden bijgesteld Actualisering regionaal woningbouwprogramma Vergrijzing

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Provincie Noord-Holland

Provincie Noord-Holland Provincie Noord-Holland POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Provinciale Staten van Noord-Holland Door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-l 04 2012 HK Haarlem 2 2OKT. 2013

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE Stad maken donderdag 19 maart 2015 Stad maken Duiding en context De traditionele rollen binnen het ontwikkeltraject veranderen. De corporaties,

Nadere informatie

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper Leegstand Kantoren Jobinside 5 november 2010 Sacha Klinkhamer Floor Schipper Presentatie Jobinside Inleiding door Sacha Klinkhamer (Infrastructuur & Milieu) Aanleiding, cijfers, probleemanalyse, oorzaken,

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

4.1 Ontwikkeling van de bouwmarkt

4.1 Ontwikkeling van de bouwmarkt 4.1 Ontwikkeling van de bouwmarkt 4.1.1 Conjunctuur Voor de bouwwereld relevante vakbladen/media zorgen voor een continue stroom aan informatie over de marktontwikkeling in de woning- en utiliteitsbouw.

Nadere informatie

11 juni 2014 PN 328071

11 juni 2014 PN 328071 Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 11 juni 2014 PN 328071 Betreft Woningbehoefte De Nieuwe Tuinderij 1 Aanleiding In artikel 3.1.6, lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening is beschreven dat een

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

Wonen. Historie en beleid

Wonen. Historie en beleid H 5.2 Resultaten per thema Europees migratiebeleid en immigratie uit het buitenland bepalen de groei van de bevolking en zijn de belangrijkste factoren achter de groei van de woningvraag. Verdergaande

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland Wonen in Hilversum Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland De Nederlandse woningmarkt staat momenteel in het middelpunt van de belangstelling. Deze aandacht heeft vooral betrekking op de ordening

Nadere informatie

Figuur 1 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% -5% -10% -15%

Figuur 1 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% -5% -10% -15% Ontwikkeling van de werkgelegenheid De ontwikkeling van de werkgelegenheid In Rotterdam laat een duidelijk ander beeld zien dan de ontwikkeling in Nederland en de rest van de stadsregio. In de jaren voor

Nadere informatie

UITNO DIGING. Symposium 30 jaar BIEB 1000 woningen 8 DECEMBER 2011 SYMPOSIUM PARKTHEATER EINDHOVEN

UITNO DIGING. Symposium 30 jaar BIEB 1000 woningen 8 DECEMBER 2011 SYMPOSIUM PARKTHEATER EINDHOVEN UITNO DIGING Symposium 30 jaar BIEB 1000 woningen 8 DECEMBER 2011 SYMPOSIUM PARKTHEATER EINDHOVEN THEMA S PARALLELSESSIES 1. CPO in bestaande buurten en dorpen Hoe ga je met de bestaande (particuliere)

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Voorjaar 2015 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen

CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen Persbericht PB14 037 02 06 2014 16.00 uur CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen Koopkracht van werknemers in gezondheids- en welzijnszorg steeg in 2008-2012 elk jaar Zelfstandigen en pensioenontvangers

Nadere informatie

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio. Maart 2014

Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio. Maart 2014 Intentieverklaring gemeenten en corporaties in de stadsregio Amsterdam over de betaalbare voorraad in de regio Maart 2014 2 Preambule Gemeenten in de Stadsregio Amsterdam en de woningcorporaties, verenigd

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

De Brabantse woningmarkt

De Brabantse woningmarkt De Brabantse woningmarkt Futura 31 oktober 2011 Frits Oevering De Brabantse woningmarkt Agenda Vraag naar woningen Regionale variatie in Nederland Omvang vraag Koopkracht Macro Verstrekkingsvoorwaarden

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

Factsheets Friese Woningmarkt

Factsheets Friese Woningmarkt Factsheets Friese Woningmarkt 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009 2011 2013 2015 2017 2019 2021 2023 2025 2027 2029 Bevolkings- en huishoudengroei nemen af. Prognose: Nog enige bevolkingsgroei tot

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen PvdA-fractie T.a.v. Mevrouw A. Postma De Roede 12 9285 VK Buitenpost Dossiernummer : n.v.t. Stuknummer : n.v.t. Behandeld door : E. Idsardi Email : gemeente@achtkarspelen.nl Uw brief/mail van Uw kenmerk

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2015

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2015 DATUM 30 oktober 2015 PROJECTNUMMER 3400.106/G OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2015 Inleiding De woningmarkt is, na jaren van crisis, weer flink in beweging.

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015

Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer 5: december 2015 Nieuwsbrief Zeeuwse arbeidsmarktmonitor Nummer : december 2 Zeeuwse ondernemers blijven gunstig gestemd Winstgevendheid bouwondernemers pas volgend jaar op peil Krapte aan personeel in sectoren ICT en

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014 Werkgelegenheid in Twente Jaarbericht 214 Inhoudsopgave 1. Ontwikkeling werkzame personen en vestigingen (groei / afname) Ontwikkeling naar sectoren 2. Ontwikkeling naar sectoren Ontwikkeling naar branches

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-196 26 september 2002 9.30 uur Werkgelegenheid commerciële sector daalt Voor het eerst sinds 1994 is het aantal banen van werknemers in commerciële bedrijven

Nadere informatie

Monitor Woningmarkt. wonen

Monitor Woningmarkt. wonen Monitor Woningmarkt wonen Vastgesteld op 9 juli 214 Inhoud Samenvatting 3 Hoofdstuk 1 Ontwikkelingen woningmarkt 213 5 2 Woningbouwrealisatie 213 11 3 Vooruitblik woningbouw 15 2 Monitor Woningmarkt 214

Nadere informatie

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant VERSLAG BETREFT Bouwberaad West-Brabant DATUM 1 maart 2012 VOORZITTER J.P. Schouw VERSLAG Bijeenkomst Bouwberaad West-Brabant Opening en toelichting De voorzitter van het Bouwberaad, de heer J.P. Schouw,

Nadere informatie

Aanleiding. Regio West-Friesland

Aanleiding. Regio West-Friesland Aanleiding Naar aanleiding van een verzoek van het hoofd sociale zaken van Hoorn is de afdeling Arbeidsmarktinformatie en -advies van het UWV gevraagd een korte analyse te maken van de arbeidmarkt in West-Friesland.

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van bedrijfsruimte Maart 211 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van 4. Vooruitzichten Colofon Samenstelling Drs I.L. de Kruif Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam thema; financiering van de woningmarkt Ik ben blij dat ik deze bijeenkomst kan bijwonen

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Het achterblijvende woningaanbod in Nederland

Het achterblijvende woningaanbod in Nederland De Nederlandse woningmarkt is verstard. In de afgelopen twee decennia verviervoudigden de woningprijzen, terwijl de jaarlijkse nieuwbouwproductie halveerde. Ondanks ambitieuze doelstellingen is de nieuwbouw

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Nota Grondprijzen 2016

Nota Grondprijzen 2016 Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Stadsplein 1 3431 LZ www.nieuwegein.nl Grondbedrijf en Vastgoedzaken Nota Grondprijzen 2016 Datum 5 januari 2016 Auteur Mark Slingerland Versie Vastgesteld door B&W op 12

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, april 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Overijssel en Gelderland Noord, april 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Overijssel en Gelderland Noord, april 2015 Ruim 2.500 minder WW-uitkeringen in Overijssel en Gelderland Noord in een tijd In april daalde het aantal WW-uitkeringen in alle regio

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

Economische monitor 2012

Economische monitor 2012 POSTADRES BEZOEKADRES Postbus 25 364 AG Mijdrecht Croonstadtlaan 111 3641 AL Mijdrecht T F E I 297 29 16 16 297 28 42 81 gemeente@derondevenen.nl www.derondevenen.nl AUTEUR(S) M. Krol DATUM 26 juni 212

Nadere informatie

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Stap 1 van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking schrijft voor dat een stedelijke ontwikkeling past binnen de regionale behoefte. Provincie

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Wonen in Gelderland 2010 Monitoring van het woonbeleid

Wonen in Gelderland 2010 Monitoring van het woonbeleid Wonen in Gelderland 2010 Monitoring van het woonbeleid 1 Inhoudsopgave: Samenvatting en conclusie...4 1) Inleiding...6 2) Gelderland totaal...9 2.1 Bevolking...9 2.2 Nieuwbouw...11 2.3 Ontwikkeling woningvoorraad...12

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht Woningmarktrapport - 4e kwartaal 213 Gemeente Dordrecht Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 1 aantal verkocht 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Midden-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Midden-Nederland (*1. m²) 42.674 95 6.46 Overig Nederland In de regio Midden-Nederland ligt circa 14%

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2015. Vertrouwen ondernemers verder toegenomen

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2015. Vertrouwen ondernemers verder toegenomen Conjunctuurenquête Nederland Eerste kwartaal 215 Vertrouwen ondernemers verder toegenomen Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het eerste kwartaal

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4 ECONOMISCHE MONITOR EDE 20 / 4 De Economische Monitor geeft een beeld van de economie van de gemeente Ede in de afgelopen periode van 2008 tot 20. De Economische Monitor is verdeeld in twee delen: Het

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide Volgens de laatste Provinciale Prognose (2011) bedraagt de woningbouw behoefte in Valkenswaard een netto toevoeging van 1.230 woningen

Nadere informatie

Woonwensen en Woningbehoefte. Kenneth Gopal Kathrin Becker

Woonwensen en Woningbehoefte. Kenneth Gopal Kathrin Becker 16086-ABF Woonwensen en Woningbehoefte Kenneth Gopal Kathrin Becker 16086-ABF Opbouw presentatie I. Waar komen we vandaan? Relevante ontwikkelingen in het recente verleden II. Waar gaan we naar toe? Blik

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer Woningmarktrapport - 3e kwartaal 213 Gemeente Haarlemmermeer Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 12 aantal verkocht 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Inleiding Om inzicht te krijgen in de effecten van het beleid op segregatie, is het noodzakelijk de lokale situatie en de samenstelling van de voorraad in ogenschouw

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Managementsamenvatting 2011 Het Vastgoedrapport Groningen-Assen 2011 stelt zich ten doel om een belangrijke informatiebron te zijn voor de hele regionale vastgoedsector.

Nadere informatie

Het belang van het MKB

Het belang van het MKB MKB Regio Top 40 Themabericht Rogier Aalders De nieuwe MKB Regio Top 40 is uit. Zoals u van ons gewend bent, rangschikken we daarin de veertig Nederlandse regio s op basis van de prestaties van het MKB

Nadere informatie

Woningmarkt Zeeland: ontwikkelingen en beleidsconsequenties

Woningmarkt Zeeland: ontwikkelingen en beleidsconsequenties Woningmarkt Zeeland: ontwikkelingen en beleidsconsequenties Michiel Mulder Programmaleider Wonen & Projectanalyse EIB Masterclass Wethouders Middelburg, 9 juli 2014 1 Inhoud Drie vragen Wat zijn de recente

Nadere informatie

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR)

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) Resultaten werkgelegenheidsonderzoek Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) 2013 Maarten Bergmeijer Provincie Utrecht afdeling MEC, team Economie par@provincie-utrecht.nl www.provincie-utrecht.nl/par

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Nota Grondprijzen 2015

Nota Grondprijzen 2015 Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Stadsplein 1 3431 LZ www.nieuwegein.nl Grondbedrijf en Vastgoedzaken Nota Grondprijzen 2015 Datum 5 januari 2015 Auteur Mark Slingerland Versie Vastgesteld door B&W op 13

Nadere informatie

Investeren in wonen. Onderlegger voor het Noordoostelijk Initiatief

Investeren in wonen. Onderlegger voor het Noordoostelijk Initiatief Investeren in wonen Onderlegger voor het Noordoostelijk Initiatief In opdracht van Corporaties in het Noordoosten Rob de Wildt Jeroen Neele maart 2005 Rapportnummer: 88770 RIGO Research en Advies BV De

Nadere informatie