kopstukken over wonen in de

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "kopstukken over wonen in de"

Transcriptie

1 Rob Mulder kopstukken over wonen in de vragen aan ste eeuw

2

3 Opgedragen aan Marlies Pernot Ter gelegenheid van haar afscheid als algemeen directeur van Vereniging Eigen Huis

4 Inhoud voorwoord Rob Mulder 1 Johan Remkes 2 Peter Boelhouwer 3 Jan Fokkema 4 Bas Millenaar 5 Nico Rietdijk 6 Hans Kuijpers 7 Mark Frequin

5 8 Ger Hukker 9 Chris Buijink 10 Karel Schiffer 11 Marc Calon 12 Ronald Paping 13 Theodor Kockelkoren 14 Simone Pront colofon

6 Het dak repareren als de zon schijnt Voorwoord Rob Mulder Nee, begin alsjeblieft niet over het uitbreken van de kredietcrisis in Alle antwoorden zijn goed, behalve dit ene. Dat was de voorwaarde die ik elke keer stelde als ik de eerste vraag aan de gesprekspartners voorlegde: Wat is volgens u de belangrijkste ontwikkeling in de laatste veertien jaar? Het resultaat? Veertien uiteenlopende antwoorden die één element met elkaar gemeen hebben. Precies, de kredietcrisis van 2008! Toch was het opwerpen van die drempel niet helemaal vergeefse moeite. Want al werd de crisis steevast te berde gebracht, dat gebeurde steeds via een sierlijke omweg en vanuit de specifieke invalshoek van de sector waarin de betrokkene actief is. En dat was precies de bedoeling. Ik heb het voorrecht genoten om alle bijdragen als eerste te horen, uit te schrijven en te vergelijken. Opvallend is dat de overeenkomsten tussen de antwoorden veel groter zijn dan de verschillen. Alle gesprekspartners benaderen de vragen op hun eigen, persoonlijke wijze. Toch komt de teneur van hun antwoorden dikwijls overeen. Temeer daar zij allemaal zo openhartig op de vragen zijn ingegaan, lijkt het mij passend als ik probeer na te gaan wat de gemeenschappelijke zorgen, voornemens en verwachtingen zijn. Wat zijn de grote lijnen? Lering getrokken? Bij menigeen leeft het gevoel dat we weliswaar aangeslagen zijn door de crisis, maar dat we nog in staat zijn er lering uit te trekken. Mijn nachtmerrie is, zegt Ger Hukker (NVM, Nederlandse Vereniging van Makelaars) dat iedereen weer vervalt in oude fouten. Dat mensen zich weer laten leiden door hebzucht. Dat nieuwbouwwoningen die nog geen zesje verdienen toch wel weer verkocht worden. In de angstdroom van Bas Millenaar (Blauwtrust Groep) komen de cowboys terug en gaan de normen naar de bliksem. Het gaat me niet om hele hoge maar om hele alledaagse normen. Zou je dat wat je jouw klanten aanbiedt ook je moeder aanraden? Geschiedenis is er niet voor niks, stelt Nico Rietdijk (NVB, Vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers). Je moet er iets mee doen en haar niet alleen maar registreren. Toch hebben we recent dezelfde fout gemaakt als voorheen. De crisis van eind jaren zeventig, begin jaren tachtig vertoont veel parallellen met die van nu. Grote vraag is dus: zullen we over dertig of veertig jaar weer dezelfde fout maken? Hans Kuipers (KNB, Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie) spreekt metaforisch over Pompeï. Waarom is die vulkaan uitgebarsten? vraagt hij zich af. Zijn antwoord: Omdat financiers aan overkreditering deden. En wat doen de overheden nu? Zij doen aan overkreditering! Zij stoppen goedkoop geld in de economie, precies zoals de banken deden. Zelfs het bankwezen lijkt er niet helemaal gerust op. Er zijn afspraken

7 gemaakt over van alles en nog wat, memoreert Chris Buijink (NVB, Nederlandse Vereniging van Banken). Maar hoe crisisbestendig zijn die? Zullen de afspraken werken als een nieuwe crisis toeslaat? Verkeren de geïnterviewden dan allemaal in zak en as? Nee, als ik dat beeld oproep, moet ik dat onmiddellijk corrigeren. Ik heb hun expliciet gevraagd naar hun heimelijke angsten. Als zij die dan prijsgeven, mag daar natuurlijk niet uit afgeleid worden dat zij met die zorgen opstaan en weer naar bed gaan. Het is wel zo dat zij bepaalde risico s niet willen uitsluiten. Een nieuwe tweedeling? In dezelfde sfeer is door diverse deelnemers gewaarschuwd voor een nieuwe tweedeling op de woningmarkt. In verschillende interviews viel de naam Thomas Piketty, auteur van het spraakmakende werk Capitalism in the 21st century. Waar Piketty waarschuwt voor een groeiende ongelijkheid in de inkomens- en vermogensverdeling, zo wijzen de geïnterviewden op het risico dat het contrast tussen welvarende en arme wijken steeds scherper wordt. Dat onheil kunnen we alleen maar afwenden als we er bewust van zijn, benadrukken zij. Voor professor Peter Boelhouwer (Technische Universiteit Delft) is Amerika het schrikbeeld. Hoe mensen daar wonen, met elkaar omgaan of totaal langs elkaar heen leven: dat moeten we hier absoluut zien te voorkomen. Hij pleit daarom voor bevordering van het eigen woningbezit. Ook mensen met lage inkomens moeten de kans krijgen een eigen huis te verwerven. Karel Schiffer (Nationale Hypotheek Garantie) zit op dezelfde lijn als de hoogleraar. Het eigenwoningbezit kan volgens hem zowel voor de kwaliteit van de woningen als voor de integratie van grote betekenis zijn De eigen woning geeft de nieuwe Nederlanders medeverantwoordelijkheid voor en binding met hun woonomgeving, met de samenleving en met Nederland. Ronald Paping (Woonbond) vreest dat huurders in de knel komen. Hij volgt kritisch de pogingen van de regering om de corporatiesector een maatje kleiner te maken. De teneur is: We hebben alleen een corporatiesector nodig voor de mensen die het echt nodig hebben. Dat woordje echt gaat steeds beperkender werken. Uiteindelijk wordt het een minimumvoorziening. En let op: een minimumvoorziening is altijd een schrale voorziening. Kijk maar naar de Belgische sociale huursector, dat is een armoedige sector van zes à zeven procent van de totale woningvoorraad. Parallel aan de scheidslijnen bij inkomen, onderwijs en gezondheid ziet Simone Pront (Universiteit van Amsterdam) een energietweedeling opdoemen. Aan de ene kant het meer welvarende deel van de natie. Dat

8 heeft zonnepanelen op het dak en een elektrische auto op de oprit. Aan de andere kant de mensen die zich dat alles niet kunnen veroorloven en bij wie de energierekening een steeds groter beslag gaat leggen op het huishoudbudget. Marc Calon (Aedes, vereniging van woningcorporaties) betrekt de toekomst van ons democratisch bestel hierbij. In de Westerse democratieën zie je nu dat er een segregatie ontstaat in deelname aan electorale processen. De bovenlaag gaat stemmen en praat op alle fora mee over de vraag hoe het verder moet. De onderlaag niet. Die gaat niet meer stemmen, praat niet meer mee en wendt zich af van de democratie. Doe ik genoeg? Denken is twijfelen. En dat doen alle geïnterviewde kopstukken. Als Jan Fokkema (NEPROM, Vereniging van Nederlandse Projectontwikkeling Maatschappijen) in de Tweede Kamer was voor een hoorzitting flitsten tal van vragen door zijn hoofd. De sfeer bij de Kamerleden was: Er zitten in de vastgoedsector allemaal mensen uit de Quote 500. Je denkt toch niet dat we nog maar één poot voor die lui verzetten? Ja, om je nog een trap na te geven. Daar zitten ook mijn twijfels. Doe je het als sector wel goed? Hoe kun je de verhoudingen herstellen? Nico Rietdijk erkent dat de bouw in Den Haag een slechte naam heeft. En als het dan slecht met je gaat en je komt met je argumenten aanzetten, dan word je niet meer gehoord. Wij moeten ons daarom eerlijker en kwetsbaarder opstellen. Had ik het niet beter kunnen aanpakken? Ben ik scherp genoeg geweest? Dat zijn de meest gehoorde vragen. Zo werpt Peter Boelhouwer naar aanleiding van de jarenlange patstelling rond de hypotheekrenteaftrek de vraag op of wij als academici wel genoeg hebben gedaan om de impasse te doorbreken. Hadden we ons niet beter op de samenleving moeten richten in plaats van op de politiek? Het zit Johan Remkes (Commissaris van de Koning in Noord-Holland) dwars dat het wanbeleid van sommige corporaties niet eerder aan het licht is gekomen. De twijfel huist in de vraag of je wel genoeg hebt gedaan. Als ik de stukken van de parlementaire enquêtecommissie over de corporaties tot me door laat dringen, komt die vraag onherroepelijk bij me op. Als er iemand niet nerveus mocht worden, zegt Karel Schiffer, dan was ik het wel. Maar ik moet toegeven dat ik wel een paar slapeloze nachten heb gehad. Hadden we genoeg geld in het potje om iedereen uit te betalen die er een beroep op deed? Hadden we er echt alles aan gedaan om de risico s voldoende in beeld te brengen? Het goede op het verkeerde moment? Over de hervormingen op de woningmarkt wordt verschillend gedacht. De een vindt de genomen maatregelen op zichzelf prima, terwijl de ander

9 de aanscherping van de criteria voor hypotheekverlening te rigide vindt. Maar voor de timing heeft niemand een goed woord over. De opvatting dat de hervormingen op precies het verkeerde moment zijn doorgevoerd, wordt eensgezind en zonder een spoor van twijfel uitgedragen. Zo zegt Johan Remkes: Ik herinner mij dat er destijds onderzoeken zijn gedaan naar de effecten van de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Daaruit bleek altijd één ding: dat je het instrument niet ter discussie moet stellen als er sprake is van een economische recessie die samenvalt met een teruglopende woningmarkt. Dat is precies wat er gebeurd is. Peter Boelhouwer: Op het volstrekt verkeerde moment zijn hervormingen doorgevoerd; hervormingen waar ik altijd voor ben geweest, maar niet op dat moment. Op dat moment zouden de gevolgen rampzalig zijn en dat waren ze ook. En Nico Rietdijk: Stel: je rijdt met een snelheid van 130 op de snelweg en je beseft ineens dat je te hard rijdt. Wat doe je dan? Dan haal je je voet van het gaspedaal. Maar je gaat niet aan de handrem trekken of hem in zijn achteruit zetten. Dan vliegen de brokstukken over de weg en sla je over de kop. Dat is wat er toen gebeurde. Theodor Kockelkoren (AFM, Autoriteit Financiële Markten) heeft begrip voor de kritiek. Als het regent, is dat natuurlijk niet het beste moment om je dak eens te gaan vervangen. Toch vindt hij dat er op het gewraakte moment doorgepakt moest worden. Want: Als de zon schijnt, gedragen we ons als die sprinkhaan die feestviert in de zomer. Dan zien we de noodzaak niet meer om het dak te verbouwen. En dus zijn momenten waarop het regent en het water met bakken naar beneden komt, de enige momenten waarop mensen voelen en begrijpen dat we het dak moeten repareren. Daarmee legt Kockelkoren de vinger op de zere plek van ons democratisch bestel. Het is niet altijd mogelijk om te handelen conform de analyses en aanbevelingen van de experts. Er is ook nog zoiets als politiek momentum. Het besef dat je in een crisis je slag moet slaan: Never waste a good crisis. Hoe realistisch dat ook moge zijn, onbevredigend blijft het wel. Het moment dat politiek gezien het juiste is, is vanuit sociaal en economisch oogpunt het verkeerde! Zowel de politiek als de sector moeten zichzelf dat aanrekenen. Ja, de politiek gaf jarenlang niet thuis. Aan de andere kant heeft de sector zelf kennelijk ook niet genoeg gedaan om het klimaat te bevorderen waarin hervormingen bespreekbaar worden ook voor politici. Een stem? Beter anticiperen op de politieke dynamiek: dat is de opgave waar de bouw- en woningsector nu voor staat. Afgaande op de interviews in deze bundel, kan zij die uitdaging zeker aangaan. Zoals reeds aangestipt, zijn de overeenkomsten tussen de

10 partijen veel opvallender dan de verschillen en lopen de belangen dikwijls parallel. Zo is iedereen erop gebrand om zowel een nieuwe crisis als een nieuwe tweedeling te voorkomen. Bovendien heeft iedereen zijn innerlijke twijfels ( Heb ik wel genoeg gedaan? ) gesublimeerd in vastberadenheid om nog effectiever te opereren. Als ik dat zo bij elkaar optel, dan ligt een duurzame coalitie in het verschiet. Met het akkoord wonen 4.0 hebben Vereniging Eigen Huis, Aedes, Woonbond en makelaars al laten zien dat zij met één stem kunnen spreken. Daar zullen zij ook in de toekomst zeer wel toe in staat zijn, mogelijk gesteund door andere partijen. In de wooncoalitie tot nu toe ontbreekt echter één partij, zo merkte Johan Remkes op. De partij die het algemeen belang moet behartigen Een juiste observatie. Ook met de politiek moeten we derhalve aan tafel. Gestructureerd overleg is immers verre te verkiezen boven incidentele botsingen. Zo beschouwd is de tijd nu rijp voor de oprichting van een Stichting van het Wonen, losjes naar het voorbeeld van de Stichting van de Arbeid, met zijn voor- en najaarsoverleg. Dan kunnen we met elkaar bespreken wat we moeten doen om een nieuwe terugslag te voorkomen, in plaats van lijdzaam af te wachten tot een nieuwe crisis uitbreekt. Het dak repareren als de zon schijnt? Ja, als we die les uit de crisis kunnen trekken, zou dat goed nieuws zijn voor de toekomst van de sector. Wellicht dat we dan met extra plezier gehoor geven aan de open uitnodiging die Mark Frequin (Directeurgeneraal Wonen en Bouwen) in het interview uitspreekt. Als Nederland in 2016 voorzitter is van de EU gaan we het feest van de stad vieren in Nederland. Met allerlei partijen: bedrijven, buurtcomités en verenigingen. En we gaan nu eens een keertje niet pruttelen. We gaan laten zien hoe briljante dingen in Nederlandse steden tot stand zijn gekomen in dat samenspel. En als we dan ook nog de dorpen en gehuchten er bij betrekken, wordt dat een feest voor iedereen. Rob Mulder, directeur strategie & belangenbehartiging van Vereniging Eigen Huis

11

12

13 1 De belangrijkste ontwikkeling 2 Het voornemen Op het moment dat ik aantrad op vrom heette het Directoraat-Generaal nog Volkshuisvesting. Later hebben we dat welbewust herdoopt in Wonen. Het begrip Volkshuisvesting heeft maar dat is een kwestie van op de tong proeven iets lijdzaams. Het volk wordt gehuisvest. Daar kleeft een zekere paternalistische connotatie aan, die mij niet zo geweldig aansprak. Daarmee heb ik ook mijn insteek al genoemd: mensen meer invloed geven op hun eigen woonsituatie. De keuzevrijheid was eerder heel beperkt. Ik heb die wel eens vergeleken met die uitspraak van Henri Ford: Elke kleur is mogelijk, als die maar zwart is. Projectontwikkelaars, gemeenten en corporaties hadden een hele dominante positie. Het was ook bijna niet mogelijk om als bewoner een corporatiewoning te kopen. Naast verruiming van het aanbod beoogde ik een nadere definiëring van het speelveld. Als ik terugkijk op die hele verzelfstandiging, dan is mijn conclusie dat we de discussie over wezenlijke vragen onvoldoende hebben gevoerd. Waartoe zijn de corporaties op deze aarde? Wat worden ze geacht te doen en wat worden ze geacht te laten? Hoe definiëren we het publieke belang? Dat heeft minister Blok dat nu opgepakt, en dat is een goede zaak. Blik ik terug op de discussie rond de hypotheekrenteaftrek, dan is mijn conclusie dat politici zo af en toe wat minder bevooroordeeld naar dit soort fiscale instrumenten moeten kijken. In ieder geval heb ik voor mijzelf als les genoteerd dat de politiek niet bang moet zijn om matiging te betrachten én af te dwingen. Het is op de hypotheekmarkt uit de hand gelopen doordat partijen dachten dat de bomen altijd tot in de hemel zouden blijven groeien. De sfeer was: de taart kan niet groot genoeg zijn. Er is veel te vrij met hypotheekverstrekking en de fiscale facilitering rond dit instrument omgesprongen. Dat had nooit mogen gebeuren.

14 3 De twijfel 4 Het geluk De twijfel huist in de vraag of je wel genoeg hebt gedaan. Als ik de stukken van de parlementaire enquêtecommissie over de corporaties tot me door laat dringen, komt die vraag onherroepelijk bij me op. Nu heeft iedereen op het netvlies dat ze bij die corporaties in Maserati s rijden, maar dat beeld was destijds nog niet aan de orde. Er gebeurde zo hier en daar wel eens wat. Dan benoemde je een toezichthouder en dan werd het probleem opgelost. De desbetreffende corporatie was dan weer in het gareel gebracht. Althans, dat namen we aan. Hadden we de corporatiesector niet nog nadrukkelijker en steviger bij de les moeten houden? Hadden we de financiële uitglijders en de Zonnekoningkapsones kunnen zien aankomen? Toen ik in de Kamer zat, op het moment dat de discussie over Woonbron begon, heb ik eens de businesscase opgevraagd die zowel bij de interne raad van toezicht alsook op het departement de basis vormde voor de goedkeuring. Daar ben ik echt ontzettend van geschrokken. De bedragen kwamen uit de lucht vallen. Hier had één adagium moeten gelden: Schoenmaker, blijf bij je leest. Op het moment dat ik hoorde dat Jan Pronk minister van vrom zou worden, schrok ik even. Hoe zou het zijn om als staatssecretaris met hem samen te werken? Mogelijk speelde de beeldvorming mij parten. De samenwerking is mij namelijk honderd procent meegevallen. Jan had een mentale verbondenheid met het thema milieu, maar die had hij minder met de ruimtelijk ordening en het wonen. Daar gunde hij mij alle ruimte. Daar waar er raakvlakken waren, voerden we overleg en dat ging heel goed. Overigens had Jan over veel zaken een opvatting en schreef hij alles op. In de ministerraad had hij ook altijd schriftjes bij zich die hij vol pende. Daarom ben ik benieuwd wanneer dat tot een publicatie leidt.

15 5 De pech 6 De angst Het is goed dat de hypotheekrente is beperkt, maar het is wel pech als ik dat zo mag noemen dat de maatregelen op een ongelukkig moment genomen zijn. Ik herinner mij dat er destijds onderzoeken zijn gedaan naar de effecten van de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Daaruit bleek altijd één ding: dat je het instrument niet ter discussie moet stellen als er sprake is van een economische recessie die samenvalt met een teruglopende woningmarkt. Dat is precies wat er gebeurd is. Een geval van meer persoonlijke pech betreft de Woonwet. Daar ben ik heel druk mee geweest. De medewerkers hebben alles op haren en snaren gezet om het wetsvoorstel naar de Raad van State en weer terug op het departement te krijgen. Dat is ook gelukt, maar toen verhuisde ik alweer naar Binnenlandse Zaken. Ik heb mijn opvolger de zaak in handen gegeven. Dat ik het niet zelf kon afmaken, vond ik erg jammer. De politieke turbulentie in de voorbije veertien jaar is gigantisch geweest. Sommigen dromen nog wel eens over de goeie ouwe tijd, maar het wordt nooit meer zoals het geweest is. De tijd van hele stabiele, voorspelbare verkiezingsuitslagen komt nooit meer terug. Daar moet je niet over moet zeuren. Je kunt ook zeggen: dat is democratische winst. De Fortuynrevolte is een wezenlijk onderdeel van dit proces geweest. Als staatssecretaris van vrom heb ik weleens bij makelaars een serieus verhaal moeten houden. Dan hadden ze Fortuyn uitgenodigd voor de vrolijke noot. Ik raakte toen al onder de indruk van de verbale kracht van deze man. Die is ook in mijn eigen politieke kring zwaar onderschat. Daarna is de turbulentie alleen maar heviger geworden. Dat brengt risico s met zich mee voor de bestuurbaarheid. Er zijn steeds meer partijen nodig om nog tot een enigszins stabiele coalitie te komen; dat zie je zowel in gemeenten als in de landelijke politiek. Versnippering is voor de bestuurskracht nooit goed. En voor de rust ook niet.

16 7 De droom Veel winkels, kantoren en agrarische gebouwen raken hun oorspronkelijke bestemming kwijt. In de herbestemming van die panden ligt de komende jaren een geweldig uitdaging. Het domein wonen kan daar een substantiële rol bij spelen. Ik behoor niet tot diegenen die ach en wee roepen over Vinex. Ik ken locaties waar hele mooie woningen gerealiseerd zijn, ik ken ook wel andere locaties, dus ik vind niet dat het onderwerp zich leent en daar leek het wel een tijdje op voor een soort theologische discussie. Maar naar mijn stellige overtuiging komt in de kleinschaligheid de bewoner, de mens, beter tot zijn recht. Volgens mij zie je die kleinschaligheid langs de weg van de geleidelijkheid ook ontstaan. Zo krijgen kantoren steeds vaker een woonbestemming. In Amsterdam worden kantoorgebouwen verbouwd tot studentenflats. Beleggers beginnen er ook op die manier naar te kijken. Er zijn nieuwe procedures nodig om herbestemmingen mogelijk te maken. Los daarvan is het zaak dat overheid en politiek behoedzaam te werk gaan. Alle politieke partijen moeten er onderhand van doordrongen zijn dat je je op de woningmarkt als je dat al een echte markt mag noemen geen avonturen kunt veroorloven. Rust, dat zou het adagium voor de woningmarkt moeten zij. Alhoewel rust is nu ook weer niet het allerhoogste wat je kunt nastreven. Af en toe mag het wel een beetje waaien.

17 Het begrip Volkshuisvesting heeft maar dat is een kwestie van op de tong proeven iets lijdzaams. Het volk wordt gehuisvest. Daar kleeft een zekere paternalistische connotatie aan, die mij niet zo geweldig aansprak. Johan Remkes Commissaris van de Koning in Noord-Holland

18

19

20

21 1 De belangrijkste ontwikkeling 2 Het voornemen In 2008 doken we als laatste van de EUlanden in de crisis, maar in 2010 klauterden we weer uit het dal. De transacties zaten weer op het niveau van 2008 en de prijzen zaten in de lift. En toen, net toen de tweede crisis begon, is er een enorme klap aan de woningmarkt uitgedeeld. Op het volstrekt verkeerde moment zijn hervormingen doorgevoerd; hervormingen waar ik altijd voor ben geweest, maar niet op dat moment. Op dat moment zouden de gevolgen rampzalig zijn en dat waren ze ook. Veel bedrijven sloegen over de kop. Bouwvakkers raakten massaal werkloos. Als ik dan naar de landen om ons heen kijk, dan zeg ik: dat is dus helemaal niet nodig geweest. De timing en de maatvoering waren extreem ongelukkig. Minister Blok zegt dan: Ik weet wel dat het allemaal niet zo goed uitkomt voor de markt, maar politiek gezien komt het wel goed uit. Never waste a good crisis. Je hoort ook wel: Er zat lucht in de huizenmarkt. Dit moest een keer gebeuren. Dat klinkt logisch, maar het is flauwekul. Hadden we de regels niet zo aangescherpt en niet zo rabiaat toegepast, dan hadden we die enorme dip niet meegemaakt. Gelukkig trekt de markt nu weer aan. Politici roepen nu in koor: dat komt door ons Woonakkoord! Maar dat de rente is gezakt tot dichtbij of zelfs onder nul en dat de prijzen van huizen sterk zijn gedaald, daar gaan ze gemakshalve aan voorbij. Er is het verkeerde beleid gevoerd, maar de woningmarkt heeft zo n veerkracht dat het herstel toch is ingezet, niet dankzij maar ondanks het beleid. In de afgelopen tien à vijftien jaar is veel nagedacht over de woningmarkt. Zowel in Nederland als in het buitenland en zowel op universiteiten als daarbuiten. Op een gegeven moment kwam iedereen op dezelfde lijn uit: het systeem is niet klaar voor de 21ste eeuw. Er moeten hervormingen worden doorgevoerd. De klant moet soeverein worden en subsidies en hypotheekrenteaftrek moeten worden afgebouwd. In allerlei fora heb ik daarover mogen meepraten. Zo heb ik als lid van de vrom-raad aan stevige rapporten meegewerkt. Ons pleidooi voor geleidelijke hervormingen wisten we wetenschappelijk te onderbouwen, maar toch vonden we geen gehoor. Die hervormingen kwamen er wel, maar op het verkeerde moment.

22 3 De twijfel 4 Het geluk De politiek verkeerde in een kramp. Individuele politici betreurden dat, maar zij zaten er zelf ook in gevangen. Zij willen herkozen worden, dus als de hele maatschappij roept: het moet A, dan is er geen politicus meer die B roept. Dat zou politieke zelfmoord zijn. Dan mag je de vraag stellen of wij als academici wel genoeg hebben gedaan om de impasse te doorbreken. Hadden we ons niet beter op de samenleving moeten richten in plaats van op de politiek? Als de maatschappij omgaat, gaat de politiek ook om. Op een gegeven moment waren alle maatschappelijke organisaties het met elkaar eens dat er wat moest gebeuren. Ook de meerderheid van de bevolking vond dat, zo bleek uit enquêtes, maar toen was al veel kostbare tijd verloren gegaan. Het grote voordeel is geweest dat vanaf 1995 de rente heel langzaam is gaan dalen. Dat heeft enorm geholpen, ook nu in de crisis weer. Dankzij die lage rente is een eldorado voor starters ontstaan. Je kunt bij Argenta al voor 2,8% lenen. Dan betaal je minder dan voor een sociale huurwoning en als je slim bent, zet je die rente voor tien jaar vast. Je draagt geen risico en je kunt zelfs nog een nhg afsluiten. Mocht het misgaan, dan heb je een dekking.

23 5 De pech 6 De angst In Engeland is in 2003 een grote staatscommissie ingesteld onder leiding van Kate Barker, topeconoom van de Engelse Bank. Collega s van me in Engeland hebben ook nog meegedaan met een paar deelonderzoeken. Er is toen diepgaand onderzocht hoe de woningmarkt gestimuleerd kan worden. Net als in Nederland lag de productie van nieuwbouwwoningen te laag en stegen de prijzen daardoor snel. In Nederland werd dezelfde discussie gevoerd, maar niet op het Binnenhof. Daar was het onbespreekbaar. Zowel voor links als voor rechts. Het CPB heeft een keer vastgesteld dat de woningmarktparagrafen van de partijen een strikte links-rechts-scheiding kennen. De linkse partijen zijn tegen de hypotheekrenteaftrek en vinden dat aan de huren niks hoeft te gebeuren, en de rechtse partijen beweren precies het tegenovergestelde. Op een gegeven moment was zelfs sprake van een soort fatwa. De grote vraag die Jan Peter Balkenende stelde aan Wouter Bos en later aan Mark Rutte was: Hoe veilig is de hypotheekrenteaftrek bij jullie? Dan kun je dus nergens meer over praten, want dan kun je het ook niet over de huren hebben. In het regeerakkoord van Balkenende 4 is letterlijk afgesproken dat geen studie meer naar de woningmarkt wordt verricht. Daar zit je dan met al je wetenschappelijke studies Mag ik dat pech noemen? Segregatie en verdere differentiatie van bevolkingsgroepen: dat is mijn nachtmerrie. Daarom vind ik bevordering van het eigen woningbezit heel belangrijk. Ook mensen met lage inkomens moeten de kans krijgen een eigen huis te verwerven. Amerika is voor mij het schrikbeeld. Hoe mensen daar wonen, met elkaar omgaan of totaal langs elkaar heen leven: dat moeten we hier absoluut zien te voorkomen. Daar loopt in steden heel duidelijk de scheidslijn tussen arm en rijk. Ik heb vroeger al eens artikelen geschreven over de woningmarkt in relatie tot maatschappelijke tweedeling en dat werkt daar dus ook echt zo. Vermogen is heel bepalend. Thomas Piketty heeft dat ook overtuigend laten zien en de woningmarkt is daar een treffende illustratie van.

24 7 De droom In mijn studententijd kwam ik in aanraking met het krakerswezen. Ik voelde me er niet zo geweldig thuis. Ik ben ook geen anarchist, eerder een simpele sociaal-democraat. Maar ik ging een eind met de krakers mee. De woningnood onder jongeren was heel groot en ik raakte gaandeweg steeds meer gefascineerd door het thema wonen. Dat heeft zoveel raakvlakken met andere vraagstukken, zoals welvaartsverdeling, sociale cohesie en onderwijs. Ik ben nu ook met de funderingsproblemen bezig als gevolg van paalrot. Dan krijg je onder meer te maken met sociale problemen, met financiële kwesties en ontwikkelingsmogelijkheden van mensen. Waar en hoe je woont is heel belangrijk, zowel voor welzijn en gezondheid als voor bijvoorbeeld de kansen van je kinderen. Het is een veelkoppig fenomeen en dat maakt het zo interessant. Ik ben geograaf en word geacht ruimtelijke verschijnselen te kunnen verklaren. Daarom mag ik constant leentjebuur spelen bij andere wetenschappen. Wonen is kortom een heel belangrijk domein in de samenleving. Alles hangt met wonen samen en aan de kwaliteit van het wonen wil ik mijn bijdrage leveren. Ik geef toe: dit vooruitgangsdenken is een beetje calvinistisch. Als het beter kan, dan moet het beter! Misschien ben je beter af als je de zuidelijke laissez-faire-houding hebt. Misschien word je daar wel gelukkiger van, maar het werken aan maatschappelijke verbeteringen zit er bij mij nu eenmaal in.

25 In het regeerakkoord van Balkenende 4 is letterlijk afgesproken dat geen studie meer naar de woning- markt wordt verricht. Daar zit je dan met al je wetenschappelijke studies... Mag ik dat pech noemen? Peter Boelhouwer Hoogleraar TU Delft en afdelingsvoorzitter OTB

26

27

28

29 1 De belangrijkste ontwikkeling Aan de zeven magere jaren gingen zeven vette jaren vooraf. Ja, volgens velen werden die gedreven door het grote geld, de hebzucht en het winstbejag. Mag ik er toch ook op wijzen dat we toen de bloei van de projectontwikkeling meemaakten? De sfeer was positief, de blik naar voren gericht: Hoe kunnen we dingen mogelijk maken? Ja, je mag wel spreken van een sprankje vooruitgangsgeloof. En vooruitgang is zeker geboekt. Neem de Vinexwijken. De vormgevingselite van Nederland heeft er altijd een beetje op afgegeven. Toegegeven: deze wijken zijn niet zo gevarieerd als de voorgevels in de Amsterdamse grachtengordel. Maar vergelijk Vinex nu eens met de naoorlogse wijken. Dan zie je dat we een grote stap hebben gezet. De kwaliteit van wonen is echt sterk verbeterd. De opzet paste ook in de herontdekking van de stad. De wijken zijn via openbaar vervoer verbonden met de stadscentra en dragen bij aan het vergroten van het draagvlak van de steden. Toch was het niet mogelijk om snel genoeg aan de vraag tegemoet te komen. Er is wel gezegd dat marktpartijen niet veel haast hadden en graag kozen voor uitstel. De prijzen bleven toch wel stijgen. Dat is onjuist. Elke ondernemer wil zo gauw mogelijk aan de slag, z n risico s beperken. Vertragingen waren meestal het resultaat van onze poldercultuur en van het gegeven dat het aantal locaties altijd beperkt is. Gemeenten en projectontwikkelaars zijn tot elkaar veroordeeld en als er ook maar iets wijzigt in de plannen of de omstandigheden, dan gaan ze weer met elkaar aan tafel. Stijgen de prijzen? Dan gaat de gemeente proberen daar wat van terug te halen. Dalen de prijzen? Dan zal de ontwikkelaar zich roeren. Nu kan het niet meer! Zo zit de vertraging ingebouwd. Dat betekent dat er nooit snel genoeg geproduceerd kon worden, en zo zijn veel mensen heel rijk geworden. Vooral de mensen die al gearriveerd waren, zoals de babyboomers, hebben heel erg geprofiteerd van de prijsstijgingen. De aankomende generatie van 25 à 30 jaar had het nakijken, en dat is zuur.

30 2 Het voornemen 3 De twijfel In de statuten van neprom staat dat we de samenwerking tussen marktpartijen en overheden willen bevorderen. De klant komt in dit stuk niet voor! Onze klant was niet de consument, was niet de lokale gemeenschap en was niet de buurt. Het waren de ambtenaar en de wethouder die we wilden bedienen. Vandaag richten we ons veel meer op de klant en de gemeenschap. De projectontwikkelaar hoort tussen de consument en de overheid te zitten en hij moet het allebei naar de zin maken. Hij moet zijn euro s op de markt verdienen, dus moet hij de consument behagen en moet hij huizen bouwen waar die consument graag in wil wonen, winkels waar zij wil shoppen en kantoren waar met genoegen gewerkt wordt. Aan de andere kant moet hij voldoen aan onze gemeenschappelijke publieke eisen. Die staan natuurlijk altijd op gespannen voet met de wensen van de consument, en de ontwikkelaar moet ze verenigen: dat is nou het aardige van het vak! De vraag is dan: hoe doe je dat? Iedereen zoekt daar nu een antwoord op. Zo ontstaan nieuwe woningconcepten waarbij mensen in een computerprogramma de beukbreedte, de gevelbekleding en wat al niet meer zelf bepalen. Ook worden co-creatie-avonden met bewoners georganiseerd. Hoe had u het gehad willen hebben? Iedereen is aan het zoeken en daar doe ik zelf graag aan mee. Met Fred Schoorl heb ik eens een stukje geschreven over gebouwd geluk. Dat klinkt sentimenteel, maar raakt wel de kern van waar het ons om te doen is. Projectontwikkelaars stonden de afgelopen jaren zwaar onder druk. Als ik in de Tweede Kamer was voor een hoorzitting of iets dergelijks en voorstelde om iets te doen voor de bouwsector, was de politiek allesbehalve welwillend. De sfeer was: Er zitten hier allemaal mensen uit de Quote 500. Je denkt toch niet dat we nog maar één poot voor je verzetten? Ja, om je nog een trap na te geven. Daar zitten ook mijn twijfels. Doe je het als sector wel goed? Hoe kun je de verhoudingen herstellen? De vraag of we niet te veel vasthouden aan oude denkpatronen schiet ook vaak door mijn hoofd. Dat overkomt me vooral als ik in gesprek ben met vertegenwoordigers van de kantelkerk, oftewel de kabouterpuntmutsen. Die zitten op de lijn dat alles anders kan en moet. Dat we opnieuw moeten beginnen en dat we oude vormen en gedachtes overboord moeten zetten. Loslaten, dat is hun magische woord. Zo gaat de gemeente Amsterdam nu geld geven voor een project op Zeeburgereiland waarbij loslaten het motto is. In de trant van: ambtenaren, ontwikkelaars en corporaties, handen thuis en laat de burgers het zelf allemaal maar uitvinden. Iets vergelijkbaars gebeurt in het Oosterwold in Almere, waar elke kavelontwikkelaar voor zijn eigen wegen, riolering en energievoorziening moet zorgen. Zo zijn we op veel plaatsen aan het doorschieten. We laten de burger als leek opnieuw bedenken wat hij eigenlijk zou willen en hoe hij daar komt.

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen

Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen 02 december 2008 Ger Hukker, voorzitter NVM: Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen Dagelijks staan de kranten bol van zorgwekkende berichten over de gevolgen van de kredietcrisis

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Flexibel werken én een hypotheek

Flexibel werken én een hypotheek Flexibel werken én een hypotheek Een hypotheek met Reacties uit de media op de perspectiefverklaring perspectiefverklaring Columnist Frank Kalshoven, de Volkskrant Alleen hypotheken verstrekken aan mensen

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant VERSLAG BETREFT Bouwberaad West-Brabant DATUM 1 maart 2012 VOORZITTER J.P. Schouw VERSLAG Bijeenkomst Bouwberaad West-Brabant Opening en toelichting De voorzitter van het Bouwberaad, de heer J.P. Schouw,

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

*De nieuwste kwartaalcijfers die de NVM uitgeeft, zijn voorlopig

*De nieuwste kwartaalcijfers die de NVM uitgeeft, zijn voorlopig Nieuwegein, 8 april In het eerste kwartaal van 2010 zijn 14,7 procent meer woningen verkocht dan in het eerste kwartaal van 2009. Het eerste kwartaal van 2009 was het dieptepunt van de huizencrisis in

Nadere informatie

open +verk kopen eigen huis maga eigen hu is maga i z ne september 2014 ne septem

open +verk kopen eigen huis maga eigen hu is maga i z ne september 2014 ne septem kopen+verkopen 52 eigen huis magazine september 2014 Scheiden wordt (te) duur voor huisbezitter Bij elkaar blijven voor de hypotheek Sinds de crisis op de woningmarkt, is scheiden toch al naar en duur

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Bedankt pa en ma! Natuurlijk had ik nagedacht

Bedankt pa en ma! Natuurlijk had ik nagedacht 10 kopen geld ouders helpen starters 11 Ouders helpen starters Bedankt pa en ma! Tekst Miriam Bauwer Fotografie Ed van Rijswijk en Isis Torensma Ouders kunnen op verschillende manieren hun kind financieel

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

Back to the future. Goed Wonen Special Woningwet 2015

Back to the future. Goed Wonen Special Woningwet 2015 Back to the future Goed Wonen Special Woningwet 2015 De Woningwet 2015 geeft duidelijke spelregels voor de sociale huursector. In deze special van Goed Wonen leggen we uit wat er verandert, wat we als

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

[FA 01-26 stenen] huis & hypotheek. Help, mijn geld zit in de stenen!

[FA 01-26 stenen] huis & hypotheek. Help, mijn geld zit in de stenen! [FA 01-26 stenen] huis & hypotheek Help, mijn geld zit in de stenen! Als uw spaargeld vooral in de stenen van uw huis zit, is het niet altijd even gemakkelijk om het er weer uit te halen. Maar met wat

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Parabel geschreven door Neale Donald Walsch Ergens in de tijd was er een Zieltje, dat tegen God zei: Ik weet wie ik ben! God zei: Dat is heel mooi. Wie ben

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

De huizenmarkt in beweging: stappenplan huis kopen in 2015

De huizenmarkt in beweging: stappenplan huis kopen in 2015 De huizenmarkt in beweging: stappenplan huis kopen in 2015 De huizenmarkt en de nieuwste ontwikkelingen worden door veel makelaars nauwlettend in de gaten gehouden. Alhoewel het herstel van de markt nog

Nadere informatie

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Het volgende dat de bouwblokjes zijn van de yes set waar we zo direct nog even een inductie mee gaan doen. Gisteren zijn we begonnen met de yes set. Maar hoe kan je hem nog effectiever maken? Als je koppelwoorden

Nadere informatie

Gemeente in Christus,

Gemeente in Christus, meditatie voor 3 mei 2015 thema geloof EN wetenschap Gemeente in Christus, Misschien heb je wel eens gehoord van de film The Matrix, of misschien heb je m zelfs wel eens gezien. De film gaat over een kleine

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

1. Denkt u er over na om te verhuizen?

1. Denkt u er over na om te verhuizen? 1. Rechte tellingen Open huizen route De landelijke woningmarkt trekt weer aan. In vrijwel alle Nederlandse regio s neemt het aantal woningverkopen toe ten opzichte van een jaar geleden. 1. Denkt u er

Nadere informatie

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering Een nieuwe bank Lesvoorbereiding Crisis graad 2 Voorzie speelgoed - geld, echte kleine muntstukken of print het blad met de centen. Op elk blad staan 100 centen in rijen van 10. Zo kan je gemakkelijk het

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Interview Rob van Brakel

Interview Rob van Brakel Interview Rob van Brakel Atributes Consequences Values Hallo Rob van Brakel, mag ik jou een aantal vragen mogen stellen? Prima. Hoe oud ben je? 21 jaar Wat is je woonsituatie op het moment? Op het moment

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Mede namens de minister van Wonen, Wijken en Integratie De minister van Financiën,

Mede namens de minister van Wonen, Wijken en Integratie De minister van Financiën, Directie Financiële Markten Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Datum Uw brief (Kenmerk) Ons kenmerk 24 mei 2007 FM 2007-00924 U Onderwerp Vragen van

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Congrestoespraak Lodewijk Asscher PvdA-congres, 3 november 2012. -GESPROKEN WOORD GELDT-

Congrestoespraak Lodewijk Asscher PvdA-congres, 3 november 2012. -GESPROKEN WOORD GELDT- Congrestoespraak Lodewijk Asscher PvdA-congres, 3 november 2012. -GESPROKEN WOORD GELDT- Dames en Heren, Partijgenoten, Ik sta hier beduusd voor u. Het is een bijzondere tijd geweest. Als ik in terugkijk

Nadere informatie

S p o e d l e v e r I n g

S p o e d l e v e r I n g S p o e d l e v e r I n g Datum :19 februari 2006 Zender : TV Omroep : RTL 7 Rubriek : Business Class Tijdstip : 11u03 Tijdsduur : 11 minuten Registratienummer : 6089 Onderwerp : Gesprek met Minister S.

Nadere informatie

Woningmarkt krabbelt op in vierde kwartaal 2010

Woningmarkt krabbelt op in vierde kwartaal 2010 Meer woningzoekenden durven te profiteren van ruime keuze en goede betaalbaarheid Woningmarkt krabbelt op in vierde kwartaal 2010 Rutte-effect voelbaar in cijfers Grote zorgen over financierbaarheid in

Nadere informatie

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten.

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Preek op Oudjaarsavond 2013 Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Oudjaarsdag: het lijkt een dag als alle

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Allereerst wil ik u een gezegend, gezond en gelukkig Nieuwjaar toewensen! En uiteraard hoop en wens ik dat het uw ondernemingen goed gaat.

Allereerst wil ik u een gezegend, gezond en gelukkig Nieuwjaar toewensen! En uiteraard hoop en wens ik dat het uw ondernemingen goed gaat. Toespraak bij het Nieuwjaarsontbijt van de Building Society, door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op 10 januari 2012 te Delden. Dames en heren, Allereerst wil ik u een gezegend,

Nadere informatie

Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt. Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel

Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt. Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel Nieuwegein, 15 januari 2009 Na een slecht vierde kwartaal komt de prijsdaling op de Nederlandse woningmarkt

Nadere informatie

Diepteanalyse loopbaangesprekken Welk docentgedrag helpt?

Diepteanalyse loopbaangesprekken Welk docentgedrag helpt? Diepteanalyse loopbaangesprekken Welk docentgedrag helpt? Peter den Boer Esther Stukker Lectoraat keuzeprocessen ROC West-Brabant Opzet workshop 1. Introductie en voorstellen 2. U (kort) 3. Presentatie

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Kopers komen te kort. Colloquium Expertisecentrum Woningwaarde 17 februari 2016. Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen

Kopers komen te kort. Colloquium Expertisecentrum Woningwaarde 17 februari 2016. Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen Colloquium Expertisecentrum Woningwaarde 17 februari 2016 Kopers komen te kort Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen Auteurs: Peter Boelhouwer; TU-Delft Karel Schiffer; zelfstandig adviseur

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Case Verslechtering woningmarkt

Case Verslechtering woningmarkt Case Verslechtering woningmarkt Lees het volgende artikel en beantwoord daarna de vraag. Prijs individuele woningen daalt Aantal woningverkopen blijft achter bij verwachtingen Vooral minder starterswoningen

Nadere informatie

Informatie over kopen bij Vidomes. Wij willen kopen. Is dat haalbaar? Koopgarant: voordelig en veilig een woning kopen

Informatie over kopen bij Vidomes. Wij willen kopen. Is dat haalbaar? Koopgarant: voordelig en veilig een woning kopen Informatie over kopen bij Vidomes Wij willen kopen. Is dat haalbaar? Koopgarant: voordelig en veilig een woning kopen De Vidomes Koopgarant-woning; voordelig en veilig een woning kopen Veel mensen kennen

Nadere informatie

Lees : Mattheüs 25:14-30

Lees : Mattheüs 25:14-30 De gelijkenis van de talenten Lees : Mattheüs 25:14-30 Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal

Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal Aantal woningverkopen bijna 5 procent hoger Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal Voor 2010 prognose: geen prijsstijging Dure segment blijft moeizaam Nieuwegein, 14 januari In het vierde

Nadere informatie

Een mysterieuze uitnodiging

Een mysterieuze uitnodiging Een mysterieuze uitnodiging Het begon allemaal op een avond in september. Ik had net een nieuw artikel ingeleverd bij De Wakkere Muis, de krant van mijn broer, Geronimo Stilton. Het was een nogal eenvoudig

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Normaal Bankieren Nederland: bankieren moet anders

Onderzoeksrapport Normaal Bankieren Nederland: bankieren moet anders Onderzoeksrapport Normaal Bankieren Nederland: bankieren moet anders Bankieren kan echt anders en vooral normaler Beste lezer, Het vertrouwen in banken is historisch laag. En dat is niet verwonderlijk.

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

De boekenbeer Module dans groep 1-2

De boekenbeer Module dans groep 1-2 De boekenbeer Module dans groep 1-2 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol In samenwerking met Centrum voor de Kunsten Beverwijk en ABC Cultuur Contact: DeboraVollebregt@centrumvoordekunstenbeverwijk.nl

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

Onderzoek (v)echtscheidingen

Onderzoek (v)echtscheidingen Onderzoek (v)echtscheidingen 31 augustus 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden samen met Villa Pinedo van 30 juli tot en met 30 augustus, deden 664 jongeren mee waarvan de ouders gescheiden

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Liturgie voor de Gezinsdienst. Thema: In de wolken!

Liturgie voor de Gezinsdienst. Thema: In de wolken! Liturgie voor de Gezinsdienst op 26 oktober 2014 om 10,00 uur in De Ark Thema: In de wolken! Met medewerking van: Elly Maarsingh Renny Post Leden van de KiWi Voor de dienst zingt Ludgrut: Wees welkom allemaal

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 Maaike Rodenburg maaikerodenburg@hotmail.com 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 1 In totaal zijn alle 38 supporters van Cittaslow Midden-Delfland uitgenodigd om deel te nemen

Nadere informatie

Voordracht voor de raadsvergadering van

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum raadsvergadering> Voordracht voor de raadsvergadering van Jaar 2011 Publicatiedatum * Agendapunt * Datum indiening 30 juni 2011 Tekst wordt gepubliceerd in Onderwerp Initiatiefvoorstel van de raadleden

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Moeilijk? Zo ben ik nu eenmaal!

Moeilijk? Zo ben ik nu eenmaal! Ik ben Marieke Sweens, ik heb een partner, ik heb een huis, ik heb een hond, ik heb een baan, ik heb naast m'n baan een eigen bedrijf. En ik heb borderline. Dit is hoe ik mezelf introduceer bij workshops

Nadere informatie

Lieve vrienden van El Manguaré,

Lieve vrienden van El Manguaré, Lieve vrienden van El Manguaré, Vanuit een overstroomd Iquitos de tweede tamtam van 2012. Twee dagen geleden schreef ik onderstaand stukje: Manguaré kampt met wateroverlast! Zoals Yolanthe in de vorige

Nadere informatie

4e zondag van Pasen - De Goede Herder.

4e zondag van Pasen - De Goede Herder. 4e zondag van Pasen - De Goede Herder. Het is één van de oerbeelden geworden van Jezus in de christelijke geloofstraditie. Elk jaar wordt deze derde zondag na Pasen er naar genoemd: zondag van de Goede

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

32 Kwaliteitsbevordering

32 Kwaliteitsbevordering DC 32 Kwaliteitsbevordering 1 Inleiding In dit thema gaan we in op de begrippen kwaliteit, kwaliteitszorg en kwaliteitsbeleid. Het zijn onderwerpen die niet meer weg te denken zijn uit het Nederland van

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1 Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 2 ander werk van toon tellegen Theo Thijssenprijs 1997 Hendrik de Vriesprijs 2006

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN WAAROM??? DAAROM!!! Soms sta je met je mond vol tanden, wanneer je kind je met een vraag overvalt. "Waarom zijn de bomen groen?", "Waarom regent het vandaag?" Waarom... waarom..., steeds weer waarom. De

Nadere informatie

Wij willen graag onze eigen beslissingen nemen

Wij willen graag onze eigen beslissingen nemen Jack van Eekelen Noordhoek, 40 melkkoeien en 40 ha akkerbouw Drie jonge mannen werken in VOF-verband op het bedrijf van hun ouders. Hun doel is bedrijfsovername. De een is wat verder dan de ander, maar

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie