Meters Maken: Naar een nieuwe aanpak Leegstand Kantoren Expertteam Leegstand VNO-NCW West

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Meters Maken: Naar een nieuwe aanpak Leegstand Kantoren Expertteam Leegstand VNO-NCW West"

Transcriptie

1 Meters Maken: Naar een nieuwe aanpak Leegstand Kantoren Expertteam Leegstand VNO-NCW West In Nederland staat 8.3 miljoen m² kantoorruimte leeg. Dat is circa 18 procent van de totale kantorenvoorraad. Zo n 40% daarvan concentreert zich in en om de vier grote steden. Ook bij een aantrekkende economie gaat de ernstig verstoorde kantorenmarkt geen nieuw evenwicht vinden. De leegstand zal zelfs nog verder oplopen als economisch herstel bedrijven aanzet te investeren in nieuwe huisvesting. Ze zullen incourante panden en veelal perifere locaties verruilen voor energiezuinige op het nieuwe werkeningestelde kantoren (met minder m² meters per werknemer) op de betere locaties. Aan de onderkant van de markt groeit de leegstand. Tijd voor een onorthodoxe aanpak. Recent werden al veelbelovende initiatieven genomen. De provincies Gelderland en Overijssel overwegen een grondfonds in te stellen om overtollige planvoorraad uit de markt te nemen. De tien gemeenten in de provincie Utrecht hebben op 10 juni 2014 de Regionale Overeenkomst Kantoren ondertekend. Hierin is zowel per gemeente vastgesteld hoeveel kantoorruimte maximaal gebouwd mag worden als afgesproken dat de gemeenten zich inspannen om nieuwe bestemmingen aan verouderde kantoren te geven. Amsterdam en Den Haag hebben kantorenloodsen aangesteld om de transformatie naar nieuwe bestemmingen te faciliteren. In het Platform Bedrijven en Kantoren Metropoolregio Amsterdam (Plabeka) werken overheden samen om tot een evenwichtig regionaal aanbod te komen. Zo zijn er meer voorbeelden. Maar al die verspreide initiatieven zijn niet genoeg om een substantiële slag te maken. Zo blijft, ondanks het verlagen van de plancapaciteit bij diverse provincies, de behoefte aan huisvesting structureel achter bij overgebleven nieuwbouwplannen en zal met transformatie slechts een heel beperkt deel van de bestaande voorraad afnemen. Voor de aanpak leegstand kantoren is een veel massievere inzet nodig. Een expertteam van VNO-NCW West heeft een inventarisatie gemaakt van bestaande instrumenten en nieuwe tools om de leegstand aan te pakken. Daaruit blijkt dat alle partijen - van overheid tot huurders - stappen kunnen zetten om de impasse te doorbreken op het gebied van ruimtelijke ordening, fiscaliteit, kennis & kunde, samenwerking & verevening. In deze notitie Meters Maken geven we beknopt weer wie aan welke knoppen moet draaien om de markt in beweging te brengen. Het gaat om de volgende partijen: Gemeenten, Provincies Rijk Eigenaren, beleggers & eindgebruikers Met een diversiteit aan maatregelen, die een link met elkaar hebben en elkaar versterken, ontstaat een nieuw speelveld voor succesvolle transformatie en herverkaveling. Plannen die nu niet van de grond komen, krijgen alsnog een kans. 1

2 De Nieuwe Realiteit Een absolute voorwaarde is realiteitszin. De tijd van v r de crisis keert niet meer terug. Overigens was er in de jaren voor 2008 ook al sprake van een groeiend overaanbod. Daarbovenop hebben het Nieuwe Werken, automatisering en verduurzaming tot een heel andere vraag geleid. De nuchtere realiteit is dat een groot deel van de leegstaande kantoren nooit meer gebruikt zal worden als kantoor en bovendien moeilijk te herbestemmen valt. Ze behoren tot de categorie kansloos vastgoed. VNO-NCW West doet een klemmend beroep op partijen om de nieuwe realiteit onder ogen te zien en het beleid daarop af te stemmen. Dat is de eerste voorwaarde om de stagnatie te doorbreken. Een tweede voorwaarde is intensieve samenwerking om lokaal en regionaal tot creatieve oplossingen te komen. De overheid heeft de markt nodig en de markt kan niet zonder een regulerende overheid. Partijen moeten bereid zijn posities uit te ruilen en kosten en baten te verevenen. Autoriteit als breekijzer Nog een voorwaarde is een gebiedsautoriteit met gezag en doorzettingskracht die fungeert als breekijzer. Nu lopen plannen vast door knellende regelgeving, bureaucratie en gebrek aan visie en durf. Elke partij erkent de problemen, maar niemand is bij machte het tij te keren. Veel tijd gaat verloren en veelbelovende initiatieven verzanden. Er zijn snellere beslismodellen nodig om meters te kunnen maken. Deze gebiedsautoriteit opereert op de schaal van een regio, een gemeente of een (project)locatie. De gebiedsautoriteit heeft tot taak de uiteenlopende belangen te matchen en daarover een zwaarwegend advies uit te brengen aan de gemeenteraad. De gebiedsautoriteit is samengesteld uit onafhankelijke deskundigen met een publieke of private achtergrond met expertise en gezag in de regio. Met overtuigingskracht en een sterke propositie weet zij partijen te winnen voor een gezamenlijk te dragen oplossing. Stakeholders dienen hun individuele belangen, zowel van eigenaren als gebruikers, te verbinden aan een collectieve oplossing in de wetenschap dat herstel van de markt uiteindelijk in ieders belang is en daarmee bijdragen aan stedelijke herverkaveling. Deze gebiedsautoriteit zou de juridische vorm kunnen aannemen van een publiek privaat samenwerkingsverband met bevoegdheden om in een gebied ontwikkelingen op gang te brengen. Partijen kunnen via de gebiedsautoriteit komen tot een uitruil van posities en verevening van kosten en baten. Vastgoed geen pensioen De nieuwe realiteit noodzaakt alle partijen om vanuit een andere optiek naar vastgoed te kijken. Dat geldt zeker ook voor ondernemers in het mkb. Zij hebben hun vastgoed jarenlang beschouwd als een solide pensioenvoorziening. Maar wat een waardevaste belegging leek, blijkt nu sterk in waarde gedaald. De ondernemer vraagt zich terecht af of hij te zijner tijd überhaupt nog een koper voor zijn panden zal vinden. Daar komt bij dat veel vastgoed in de goede tijd kon worden gefinancierd met geleend geld en een beperkt eigen vermogen. De hoge lasten drukken op de onderneming, terwijl de marktwaarde daalt. Ondernemers moeten het idee van vastgoed als pensioen loslaten. Die tijd is voorbij. Een ondernemer moet waarde creëren met ondernemen en niet met stenen. Het vastzetten van vermogen in vastgoed heeft investeringen onttrokken aan het echte ondernemen. Het was lucratiever te beleggen in vastgoed dan nieuwe producten te ontwikkelen of nieuwe markten te verkennen. Ook die tijd ligt achter ons. 2

3 Stakeholders aan zet In deze notitie Meters Maken schetsen we hoe elke stakeholder substantieel kan bijdragen aan de aanpak van leegstand. Het vereist een beter gebruik van het huidige instrumentatrium en de inzet van nieuwe tools. We onderscheiden de volgende stakeholders: gemeenten, provincies, Rijk, eigenaren, beleggers & eindgebruikers 1. Gemeenten Versterking expertise Het huidige omgevingsrecht biedt gemeenten meer speelruimte dan nu wordt benut. Plannen voor herontwikkeling komen niet van de grond, omdat regels onnodig eng worden geïnterpreteerd of flexibiliteits- en afwijkingsmogelijkheden simpelweg niet worden gebruikt. De voorbeelden zijn legio: een plan voor het ordentelijk huisvesten van arbeidsmigranten op een bedrijvenlocatie strandt op een niet te wijzigen bestemmingsplan. De ombouw van een bedrijfspand naar appartementen stuit op een welstandscommissie die elke aanpassing van de gevel afwijst. Enzovoort. Anderzijds zijn er ook goede voorbeelden die laten zien dat wel degelijk succesvolle transformaties mogelijk zijn. Doorslaggevend is dat gemeenten bereid zijn de ruimte binnen de bestaande ruimtelijke wet- en regelgeving te verkennen. Dat vereist specifieke deskundigheid. Voor een deel kan het expertteam (kantoor)transformatie vanuit het Rijk hier een rol in spelen, maar dat is niet toereikend. De VNG zou best practices actiever moeten uitdragen. Gemeenten kunnen ambtenaren (kantorenloodsen) aanstellen als aanspreekpunt voor marktpartijen met plannen voor herontwikkeling. Deze ambtenaren nemen obstakels weg, versnellen procedures, brengen vraag en aanbod samen en denken mee over creatieve oplossingen. Een dergelijke faciliterende rol van de overheid waarbij binnen ruime kaders alle (project overstijgende) belangen moeten worden herkend, erkend en afgewogen in plaats van alleen regels toepassen is ook een taak voor overheden die wordt beoogd in de Omgevingswet. Ook de voorgestelde gebiedsautoriteit kan hierin een rol vervullen. Reductie planvoorraad Naast een enorme leegstand is er een enorme planvoorraad. Nieuwe kantoren- en bedrijvenlocaties wachten al jaren tevergeefs op invulling. Nog steeds worden incidenteel nieuwe kantoren gebouwd, terwijl op korte afstand duizenden m² leeg staan. Groen licht voor nieuwbouw moet pas worden gegeven als eerst grondig is onderzocht of herontwikkeling van een bestaand gebouw een reële optie is. Bij de toetsing is een cruciale rol voor de provincie weggelegd. Gemeenten houden vast aan hun planvoorraad. Toch zullen linksom of rechtsom bestemmingen ooit een keer veranderd moeten worden. Het is beter nu die realiteit onder ogen te zien, afboekingen door te voeren en grondig te saneren. Daarmee ligt de weg open naar nieuwe wél kansrijke bestemmingen. Een gemeente dient een bestemmingsplan na afloop van de planperiode van tien jaar te actualiseren. Deze actualisatie van een bestemmingsplan is een uitgelezen kans om geplande functies die niet zijn gerealiseerd weg te bestemmen en te vervangen door een andere, en zo mogelijk ruimere, gebruiksfunctie. Een bestemmingsplan kan ruimte bieden door in de planregels te volstaan met de randvoorwaarden voor toegestane bebouwing en gebruik. Voor het slagen van nieuwe gebruiksfuncties is meer flexibiliteit en daadkracht dringend gewenst. Daarnaast zou door gemeenten actief gebruik moeten worden gemaakt van de mogelijkheid om de omgevingsvergunning voor bouw- en aanlegactiviteiten in te trekken 3

4 indien daarvan niet tijdig gebruik wordt gemaakt. In de nieuwste tranche van de Crisisen herstelwet is voor specifiek aangemelde projecten aan gemeenten de mogelijkheid geboden onbenutte bouw- en gebruiksmogelijkheden weg te bestemmen waarbij deze bestemmingswijziging als een voorzienbare ontwikkeling wordt aangemerkt waar het gaat om planschadeverzoeken. We moeten af van de gedateerde functiescheiding tussen wonen, werken, leren en recreëren. De huidige werkelijkheid is anders. Menging van functies is juist aantrekkelijk en brengt nieuwe dynamiek, zoals de transformatie van een kantoor in een verzamelgebouw voor zzp ers met inpandige kinderopvang en horeca. Of de vestiging van een beroepsopleiding op een bedrijvenlocaties wat nieuwe kansen biedt aan de samenwerking onderwijs - bedrijfsleven. 2. Provincies Naar (boven)regionale regie De provincie Utrecht heeft het initiatief genomen om de planvoorraad van gemeenten in totaal met de helft te reduceren. De Provincie kan op dit punt in een Provinciale Verordening al regels stellen over de inhoud van bestemmingsplannen. Ook kan een Provincie een inpassingsplan vaststellen dat wordt geacht deel uit te maken van het bestemmingsplan. De provincie is bij uitstek de bestuurslaag om op regionaal niveau afwegingen te maken voor een evenwichtig aanbod van kantoor- en bedrijvenlocaties. De provincie dient duidelijk te zijn over de reductie van de planvoorraad van gemeenten en duidelijk te kiezen voor een beperkt aantal locaties die het meest kunnen bijdragen aan de stabilisatie van prijzen. Een gezonde en transparante markt wordt weer aantrekkelijk voor investeerders. Verder is concentratie van de belangrijkste kantorenlocaties van groot belang voor de economische ontwikkeling van de metropoolregio s Rotterdam Den Haag en Amsterdam. Meer agglomeratiekracht betekent grotere economische groei Rijk WOZ onder voorwaarde naar reële waarde Fiscale regels zetten een rem op de herontwikkeling van leegstaande gebouwen. Zo mag nu fiscaal slechts worden afgeschreven tot de WOZ-waarde. Gemeenten stellen de WOZ vast op basis van de marktwaarde in verhuurde staat. Dat is geen reële taxatie. Veel panden zijn in de huidige staat nagenoeg onverhuurbaar, hooguit tijdelijk. Wij pleiten voor een WOZ-taxatie waarbij rekening wordt gehouden met leegstand. Dit past ook bij de objectieve waardebepaling zoals die in de Wet WOZ is verankerd en door de Hoge Raad is bevestigd. Het is in strijd met die objectieve waardebepaling, en dus reële taxatie, als de WOZ-waarde tussen identieke kantoorpanden alleen maar verschilt omdat het ene kantoorpand wel en het andere niet is verhuurd. Voorts pleiten we voor een beleid van de belastingdienst dat soepeler omgaat met een fiscale afwaardering van de leegstaande gebouwen naar de lagere reële marktwaarde (waarde in onverhuurde staat), bijvoorbeeld onder de voorwaarde dat de eigenaar bereid is te investeren in herontwikkeling of dat hij het pand overdraagt aan een investeerder 1 Zie: Planbureau voor de Leefomgeving (2011), De concurrentiepositie van Nederlandse regio s Regionaaleconomische samenhang in Europa De meeste Nederlandse regio s hebben vaak grote buitenlandse regio s als hun internationale concurrenten. De omvang van een agglomeratie is dus een belangrijke concurrentiefactor. Deze kan worden beïnvloed door concentratie van bedrijvigheid, het bevorderen van de lokale clusteroriëntatie of een betere fysieke verbinding tussen regio s. 4

5 met een plan voor transformatie. Nu loopt herbestemming vaak vast door een te hoge fiscale boekwaarde van het vastgoed. Door de afwaardering aan voorwaarden te verbinden, wordt dit een nieuw instrument om transities op gang te brengen. De staatssecretaris van financiën zou soepeler beleid moeten maken dat meer ruimte biedt voor maatwerk en incidentele afwaardering. Dat vraagt om duidelijke richtlijnen. Eigenaren moeten hierop een beroep kunnen doen. Accepteert de belastingdienst de afwaardering niet, dan ligt de bewijslast bij de inspecteur. Hij moet aantonen dat in het concrete geval de hogere boekwaarde gehandhaafd dient te worden. BTW naar 6% Het btw-tarief op arbeidskosten bij verbouwing, renovatie en verduurzaming van woningen is tijdelijk verlaagd naar 6%. Eenzelfde regel zou moeten gelden bij de transformatie van kantoorpanden naar nieuwe functies zoals woningbouw. Het kan leiden tot (versnelde) uitvoering van plannen die nu moeilijk van de grond komen. Voorop met Rijksvastgoed Het Rijk is begonnen met het afstoten van vele duizenden m² kantoorruimte waarvan een groot deel in de Haagse regio. De overheid zou hier het goede voorbeeld in moeten geven en laten zien hoe een eigenaar maatschappelijk verantwoord met leegstand omgaat. Verouderde panden zonder toekomst moeten uit de markt worden genomen, waarna de locaties beschikbaar komen voor nieuw functies. Gebouwen die geschikt zijn voor herbestemming worden pas overgedragen als de nieuwe eigenaar een concreet plan heeft. Tot die tijd zorgt het Rijk voor adequaat onderhoud en beheer (tijdelijk gebruik). Verder dient het overtollig vastgoed gefaseerd op de markt te komen om de mismatch tussen vraag en aanbod niet nog verder op te drijven. Het spreekt voor zich dat de overheid bij herhuisvesting van de eigen diensten allereerst kijkt naar mogelijkheden in bestaande gebouwen en pas in het uiterste geval besluit tot nieuwbouw. 4. Eigenaren, beleggers & eindgebruikers Vaak staan kansloze kantoren op kansrijke locaties. Zo kan een deel van een bedrijvenlocatie zich goed lenen voor woningbouw, zeker als het aansluit bij een gewilde woonwijk. In een andere situatie zijn er goede mogelijkheden voor (her)vestiging van grootschalige detailhandel of recreatieve voorzieningen. Bij elke kantoren- en bedrijvenlocatie liggen de kansen voor herbestemming anders. Maar in alle gevallen is een zekere herverkaveling nodig om ruimte vrij spelen voor nieuwe functies. Eigenaren zouden hun vastgoed moeten inbrengen voor herschikking. Huurders van incourante panden kunnen verhuizen naar gerenoveerde up-to-date kantoren of bedrijfspanden. Zo ontstaan toekomstbestendige clusters naast clusters van gebouwen die of worden gesloopt of herbestemd. Een dergelijke stedelijke herverkaveling doet denken aan de ruilverkaveling op het platteland. Door een uitruil van gronden en verbetering van de infrastructuur werd de weg vrijgemaakt voor de moderne landbouw. Ook in dit geval heeft de individuele ondernemer/eigenaar belang bij een collectieve herschikking van middelen. In beginsel kan een dergelijk proces op basis van vrijwilligheid tot stand komen. Om het proces in goede banen te leiden is echter wel een wettelijk kader en een uitvoerende (gebieds)autoriteit nodig. Om een dergelijk proces op gang te krijgen is het van belang dat eigenaren de waarde van dergelijk vastgoed terugbrengen naar de nieuwe realiteit. 5

6 In de afgelopen jaren is dit afwaarderingsproces hard op gang gekomen en is de waarde van vastgoed op kansloze locaties veelal teruggebracht tot grondwaarde. Een belangrijk punt hierbij is de eerder aangegeven WOZ discussie om eigenaren ook te kunnen laten afschrijven. Uitnodiging aan stakeholders VNO-NCW West nodigt stakeholders uit om in gesprek te gaan over deze notitie en zal binnenkort een bijeenkomst organiseren om met regionale publieke en private partijen te spreken over de aanbevelingen. De notitie bevat volop aanknopingspunten om de impasse te doorbreken. Aannames uit het verleden en achterhaalde verwachtingen voor de toekomst dienen te worden losgelaten. De realiteit anno 2014 moet de nieuwe startpositie zijn. Concluderend bestaat ons voorstel uit vier punten. In de eerste plaats zullen de provincies hun regierol moeten waarmaken. Zij moeten de plannen voor nieuwe kantoren concentreren in de grote steden en de planvoorraad van gemeenten reduceren. Ten tweede moeten gemeenten de mogelijkheid krijgen een publiek-private gebiedsautoriteit in te stellen die op het niveau van een bedrijventerrein partijen bijeen brengt, belangen matcht en zorgt voor slagkracht in het transformatieproces. Op de derde plaats dienen de gemeenten beter gebruik te maken van de mogelijkheden van het omgevingsrecht en te zorgen voor meer flexibiliteit en ruimere gebruiksfuncties in de bestemmingplannen. Op de vierde plaats de invoering van fiscale maatregelen door de Rijksoverheid, die het proces van transformatie ondersteunen. Te denken valt aan een fiscale afwaardering naar de lagere reële marktwaarde en een laag BTW-tarief van 6 procent voor verbouwingen bij transformatie van kantoorpanden. VNO-NCW West kan helpen in concrete gevallen blokkades te doorbreken door partijen te verbinden, door kennis & kunde in te brengen en draagvlak te genereren. Naar onze vaste overtuiging is zijn er veel meer mogelijkheden dan nu worden gebruikt. Het is maatschappelijk onverantwoord deze kansen onbenut te laten. Den Haag September 2014 Het Expertteam Leegstand van VNO-NCW West: Drs. J.S. Breure, directeur Immo Selekt Amsterdam B.V. drs. G. Eduard MRE, partner Iris Corporate Finance B.V. H.F.J. Grevers, directeur Schiehallion Consultancy B.V. ing. C.H.M. van der Helm, directeur VanderHelm Bedrijven B.V. C. Hoogendoorn, directeur Staton Bouw B.V. M.C.A. Jongste, directeur Maasmond Groep ing. E.P. Jung, directeur Alphaplan drs. R.M. van Kampen, regiodirecteur BAM Utiliteitsbouw Noordwest R.K. Lamb MSRE, director The Hague Office, CBRE ing. A.E. Limburg, commercieel directeur HD mr. C.M. de Man, Jurist De Man Rechtsbijstand mr. S.P. Raaijmakers, partner Borrie Real Estate Tax ir. G.L.E. Schoenaker, partner SENS real estate mr. F. Spijker, advocaat Boekel De Nerée ir. H.W.M. Timp, partner BMC-groep H. van der Wal, procesmanager APPM 6

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls kantoren

Kwaliteitsimpuls kantoren 10 maart 2014, Festival Leegstaand Vastgoed Kwaliteitsimpuls kantoren Sjef de Pont, hoofd afdeling Economische Zaken, sector Stadsontwikkeling Opzet workshop Situatie s-hertogenbosch Onze aanpak: Impuls

Nadere informatie

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012 Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland 21 juni 2012 Luc Dietz dagvoorzitter Michaël Kortbeek Voorzitter KvK Midden-Nederland Het probleem Kantorenmarkt: leegstand, fors aanbod Bedrijventerreinen:

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Algemene Fiscale Politiek Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus

Nadere informatie

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper Leegstand Kantoren Jobinside 5 november 2010 Sacha Klinkhamer Floor Schipper Presentatie Jobinside Inleiding door Sacha Klinkhamer (Infrastructuur & Milieu) Aanleiding, cijfers, probleemanalyse, oorzaken,

Nadere informatie

KENNISNEMEN VAN Onze gemeentelijke inzet ter stimulering van de economische ontwikkeling en herinvulling of transformatie van kantoorpanden.

KENNISNEMEN VAN Onze gemeentelijke inzet ter stimulering van de economische ontwikkeling en herinvulling of transformatie van kantoorpanden. RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4375297 Aan : Gemeenteraad Datum : 1 juli 2013 Wethouder P. van den Berg Wethouder G.J. van der Werff Programma : 10. Economie en wonen Portefeuillehouder

Nadere informatie

Kantorenmarkt Amsterdam

Kantorenmarkt Amsterdam Kantorenmarkt Amsterdam 2014 Kantorenmarkt Amsterdam De gemeente Amsterdam telt circa 810.000 inwoners en 554.730 banen, verdeeld over 112.800 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad heeft een omvang

Nadere informatie

Leegstand van kantoren, 1991-2013

Leegstand van kantoren, 1991-2013 Leegstand van kantoren, 1991-2013 Conclusie In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlakte. Gemiddeld 16% van het kantoorvloeroppervlakte staat leeg in 2013. Dit percentage neemt nog steeds

Nadere informatie

VERZONDEN - 4.11.13 uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 1101231 31 oktober 2013

VERZONDEN - 4.11.13 uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 1101231 31 oktober 2013 gemeentebestuur,..,.. r^fw Postbus 15 PURMEREND JSj 1440 AA Purmerend V telefoon 0299-452452 telefax 0299-452124 Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Team Economie Aan de gemeenteraad van Purmerend VERZONDEN

Nadere informatie

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek AGENDA I. Kenmerken van een vastgoedfinanciering II. De vastgoedfinancieringsmarkt in Nederland III. Herontwikkelingsopgave De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek IV. Financiering bij transformatie

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen. Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys

Werkende bedrijventerreinen. Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys 2 Het roer moet om Zonder stevige rem op nieuwbouw en schrappen kansloze locaties is het dweilen met de kraan open. Is dit wat we verstaan

Nadere informatie

Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak

Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak Het fenomeen Leegstand van ongekende omvang Landelijk 15% en groeiend Van de ruim 15.000 kantoren in Nederland staan er bijna 900 volledig en 1.900 gedeeltelijk leeg.

Nadere informatie

Kantorenvisie Netwerkstad Twente. Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012

Kantorenvisie Netwerkstad Twente. Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012 Kantorenvisie Netwerkstad Twente Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012 1 Inleiding: Het doel van deze Kantorenvisie Netwerkstad is een beter beeld krijgen van het functioneren van de Kantorenmarkt

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Huisvestingsmanagement

Huisvestingsmanagement Syllabus Huisvestingsmanagement Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer de Rijksgebouwendienst, KPN, de gemeente

Nadere informatie

AAN de voorzitter van de commissie Ruimte. Geachte voorzitter, ter afhandeling van de motie 11M41

AAN de voorzitter van de commissie Ruimte. Geachte voorzitter, ter afhandeling van de motie 11M41 uw datum ons nummer onze datum verzonden inlichtingen bij sector/afdeling doorkiesnr. M. Evers RU/Stedelijke Ontwikkeling 0475-359 395 AAN de voorzitter van de commissie Ruimte bijlage(n) betreffende commissie-informatiebrief

Nadere informatie

Kantorenleegstand. Hoe groot is het probleem? Amersfoort 18 mei 2011 Gregor Heemskerk

Kantorenleegstand. Hoe groot is het probleem? Amersfoort 18 mei 2011 Gregor Heemskerk Hoe groot is het probleem? Amersfoort 18 mei 2011 Gregor Heemskerk Agenda 1. Opening 2. Leegstand in Nederland 3. Leegstand in Amsterdam 4. Stellingen 5. Einde presentatie 2 CV Gregor Heemskerk Management

Nadere informatie

Kantorenmonitor Holland Rijnland

Kantorenmonitor Holland Rijnland Kantorenmonitor Holland Rijnland Inhoud Voorwoord 4 Inleiding 4 Kantorenvoorraad in Holland Rijnland 7 Bestaande kantorenvoorraad 7 Kantoren 8 Kantorenstand 9 Ontwikkelingen in 21, 211 en 212 12 Kantorenvoorraad

Nadere informatie

Aanpak kantoren leegstand in Barneveld

Aanpak kantoren leegstand in Barneveld Aanpak kantoren leegstand in Barneveld Aanleiding Bij de behandeling van de kadernota in mei 2011 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin het college wordt verzocht om beleid te ontwikkelen voor

Nadere informatie

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Startdia met foto Ruimte De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Wie ben ik? Stefan van Aarle: Adviseur Retail & Centrummanagement Coördinator Platform Binnenstadsmanagement Organisatie

Nadere informatie

Supermarkten & de ladder voor duurzame verstedelijking. Sascha Stavenuiter Houten, 24 juni 2015

Supermarkten & de ladder voor duurzame verstedelijking. Sascha Stavenuiter Houten, 24 juni 2015 Supermarkten & de ladder voor duurzame verstedelijking Sascha Stavenuiter Houten, 24 juni 2015 Introductie Plaats van de Ladder binnen het wettelijk kader Agenda Ladder duurzame verstedelijking Jurisprudentie

Nadere informatie

VNG festival leegstaand vastgoed

VNG festival leegstaand vastgoed VNG festival leegstaand vastgoed Jan Nabers, hoofd ruimte en economie Gemeente Zwolle, 10 maart 2014 11-3-2014 1 Inhoud interactieve presentatie Kennismaken met Zwolle Leegstand op de Zwolse kantorenmarkt

Nadere informatie

Relatiedag Bureau Ruimtewerk, Bureau Rekenruimte en Het Oversticht. Juridische componenten van herbestemmen

Relatiedag Bureau Ruimtewerk, Bureau Rekenruimte en Het Oversticht. Juridische componenten van herbestemmen Relatiedag Bureau Ruimtewerk, Bureau Rekenruimte en Het Oversticht Juridische componenten van herbestemmen Bas ten Kate en Vera Textor 10 september 2014 Programma I. Stedelijke herverkaveling II. Snelste

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Lars Brugman Lars Brugman is projectadviseur/onderzoeker bij Kadaster Ruimte & Advies. Hij legt zich toe op complexe maatwerkvraagstukken vanuit de bij het Kadaster beschikbare ruimtelijke informatie.

Nadere informatie

Ondertekening Retaildeal

Ondertekening Retaildeal Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Ondertekening Retaildeal Programma Economie & Werk BW-nummer Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Minister Kamp wil met 50 gemeenten een Retaildeal sluiten, om

Nadere informatie

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING DATUM : 28-11-2012 OVER Het HerontwikkelLAB Introductie 2 VISIE Het overaanbod van kantoorruimte en de veranderde vraag ernaar hebben een omvangrijke en veelal structurele

Nadere informatie

1 e Sessie: Samen de toekomst(visie) van de Plaspoelpolder maken

1 e Sessie: Samen de toekomst(visie) van de Plaspoelpolder maken 1 e Sessie: Samen de toekomst(visie) van de Plaspoelpolder maken Programma sessie 1 op 1 oktober 2015 15.30-15.40 inloop, koffie 15.40 15.50 welkomstwoord wethouders 15.50 16.10 presentatie achtergronden

Nadere informatie

Gemeente Oegstgeest. Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg. 11 maart 2015

Gemeente Oegstgeest. Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg. 11 maart 2015 Gemeente Oegstgeest Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg 11 maart 2015 DATUM 11 maart 2015 TITEL Onderbouwing Ladder voor duurzame verstedelijking Oude Vaartweg OPDRACHTGEVER

Nadere informatie

Leegstand kantoren. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen

Leegstand kantoren. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen Syllabus Leegstand kantoren Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen Met artikelen over financiële, juridische en strategische aspecten bij leegstaande

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen PvdA-fractie T.a.v. Mevrouw A. Postma De Roede 12 9285 VK Buitenpost Dossiernummer : n.v.t. Stuknummer : n.v.t. Behandeld door : E. Idsardi Email : gemeente@achtkarspelen.nl Uw brief/mail van Uw kenmerk

Nadere informatie

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Inleiding De Prioriteringssessie Woonvisie is een belangrijk vervolg op de co-makersgesprekken die zijn gevoerd en de 5 thematafels die

Nadere informatie

Visie kantorenlocaties Nieuwegein

Visie kantorenlocaties Nieuwegein Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www..nl Economische zaken Visie kantorenlocaties Nieuwegein Datum 20 december 2011 Auteur Gemeente Nieuwegein (Ec. Zaken) Versie vastgesteld door B&W

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen

Werkende bedrijventerreinen Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, programmamanager Platform31/Lector Vastgoed Fontys 1 Mijn agenda Bedrijventerreinen hoger op de politieke agenda: banen, mkb, leefbaarheid, economisch belang

Nadere informatie

PEILING. TITEL Analyse en aanscherpen vraagstukken Visie werklocaties

PEILING. TITEL Analyse en aanscherpen vraagstukken Visie werklocaties PEILING Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3630196 Aan : gemeenteraad Datum : 25 november 2010 Portefeuillehouder : Wethouder G. Boeve TITEL Analyse en aanscherpen vraagstukken Visie werklocaties

Nadere informatie

downloadbaar document, behorende bij bijlage I

downloadbaar document, behorende bij bijlage I Monitor Uitvoeringsstrategie Plabeka Voortgangsrapportage 2009-2010 downloadbaar document, behorende bij bijlage I Definities monitor B.V. en verschillen met andere bronnen Om een foute interpretatie van

Nadere informatie

Rechtbank Maastricht NOTITIE. 1. Inleiding. Gemeente Maastricht

Rechtbank Maastricht NOTITIE. 1. Inleiding. Gemeente Maastricht NOTITIE Rechtbank Maastricht Aan: T.a.v. Gemeente Maastricht Fred Sijben Van: Aeisso Boelman en Iris van Donselaar Datum: 29 september 2015 Onderwerp: Second opinion business case rechtbank Maastricht

Nadere informatie

Structurele leegstand van kantoren en het ruimtelijk ordeningsrecht. Mr. M.H.J. van Driel LL.M.

Structurele leegstand van kantoren en het ruimtelijk ordeningsrecht. Mr. M.H.J. van Driel LL.M. Structurele leegstand van kantoren en het ruimtelijk ordeningsrecht Mr. M.H.J. van Driel LL.M. Structurele leegstand van kantoren Massale leegstand van kantoren: ca. 6 miljoen m2 leeg ca. 2 miljoen m2

Nadere informatie

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Midden-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Midden-Nederland (*1. m²) 42.674 95 6.46 Overig Nederland In de regio Midden-Nederland ligt circa 14%

Nadere informatie

Gemeente Haarlem. Retouradres: Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Ontwikkeling

Gemeente Haarlem. Retouradres: Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Ontwikkeling Gemeente Haarlem Drs. Joyce Langenacker wethouder Werk, Economische Zaken, Sociale Zaken (Participatiewet), Wonen, Coördinatie Sociaal Domein Retouradres: Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem Aan de leden

Nadere informatie

BOUWNETWERK. Kiezen en uitblinken. Bouwnetwerk is hét netwerk voor vrouwen die werken aan de gebouwde omgeving

BOUWNETWERK. Kiezen en uitblinken. Bouwnetwerk is hét netwerk voor vrouwen die werken aan de gebouwde omgeving BOUWNETWERK Kiezen en uitblinken Bouwnetwerk is hét netwerk voor vrouwen die werken aan de gebouwde omgeving Kiezen en uitblinken Aan mevrouw Schultz van Haegen, minister van infrastructuur en milieu,

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Auteur: Lars Brugman 1 Datum: 2 februari 2015 Deze publicatie in samenwerking met Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg opgesteld en gebaseerd op een eerdere publicatie van het Kadaster in de Barometer

Nadere informatie

Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen. Bestemmingsplan Ambachtsschool

Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen. Bestemmingsplan Ambachtsschool Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen Bestemmingsplan Ambachtsschool Gemeente Enschede Programma Stedelijke Ontwikkeling Team Bestemmingsplannen Februari 2016 SAMENVATTING EN BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN

Nadere informatie

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen.

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen. kantorenmonitor Haarlemmermeer L Oréal Nederland heeft haar hoofdkantoor verplaatst van verschillende locaties in Alphen aan de Rijn en Weesp naar een modern en representatief pand in Beukenhorst-Zuid

Nadere informatie

De financiële legpuzzel bij herbestemmen. Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl

De financiële legpuzzel bij herbestemmen. Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl De financiële legpuzzel bij herbestemmen Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl Inhoud Het probleem: leegstand in cijfers Herbestemmen Keuzes huidige eigenaar Keuzes initiatiefnemer Keuzes gemeente

Nadere informatie

kantorenmonitor regio Amsterdam 2006

kantorenmonitor regio Amsterdam 2006 kantorenmonitor regio Amsterdam 2006 Gemeenten binnen de deelregio s Amsterdam, Amstelland, Meerlanden, Zaanstreek, Waterland, Almere en Zuid Kennemerland. meer kantoorruimte betrokken Door een grote dynamiek

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

Congres 2013 Nieuw elan

Congres 2013 Nieuw elan Congres 2013 Nieuw elan Workshop Creëren van financiële betrokkenheid bij transformaties Eric Thelen, Ron Karssing Remco Jutstra Gemeente Amsterdam 14 november 2013 Creëren van financiële betrokkenheid

Nadere informatie

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Henk Harms, gemeente Den Haag Directeur Ontwikkeling en Realisatie Internationale stad van Vrede en Recht Den Haag: na New York, tweede VN stad Wereldstad

Nadere informatie

Transformatie van kantoren

Transformatie van kantoren Transformatie van kantoren Het kan. Het moet. Projectpartners Het kan. Het moet. Een handvol tips voor gemeenten en initiatiefnemers De kantorenmarkt is een regionale markt en in de provincie Utrecht is

Nadere informatie

Leegstand als kans voor de lokale economie?

Leegstand als kans voor de lokale economie? Leegstand als kans voor de lokale economie? NVBO congres 13 april 2011 Arnhem Simon Hiemstra Senior consultant MKB Adviseurs Leegstand als kans voor de lokale economie Voorstellen Simon Hiemstra 35 jaar

Nadere informatie

Inleiding. Wat is het probleem 1? Waar willen we naar toe? Actieprogramma Aanpak Leegstand Kantoren

Inleiding. Wat is het probleem 1? Waar willen we naar toe? Actieprogramma Aanpak Leegstand Kantoren Inleiding De grote omvang van de structurele leegstand van kantoren in Nederland neemt problematische vormen aan. Een hoge structurele leegstand is verspilling van ruimte en kapitaal en is ook voor de

Nadere informatie

Transformatie en ruimtelijk beleid

Transformatie en ruimtelijk beleid Transformatie en ruimtelijk beleid van het Expertteam Kantoortransformatie Brinkwal in Nieuwegein Transformatie van opleidingsgebouw naar sociale huurwoningen voor jongeren. Weliswaar gesitueerd op een

Nadere informatie

Raadsnotitie. Bestrijding leegstand kantoren. Een aanpak om de kansen van de crisis en de nieuwe leegstandswet te benutten

Raadsnotitie. Bestrijding leegstand kantoren. Een aanpak om de kansen van de crisis en de nieuwe leegstandswet te benutten Gemeenteblad aadsnotitie Jaar 2010 Publicatiedatum * Onderwerp aadsnotitie van het raadslid de heer Mulder van 1 maart 2010, getiteld: Bestrijding leegstand kantoren Een aanpak om de kansen van de crisis

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

1. Het krijgen van een actueel inzicht van de leegstand van bedrijfspanden en dit aanbod toegankelijk maken.

1. Het krijgen van een actueel inzicht van de leegstand van bedrijfspanden en dit aanbod toegankelijk maken. 1 Businesscase: Leegstandaanpak bedrijfspanden Beek SAMENVATTING Langdurig leegstaande panden (en voor deze businesscase specifiek de bedrijfs-, kantoor- en winkelpanden) zijn een gevaar voor de leefbaarheid

Nadere informatie

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant VERSLAG BETREFT Bouwberaad West-Brabant DATUM 1 maart 2012 VOORZITTER J.P. Schouw VERSLAG Bijeenkomst Bouwberaad West-Brabant Opening en toelichting De voorzitter van het Bouwberaad, de heer J.P. Schouw,

Nadere informatie

30 oktober 2013. Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Noord- Limburg (short-stay)

30 oktober 2013. Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Noord- Limburg (short-stay) 30 oktober 2013 Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Noord- Limburg (short-stay) Inhoudsopgave blz 1. 2. 3. Achtergrond 3 Doelgroep van beleid 3 Huisvestingsmogelijkheden binnen het beleid 3 3.1 Uitgangspunten

Nadere informatie

Transformatie en ruimtelijk beleid

Transformatie en ruimtelijk beleid Transformatie en ruimtelijk beleid van het Expertteam (kantoor)transformatie in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Wat kan de gemeente doen? In Nederland staat ongeveer

Nadere informatie

De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013

De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013 De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013 Economische indicatoren (in %) 2010 2011 2012 2013* 2014* Economische groei 1,7 1,0-1,2-1,25 0,75 Werkloosheid 5,5 5,4 6,4 8,5 9,25 nflatie 1,3 2,3 2,5 2,8 2,0 *

Nadere informatie

RAADSBIJEENKOMST LELYSTAD SESSIE 2

RAADSBIJEENKOMST LELYSTAD SESSIE 2 RDSIJEENKOMST LELYSTD SESSIE 2 Datum: 1 oktober 2013. Deelsessie: 19.00 19.50 uur in de Presentatiezaal Doel: eeldvorming. Onderwerp: Meningpeiling transformatie De Schans 18-02 Toelichting: Een initiatiefnemer

Nadere informatie

De ladder voor duurzame verstedelijking

De ladder voor duurzame verstedelijking De ladder voor duurzame verstedelijking Jacqueline H.P. Vrolijk Adviseur ruimtelijk beleid en omgevingsjurist Inleiding seminar 10 maart 2015 Waarom de ladder? Andere tijden: Einde aan decennia van groei

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS APRIL 2015 Inhoudsopgave: 1. Voorwoord Blz. 3 2. Update leegstand bedrijven en kantoren Blz. 4 2.a Algemene

Nadere informatie

Kansen voor zorgvastgoed

Kansen voor zorgvastgoed Kansen voor zorgvastgoed Omgaan met vastgoed in de zorg www.dtz.nl www.dtz.com Proactiviteit werpt zijn vruchten af Zorginstellingen die slim omgaan met hun vastgoed doen hier hun voordeel mee Kansen voor

Nadere informatie

College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordenveld Presidium van de raad van de gemeente Noordenveld Leden van de gemeenteraad

College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordenveld Presidium van de raad van de gemeente Noordenveld Leden van de gemeenteraad e-mail:,aroennoordenveld@home.nl College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordenveld Presidium van de raad van de gemeente Noordenveld Leden van de gemeenteraad 17 September 2010 Ondewerp:

Nadere informatie

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014!

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014! EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht Monique Roso, 12 maart 2014! Inhoud presentatie 1. economische trends en ontwikkelingen!! 2. economische monitor provincie Utrecht! - economische

Nadere informatie

12-05-2015 Nieuws Nieuwe afstootstrategie Rijksvastgoed en Rijksvastgoed krijgt geen prijskaartje

12-05-2015 Nieuws Nieuwe afstootstrategie Rijksvastgoed en Rijksvastgoed krijgt geen prijskaartje 12-05-2015 Nieuws Nieuwe afstootstrategie Rijksvastgoed en Rijksvastgoed krijgt geen prijskaartje 12-05-2015 Nieuws - Ingrid Koenen Interieur koepelgevangenis Breda, foto Ingrid Koenen Nieuwe afstootstrategie

Nadere informatie

Gebiedsgerichte aanpak oplossing voor leegstand

Gebiedsgerichte aanpak oplossing voor leegstand Gebiedsgerichte aanpak oplossing voor leegstand ir. Alexander Schütte en ir. Timon Bruggema Van de leegstaande kantoren is 62 procent meer dan achttien jaar geleden gebouwd 1. In deze gebouwen staat gezamenlijk

Nadere informatie

Provincie als regisseur kantorenmarkt

Provincie als regisseur kantorenmarkt Provincie als regisseur kantorenmarkt Spielburg of scheidsrechter? Inhoud: een concurrerend vestigingsmilieu voor kantoren met een evenwichtige vraagaanbod situatie (kwantitatief en kwalitatief) Regels:

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

HEKKELMAN St ADVOCATEN NOTARISSEN

HEKKELMAN St ADVOCATEN NOTARISSEN HEKKELMAN St ADVOCATEN NOTARISSEN HEKKELMAN ADVOCATEN N.V. PRINS BERNHARDSTRAAT 1 Gemeente Leusden t.a.v. de heer J.R.L. Bunnik Postbus 150 3830 AD LEUSDEN (HOEK ORANJESINGEL 51) POSTEILIS 1094 6501 00

Nadere informatie

17.000.000 m². 15 m². OfficeRank. Kansrijk - Kansloos. Schatting structureel overschot 2015. Ruimte/werknemer - 2015. Aantal kantoorwerknemers

17.000.000 m². 15 m². OfficeRank. Kansrijk - Kansloos. Schatting structureel overschot 2015. Ruimte/werknemer - 2015. Aantal kantoorwerknemers In dit onderzoek analyseren we de levensvatbaarheid van de kantoren in Nederland op basis van een verdeling per gebouwen van kansrijk via kansarm naar kansloos. Ons eerdere onderzoek gaf, vanuit de vraag

Nadere informatie

Januari 2014 Economische Zaken (Barbara Timmermans, Dionne Baaré) Datum. Auteurs. Versie

Januari 2014 Economische Zaken (Barbara Timmermans, Dionne Baaré) Datum. Auteurs. Versie Aanpak lege kantoren tweede fase Datum Auteurs Versie Januari 2014 Economische Zaken (Barbara Timmermans, Dionne Baaré) 2.0 Voorwoord Voor u ligt de nieuwe kantorenaanpak van de gemeente Nieuwegein. De

Nadere informatie

Plan van Aanpak project Regionale Kantorenstrategie Holland Rijnland 2020

Plan van Aanpak project Regionale Kantorenstrategie Holland Rijnland 2020 Plan van Aanpak project Regionale Kantorenstrategie Holland Rijnland 2020 Projectnaam/ onderwerp: Regionale Kantorenstrategie Holland Rijnland 2020 Projectstatus: Vastgesteld in het PHO EZ d.d. 9 maart

Nadere informatie

NOTITIE. Datum 23-5-2013 Inlichtingen bij Matthieu Zuidema. t (020) 583 19 00. mzuidema@eib.nl

NOTITIE. Datum 23-5-2013 Inlichtingen bij Matthieu Zuidema. t (020) 583 19 00. mzuidema@eib.nl NOTITIE Datum 23-5-2013 Inlichtingen bij Matthieu Zuidema t (020) 583 19 00 mzuidema@eib.nl Contact Basisweg 10 1043 AP Amsterdam Postbus 58248 1040 HE Amsterdam t (020) 583 19 00 f (020) 583 19 99 eib@eib.nl

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

TOELICHTING Kaders compensatiefonds NB een verkorte tekst zal in het convenant worden opgenomen. A. De werking van het fonds

TOELICHTING Kaders compensatiefonds NB een verkorte tekst zal in het convenant worden opgenomen. A. De werking van het fonds TOELICHTING Kaders compensatiefonds NB een verkorte tekst zal in het convenant worden opgenomen A. De werking van het fonds 1. Een compensatiefonds is een regionaal fonds dat bedoeld is om de sanering

Nadere informatie

Gangmakers voor Bussum!

Gangmakers voor Bussum! Met de fusie tussen Bussum, Naarden en Muiden in het vizier en de op handen zijnde Raadsverkiezingen in maart 2014 geeft de Bussumse Ondernemers Vereniging (BOV) met dit pamflet haar visie op de economische

Nadere informatie

Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek, Gemeente Leiden (februari 2013) Ontwikkelstrategie

Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek, Gemeente Leiden (februari 2013) Ontwikkelstrategie (februari 2013) Ontwikkelstrategie Lammenschans, Leiden in opdracht van: Gemeente Leiden februari 2013, Amsterdam Kerkstraat 204 1017 GV Amsterdam Postbus 15550 1001 NB Amsterdam Soeters Van Eldonk architecten

Nadere informatie

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Investeer in mooi Nederland De schaarse ruimte in ons land is te kostbaar om te bouwen voor leegstand

Investeer in mooi Nederland De schaarse ruimte in ons land is te kostbaar om te bouwen voor leegstand Investeer in mooi Nederland De schaarse ruimte in ons land is te kostbaar om te bouwen voor leegstand De discussie over de ruimtelijke ontwikkeling van ons land maakt heftige emoties los. Over één ding

Nadere informatie

Sectorgerichte marketing in de advocatuur. Ibo Gülsen IGMPR ibo.gulsen@igmpr.nl 06-53651173

Sectorgerichte marketing in de advocatuur. Ibo Gülsen IGMPR ibo.gulsen@igmpr.nl 06-53651173 Sectorgerichte marketing in de advocatuur Ibo Gülsen IGMPR ibo.gulsen@igmpr.nl 06-53651173 Programma Introductie Wat is sector gerichte marketing? Waarom zou een kantoor het wel/niet moeten doen? Voorwaarden

Nadere informatie

kantorenmarkt zuid-nederland Noord-Brabant en Limburg

kantorenmarkt zuid-nederland Noord-Brabant en Limburg Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

6,5 miljoen m2 leegstaande kantoren, door innovatie een kans voor de markt!

6,5 miljoen m2 leegstaande kantoren, door innovatie een kans voor de markt! OPINIE- ONDERZOEK- OPLOSSINGEN 6,5 miljoen m2 leegstaande kantoren, door innovatie een kans voor de markt! Robert de Wit Bart Theunissen Hetty van der Pennen 21 juni 2011 LEEGSTAND VAN ZAKEN?! KANSEN!

Nadere informatie

VERLEIDEN OM TE INVESTEREN

VERLEIDEN OM TE INVESTEREN VERLEIDEN OM TEINVESTEREN Printerweg 6, 3821 AD Amersfoort tel. 036 524 8607 post@reo-amersfoort.nl www.reo-amersfoort.nl Advies van de Raad voor Economische Ontwikkeling (REO) gemeente Amersfoort over

Nadere informatie

actueel fout met vastgoed? 16 FORUM #05/08.03.12

actueel fout met vastgoed? 16 FORUM #05/08.03.12 goed actueel fout met vastgoed? 16 De Nederlandsche Bank waarschuwt voor een nieuwe financiële crisis. Oorzaak: de uit de hand gelopen vastgoedmarkt. Er is niet gebouwd voor de toekomst, maar voor de leegstand.

Nadere informatie

Competenties en Omgevingswet. Aart de Boon

Competenties en Omgevingswet. Aart de Boon Competenties en Omgevingswet Aart de Boon Wat komt zoal aan bod: - Even voorstellen - Inventarisatie Naïef of Realiteit - Veranderopgave Omgevingswet - Verandering en competenties - Wat nu al te doen -

Nadere informatie

Opgeleverde nieuwbouw kantoorruimte in m² (x 1.000)

Opgeleverde nieuwbouw kantoorruimte in m² (x 1.000) Nieuwbouw kantoren 2014 Nieuwbouw kantoren verder gedaald in 2014 De oplevering van nieuwe kantoorruimte in Nederland heeft in 2014 een forse daling laten zien. In totaal werd circa 245.000 m² nieuwe kantoorruimte

Nadere informatie

Broederenplein. Stedelijke herverkaveling: theorie. Inleiding

Broederenplein. Stedelijke herverkaveling: theorie. Inleiding Broederenplein Leegstand Stedelijke herverkaveling Mr. G. van Moorsel Aukema, jur adviseur gebiedsontwikkeling Grote Overstraat Stadshof Inleiding Nog geen wetgeving Theorie stedelijke herverkaveling 3

Nadere informatie

VGM. 26 november 2013. Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Nyenrode Real Estate Center

VGM. 26 november 2013. Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Nyenrode Real Estate Center VGM 26 november 2013 Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Nyenrode Real Estate Center Thema s Vastgoedmanagement fiscaal Fiscaal versus vennootschappelijk Kosten van onderhoud, verbetering, transformatie

Nadere informatie

www.kantorenmonitor.nl

www.kantorenmonitor.nl kantorenmonitor regio Amsterdam 2005 Door Kantorenmonitor B.V. wordt jaarlijks aan de hand van een veldopname de ontwikkeling van de kantorenmarkt in de regio Amsterdam geregistreerd (Amsterdam, Amstelland,

Nadere informatie

HAALBAARHEIDSSTUDIE Nieuwbouw basisschool St. Jan te Leenderstrijp. Opdrachtgever Gemeente Heeze-Leende Jan Deckersstraat 2 5590 GA HEEZE

HAALBAARHEIDSSTUDIE Nieuwbouw basisschool St. Jan te Leenderstrijp. Opdrachtgever Gemeente Heeze-Leende Jan Deckersstraat 2 5590 GA HEEZE HAALBAARHEIDSSTUDIE Nieuwbouw basisschool St. Jan te Leenderstrijp Opdrachtgever Gemeente Heeze-Leende Jan Deckersstraat 2 5590 GA HEEZE Huisvestingsconsultancy Laride, Hart voor huisvesting Bastion 58

Nadere informatie

KANTORENMARKT OOST-NEDERLAND overijssel en Gelderland

KANTORENMARKT OOST-NEDERLAND overijssel en Gelderland KANTORENMARKT OOST-NEDERLAND overijssel en Gelderland landelijke MarKtontWIKKelInGen de vraag naar kantoorruimte nam in 2011 licht toe. Het opnamevolume steeg 1,5% ten opzichte van 2010 tot een niveau

Nadere informatie

provinsje fryslân provincie frys1n

provinsje fryslân provincie frys1n Voor Er provinsje fryslân provincie frys1n postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 Provinciale Staten van de Provincie Fryslan Postbus 20120

Nadere informatie