Nederlandse exportgroei houdt aan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederlandse exportgroei houdt aan"

Transcriptie

1 M Nederlandse exportgroei houdt aan Exportthermometer 2007 drs. B.H.G. Jansen Zoetermeer, oktober 2007

2 Nederlandse exportgroei houdt aan Net als in de voorgaande jaren realiseert het Nederlandse bedrijfsleven een groei van de export, zowel in de industrie, de dienstensectoren als in de groothandel. Binnen de industrie zijn het de kleinere bedrijven (tot 20 werkzame personen) die de grootste ontwikkeling hebben doorgemaakt. Ook op sectorniveau geldt dat iedere bedrijfstak een positieve ontwikkeling laat zien, één uitzondering daargelaten (de milieudienstverlening blijft op hetzelfde exportniveau). De grootste stappen qua exportgroei zijn gezet door de basismetaalindustrie, de elektrotechnische industrie, de transportsector en de groothandel. Gezien de mate van benutting van het exportpotentieel lijken kleinere bedrijven nog het meeste te kunnen winnen op de internationale markten. Met name gaat dit op voor bedrijven in de machine- en de voedings- en genotmiddelenindustrie. Het nabijgelegen Europa is nog steeds de belangrijkste bestemming van de Nederlandse export. De belangrijkste handelspartners daarin, Duitsland en België, zijn goed voor een meer dan gemiddelde exportgroei. Opnieuw kan Oost-Europa als exportregio in opkomst worden aangemerkt. Buiten Europa zijn de Verenigde Staten, Zuid-Korea en China exportmarkten van bovengemiddeld belang. 1 Ontwikkeling van de export door het MKB Export motor voor de Nederlandse economie Export is belangrijk voor de Nederlandse economie, zowel voor het grootbedrijf als het MKB. Dat er belang aan de exportprestaties van het MKB wordt gehecht, wordt onderstreept door bijvoorbeeld het net weer aangepaste Programma Starters Buitenlandse markten (PSB), een exportstimuleringsregeling van het Ministerie van Economische Zaken. Dit programma is speciaal gericht op het Nederlandse MKB en heeft tot doel deze bedrijven te stimuleren om te gaan exporteren naar, voor hun bedrijf, nieuwe of praktisch nieuwe buitenlandse markten. Sinds 1996 publiceert EIM jaarlijks de exportthermometer. Deze editie gaat achtereenvolgens in op de ontwikkeling van de export, de hoogte van het exportpotentieel en de ontwikkeling van internationale afzetmarkten van het Nederlandse bedrijfsleven. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen de industriesectoren (SBI ) en een selectie van dienstensectoren, te weten de transportsector (SBI ), de zakelijke dienstverlening (SBI 93 71, 72 en 74), milieudienstverlening (SBI 93 90) en overige dienstverlening (SBI 93 90, 92, 93). Daarnaast wordt ook de groothandel meegenomen (SBI 93 51). 2

3 Industriële export 1 De Nederlandse industriële export heeft zich in 2006 positief ontwikkeld. Ten opzichte van 2005 is de totale industriële export met 6% gestegen (zie tabel 1). Daarmee wordt goed gevolg gegeven aan de positieve exportontwikkeling in de achterliggende jaren die is ingezet in 2004, toen de export voor het eerst sinds jaren weer was toegenomen 2. Opvallend is dat de exportontwikkeling van het Nederlandse MKB groter is dan de ontwikkeling bij het grootbedrijf. Binnen het MKB-segment zijn het de kleinere bedrijven die de sterkste exportgroei laten zien. Wel geldt nog steeds dat kleinere bedrijven een kleiner deel van de omzet genereren uit export dan grotere bedrijven (zie de exportquote in Tabel 1). De exportquote vertoont een positief verband met de bedrijfsgrootte. Voor kleinere bedrijven vormt het opzetten van internationale activiteiten namelijk een grotere stap. De in het algemeen geldende barrières voor internationale handel, zoals wettelijke, financiële en sociaal-culturele belemmeringen, vormen voor dergelijke bedrijven immers vaak een extra grote uitdaging omdat men beperkt wordt in organisatorische armslag, kennis en financiële middelen 3. Tabel 1 Directe export totale industrie in 2006, naar grootteklasse grootteklasse (w.p.) exportquote (%) mutatie exportquote t.o.v (%) exportontwikkeling t.o.v (%) midden- en kleinbedrijf grootbedrijf totaal Als de ontwikkeling van de exportquote wordt afgezet tegen de totale exportontwikkeling blijken interessante verschillen aan het licht te komen. Zo daalt de exportquote van het kleinbedrijf, terwijl het totale exportcijfer met 8% is gestegen. Een mogelijke verklaring zou kunnen liggen in een gestegen exportquote van bedrijven die al veel aan export doen. De dalende exportquotes, bij een stijging van de totale export, worden echter verklaard door een flinke toename van de afzet van het kleinbedrijf op de binnenlandse markt. Deze toegenomen afzet van het kleinbedrijf op de binnenlandse markt overstijgt de toegenomen export van het kleinbedrijf. 1 De gepresenteerde data betreffen directe export. 2 Oudmaijer, S.C. (2006), Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de dienstensector en de groothandel, EIM, Zoetermeer. 3 Peng, M.W. en Illnitch, A.Y. (1998), Export intermediary firms: a note on export development research, Journal of Business Studies, Vol. 29, nr. 3,

4 Per industrietak meer export Als er gelet wordt op de ontwikkeling per industrietak blijkt dat elke industrietak méér geëxporteerd heeft dan in 2005 (zie figuur 1). De sterkste stijging vertonen de hout- en bouwmaterialenindustrie, de metaalindustrie in zijn geheel, de industrie van elektrotechnische producten en de transportmiddelenindustrie. Deze cijfers krijgen meer cachet als de gemiddelde ontwikkelingscijfers van deze industrietakken vergeleken worden met de exportontwikkeling in 2005, destijds tussen de 3 en 5% per industrietak 1. Figuur 1 Ontwikkeling directe export in 2006 t.o.v per industrietak voedings- en genotmiddelen textiel, kleding en leder(waren) hout- en bouwmaterialen papier uitgeverijen en drukkerijen chemie rubber en kunststoffen basismetaal metaalproducten machines elektrotechnische producten transportmiddelen meubels overige totaal industrie 2% 2% 3% 3% 4% 4% 4% 5% 6% 6% 9% 9% 10% 11% 12% 0% 2% 4% 6% 8% 10% 12% MKB ontwikkelt mee in veel industrietakken Wanneer gekeken wordt naar grootteklasse blijkt het industriële MKB het qua exportontwikkeling in veel sectoren beter te doen dan het grootbedrijf (zie tabel 2). Dit lijkt enigszins opvallend, aangezien de papier-, de chemische en de procesgerichte machine-industrie traditioneel gelden als het speelterrein voor grotere bedrijven die met een relatief kleine groep een hoge omzet realiseren 2. Kleinere bedrijven krijgen niet snel een voet aan de grond vanwege de kapitaal- en/of kennisintensieve processen binnen deze sectoren. Ter illustratie: de omzet in de Nederlandse papierindustrie wordt grotendeels bepaald door 25 productielocaties, die samen werk bieden aan 5100 medewerkers 3. Toch realiseren MKB-bedrijven in deze sectoren een relatief grotere exportontwikkeling. 1 Oudmaijer, S.C. (2006), Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de dienstensector en de groothandel, EIM, Zoetermeer. 2 EIM (2005), Ondernemen in de sectoren, Zoetermeer. 3 4

5 De positieve exportontwikkeling van het MKB kan verklaard worden door de hoge mate van specialisatie in marktniches door MKB-bedrijven, die vanwege deze hoge specialisatiegraad ook afhankelijk zijn van de afzetmarkt in het buitenland. Vanuit het buitenland bestaat bijvoorbeeld een grote vraag naar Nederlandse fijnchemieproducten 1. Daarbij komt dat er binnen deze sector een grote diversiteit in assortiment bestaat. Deze grote diversiteit aan producten geeft MKB-bedrijven de kans zich te concentreren op één bepaald product of één bepaalde nichemarkt en zich daarin ook internationaal te manifesteren. Tabel 2 Ontwikkeling directe export van MKB en grootbedrijf in 2006, per industrietak industrietak exportontwikkeling MKB t.o.v (%) exportontwikkeling grootbedrijf t.o.v (%) voedings- en genotmiddelen 4 7 textiel, kleding en (leder)waren 3 6 hout- en bouwmaterialen 9 9 papier 8 1 uitgeverijen, drukkerijen 3 3 chemie 10 2 rubber en kunststoffen 4 3 basismetaal 8 12 metaalproducten 11 6 machines 14 3 elektrotechnische producten transportmiddelen 6 10 meubel 5 0 overige 5 3 totaal industrie 8 5 Export van diensten en groothandel groeit De export in de dienstensector is ten opzichte van 2005 met circa 6% gestegen. In de transportsector is de ontwikkeling het sterkst (exportstijging van 7%), waarmee het bedrijfsleven optimaal lijkt te profiteren van de opgaande wereldeconomie en de centrale ligging van Nederland. Ook de export door de groothandel (exportstijging van 7%) heeft zich sterk ontwikkeld. Na jaren van explosieve groei is de export van de milieudienstverlening in 2006 stabiel gebleven (zie tabel 3). 1 EIM (2005), Ondernemen in de sectoren, Zoetermeer. 5

6 Tabel 3 Ontwikkeling van directe export in totale dienstensector en groothandel, 2006 sector exportontwikkeling t.o.v (%) transport 7 zakelijke dienstverlening 4 milieudienstverlening 0 overige dienstverlening 5 totaal dienstensector 6 groothandel 7 2 Exportpotentieel Het begrip exportpotentieel 1 EIM heeft een methode ontwikkeld waarmee een schatting gemaakt kan worden van de potentiële totale export door het Nederlandse bedrijfsleven 2. Centraal uitgangspunt daarbij is dat niet-exporterende bedrijven in theorie eenzelfde percentage van de omzet uit export kunnen genereren als hun wel exporterende concullega s binnen dezelfde branche en grootteklasse. Het exportpotentieel geeft dus een indicatie van de hoogte van de export in het geval dat alle bedrijven eenzelfde exportniveau halen als de exporterende bedrijven van vergelijkbare grootte en met een vergelijkbare activiteit. Wanneer dit theoretische exportpotentieel wordt afgezet tegen de daadwerkelijk gerealiseerde export, wordt een beeld gecreëerd van de mate van benutting van het exportpotentieel. Kanttekeningen bij het exportpotentieel Het exportpotentieel dient gebruikt te worden als een indicatief cijfer. Het cijfer is een momentopname van het exportpotentieel. Het cijfer geeft weer wat er gebeurt als alle bedrijven in een bepaalde sector even veel gaan exporteren als de bedrijven binnen de sector die reeds exporteren. Dit houdt in dat als het goed gaat met de exporterende bedrijven de exportpotentie zal toenemen; de mate van benutting van het exportpotentieel zal echter afnemen (ervan uitgaande dat niet-exporterende bedrijven niet zijn gaan exporteren). Daarnaast praten we over een theoretisch potentieel. Dit potentieel zegt nog niets over hetgeen niet-exporterende bedrijven in werkelijkheid willen of kunnen exporteren. 1 De gepresenteerde data betreffen directe export. 2 EIM (1991), Met kracht naar het buitenland, Exportmogelijkheden van het Nederlandse MKB, ABN-AMRO, Amsterdam. 6

7 Verder is het exportpotentieel berekend uit een jaarlijkse enquête van de KvK (ERBO). De jaarlijkse uitkomsten hebben geen directe link met elkaar. Dit kan met name voor kleine populaties (zoals kleine sectoren en het grootbedrijf) in de tijd gezien leiden tot schommelingen in de uitkomsten. Bij het in de tijd volgen van het exportpotentieel is daardoor extra voorzichtigheid geboden. Met deze nuanceringen willen we aangeven dat het cijfer voorzichtig gebruikt dient te worden. Het cijfer is een indicatie wat er kan gebeuren indien alle bedrijven in een sector evenveel gaan exporteren als de reeds exporterende bedrijven. Mate van benutting van het exportpotentieel afhankelijk van bedrijfsgrootte Figuur 2 laat zien dat binnen de industrie het kleinbedrijf de grootste exportpotentie heeft. Zouden niet-exporterende kleine bedrijven zich internationaal gaan profileren, dan kan de export van het totale kleinbedrijf theoretisch met 55% groeien. Verder blijkt dat de mate van benutting van het exportpotentieel stijgt naarmate de grootteklasse stijgt. Dit geldt binnen de categorie MKB (oplopend tot 99 werkzame personen), maar gaat ook op in de vergelijking tussen het MKB en het grootbedrijf. Hoe groter het bedrijf, hoe sterker de internationale oriëntatie. Dit strookt met de eerdere opmerking dat kleinere bedrijven nu eenmaal minder organisatorische armslag en kennis in huis hebben om de stap naar het buitenland te zetten, en dus ook nog meer onontgonnen terrein kennen. Voor het grootbedrijf geldt dat de exportpotentie bijna helemaal benut wordt (95%). Figuur 2 Mate van benutting exportpotentieel van de totale industrie, naar grootteklasse (2006) kleinbedrijf (2-9 w.p.) 45% middenbedrijf (10-19 w.p.) 65% middenbedrijf (20-49 w.p.) 78% middenbedrijf (50-99 w.p.) 89% MKB (2-99 w.p.) 78% grootbedrijf (> 99 w.p.) 95% totaal 90% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 7

8 Hoge mate van benutting exportpotentieel per industrietak Wanneer de mate van benutting van het exportpotentieel wordt uitgesplitst naar verschillende industrietakken, blijkt dat sommige sectoren dicht tegen een volledige benutting van het exportpotentieel aanzitten. Dit zijn met name de chemische, de papier-, de basismetaal-, de rubber- en kunststof-, de machine- en de transportmiddelenindustrie. Figuur 3 Mate van benutting exportpotentieel door de totale industrie, per industrietak (2006) voedings- en genotmiddelen textiel, kleding en leder(waren) hout- en bouwmaterialen 60% 88% 92% papier uitgeverijen en drukkerijen chemie rubber en kunststoffen basismetaal 45% 94% 97% 98% 97% metaalproducten 79% machines 94% elektrotechnische producten 83% transportmiddelen 93% meubels 61% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Mate van benutting exportpotentieel in dienstensector daalt Het in het buitenland vermarkten van diensten blijft een terrein waarin veel winst te behalen valt als de mate van benutting van het exportpotentieel als maatstaf gehanteerd wordt. De afgelopen jaren liet de Exportthermometer al zien dat de mate van benutting van het exportpotentieel in dienstensectoren laag is 1. Dit jaar daalt dit cijfer ook nog eens in iedere meegenomen dienstensector (figuur 5). Gezien de eerder genoemde positieve ontwikkeling van de totale export van de dienstensector lijkt het erop dat dienstverlenende bedrijven die al exporteerden, dit meer zijn gaan doen terwijl de niet-exporterende bedrijven pas op de plaats hebben gemaakt. Een grote binnenlandse vraag naar diensten maakt het minder noodzakelijk voor nietexporterende bedrijven om een internationale stap te zetten. 1 Oudmaijer, S.C. (2006), Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de dienstensector en de groothandel, EIM, Zoetermeer. 8

9 Figuur 4 Mate van benutting exportpotentieel van totale bedrijfsleven in de dienstensector en groothandel (2006) transport 42% zakelijke dienstverlening 19% milieudienstverlening 10% overige dienstverlening 9% totale dienstensector 33% groothandel 60% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 3 Internationale afzetmarkten Europa hoofdafnemer voor Nederlandse export 1 Het Europese achterland geldt als de grote afzetmarkt van de Nederlandse export. Bijna 83% van de geëxporteerde producten heeft een Europees land als bestemming (zie ook figuur 5). Daarvan gaat de bulk naar de dichtbij gelegen landen als België, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Duitsland is van oudsher nog steeds de belangrijkste handelspartner. Buiten de Europese grenzen geldt Amerika als belangrijkste handelspartner, gevolgd door het opkomende Azië. 1 In dit hoofdstuk wordt de totale export in beschouwing genomen, de directe én de indirecte export. 9

10 Figuur 5 Aandeel per regio van de totale industriële export van goederen uit Nederland (2006) Europa totaal EU-15 EU-25 Duitsland België Verenigd Koninkrijk Frankrijk Italië Spanje Zweden Polen Tsjechië Ierland Rusland Zwitserland Turkije Afrika totaal Amerika totaal Verenigde Staten Azië totaal Oceanië totaal 12,7% 9,0% 8,3% 5,1% 3,6% 1,9% 1,5% 1,3% 1,0% 1,7% 1,3% 1,1% 2,1% 7,2% 5,2% 7,1% 0,4% 24,4% 71,5% 76,2% 82,6% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% 80,0% 90,0% Groeiende export naar Oost-Europa Gelet op de ontwikkeling van de exportmarkten (zie Figuur 6) blijkt dat de afzet in Oost-Europa net als vorig jaar in de lift zit, met als absolute uitschieters de Baltische staten Letland en Litouwen. Natuurlijk dient daarbij aangetekend te worden dat het totale exportcijfer naar deze landen relatief laag is. Een relatief kleine toename van de export betekent dan al gauw een relatief grote verandering in exportontwikkeling. Toch illustreert de explosieve ontwikkeling van de export naar deze landen de opkomst van Oost- Europa als exportgebied sinds de uitbreiding van de EU in Een toename van de koopkracht in Oost-Europese landen zorgt ervoor dat deze landen een steeds interessantere exportbestemming worden voor Nederlandse producten. Een plezierige constatering is dat de export naar Nederlands belangrijkste exportbestemmingen, Duitsland en België, meer dan gemiddeld groeit. Deze meer dan gemiddelde exportontwikkeling is een indicatie dat deze grootafnemers ook in de nabije toekomst van groot belang zullen blijven voor de export van Nederland. Buiten Europa gelden Noord-Amerika (de VS) en Azië (Zuid-Korea en China) als groeiende exportmarkten (figuur 6). 10

11 Figuur 6 Ontwikkeling van de bestemming van de totale industriële export van goederen uit Nederland in 2006 Europa totaal 12,9% Frankrijk 1,0% Duitsland 19,8% België 19,6% Letland 46,4% Litouwen 40,5% Polen 20,3% Rusland 26,5% Afrika 17,0% Amerika 17,7% Azië 12,3% China 21,0% Zuid-Korea 16,1% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% 35,0% 40,0% 45,0% 50,0% 11

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel M200515 Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel Exportthermometer drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, januari 2006 Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de

Nadere informatie

M200612. Positieve exportontwikkeling zet door. Exportthermometer 2006. drs. S.C. Oudmaijer

M200612. Positieve exportontwikkeling zet door. Exportthermometer 2006. drs. S.C. Oudmaijer M200612 Positieve exportontwikkeling zet door Exportthermometer 2006 drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, november 2006 Exportthermometer Het gaat goed met de Nederlandse export, zowel in het grootbedrijf als

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

De Exportindex MKB. Ontwikkelingen 2000-2006. drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven

De Exportindex MKB. Ontwikkelingen 2000-2006. drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven De Exportindex MKB Ontwikkelingen 2000-2006 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, juli 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken. De verantwoordelijkheid voor

Nadere informatie

Omzet industrie daalt, productie vrijwel gelijk

Omzet industrie daalt, productie vrijwel gelijk Derde kwartaal 2 industrie daalt, productie vrijwel gelijk Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Export: Ruimte voor het MKB

Export: Ruimte voor het MKB Export: Ruimte voor het MKB ABN AMRO 10.7604.543 2003/12 Het begint met ambitie ABN AMRO Colofon Deze studie is uitgevoerd in opdracht van de afdeling Segment Zakelijke Relaties van ABN AMRO en MKB Nederland.

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Prijsafname zorgt opnieuw voor omzetdaling industrie

Prijsafname zorgt opnieuw voor omzetdaling industrie Eerste kwartaal 216 Prijsafname zorgt opnieuw voor omzetdaling industrie Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie

Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14. Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Handelsstromen Rozenstruiken 2009 / 14 Zoetermeer, Maart 2009 Peter van der Salm Productschap Tuinbouw, Afdeling Markt en Innovatie Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd

Nadere informatie

Omzet industrie daalt opnieuw

Omzet industrie daalt opnieuw Vierde kwartaal 21 industrie daalt opnieuw Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie Elektrotechnische

Nadere informatie

E-commerce in de industrie 1

E-commerce in de industrie 1 E-commerce in de industrie 1 Vincent Fructuoso van der Veen en Kees van den Berg 2 Het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) door industriële bedrijven ligt in vergelijking met andere

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Lagere afzetprijzen drukken nog steeds omzet

Lagere afzetprijzen drukken nog steeds omzet Tweede kwartaal 216 Lagere afzetprijzen drukken nog steeds omzet Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

ICT, kennis en economie 2012 Statistische bijlage

ICT, kennis en economie 2012 Statistische bijlage ICT, kennis en economie 2012 Statistische bijlage Deze bijlage bevat enkele tabellen met aanvullend cijfermateriaal behorend bij de publicatie ICT, kennis en economie 2012. De tabellen zijn per hoofdstuk

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

ANALYSE HIS-BESTANDEN NOA-GEBIED. In opdracht van de SER Noord-Nederland. 2 april P. Boomsma Kamer van Koophandel

ANALYSE HIS-BESTANDEN NOA-GEBIED. In opdracht van de SER Noord-Nederland. 2 april P. Boomsma Kamer van Koophandel In opdracht van de SER Noord-Nederland 2 april 2009 P. Boomsma Kamer van Koophandel 1 1. INLEIDING Noord-Nederland heeft besloten de blik de komende jaren in het bijzonder te richten op Noordoost Europa.

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Producenten boeken omzetgroei met dubbele cijfers

Producenten boeken omzetgroei met dubbele cijfers Eerste kwartaal 217 Producenten boeken omzetgroei met dubbele cijfers Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, farmaceutische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal-

Nadere informatie

Omzet industrie daalt

Omzet industrie daalt Tweede kwartaal 21 industrie daalt Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie Elektrotechnische

Nadere informatie

Internationale handel in goederen van Nederland 2012

Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Webartikel 2013 Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Wiel Packbier 11-11-2013 gepubliceerd op cbs.nl Samenvatting De internationale handel in goederen is in 2012 wederom minder hard gegroeid.

Nadere informatie

Industriële omzet veert op

Industriële omzet veert op Vierde kwartaal 21 Industriële omzet veert op Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, farmaceutische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011

Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011 Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011 Auteurs: P. M. Walison MSc, Trainee Internationaal Ondernemen Dhr. P. van Kuijen, Sectormanager Zoetermeer, 24 januari 2011 Hoewel aan de

Nadere informatie

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012 Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 212 NA KRIMP IN FEBRUARI STOKT EXPORT BLOEMEN EN PLANTEN OP KRAPPE PLUS VAN 1% TOT 915 MILJOEN In februari is de exportwaarde van bloemen en planten vanuit

Nadere informatie

Kansen in de nieuwe EU-lidstaten

Kansen in de nieuwe EU-lidstaten M200402 Kansen in de nieuwe EU-lidstaten De betekenis van de uitbreiding van de Europese Unie voor het Nederlandse MKB Guido Brummelkamp Jolanda Hessels Zoetermeer, 29 april 2004 Kansen in de nieuwe EU-lidstaten

Nadere informatie

Internationale Kansen & Knelpunten

Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport van- en voor de Nederlandse Life Sciences & Health sector Versie 2015 Mede mogelijk gemaakt door: www.tfhc.nl Task Force Health Care

Nadere informatie

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven M200719 Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven drs. R.M. Braaksma dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Een 'directe buitenlandse

Nadere informatie

M MKB heeft internationale handelsgeest

M MKB heeft internationale handelsgeest M201019 MKB heeft internationale handelsgeest Arjan Ruis Petra Gibcus Zoetermeer, november 2010 MKB heeft internationale handelsgeest Ruim één op de drie MKB-bedrijven is op enige wijze actief op de internationale

Nadere informatie

HET VERTROUWEN IN HET WERELDWIJDE ECONOMISCHE KLIMAAT BLIJFT STIJGEN

HET VERTROUWEN IN HET WERELDWIJDE ECONOMISCHE KLIMAAT BLIJFT STIJGEN Met dank aan: Flanders Investment & Trade presenteert de derde editie van de EXPORTbarometer, deze keer in samenwerking met Agoria, essenscia, Fevia, UNIZO en Voka. In juni 2015 hielden we een grootschalige

Nadere informatie

Rapport Onderzoek Internationaal Ondernemen. juni 2013

Rapport Onderzoek Internationaal Ondernemen. juni 2013 Rapport Onderzoek Internationaal Ondernemen juni 2013 Auteur / Onderzoeker: Dhr. P.M. Walison MSc Beleidsadviseur Internationaal Ondernemen Zoetermeer, juni 2013 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2015 Samenvatting Uit de FME Conjunctuurenquête voorjaar 2015 wordt duidelijk dat veel bedrijven een gezonde uitgangspositie hebben om de uitdagingen

Nadere informatie

Trends in Export 2006

Trends in Export 2006 Trends in Export 2006 Een gezamenlijk initiatief van kredietverzekeraar Atradius en exportorganisatie Fenedex 3 Index Belangrijkste resultaten Trends in Export 2006 4 1 Inleiding 7 2 Algemeen 8 3 Exportontwikkelingen

Nadere informatie

FME Postbus AD Zoetermeer T E I HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2016

FME Postbus AD Zoetermeer T E I  HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2016 FME Postbus 190 2700 AD Zoetermeer T 079 353 11 00 E info@fme.nl I www.fme.nl HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête 2016 Algemeen Ondernemers in de technologische industrie hebben in 2015 een omzetgroei

Nadere informatie

Statistiek Bloembollen

Statistiek Bloembollen Statistiek Bloembollen Van Ed Slagboom Afdeling Statistiek Telefoonnummer 079-3470652 Pt-nummer Uw emailadres Zoetermeer d.d. 03 augustus 2009 Hierbij bieden wij u aan de exportstatistiek over de bloembollen

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1 Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 11 Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1 3-5-11 :36 Economisch herstel zet door Horeca en detailhandel haken aan Na een lichte afzwakking in het eerste kwartaal

Nadere informatie

M201115. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen 1999-2011. A. Ruis

M201115. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen 1999-2011. A. Ruis M201115 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen 1999-2011 A. Ruis Zoetermeer, oktober 2011 Crisis drukt innovativiteit De economische crisis heeft zijn weerslag op de innovativiteit in het midden- en kleinbedrijf

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

De internationale handel in goederen van Nederland in 2011

De internationale handel in goederen van Nederland in 2011 121 De internationale handel in goederen van Nederland in 2011 Wiel Packbier Publicatiedatum CBS-website: 18-12-2012 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. gegevens ontbreken * voorlopig cijfer ** nader

Nadere informatie

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc.

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc. M201219 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2012 A. Ruis MSc. Zoetermeer, november 2012 Toename innovativiteit in het MKB Na een scherpe daling van de innovativiteit in het MKB in 2011,

Nadere informatie

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête najaar 2015

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête najaar 2015 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête najaar 2015 Algemeen Ondernemers in de technologische industrie verwachten in 2015 een gemiddelde omzetgroei van 2½%. Dit is lager dan in het voorjaar, toen

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Update Financieringsmonitor MKB September 2009

Update Financieringsmonitor MKB September 2009 Update Financieringsmonitor MKB September Lia Smit Joris Meijaard Johan Snoei Pim van der Valk Zoetermeer, 10 september Financieringssituatie MKB blijft zorgelijk De vierde meting van de MKB-Financieringsmonitor

Nadere informatie

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 PERSBERICHT Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 Het jaar 2007 kan voor de kledingsector worden samengevat als een stabiel jaar. De omzetdaling was

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2012 van Datum uitgave Januari 2013 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Kerncijfers startende ondernemers... 4 2.1 Meer

Nadere informatie

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Analyse voor: Ministerie van Economische Zaken 24 augustus 2015 Dun & Bradstreet Inhoud Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen

Nadere informatie

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Rapport Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Drie afbakeningen van het MKB Oscar Lemmers Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren geen

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

De Watersector Exportindex (WEX)

De Watersector Exportindex (WEX) De Watersector Exportindex (WEX) Prognose 2005 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, februari 2006 Dit onderzoek is gefinancierd door het programma Partners voor Water. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

M200918. Ongelijk verdeeld. Financieringsproblemen in het MKB

M200918. Ongelijk verdeeld. Financieringsproblemen in het MKB M200918 Ongelijk verdeeld Financieringsproblemen in het MKB Johan Snoei Jeroen de Jong Zoetermeer, november 2009 Ongelijk verdeeld: Financieringsproblemen in het MKB De pijn van de economische crisis

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België. - 2 de semester

De buitenlandse handel van België. - 2 de semester De buitenlandse handel van België - 2 de semester 2008-1 De buitenlandse handel van België tijdens het eerste semester van 2008 (Bron: NBB communautair concept) Analyse van de cijfers m.b.t. het eerste

Nadere informatie

M200718. Overnemen vaak beter dan 'vers' starten. dr. J. Meijaard

M200718. Overnemen vaak beter dan 'vers' starten. dr. J. Meijaard M200718 Overnemen vaak beter dan 'vers' starten dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Overnemen vaak beter dan 'vers' starten Er lijkt veel te winnen met een betere match tussen potentiële kopers en

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland Derde kwartaal 14 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het derde kwartaal 14. De Conjunctuurenquête Nederland brengt

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

Potplanten en jonge planten 2007

Potplanten en jonge planten 2007 Importnota Potplanten en jonge planten 2007 HBAG Bloemen en Planten Aalsmeer, oktober 2008 Jan Lanning Monique Sassen Inleiding Het HBAG Bloemen en Planten heeft op basis van het meest recente AIPH-Union

Nadere informatie

KENGETALLEN 2013. HBAG Bloemen en Planten

KENGETALLEN 2013. HBAG Bloemen en Planten KENGETALLEN 2013 HBAG Bloemen en Planten Voorwoord Voor u ligt de geactualiseerde versie van Kengetallen Groothandel Bloemkwekerijproducten. Hierin is naast de vertrouwde exportstatistiek van het HBAG

Nadere informatie

Bedrijfsopleidingen in de industrie 1

Bedrijfsopleidingen in de industrie 1 Bedrijfsopleidingen in de 1 M.J. Roessingh 2 Het aantal bedrijfsopleidingen dat een werknemer in de in 1999 volgde, is sterk gestegen ten opzichte van 1993. Ook zijn er meer opleidingen gaan volgen. Wel

Nadere informatie

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Dr. Maurice de Greef Prof. dr. Mien Segers 06-2016 Maastricht University, Educational Research & Development (ERD) School

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DUITSLAND

LANDEN ANALYSE DUITSLAND LANDEN ANALYSE DUITSLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Beperkte groei werkgelegenheid MKB in 1999-2002 De werkgelegenheid in het MKB is in 2002 met 3% toegenomen

Nadere informatie

21-11-2014. Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen

21-11-2014. Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen 21-11-2014 Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen 1 21-11-2014 Historie De kerstster, kerstroos of poinsettia (Euphorbia pulcherrima), behoort tot de wolfsmelkfamilie

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers De goederenuitvoer naar de VS in 2014 De Belgische goederenuitvoer naar de VS bedroeg 19,18 miljard euro, een toename in lopende prijzen met

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

Conjunctuurbericht. Mei Centraal Bureau voor de Statistiek

Conjunctuurbericht. Mei Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Conjunctuurbericht PB00-120 25 mei 2000 10.30 uur Mei 2000 Algemeen: overwegend positief nieuws De indicatoren voor de ontwikkeling van de Nederlandse conjunctuur blijven

Nadere informatie

De innovativiteit van de Nederlandse industrie en dienstensector 2002

De innovativiteit van de Nederlandse industrie en dienstensector 2002 De innovativiteit van de Nederlandse industrie en dienstensector 2002 ir. C.C. van de Graaff drs. R.M. Braaksma drs. P. Gibcus Zoetermeer, december 2002 ISBN: 90-371-0871-7 Bestelnummer: A200206 Prijs:

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

8. De rol van de Nederlandse industrie in internationale productieketens. Auteurs Frank Notten Rutger Hoekstra Jan-Pieter Smits

8. De rol van de Nederlandse industrie in internationale productieketens. Auteurs Frank Notten Rutger Hoekstra Jan-Pieter Smits 8. De rol van de Nederlandse industrie in internationale productieketens Auteurs Frank Notten Rutger Hoekstra Jan-Pieter Smits De groei van de Duitse uitvoer werd de laatste jaren gestimuleerd door de

Nadere informatie

Groei aandeel supermarktkanaal; traditionele kanaal blijft het grootst. Voor wie verstandig handelt!

Groei aandeel supermarktkanaal; traditionele kanaal blijft het grootst. Voor wie verstandig handelt! Groei aandeel supermarktkanaal; traditionele kanaal blijft het grootst Trendsamenvatting Naam Definitie Groei aandeel supermarktkanaal; traditionele kanaal blijft het grootst Het handelskanaal van de gespecialiseerde

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in 2015

Algemeen beeld van het MKB in 2015 Algemeen beeld van het MKB in 2015 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Drs. K.L. Bangma Drs. D. Snel Zoetermeer, 9 februari 2015 De

Nadere informatie

Monitor Amstelveense Economie 2013

Monitor Amstelveense Economie 2013 Monitor Amstelveense Economie 213 Staf, Onderzoek & Informatie 7 oktober 213 Inhoud 1. INLEIDING EN SAMENVATTING...3 2. BEDRIJFSVESTIGINGEN EN WERKZAME PERSONEN...4 3. STARTERS, FAILLISSEMENTEN EN OPHEFFINGEN...6

Nadere informatie

Conjunctuurenquête voorjaar 2013

Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Kasper Buiting, beleidsadviseur Onderzoek en Economie www.fme.nl Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Alle rechten

Nadere informatie

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer M200704 Markt- en klantgerichtheid in het MKB drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, februari 2007 Markt- en klantgerichtheid in het MKB In de rapportage beschrijft EIM drie indicatoren om de klant- en marktgerichtheid

Nadere informatie

Resultaten VVNH monitoring 2008

Resultaten VVNH monitoring 2008 Resultaten VVNH monitoring 2008 Resultaten totaal In totaal is er door de leden van de VVNH in 2008 iets minder dan 2,3 miljoen m 3 naaldhout, hardhout en plaatmateriaal door de respondenten geïmporteerd.

Nadere informatie

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 M201012 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, juli 2010 Economisch herstel MKB blijft achter bij grootbedrijf Ondanks het toegenomen optimisme

Nadere informatie

Leasingmarkt in Nederland Marktcijfers 2014

Leasingmarkt in Nederland Marktcijfers 2014 Leasingmarkt in Nederland Marktcijfers 2014 Nederlandse Vereniging van Leasemaatschappijen NVL Samengesteld door: Peter-Jan Bentein, Secretaris 31 maart 2015 Versie 1.0 (Leden) Productievolume Productievolume

Nadere informatie

De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden

De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden Van der Zee, F., W. Manshanden, F. Bekkers, T. van der Horst ea (2012). De Staat van Nederland Innovatieland 2012. Amsterdam: AUP

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Growth Map Achtergrond De Kamer van Koophandel Amsterdam heeft zich tot doel gesteld bedrijven in de regio internationaal meer actief te krijgen om zo

Nadere informatie

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland Duitsland in cijfers Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland 3e kwartaal 214 Duitsland in cijfers - analyse handelsbetrekkingen Nederland - Duitsland Colofon Uitgever Nederlandse

Nadere informatie

SIC Industriemonitor. najaar 2003. Natasja Brouwer Michiel de Nooij Marc Pomp

SIC Industriemonitor. najaar 2003. Natasja Brouwer Michiel de Nooij Marc Pomp SIC Industriemonitor najaar 2003 Natasja Brouwer Michiel de Nooij Marc Pomp Onderzoek in opdracht van de Stichting voor Industriebeleid & Communicatie Amsterdam, november 2003 Stichting voor Economisch

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Nederland-Verenigd Koninkrijk 1

Handels- en investeringscijfers Nederland-Verenigd Koninkrijk 1 Handels- en investeringscijfers Nederland-Verenigd Koninkrijk 1 1. Samenvatting Het Verenigd Koninkrijk behoort tot de vijf belangrijkste exportmarkten van Nederland. De bilaterale goederenhandel met de

Nadere informatie

Internationale handel door het MKB. in het agrocluster. Een verdeling van export en import naar bedrijfsgrootte. drs. P. Gibcus drs. W.H.J.

Internationale handel door het MKB. in het agrocluster. Een verdeling van export en import naar bedrijfsgrootte. drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Internationale handel door het MKB in het agrocluster Een verdeling van export en import naar bedrijfsgrootte drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, juli 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door

Nadere informatie

Trends in de internationale orientatie van het Nederlandse bedrijfsleven en de Nederlandse economie voorlopige data.

Trends in de internationale orientatie van het Nederlandse bedrijfsleven en de Nederlandse economie voorlopige data. Trends in de internationale orientatie van het Nederlandse bedrijfsleven en de Nederlandse economie voorlopige data CBS 9 mei 2007 Contactpersonen: Fabienne Fortanier (FFOR@cbs.nl) Martin Luppes (MLPS@cbs.nl)

Nadere informatie

Conjunctuurbericht. Februari 2001: De Conjunctuur in Centraal Bureau voor de Statistiek

Conjunctuurbericht. Februari 2001: De Conjunctuur in Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Conjunctuurbericht PB01-041 22 februari 2001 10.30 uur Februari 2001: De Conjunctuur in 2000 Economische groei in 2000: 3,9% Ook in 2000 heeft de Nederlandse economie

Nadere informatie

Hoofdstuk 15 Economische relaties

Hoofdstuk 15 Economische relaties Hoofdstuk 15 Economische relaties Open vragen 15.1 Gegeven is de onderstaande economische kringloop: Verder is nog gegeven dat de afschrijvingen van bedrijven gelijk zijn aan 200. De overheid schrijft

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2012

De agrarische handel van Nederland in 2012 De agrarische handel van Nederland in 2012 1. Opvallende ontwikkelingen Totale wereldhandel in agrarische producten groeit voor tweede opeenvolgende jaar met ruim 10% Nederlandse agrarische export groeit

Nadere informatie

Rapport Nederland en internationale waardeketens

Rapport Nederland en internationale waardeketens Rapport Nederland en internationale waardeketens Oscar Lemmers Linda Rozendaal Fintan Van Berkel Roger Voncken Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren

Nadere informatie

miljoen gewerkte mensuren Verzuim ongevallen per

miljoen gewerkte mensuren Verzuim ongevallen per Veiligheid en milieu De chemische industrie stelt zichzelf hoge milieu- en veiligheidseisen. De belangrijkste gegevens voor veiligheid en milieu zijn afkomstig uit. Een veilige werkomgeving, binnen en

Nadere informatie

Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland. Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader

Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland. Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader Inhoudsopgave 1. Inleiding 3. Analyse 3 3. Inzicht in Noord-Nederlandse

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

WERELDZUIVELHANDEL ACTUEEL

WERELDZUIVELHANDEL ACTUEEL TOELICHTING CONTACT WERELDZUIVELHANDEL ACTUEEL Januari - december 2015 De wereldhandel liet bij alle zuivelproducten een groei zien in het vierde kwartaal. Kaas nam fors toe in de laatste drie maanden

Nadere informatie

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland M201218 Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, november 2012 Relatief veel snelgroeiende bedrijven in Nederland In deze rapportage

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Noord. In stadsdeel Noord zijn er in ves gekeken of de gemiddelde bedrijfsgrootte van

Fact sheet. Ondernemerschap in Noord. In stadsdeel Noord zijn er in ves gekeken of de gemiddelde bedrijfsgrootte van Fact sheet november 11 Ondernemerschap in Stadsdeel is van oudsher een woongebied (voor arbeiders) met aan de oevers grote industriële bedrijven. Na de de-industrialisatie in de jaren zeventig en tachtig

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Grafimedia. in cijfers

Grafimedia. in cijfers Grafimedia in cijfers 2015 Inhoud Branche in cijfers 5 Ontwikkeling bedrijven 6 Soorten bedrijven 7 Mutaties in bedrijven 8 Faillissementen 9 Poducentenprijsindex (PPI) grafimediabranche 10 Omzetontwikkeling

Nadere informatie