Bioplastics4U : keuzetool Bioplastics (Concept)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bioplastics4U : keuzetool Bioplastics (Concept)"

Transcriptie

1 Bioplastics4U : keuzetool Bioplastics (Concept) Opmerkingen bij versie 1.0 Deze versie 1.0 is een concept dat gelanceerd is tijdensde Dutch Design Week in Eindhoven Het is besproken met gebruikers op De toen gemaakte opmerkingen moeten nog worden verwerkt. Als u op- en aanmerkingen heeft bij deze versie wilt u dan zo vriendelijk zijn om contact op te nemen met Matthijs de Jong, docent-onderzoeker aan de Hogeschool van Amsterdam, bereikbaar op Welk bioplastic lijkt het meest geschikt te zijn voor mijn toepassing? Deze tool beoogt een hulpmiddel te zijn om voor uw toepassing een geschikte bioplastic kiezen. Na een uiteindelijk verkregen bioplastic optie is optimalisatie/specificering van de juiste grade met de juiste additieven en procesomstandigheden nog nodig. Ook een blend/combinatie van 2 bioplastics kan de oplossing voor een specifiek product zijn. De term bioplastic kan voor flink wat verwarring zorgen. Dit komt doordat het niet alleen gebruikt wordt voor hernieuwbaar of biobased plastic als tegenhanger van olie-gebaseerd plastic, maar ook voor bio-afbreekbare plastics. Terwijl sommige olie-gebaseerde plastics toch bio-afbreekbaar zijn en sommige biobased plastics niet! De term biobased of hernieuwbaar verwijst naargrondstoffen uit bronnen zoals planten en gewassen die door de natuur opnieuw gegenereerd worden en dus niet uitgeput raken. De term bio-afbreekbaarheid verwijst naar een proces waarbij een productafgebroken wordt door de natuurlijke activiteit van micro-organismen, zoals bacteriën en schimmels tot kooldioxide (CO 2 ), water en natuurlijke mineralen. Page 1 of 15

2 Bioafbreekbaar product [%] Versie : 1.0 In onderstaande figuur staan de verschillende bioplastics uitgezet in het spectrum van deze 2 verschillende termen. 100 PHA Ecoflex TPS PLA CDA 50 0 biopet PA-11 biope PEF biopp Biobased Grondstof [%] Rechtsbovenin (in groen) de figuur zijn de bioplastics zowel hernieuwbaar als bio-afbreekbaar. Rechtsonderin (in rood) zijn de bioplastics wel hernieuwbaar, maar niet bio-afbreekbaar. Linksbovenin (in blauw) zijn de bioplastics niet hernieuwbaar, maar wel bio-afbreekbaar. In het midden (in geel) zijn de bioplastics gedeeltelijk hernieuwbaar en niet volledig bioafbreekbaar. Waarom wil ik een biobased en/of biodegradeerbaar plastic gebruiken (ter oriëntatie)? Hieronder zijn enkele motieven gegeven om voor een biobased en/of biodegradeerbaar plastic te kiezen. Het is belangrijk om zich te realiseren welke eigenschappen een eis zijn en welke een wens zijn. Dit beperkt of vergroot juist de mogelijke opties voor een bioplastic. Hernieuwbaarheid, verminderde afhankelijkheid van aardolie, CO 2 -emissie reductie. Groene regelgeving, imago, consumentenvraag. Afbreekbaarheid, recycling is onmogelijk of te duur, toenemende afvalprijzen. Lagere kostprijs (door gebruik te maken van biobased vullers of door minder handelingen (personeelskosten)). Toenemende competitie, marktvergroting/vernieuwing. Overige specifieke eigenschappen van biobased en/of biodegradeerbare plastics. Page 2 of 15

3 Uitleg gebruik keuzetool Deze tool is geschikt voor oriëntatie op uw specifieke toepassing en om een aantal materiaalopties te bepalen die getest kunnen worden. Aan de hand van 10 onderscheidende vragen wordt bepaald welke bioplastics geschikt zouden kunnen zijn. Er zijn ondertussen vele soorten en grades met verschillende additieven, maar om deze tool zo simpel mogelijk te houden is uitgegaan van een standaard grade uit beperkte keuze aan bioplastics. Uit welke biobased en/of biodegradeerbare plastics kan ik kiezen in deze keuzetool? Afkorting Volledige naam Grondstof Voorbeelden PLA Poly-lactic acid, polymelkzuur Gebaseerd op suikers uit Verpakkingen bijvoorbeeld maïs T-shirts PHA Poly-hydroxy-alkanoaten Gemaakt door bacteriën Shampooflessen Wegwerpartikelen TPS Thermoplastic starch, Gebaseerd op zetmeel uit Loose-fill schuimen thermoplastisch zetmeel bijvoorbeeld aardappelen Draagtassen CDA Cellulose di-acetaat, Gebaseerd op cellulose uit Textiel thermoplastisch cellulose derivaat bijvoorbeeld hout Handvatten PA-11 poly-amide-11, nylon-11 Gebaseerd op castor-olie Hydraulische leidingen Kabels PEF Poly-ethyleenfuranoaat Gebaseerd op plantaardige Verpakkingen suikers Flessen biopet bio-poly-ethyleen-tereftalaat Ethyleen is gebaseerd op Als PET suikerriet Coca-Cola Plant Bottle biope bio-poly-ethyleen Gebaseerd op suikerriet Als PE biopp bio-poly-propyleen Gebaseerd op suikerriet Als PP Ecoflex merknaam van een alifatisch polyester Gebaseerd op aardolie Vuilniszakken Wegwerpartikelen Deze bioplastics geven naast een range van plastics van natuurlijke polymeren, op basis van natuurlijke grondstoffen of op basis van aardolie, ook een range in bioafbreekbaarheid. Op deze wijze is geprobeerd een mogelijkheid van een bioplastic te hebben voor de meeste toepassingen. Page 3 of 15

4 Welke eigenschappen zijn voor mijn toepassing van belang? 1. Biobased plastic? Moet het bioplastichernieuwbaar (niet-aardolie gebaseerd) zijn? Is een verminderde afhankelijkheid van aardolie van belang? 100% biobased Gedeeltelijk biobased 0% biobased Er zijn certificaten mogelijk voor het gehalte aan biobased materialen. Wanneer een certificaat ontbreekt, wil dat nog niet altijd zeggen dat het materiaal niet biobased is; de fabrikant kan er ook voor gekozen hebben geen (duur) certificaat aan te vragen. In de praktijk zijn combinaties van plastics mogelijk: bijv. PLA met Ecoflex om de taaiheid van PLA te verbeteren, zetmeel met Ecoflex of PLA om de waterresistentie van zetmeel te verbeteren, etc. BioPE, biopp en biopet hebben dezelfde eigenschappen als normaal PE, PP of PET. De grondstoffen komen echter uit suikerriet i.p.v. aardolie. Hoewel ze wel bioplastics genoemd worden, zijn ze niet bio-afbreekbaar. 2. Biodegradeerbaar plastic? Moet het product biodegradeerbaar zijn? En in welke omgeving? Of juist niet? Niet biodegradeerbaar Composteerbaar In de grond biodegradeerbaar In water biodegradeerbaar Cellofaan Er zijn certificaten mogelijk voor het gehalte aan biobased materialen of de afbreekbaarheid in verschillende omgevingen (industriële compostering, thuis compost, in de grond, in water). Wanneer een certificaat ontbreekt, wil dat nog niet altijd zeggen dat het materiaal/product niet afbreekt; de fabrikant kan er ook voor gekozen hebben geen (duur) certificaat aan te vragen. Page 4 of 15

5 Zogenaamde oxo-degradables worden hier niet genoemd: dit zijn additieven voor bijvoorbeeld PE waarbij het hoog-moleculaire PE wordt afgebroken onder invloed van UV of zuurstof tot laagmoleculair PE dat microscopisch klein is maar even schadelijk of schadelijker is (één van de oorzaken van bijv. plastic soep in de oceanen). Wanneer er in een combinatie van bioplastics of gebruikte additieven, niet alle componenten bioafbreekbaar zijn, dan kan het product meestal ook niet bioafbreekbaar genoemd worden. 3. Vormvastheid?(HDT, Vicat) Bij welke temperatuur gaat het product gebruikt worden? Moet het product bijvoorbeeld bestand zijn tegen kokend water? <60 C > 60 C, <100 C >100 C alle x-pla, sc-pla PET sc-pla De temperatuur waarbij een product vormvast moet zijn is vaak hoger dan de directe gebruikstemperatuur; denk bijvoorbeeld aan producten achter glas of in een auto. Sc-PLA is stereo-complex PLA: een speciale (dure) grade met een gebruikstemperatuur tot 180 C. 4. Transparantie? Moet het product transparant zijn of juist ondoorzichtig? niet, 0%, ondoorzichtig Hazy, opaque 100%, transparant alle, met vulmiddelen De transparantie is mede afhankelijkvan het gebruik van additieven, vullers en processing (kristalliniteit). Ook de dikte van het product is van belang. Page 5 of 15

6 5. Oplosbaarheid? Moet het product oplosbaar zijn in water? Er bestaan veel bioplastics die niet oplosbaar zijn in water. Wel kan PLA bijvoorbeeld een zeer kleine hoeveelheid water (orde grootte minder dan een promille) bevatten en moet dus voor productie goed gedroogd worden. Waterresistent Wateroplosbaar 6. Barrière eigenschappen? Vooral verpakkingen hebben vaak eisen aan welke gassen wel of niet doorgelaten worden. Voor welke gassen moet uw product een barrière hebben? Wanneer een materiaal een lage waterdampbarrière heeft, wil dat nog niet zeggen dat het product oplosbaar is in water (bekijk als voorbeeld PLA). Een barrière tegen meerdere gassen kan verkregen worden door verschillende lagen van verschillend materiaal te gebruiken. Waterdamp Zuurstof, O 2 Kooldioxide, CO 2 Page 6 of 15

7 7. Mechanische eigenschappen? Welke mechanische eigenschappen moet het product hebben? Moet het bestand zijn tegen buigen, uitrekken en/of impact? De breekbaarheid zegt iets over de manier waarop het product onder mechanische belasting (trekken) breekt. Een taai materiaal vervormt voordat een breuk optreedt. Taaiheid geeft ook weerstand tegen het doorgroeien van kerven en scheuren. Het tegenovergestelde van taai is bros. Wordt de maximale spanning ergens in bros materiaal overschreden, dan zal een scheur ontstaan die door de kerfwerking snel verder kan groeien. De taaiheid van een product is behalve van het materiaal zelf afhankelijk van de dikte van het product, de temperatuur, de snelheid van de vervorming en van de aanwezigheid van kerven of scheuren. Taai (Izod) Bros (Izod) Page 7 of 15

8 Met het begrip flexibiliteit of flexibel wordt aangeduid dat iets buigzaam en soepel is en blijft. Het tegenovergestelde is de stijfheid of rigiditeiten dit geeft aan in welke mate een materiaal of een constructie zich tegen elastische vervorming verzet. Flexibel Stijf Kracht, weerstand tegen vervorming (trekken) Rekbaar (treksterkte, rek bij breuk) Door middel van combinaties van plastics kunnen mechanische eigenschappen verbeterd worden:bijv. PLA wordt taaier in combinatie met Ecoflex (deze blend is commercieel verkrijgbaar onder de naam Ecovio). Ook door middel van additieven kunnen mechanische eigenschappen aangepast worden: bijv. de hoeveelheid weekmaker bepaalt of een TPS bros of taai is (vergelijk met PVC: van harde regengoten tot zachte bad-eendjes). Page 8 of 15

9 8. Levensfase? Research Ontwikkeling Opstart (groei) Standaard (volwassen) x-pla, sc-pla x-pla, sc-pla Cellulosediacetaat Sommige bioplastics zijn nieuw en er wordt nog gezocht naar nieuwe toepassingen. Er zijn nog weinig grades beschikbaar, maar vaak is het mogelijk om in samenwerking met de leverancier een specifieke grade voor uw toepassing te ontwikkelen. Andere bioplastics bestaan al langer en er zijn vele toepassingen bekend die als voorbeeld kunnen dienen. De industrie is bekent met de verwerking ervan. 9. Beschikbaarheid? Alleen proefbatches In ruime mate x-pla, sc-pla cda Sommige bioplastics zijn slechts op kleine schaal verkrijgbaar omdat het een nieuw product is of omdat er op dit moment nog geen markt voor is. Wanneer u voor uw toepassing vele tonnages nodig hebt, dan kan dit op korte termijn voor toeleveringsproblemen zorgen. Wel wordt er geïnvesteerd in nieuwe fabrieken voor bioplastics. Andere bioplastics zijn in ruime mate verkrijgbaar, maar men moet er wel rekening mee houden dat de productiecapaciteit slechts een fractie is vergeleken met de capaciteit van bijv. op olie gebaseerd PE. Page 9 of 15

10 Prijs [ /kg] Versie : Kosten? <2 /kg 2-8 /kg >8 /kg De kostprijs hangt vanzelfsprekend af van de afname hoeveelheid. Ook geldt dat wanneer de productiecapaciteit vergroot wordt, dat de prijs over het algemeen daalt ( economy of scale ). D.m.v goedkope vullers kan de kostprijs per kilo product nog naar beneden gebracht worden PEF biopp biopet PA-11 CDA Ecoflex TPS PLA biope 0 Research Uitontwikkeld 100 Proefbatches Ontwikkelingsfase In ruime mate beschikbaar Beschikbaarheid Voorbeeld van een ingevulde keuzetabel. Als product is hier een disposable bloempotje genomen. Het moet gemaakt zijn van 100% biobased materiaal, mag niet in de grond of in water vergaan, en moet in de zon achter glas staand wel vormvast zijn. Het moet sterk genoeg zijn om gestapeld te kunnen worden. Er zijn geen eisen aan transparantie of aan gasdichtheid. Het uitgangsmateriaal moet goedkoop zijn en in ruime mate verkrijgbaar. Page 10 of 15

11 Bioplastics 100% biobased 100% biodegradeerbaar >60 C n.v.t. niet n.v.t. Taai en stijf Volwassen In ruime mate < 2 /kg Biobased Biodegradeerbaar Temperatuur vormvastheid Transparantie Oplosbaarheid Barrière Mechanisch Levensfase Beschikbaarheid Kosten Resultaat Versie : 1.0 Eigenschappen Casus bloempotje Antwoorden Antwoorden PLA X X X X X X X X X X X PHA X X X X X X X X TPS X X X X X X X X CDA X X X X X X X X X PA-11 X X X X X X X X PEF X X X X X biopet X X X X X X X biope X X X X X X X X biopp X X X X X X X X X Ecoflex X X X X X X X Uit bovenstaande keuzetabel blijkt dat voor het bloempotje het meest geschikteuitgangsmateriaal PLA is. Het feit dat hier alle kruisjes zijn ingevuld geeft aan dat PLA aan alle voorwaarden voldoet. Page 11 of 15

12 Ander voorbeeld van resultaat keuzetool Een ander, volkomen willekeurig resultaat van de keuzetool kan bijvoorbeeld onderstaand overzicht zijn. Het gaat in dit voorbeeld er vooral om hoe verder te gaan, nadat met behulp van de keuzetool een selectie is gemaakt. Keuze uit: Na keuzevragen: Wat betekent dit? En daarna: PLA PHA TPS CDA PA-11 PEF biopet biope biopp Ecoflex PLA PHA TPS CDA PA-11 PEF biopet biope biopp Ecoflex Of niets... Deze soort plastic lijkt geschikt of kan geschikt gemaakt worden voor mijn toepassing Meer vragen stellen om keuze te beperken? Bij geen mogelijkheden: Minder strikte antwoorden geven Welke eis is de bottleneck? Op te lossen door combinaties van plastics? R&D is misschien nodig Plastic leverancier zoeken? Verwerker zoeken? Investeren in R&D? Specifieke grade uitzoeken? Additieven voor specifieke eigenschappen? Quickscan of uitvoerige LCA? Marktanalyse?... Of het kan niet... Page 12 of 15

13 Overige selectiecriteria Met deze 10 vragen zijn onderscheidende eigenschappen van bioplastics benoemd. Andere belangrijke vragen voor toepassing van een bioplastic in een product zijn o.a.: - Welke verwerkingstechniek kan gebruikt worden? Filmblazen, thermovormen, spuitgieten, etc. - Vlamgedrag, brandwerendheid - Elektrische geleidbaarheid - Inkleurbaarheid, look&feel Deze materiaaleigenschappen zijn niet uitsluitend afhankelijk van de soort bioplastic. Door het toevoegen andere hulpstoffen kunnen verschillende gradesworden samengesteld. Zo kunnen de eigenschappen van het product worden gestuurd en bijvoorbeeld de brandwerendheid, elektrische geleidbaarheid en/of de verwerkbaarheid verbeterd worden. Na een uiteindelijk verkregen bioplastic optie is optimalisatie/specificering van de juiste grade met de juiste additieven en procesomstandigheden dus nog nodig. Ook een blend/combinatie van 2 bioplastics kan de oplossing voor een specifiek product zijn. Deze tool is geschikt voor oriëntatie op uw specifieke toepassing en om een aantal materiaalopties te bepalen die getest kunnen worden. Page 13 of 15

14 Samenvatting Onderstaande tabel kan gebruikt worden om d.m.v. arcering of omcirkeling de eisen (en wensen) van uw product aan te geven. Op grond van deze high lights en de uitgewerkte eigenschappen in de pagina s hiervoor, kan dan de kruisjestabel ingevuld worden. Eigenschap Gegeven opties 1 Biobased 100% Gedeeltelijk 0% N.V.T 2 Biodegradeerbaar Niet Composteerbaar In grond In water N.V.T 3 Temperatuur vormvastheid < 60 C C >100 C N.V.T 4 Transparantie 0% Opaque 100% N.V.T 5 Oplosbaarheid Waterresistent Wateroplosbaar N.V.T 6 Barrière Waterdamp O 2 CO 2 N.V.T 7 Mechanisch Taai Bros N.V.T Flexibel Stijf N.V.T Rekbaar N.V.T 8 Levensfase Research Ontwikkeling Groei Volwassen N.V.T 9 Beschikbaarheid Proefbatches In ruime mate N.V.T 10 Kosten < 2 /kg 2-8 /kg > 8 /kg N.V.T Page 14 of 15

15 Bioplastics Biobased Biodegradeerbaar Temp. vormvasth. Transparantie Oplosbaarheid Barrière Mechanisch Levensfase Beschikbaarheid Kosten Resultaat Versie : 1.0 Invultabel eigen product Eigenschappen Product... Antwoorden Antwoorden PLA PHA TPS CDA PA-11 PEF biopet biope biopp Ecoflex Page 15 of 15

Bioplastics4U : keuzetool Bioplastics

Bioplastics4U : keuzetool Bioplastics Bioplastics4U : keuzetool Bioplastics Opmerkingen bij versie 2.0 In deze versie 2.0 zijn de opmerkingen verwerkt die zijn gemaakt door gebruikers tijdens de introductie van deze keuzetool in de Dutch Design

Nadere informatie

Van onderzoek bij Wageningen Food & Biobased Research naar onderwijs

Van onderzoek bij Wageningen Food & Biobased Research naar onderwijs Van onderzoek bij Wageningen Food & Biobased Research naar onderwijs CBBE-docentendag 13 September 2016, Ben van den Broek Wageningen University & Research Universiteit Onderzoekinstelling 2 Wageningen

Nadere informatie

Biobased voedselverpakkingen

Biobased voedselverpakkingen Biobased voedselverpakkingen Technische aspecten 30 Juni 2015, Karin Molenveld Inhoud Introductie Biobased verpakkingen Wat is biobased Waarom biobased Wanneer biodegradeerbaar Catalogus Voorbeelden en

Nadere informatie

Biobased materialen. College 30 september 2013 VHL. Karin Molenveld

Biobased materialen. College 30 september 2013 VHL. Karin Molenveld Biobased materialen College 30 september 2013 VHL Karin Molenveld (karin.molenveld@wur.nl) Inhoud Introductie Wat zijn biopolymeren Hernieuwbaar (biobased) Biologisch afbreekbaar/composteerbaar Stand van

Nadere informatie

Trend: Toename van biobased in verpakken. Karen van de Stadt

Trend: Toename van biobased in verpakken. Karen van de Stadt Trend: Toename van biobased in verpakken Karen van de Stadt Waarom biobased in verpakken? Altijd instroom nodig Hernieuwbare materialen Innovatie Heilige graal? 2 Copyright 2017 KIDV 3 Copyright 2017 KIDV

Nadere informatie

ontwerpen met biobased plastics

ontwerpen met biobased plastics KENNISCENTRUM TECHNIEK ontwerpen met biobased plastics UNIEKE EIGENSCHAPPEN EN INSPIRERENDE TOEPASSINGSMOGELIJKHEDEN Inge Oskam Matthijs de Jong Mark Lepelaar Rogier ten Kate 08 ontwerpen met biobased

Nadere informatie

ontwerpen met biobased plastics

ontwerpen met biobased plastics KENNISCENTRUM TECHNIEK ontwerpen met biobased plastics UNIEKE EIGENSCHAPPEN EN INSPIRERENDE TOEPASSINGSMOGELIJKHEDEN Inge Oskam Matthijs de Jong Mark Lepelaar Rogier ten Kate 08 ontwerpen met biobased

Nadere informatie

Hoe kunnen we bioplastics recycleren?

Hoe kunnen we bioplastics recycleren? is materiaalbewust Hoe kunnen we bioplastics recycleren? SAMEN MAKEN WE MORGEN MOOIER OVAM WWW.OVAM.BE 1 Zijn 100% biogebaseerde flessen biologisch afbreekbaar? Mogen die samen met andere PET-flessen bij

Nadere informatie

Duurzame laminaten. Maart 2015. Patrick Gerritsen/ Maurice Geerlings

Duurzame laminaten. Maart 2015. Patrick Gerritsen/ Maurice Geerlings Maart 2015 Patrick Gerritsen/ Maurice Geerlings 1 Inhoud: Bio4Pack BV en PG Kaas? Hoe werken we? Wat zijn composteerbare verpakkingen en hoe herken je ze? Wat zijn hernieuwbare verpakkingen en hoe herken

Nadere informatie

PHA programma: Introductie & consortium vorming

PHA programma: Introductie & consortium vorming PHA programma: Introductie & consortium vorming Christiaan Bolck Program manager materials - Wageningen UR Workshop PHA 17 December 2013 Wageningen Forum Biorefinery; nieuwe waardeketens van groene grondstoffen

Nadere informatie

Biobased verpakkingen

Biobased verpakkingen Biobased verpakkingen KIDV verdiepingsbijeenkomst 10 februari 2014, Karin Molenveld Inhoud Introductie Biobased verpakkingen Wat is biobased Waarom biobased Wanneer biodegradeerbaar Catalogus Voorbeelden

Nadere informatie

Trends in Kunststoffen

Trends in Kunststoffen Trends in Kunststoffen Trends in Polymeren voor toeleveranciers en OEM-ers ESEF, maart 2014 Ir. Martin van Dord DPI Value Centre & NRK Dr. Louis Jetten DPI Value Centre Kunststoffen: organische polymeren

Nadere informatie

Toekomstige Biobased Materialen. Dr Harriëtte Bos Wageningen UR, Biobased Products

Toekomstige Biobased Materialen. Dr Harriëtte Bos Wageningen UR, Biobased Products Toekomstige Biobased Materialen Dr Harriëtte Bos Wageningen UR, Biobased Products Geld verdienen met biomaterialen 23 november 2011 Groene grondstoffen in non-food toepassingen Zo oud als de mensheid!

Nadere informatie

Biologische afbreekbaarheid: enkele fabels en feiten op een rij

Biologische afbreekbaarheid: enkele fabels en feiten op een rij Factsheet nr. 3 Biologische afbreekbaarheid: enkele fabels en feiten op een rij Soms lijkt het wel een trend om biobased en andere materialen biologisch afbreekbaar te noemen. Klinkt toch ook geweldig?

Nadere informatie

Biobased Plastics 2012 CHRISTIAAN BOLCK, JAN RAVENSTIJN EN KARIN MOLENVELD PAULIEN HARMSEN (EDITOR)

Biobased Plastics 2012 CHRISTIAAN BOLCK, JAN RAVENSTIJN EN KARIN MOLENVELD PAULIEN HARMSEN (EDITOR) Biobased Plastics 2012 CHRISTIAAN BOLCK, JAN RAVENSTIJN EN KARIN MOLENVELD PAULIEN HARMSEN (EDITOR) Biobased Plastics 2012 Christiaan Bolck (WUR), Jan Ravenstijn (onafhankelijk expert biobased plastics)

Nadere informatie

Bio is een marketing kreet. Die veel te vaak wordt misbruikt

Bio is een marketing kreet. Die veel te vaak wordt misbruikt Bio is een marketing kreet Die veel te vaak wordt misbruikt Bio based plastics Besparing aardolie is onnodig Besparing aardolie is vaak fictie CO2 besparing is niet bewezen Grondstof productie gaat vaak

Nadere informatie

Kunststoffen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60782

Kunststoffen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60782 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Emiel D 26 October 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/60782 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

ϐetaϐox PRE-ORDER AANVRAAGFORMULIER:

ϐetaϐox PRE-ORDER AANVRAAGFORMULIER: ϐetaϐox PRE-ORDER AANVRAAGFORMULIER: DATUM: - - 2014 ORGANISATIE: CONTACT PERS.: E-MAIL: TEL.: ➊ UW 3D PRINTER VOORKEUR: inclusief gratis starterscursus 3D printen voor 2 pers. WH-DC-3 WH-DC-4 houten behuizing

Nadere informatie

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD M + N PROJECTEN ONTWIKKELDE EEN NIEUWE GENERATIE ZONWERINGSDOEKEN, DIE DE HUIDIGE MATERIALEN

Nadere informatie

Nieuwe composteerbare. verpakkingsmaterialen voor. voedseltoepassingen

Nieuwe composteerbare. verpakkingsmaterialen voor. voedseltoepassingen Nieuwe composteerbare verpakkingsmaterialen voor voedseltoepassingen CHRISTIAAN BOLCK MICHIEL VAN ALST Maarten van der Zee KARIN MOLENVELD GERALD SCHENNINK INHOUD 1. Inleiding 3 2. Wanneer is een materiaal

Nadere informatie

Welke soorten kunststoffen zijn er? Eigenschappen van kunststoffen. Na deze clip kun je: Onderwerpen. Eigenschappen verbeteren.

Welke soorten kunststoffen zijn er? Eigenschappen van kunststoffen. Na deze clip kun je: Onderwerpen. Eigenschappen verbeteren. Welke soorten kunststoffen zijn er? Na deze clip kun je: vertellen hoe je met andere stoffen de eigenschappen van kunststoffen kunt verbeteren de drie verschillende soorten kunststoffen noemen uitleggen

Nadere informatie

VT-NRK Toepassing bioplastics

VT-NRK Toepassing bioplastics VT-NRK Toepassing bioplastics Verbeteren van de technische eigenschappen van PLA-folies In het kader van de Meerjarenafspraak energie-efficiency (MJA) Karin Molenveld Gerald Schennink Rapport nr. 1021

Nadere informatie

Identificatie van bio-kunststof

Identificatie van bio-kunststof Identificatie van bio-kunststof materialen - nunclonschaaltje - pipetjes producten - bioplastiek (draagtas en playmaïs) - PE-draagtas - polystyreen verpakkingschips - stukje brood - lugol - water veiligheid

Nadere informatie

Inventarisatie alternatieve oestersubstraten. Ir. F.H.J. Kappen

Inventarisatie alternatieve oestersubstraten. Ir. F.H.J. Kappen Inventarisatie alternatieve oestersubstraten Ir. F.H.J. Kappen Rapport Februari 2011 Colofon Titel Inventarisatie alternatieve oestersubstraten Auteur(s) Ir. F.H.J. Kappen Nummer Rapport Februari 2011

Nadere informatie

Catalogus biobased verpakkingen

Catalogus biobased verpakkingen Catalogus biobased verpakkingen KARIN MOLENVELD EN MARTIEN VAN DEN OEVER Ingekort door René Kolsteren 1 Biobased materialen Introductie In deze catalogus worden de meest gebruikte biobased materialen en

Nadere informatie

eigenschappen is SBR één van de meest kleur populaire rubberkwaliteiten voor industriële treksterkte

eigenschappen is SBR één van de meest kleur populaire rubberkwaliteiten voor industriële treksterkte plaatrubber SBR - op rol Styreen Butadieen Rubber (SBR) kwaliteit : SBR Met zijn goede mechanische en elastische hardheid : 70 Shore A ± 5 eigenschappen is SBR één van de meest populaire rubberkwaliteiten

Nadere informatie

Composieten Denken vanuit materiaaleigenschappen

Composieten Denken vanuit materiaaleigenschappen Composieten Denken vanuit materiaaleigenschappen In moderne constructies heeft het gebruik van composieten een grote vlucht genomen. Composieten combineren eigenschappen van de verschillende materialen

Nadere informatie

Naam. OPDRACHT 1 Project 1: GSM. Kunststoffen. 1. Wat zijn kunststoffen? Chemische verbindingen die niet op een natuurlijke manier worden gemaakt.

Naam. OPDRACHT 1 Project 1: GSM. Kunststoffen. 1. Wat zijn kunststoffen? Chemische verbindingen die niet op een natuurlijke manier worden gemaakt. Naam PDRACHT 1 Kunststoffen 1. Wat zijn kunststoffen? Chemische verbindingen die niet op een natuurlijke manier worden gemaakt. 2. Wat is bakeliet en wie is de uitvinder? Kunststof (PhenolFormaldehyde),

Nadere informatie

Door de speciale techniek die wordt gebruikt in onze machines worden er

Door de speciale techniek die wordt gebruikt in onze machines worden er TRAYSEALERS TRAYSEALERS 43 Wat maakt onze machines speciaal? De sleutelwoorden voor de SLB Tray sealmachines zijn: Snelheid en Gemak De SLB machines gebruiken een nieuwe en innovatieve techniek om een

Nadere informatie

VT-NRK Toepassing bioplastics

VT-NRK Toepassing bioplastics VT-NRK Toepassing bioplastics PLA in (blaas)-folietoepassingen 2 In het kader van de Meerjarenafspraak energie-efficiency (MJA) Karin Molenveld Gerald Schennink Rapport nr. Colofon Titel VT-NRK Toepassing

Nadere informatie

Nederland kan basis leggen voor de biobased economy

Nederland kan basis leggen voor de biobased economy Nederland kan basis leggen voor de biobased economy Suikerbieten uit de delta als grondstof voor een duurzame kunststofindustrie Nederland kan basis leggen voor de biobased economy 1 samenvatting hoofdstuk

Nadere informatie

Eddy Brinkman. Materiaalkunde in een notendop. Materials Veldhoven - 31 mei 2017

Eddy Brinkman. Materiaalkunde in een notendop. Materials Veldhoven - 31 mei 2017 Eddy Brinkman Materials 2017 - Veldhoven - 31 mei 2017 Materiaalkunde: geeft antwoord op waarom Waarom is juist dat materiaal geschikt voor die toepassing? Materiaaltechnologie: geeft antwoord op hoe Aan

Nadere informatie

BOGO van groene grondstoffen naar biobased materialen. Eigenschappen van Polymelkzuur

BOGO van groene grondstoffen naar biobased materialen. Eigenschappen van Polymelkzuur BOGO van groene grondstoffen naar biobased materialen Eigenschappen van Polymelkzuur Wageningen UR Food & Biobased Research G.J.J. Schennink, H. de Beukelaer en K. Molenveld 1. Polymelkzuur en haar toepassingen

Nadere informatie

Van afval naar grondstof en toepassing

Van afval naar grondstof en toepassing Van afval naar grondstof en toepassing Resultaten RIO WP 2 Deelnemers: Ger Brinks Erik Goselink Hanne Sitte Anton Luiken Samantha Exel Ilja van de Graaf Karin van Beurden Mart Holle Natascha van der Velden

Nadere informatie

van der windt packaging solutions and services Vuilniszakken

van der windt packaging solutions and services Vuilniszakken van der windt packaging solutions and services Vuilniszakken Geen afval de deur uit zonder de juiste zak! Afvalzakken zijn onmisbaar. De kwaliteit moet goed zijn want niets is zo vervelend als een afvalzak

Nadere informatie

3.1 3M Scotchcast nr. 40

3.1 3M Scotchcast nr. 40 Harsen 3 Er is een grote verscheidenheid van harsen leverbaar voor het isoleren en mechanisch beschermen van kabelverbindingen in laagspanningsnetten. De harsen van 3M hebben hun doeltreffendheid al sinds

Nadere informatie

Uitgegeven in de reeks Groene Grondstoffen.

Uitgegeven in de reeks Groene Grondstoffen. Bioplastics CHRISTIAAN BOLCK (REDACTIE) Uitgegeven in de reeks Groene Grondstoffen. Eerdere uitgaven: 1. S. Vellema en B. de Klerk-Engels (2003) Technologie voor gezondheid en milieu; agenda voor duurzame

Nadere informatie

PLASTICS IN THE AUTOMOTIVE INDUSTRY. AutomotiveNL JP Heijster Manager manufacturing

PLASTICS IN THE AUTOMOTIVE INDUSTRY. AutomotiveNL JP Heijster Manager manufacturing PLASTICS IN THE AUTOMOTIVE INDUSTRY THEMAGEBIEDEN Smart mobility Green mobility Nieuwe materialen / lichtgewicht constructies Productie technologie 2 WAT BETEKENT KUNSTSTOF IN DE AUTOMOBIEL INDUSTRIE FACTS

Nadere informatie

Kunststof en composiet

Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet 4e college kunststof Utrecht HKU Materialen Vandaag: Overige kunststoffen Composieten Kunststofherkenning en herhaling Materialen PE, polyetheen - LDPE en

Nadere informatie

Kunststof en composiet Kunststof en composiet

Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet 4e college kunststof Utrecht HKU Vandaag: PE, polyetheen Overige kunststoffen Composieten Kunststofherkenning en herhaling - LDPE en HDPE: verschillend soortelijk

Nadere informatie

Ulphard Thoden van Velzen 9 december Zomer 2009: BO-vraag van LNV / platform biologica

Ulphard Thoden van Velzen 9 december Zomer 2009: BO-vraag van LNV / platform biologica Natuurlijk verpakt Ulphard Thoden van Velzen 9 december 21 Oorsprong Zomer 29: BO-vraag van LNV / platform biologica behoefte aan een overzicht van de kennis omtrent de milieueffecten van biologisch afbreekbare

Nadere informatie

Kansen voor duurzamere producten

Kansen voor duurzamere producten Kansen voor duurzamere producten Trends en voorbeelden Marc Marsidi Partners for Innovation 15 juni 2016 1. Waarom duurzaam? Groeiende wereldbevolking (2050 > 10 miljard) Klimaatverandering Uitputting

Nadere informatie

Creatief met schuim. Type schuimen Eigenschappen Toepassingen

Creatief met schuim. Type schuimen Eigenschappen Toepassingen Creatief met schuim Type schuimen Eigenschappen Toepassingen Pregis staat voor produceert geëxtrudeerd geslotencellig onvernet polyethyleen of polypropyleen SCHUIM Kenmerken produceert geëxtrudeerd geslotencellig

Nadere informatie

New Plastics Cycles. Rol van materiaalcirculatie. Rolf Koster r.p.koster@tudelft.nl http://nl.linkedin.com/in/rpk99. Challenge the future

New Plastics Cycles. Rol van materiaalcirculatie. Rolf Koster r.p.koster@tudelft.nl http://nl.linkedin.com/in/rpk99. Challenge the future New Plastics Cycles Rol van materiaalcirculatie Rolf Koster r.p.koster@tudelft.nl http://nl.linkedin.com/in/rpk99 1 New Plastics Cycles Rol van materiaalcirculatie doel (re)cycling mogelijkheden uitdagingen

Nadere informatie

Biobased Economy. Wageningen UR Food & Biobased Research. Zuyd Hogeschool, 12 december 2013, Ben van den Broek

Biobased Economy. Wageningen UR Food & Biobased Research. Zuyd Hogeschool, 12 december 2013, Ben van den Broek Biobased Economy Wageningen UR Food & Biobased Research Zuyd Hogeschool, 12 december 2013, Ben van den Broek Wageningen UR Food & Biobased Research Wageningen UR Universiteit Onderzoeksinstituten Wageningen

Nadere informatie

Chemisch recyclen kunststof verpakkingen. Karen van de Stadt & Kees Kerstens

Chemisch recyclen kunststof verpakkingen. Karen van de Stadt & Kees Kerstens Chemisch recyclen kunststof verpakkingen Karen van de Stadt & Kees Kerstens Wat doen we vandaag Stand van zaken Chemisch recyclen voor kunststof verpakkingen Huidig systeem recyclen voor kunststof verpakkingen

Nadere informatie

Eindsymposium RAAK PRO Biopolymeren. 17 maart 2016

Eindsymposium RAAK PRO Biopolymeren. 17 maart 2016 Eindsymposium RAAK PRO Biopolymeren 17 maart 2016 Programma 13.30 Welkom (Jappe de Best, Avans Hogeschool) 13.40 Relevantie van Stabiliteit polymeren voor end of life opties (Karin Molenveld, WUR-FBR)

Nadere informatie

Vorige week. Opdracht materialenstudie uitgewerkt Weektaak uitgewerkt

Vorige week. Opdracht materialenstudie uitgewerkt Weektaak uitgewerkt Verpakken Vorige week Opdracht materialenstudie uitgewerkt Weektaak uitgewerkt Deze week Presenteren opdracht verpakkingsstudie Theorie verpakkingsmaterialen Theorie e-teken Verschillende verpakkingsmaterialen

Nadere informatie

RX BioPlastics. Milieuvriendelijke kunststoffen

RX BioPlastics. Milieuvriendelijke kunststoffen Milieuvriendelijke kunststoffen 2 Kunststoffen voor een beter milieu Zo blijven ook de toekomstige generaties voordeel halen uit polymeren Vriendelijk voor het milieu Al vele tientallen ren heeft geen

Nadere informatie

Uitleg Handschoenen. Copyright 2007 Carel Lurvink B.V.

Uitleg Handschoenen. Copyright 2007 Carel Lurvink B.V. Uitleg Handschoenen Handschoenen voor mechanische risico's...2 Leder...2 Synthetisch...2 Kevlar...2 Twaron...2 Handschoenen voor chemische risico's...3 Nitrilrubber (NBR)...3 Polyvinylchloride (PVC)...3

Nadere informatie

Verwaarding van zeefgoed:

Verwaarding van zeefgoed: Verwaarding van zeefgoed: Subtitel Verkenning van afzetmogelijkheden Rik Winters, Amersfoort, 13 maart 2012. Inleiding Bioclear/KNN Zeefgoed Toepassingsmogelijkheden Belemmeringen Conclusies Vervolg Bioclear

Nadere informatie

26/05/2010. Materiaal Gebruik Bewaring

26/05/2010. Materiaal Gebruik Bewaring Behoud en beheer van figurentheaterelementen. Hoe garandeer ik mijn figuren, rekwisieten, decors en documenten een lang leven? Op een lang leven voorbereid? Materiaal Gebruik Bewaring 1 Eigenschappen van

Nadere informatie

Toepassing van PHA s: overzicht & ervaringen

Toepassing van PHA s: overzicht & ervaringen Toepassing van PHA s: overzicht & ervaringen Gerald Schennink 17 december 2013 gerald.schennink@wur.nl Wageningen UR Food & Biobased Research Toepassing van PHA s Inhoud Bioplastics & PHA s Huidige (commerciёle)

Nadere informatie

BIODORE GO NATURAL EXPLORE FOOD EXPLORE NATURE EXPLORE DRINKS EXPLORE FESTIVALS EXPLORE YOURSELF EXPLORE PEOPLE

BIODORE GO NATURAL EXPLORE FOOD EXPLORE NATURE EXPLORE DRINKS EXPLORE FESTIVALS EXPLORE YOURSELF EXPLORE PEOPLE BIODORE GO NATURAL Disposables en verpakkingen, gemaakt van uitsluitend natuurlijke materialen. Biodore toont ons de natuur in al haar schoonheid. Biodore laat ons de veelzijdigheid van de natuur ervaren.

Nadere informatie

Lectoraat Circular Plastics

Lectoraat Circular Plastics Festival of Inventions Lectoraat Circular Plastics Rudy Folkersma Circulaire Economie Waarom biobased, waarom recyclen? Verminderde afhankelijkheid van aardolie Verminderde CO 2 uitstoot Performance

Nadere informatie

Verpakken. Karen van de Stadt

Verpakken. Karen van de Stadt Verpakken Karen van de Stadt Het KIDV Opgericht op 1 januari 2013: Raamovereenkomst Verpakkingen 2013 2022 Vermindering milieudruk verpakkingsketen Kennisfunctie inzetten om bij te dragen aan het sluiten

Nadere informatie

Kunststof. 2e college kunststof Utrecht HKU

Kunststof. 2e college kunststof Utrecht HKU Kunststof Kunststof 2e college kunststof Utrecht HKU Materialen Vandaag: Bioplast, thermoplast, thermoharder, elastomeer Amorf / kristallijn Diverse kunststoffen, eigenschappen en toepassingen Bioplasten,

Nadere informatie

Materialen. Introductie over Metaal:

Materialen. Introductie over Metaal: Introductie over Metaal: Wat is metaal Winning Structuur Eigenschappen Soorten metaal Methoden van bewerken Methoden van behandelen Metaalproducten Voordelen/nadelen Zuivere metalen IJzer Aluminium Koper

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Appendix A hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 (hoofdstuk 5)

Hoofdstuk 2 Appendix A hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 (hoofdstuk 5) Telecommunicatie beheerst steeds sterker de hedendaagse samenleving en kan niet meer worden weggedacht. De hoeveelheid informatie die de wereld rondgestuurd wordt, groeit elke dag. Het intensief gebruik

Nadere informatie

Bio-composiet. Thermoplastische kunststof met natuurvezels Mei 2013. www.saxion.nl/impt 1

Bio-composiet. Thermoplastische kunststof met natuurvezels Mei 2013. www.saxion.nl/impt 1 Bio-composiet Thermoplastische kunststof met natuurvezels Mei 2013 T www.saxion.nl/impt 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Materiaal... 4 Sizopreg... 4 Biopreg... 4 Verschijningsvormen... 4 Materiaal eigenschappen...

Nadere informatie

Tapes. www.wiltec.nl. Tapes

Tapes. www.wiltec.nl. Tapes 63 Tape is tape hoor je vaak, maar niets is minder waar. Tussen de verschillende soorten en kwaliteiten tapes zijn grote verschillen aanwezig. Het gebruiken van een verkeerde tape in uw productieproces

Nadere informatie

Toiletpapier een waardevolle grondstof GaLiCos: Strippen NH 3 uit afvalwater

Toiletpapier een waardevolle grondstof GaLiCos: Strippen NH 3 uit afvalwater Toiletpapier een waardevolle grondstof GaLiCos: Strippen NH 3 uit afvalwater Aquarama Trade Fair TNAV Workshop 23 oktober 2014 Coos Wessels Toiletpapier in afvalwater 10 tot 14 kg per persoon per jaar

Nadere informatie

ZeefGOUD Van Afvalstoffenverwerker naar Energiefabriek en Grondstoffenfabriek. Marco Kwak Projectontwikkeling

ZeefGOUD Van Afvalstoffenverwerker naar Energiefabriek en Grondstoffenfabriek. Marco Kwak Projectontwikkeling ZeefGOUD Van Afvalstoffenverwerker naar Energiefabriek en Grondstoffenfabriek Marco Kwak Projectontwikkeling Waterschappen en Attero: Gemeenschappelijk doel Grondstoffen en Nutriënten Energie GrondstoffenFabriek

Nadere informatie

Duurzame Verpakkingen. Drukinkt is een zeer belangrijke component van de totale verpakking!!

Duurzame Verpakkingen. Drukinkt is een zeer belangrijke component van de totale verpakking!! Duurzame Verpakkingen Drukinkt is een zeer belangrijke component van de totale verpakking!! Druktechnieken en inkten toegepast in verpakkingen OFFSET (VELLEN)OFFSET INKTEN voor absorberende substraten.

Nadere informatie

Biobased Inkopen. De koffiebeker. Rob Heijink Categoriemanager Catering IUC BV RWS

Biobased Inkopen. De koffiebeker. Rob Heijink Categoriemanager Catering IUC BV RWS De koffiebeker Rob Heijink Categoriemanager Catering IUC BV RWS Achtergrond Studie Milgro; 175 miljoen bekers per jaar Slechte scores met afvalscheiden Randvoorwaarden in kaart brengen voor duurzame koffiebeker

Nadere informatie

ASSORTIMENT AFVALZAKKEN

ASSORTIMENT AFVALZAKKEN ASSORTIMENT AFVALZAKKEN EURO PRODUCTS AFVALZAKKEN VOOR IEDERE BRANCHE EEN OPLOSSING Afvalzakken zijn onmisbaar. De kwaliteit moet goed zijn want niets is zo vervelend als een afvalzak die openscheurt.

Nadere informatie

Bedrijfsrapport <naam bedrijf>

Bedrijfsrapport <naam bedrijf> Bedrijfsrapport Brancheverduurzamingsplannen Introductie Met behulp van de Webtool Brancheverduurzamingsplannen van het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) heeft uw bedrijf

Nadere informatie

Composteerbare verpakkingen standpunt VA afdeling Bioconversie. Tim Brethouwer juni 2016

Composteerbare verpakkingen standpunt VA afdeling Bioconversie. Tim Brethouwer juni 2016 Composteerbare verpakkingen standpunt VA afdeling Bioconversie Tim Brethouwer juni 2016 Zijn bioplastic de oplossing om VANG doelstelling te halen? Momenteel: 1,3 miljoen ton GFT (80 kg/inw) Doel: > 1,7

Nadere informatie

Dossier. Bioverpakkingen. Marktaandeel stijgt, aanbod wordt verfijnd. Hernieuwbare. grondstoffen. Bv. BioPE (PP/PET), biogebaseerd PA, PTT

Dossier. Bioverpakkingen. Marktaandeel stijgt, aanbod wordt verfijnd. Hernieuwbare. grondstoffen. Bv. BioPE (PP/PET), biogebaseerd PA, PTT 1 Dossier Marktaandeel stijgt, aanbod wordt verfijnd In dit dossier worden bioverpakkingen gedefinieerd als verpakkingen die uit hernieuwbare worden gemaakt en/of composteerbaar zijn. Het marktaandeel

Nadere informatie

ORYX Collar FX 330 Versie 1.1, (Dutch) ORYX, passie voor passieve brandbescherming

ORYX Collar FX 330 Versie 1.1, (Dutch) ORYX, passie voor passieve brandbescherming ORYX Collar FX 330 Versie 1.1, 16-11-2016 (Dutch) ORYX, passie voor passieve brandbescherming ORYX is de specialist in passieve brandbescherming van gebouwen. Dankzij zijn gedreven expertise en een uitgebreid

Nadere informatie

Kunststof Kunststof HKU. Materialen. Materialen e college kunststof Utrecht. Bioplasten, Thermoplast, thermoharder en elastomeren.

Kunststof Kunststof HKU. Materialen. Materialen e college kunststof Utrecht. Bioplasten, Thermoplast, thermoharder en elastomeren. Kunststof Kunststof 2e college kunststof Utrecht HKU Vandaag: Bioplasten, Thermoplast, thermoharder en elastomeren. Bioplast, thermoplast, thermoharder, elastomeer Amorf / kristallijn Diverse kunststoffen,

Nadere informatie

Compostable concept. Verpakkingen met een end-of-life oplossing. KOPLOPER in verpakkingen en disposables

Compostable concept. Verpakkingen met een end-of-life oplossing. KOPLOPER in verpakkingen en disposables Compostable concept Verpakkingen met een end-of-life oplossing KOPLOPER in verpakkingen en disposables Als bedrijf wilt u natuurlijk bijdragen aan een beter milieu. Dit kan op veel verschillende manieren.

Nadere informatie

Elematic. Kabelbescherming Kabelbandjes.

Elematic. Kabelbescherming Kabelbandjes. Elematic Kabelbescherming Kabelbandjes www.dijkman.com ET krimpkous in boxverpakking REF. KLEUREN INW. Ø VOOR INW. Ø NA WANDDIKTE NA DOOS KRIMPEN KRIMPEN KRIMPEN DOOS (MM) (MM) (MM) (M) 12253012 12253016

Nadere informatie

Bijlage 1. Module Kunststof

Bijlage 1. Module Kunststof Bijlage 1 Module Kunststof GLASHELDER Je hebt al geleerd wat kunststof is. In deze opdracht ga je een fotolijstje maken. Je krijgt glashelder Acrylaat. Om het helder te houden moet je de beschermfolie

Nadere informatie

1." "ontstaan! 2. "soorten! 3. "eigenschappen! 4. "verwerkingen! 5. "toepassinge! 6. "gieten!

1. ontstaan! 2. soorten! 3. eigenschappen! 4. verwerkingen! 5. toepassinge! 6. gieten! kunststof! 1. ontstaan! 2. soorten! 3. eigenschappen! 4. verwerkingen! 5. toepassinge! 6. gieten! ontstaan bakeliet! bakeliet (merknaam fenolhars) wordt beschouwd als de eerste kunststof. Bakeliet dankt

Nadere informatie

1. Uit welke grondstoffen worden kunststoffen gemaakt? 2. In welke drie groepen kunnen synthetische stoffen worden ingedeeld?

1. Uit welke grondstoffen worden kunststoffen gemaakt? 2. In welke drie groepen kunnen synthetische stoffen worden ingedeeld? Kunststoffen 1.9 Vragen en opgaven 1. Uit welke grondstoffen worden kunststoffen gemaakt? aardolie: aardgas; of steenkool. 2. In welke drie groepen kunnen synthetische stoffen worden ingedeeld? thermoplasten,

Nadere informatie

Chemisch recyclen kunststof verpakkingen. Karen van de Stadt

Chemisch recyclen kunststof verpakkingen. Karen van de Stadt Chemisch recyclen kunststof verpakkingen Karen van de Stadt Wat doen we vandaag Stand van zaken Chemisch recyclen voor kunststof verpakkingen Huidig systeem recyclen voor kunststof verpakkingen Verschillende

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse fosfaat, cellulose, alginaat en PHA uit rioolwater. Geert Bergsma, mei 2017

Levenscyclusanalyse fosfaat, cellulose, alginaat en PHA uit rioolwater. Geert Bergsma, mei 2017 Levenscyclusanalyse fosfaat, cellulose, alginaat en PHA uit rioolwater Geert Bergsma, mei 2017 LCA Grondstoffen uit rioolwater Fosfaat: eindige grondstof, noodzakelijk voor landbouw PHA: interessante bioplastic

Nadere informatie

Integraal GFT of tuin- en keukenafval apart? NVRD - 31 maart 2016 Tim Brethouwer

Integraal GFT of tuin- en keukenafval apart? NVRD - 31 maart 2016 Tim Brethouwer Integraal GFT of tuin- en keukenafval apart? NVRD - 31 maart 2016 Tim Brethouwer Inhoud Beleid Aandeel GF in GFT. Waar praten we over? Ontwikkelingen in de markt Heeft GF en T apart meerwaarde? Kwaliteit

Nadere informatie

Productontwikkeling Kunststof-Spuitgieten Matrijzenbouw

Productontwikkeling Kunststof-Spuitgieten Matrijzenbouw Nederlands BREIDENBACH Productontwikkeling Kunststof-Spuitgieten Matrijzenbouw www.fwbreidenbach.nl van idee tot product... Productontwikkeling & Design Constructie & Matrijzenbouw Spuitgieten Idee generatie

Nadere informatie

GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit?

GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit? GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit? Spreker: Datum: Locatie: Joop Suurmeijer en Robert Jansen 19 maart 2015 VNG-congres Utrecht GFT-afval heeft

Nadere informatie

RAUFILAM-E DRUKVASTE BUIZEN IN VOEDSELKWALITEIT, CADMIUM VRIJ, ONDERZOCHTE TYPES, KTW TOEGESTAAN

RAUFILAM-E DRUKVASTE BUIZEN IN VOEDSELKWALITEIT, CADMIUM VRIJ, ONDERZOCHTE TYPES, KTW TOEGESTAAN RAUFILAM-E DRUKVASTE BUIZEN IN VOEDSELKWALITEIT, CADMIUM VRIJ, ONDERZOCHTE TYPES, KTW TOEGESTAAN CONTROLEERBARE KWALITEIT Voor RAUFILAM-E worden alleen geselecteerde grondstoffen gebruikt. In een bijzonder

Nadere informatie

Kunststof. 1e college Utrecht februari 2011 HKU

Kunststof. 1e college Utrecht februari 2011 HKU Kunststof 1e college Utrecht februari 2011 HKU Materialen Vandaag: Planning Tentamen/hertentamen Theorieles Kunststof Opdracht Planning : Materialen 31 jan: kunststof 7 feb: kunststof 14 feb: Hertentamen

Nadere informatie

3M 3.1 3M M

3M 3.1 3M M Harsen 3 Er is een grote verscheidenheid van harsen leverbaar voor het isoleren en mechanisch beschermen van kabelverbindingen in laagspanningsnetten. De harsen van 3M hebben hun doeltreffendheid al sinds

Nadere informatie

GRONDSTOFFEN VAN DE TOEKOMST MICHIEL ADRIAANSE

GRONDSTOFFEN VAN DE TOEKOMST MICHIEL ADRIAANSE GRONDSTOFFEN VAN DE TOEKOMST MICHIEL ADRIAANSE KCPK DOORWERTH 1 FEBRUARI 2017 SIA 2020: VISIE PAPIER- EN KARTONINDUSTRIE "Papiersector is aanjager van een biomassa gebaseerde circulaire economie. We halen

Nadere informatie

IWT-TETRA EraSME 100405:

IWT-TETRA EraSME 100405: IWT-TETRA EraSME 100405: Realisation of biopolymer based sustainable products by optimization of design, materials, mould making and processing Projectleiders: Ludwig Cardon (HoGent) Rolf Koster (TU Delft)

Nadere informatie

Omschrijvingen Leveranciers Marktdag Biopolymeren Vezels&Textiel 29 november 2012

Omschrijvingen Leveranciers Marktdag Biopolymeren Vezels&Textiel 29 november 2012 Omschrijvingen Leveranciers Marktdag Biopolymeren Vezels&Textiel 29 november 2012 U heeft op 29 november 2012 de mogelijkheid om met de volgende leveranciers kennis te maken. Onder de tabel vindt u meer

Nadere informatie

Agri Investment Fund. Studienamiddag Bio Economie 9 November 2015. Marc Rosiers Nicolas De Lange

Agri Investment Fund. Studienamiddag Bio Economie 9 November 2015. Marc Rosiers Nicolas De Lange Agri Investment Fund Studienamiddag Bio Economie 9 November 2015 Marc Rosiers Nicolas De Lange Inhoudstafel 1. Agri Investment Fund 2. Actiedomeinen FromFarm tofood Smart Farming Sustainable Farming Biobased

Nadere informatie

Inside Magazine voor de biochemie. Toekomst voor bioplastics. > Bio-ethanol zonder glycerol

Inside Magazine voor de biochemie. Toekomst voor bioplastics. > Bio-ethanol zonder glycerol 01 10 Inside Magazine voor de biochemie Toekomst voor bioplastics > Bio-ethanol zonder glycerol > Penicillineproductie Bioplastics zijn meer dan alleen groen Bioplastics hebben een lange weg afgelegd.

Nadere informatie

RACEN met... WC-papier

RACEN met... WC-papier RACEN met... WC-papier 1 Fossiele Brandstoffen Nadelen 1) Voorraden zijn eindig. 2) Afhankelijkheid van oliestaten 3) Bij verbranding komen broeikasgassen vrij: CO2/NOx/CH4 1000 1500 2000 2 Fossiele Brandstoffen

Nadere informatie

Pilot Biobased Bekers

Pilot Biobased Bekers Pilot Biobased Bekers Tips, achtergrondinformatie en evaluatie van de pilot Ir. C.H. Bolck Rapport nummer 1554 en het ISBN 978-94-6257-512-7 Colofon Titel Biobased Bekers - Tips, achtergrondinformatie

Nadere informatie

RAINSPOT STRAATkOlk t Rainspo

RAINSPOT STRAATkOlk t Rainspo RAINSPOT Straatkolk Rainspot INHOUD pagina Het alternatief voor beton + gietijzer...147 Overtuigende eigenschappen...148 Kwaliteit en flexibiliteit in één element...149 Catalogus....150 146 REHAU RAINSPOT

Nadere informatie

NIET VERSTERKTE KUNSTSTOF SLANGEN. Inhoudstafel pagina. Type Airflex PE 3. Type Airflex PA 3. Type Airflex PU 4. Type Airflex PA Din 4

NIET VERSTERKTE KUNSTSTOF SLANGEN. Inhoudstafel pagina. Type Airflex PE 3. Type Airflex PA 3. Type Airflex PU 4. Type Airflex PA Din 4 Inhoudstafel pagina Kunststof Type Airflex PE 3 Type Airflex PA 3 Type Airflex PU 4 Type Airflex PA Din 4 Type Airflex Coil PA 5 Type Airflex Coil PU 5 Type Vemoplast 6 1 Type: Airflex PE Buigzame leiding

Nadere informatie

Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk

Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk Leveranciersverklaring met betrekking tot de kartonnen verpakkingen, in relatie tot de geldende wetgeving op het gebied van milieu, verpakken en verpakkingsafval.

Nadere informatie

food grades O Ooog v g vooor pla r pla ssttiiccs!s!

food grades O Ooog v g vooor pla r pla ssttiiccs!s! food grades Oog Oog voor voor plastics! plastics! Thema Kunststoffen 2013: voedselveilige (technische) kunststoffen Op de vakbeurs Kunststoffen 2013 in Veldhoven is het centrale thema van Biesterfeld:

Nadere informatie

BIODORE GO NATURAL EXPLORE NATURE EXPLORE FESTIVALS

BIODORE GO NATURAL EXPLORE NATURE EXPLORE FESTIVALS BIODORE GO NATURAL Disposables en verpakkingen, gemaakt van uitsluitend natuurlijke materialen. Biodore toont ons de natuur in al haar schoonheid. Biodore laat ons de veelzijdigheid van de natuur ervaren.

Nadere informatie

BIODORE GO NATURAL. tot zijn recht komt. Voor iedere werknemer in de

BIODORE GO NATURAL. tot zijn recht komt. Voor iedere werknemer in de BIODORE GO NATURAL Disposables en verpakkingen, gemaakt van uitsluitend natuurlijke materialen. Biodore toont ons de natuur in al haar schoonheid. Biodore laat ons de veelzijdigheid van de natuur ervaren.

Nadere informatie

Scotchcast. Kabelhars 2160. Productomschrijving. Toepassing. Eigenschappen. RoHS 2002/95/EC REACH 1907/2007/EC

Scotchcast. Kabelhars 2160. Productomschrijving. Toepassing. Eigenschappen. RoHS 2002/95/EC REACH 1907/2007/EC Scotchcast Kabelhars 2160 RoHS 2002/95/EC REACH 1907/2007/EC Productomschrijving Scotchcast 2160 is een ongevulde, koud hardende, 2-componenten polyurethaan hars. De hars is ontwikkeld voor elektrische

Nadere informatie

Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen of polymeren. Geschiedenis

Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen of polymeren. Geschiedenis aardolie 100% Diesel & stookolie 70% Benzine 20% andere 10% Motorbenzines 13% grondstoffen voor chemie 7% Verven, aceton,... 3% KUNSTSTOFFEN 4% 1 2 Geschiedenis of polymeren 1859 Patent cellulose gebruikt

Nadere informatie

Milieubewuste kunststoffen: Biopolymeren

Milieubewuste kunststoffen: Biopolymeren Dit document is samengesteld in het kader van RAAKproject Materialen in Ontwerp 2. Saxion Kenniscentrum Design en Technologie E-mail: k.m.m.vanbeurden@saxion.nl, g.j.brinks@saxion.nl Website: www.saxion.nl/designentechnologie

Nadere informatie