Energie Monitor april

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Energie Monitor april"

Transcriptie

1 Energie Monitor april Een Russisch verstandshuwelijk Economisch Bureau 3 april 2014 Gasprijs Europa daalt door matige vraag en hoge voorraden Roep om minder afhankelijkheid van Russische energie in Europa neemt toe maar de alternatieven voor de korte termijn stellen de politiek voor (te) moeilijke morele dilemma's Uitbreiding van de winning van duurzame energie zet wel (dure) zoden aan de dijk, maar pas op lange termijn Figuur 1: Spotprijs NL/TTF aardgas (in EUR/KWh) 28,00 27,00 26,00 25,00 24,00 23,00 22,00 21,00 01-jan 11-jan 21-jan 31-jan 10-feb 20-feb 02-mrt 12-mrt 22-mrt Bron: ABN AMRO Economisch Bureau, Thomson Reuters Figuur 2: Gasimport EU vanuit Rusland (x miljoen m3) TTF aardgas EU maandelijks gasimport vanuit Rusland Bron: ABN AMRO Economisch Bureau, IEA Gasprijs Europa blijft in dalende lijn Het conflict tussen Rusland en Oekraïne en de westerse landen heeft slechts een kortstondig effect gehad op de prijs van gas in Europa. In de vorige Energie Monitor ( Balanceren op geopolitiek terrein ) gaven we aan dat de Europese spotprijzen een steun in de rug kregen door de onrust in Oekraïne. De termijnprijzen bleven toen opvallend stabiel. Dit was een eerste teken dat de markt er blijkbaar vertrouwen in had dat het conflict geen dramatische gevolgen zou hebben voor de gasleveringen aan Europa. De invloed op de prijzen op de spotmarkt bleef beperkt tot een stijging van ongeveer 10%. In de weken daarna werd deze stijging teniet gedaan. Sterker, de TTF gasprijs daalde verder tot EUR 21,00/MWh, het laagste punt sinds eind Ook op de termijnmarkten blijft de dalende trend intact. De 12-maands termijnprijs voor TTF is, na een korte periode van stabiele prijzen in december en januari, ruim 10% gedaald in februari en maart tot het laagste niveau sinds juli De dalingen op de spot en de termijnmarkt zijn het gevolg van matige vraag naar gas door het milde weer, in combinatie met ruime voorraden (figuur 1). Deze voorraden zullen de komende weken alleen maar verder toenemen wat kan leiden tot nog meer druk op de TTF spotprijs. Daarnaast zal de vraag naar gas ook verder afnemen nu de lente officieel is gestart. Pas als de temperaturen dusdanig hoog worden dat de vraag voor koeling toeneemt zullen de prijzen weer aanmerkelijk kunnen stijgen. Escalaties in de gasleveringen vanuit Rusland daargelaten. Roep om minder afhankelijkheid van Russische energie Als gevolg van het conflict rond de Russische annexatie van de Krim en de sancties die Rusland worden opgelegd, is de roep om minder afhankelijk te zijn van Russische energie weer erg actueel. Europese leiders besloten onlangs in Brussel de afhankelijkheid van Russisch gas te verminderen. Dit vormt tevens een mogelijke basis voor een trans-atlantische handelsdeal met de Verenigde Staten. In 2013 kwam 30% van het gas in Europa uit Rusland. Dit staat gelijk aan ruim miljoen kubieke meter per jaar (bron IEA). Met name de landen in Centraal en Zuid-Europa zijn erg afhankelijk van het, relatief goedkope gas uit Rusland. Opvallend is het verzoek van vier Centraal Europese landen aan president Obama om het voor Europese bedrijven makkelijker te maken om vergunningen te verkrijgen om Liquified Natural Gas (LNG) te mogen exporteren naar Europa. De Visegrad 4 (Tsjechië, Polen, Slowakije en Hongarije) wil meer diversificatie in hun energiemix, maar bovenal in de energieleveranciers, om daarmee minder kwetsbaar te zijn voor de mogelijke grillen van één specifieke leverancier. De roep is opvallend omdat de afgelopen jaren de gasleveringen vanuit Rusland richting Polen en Slowakije alleen maar hard zijn toegenomen. Deze leveringen hielpen verder juist mee aan het verkrijgen van lagere gasprijzen. De stijging van deze gasleveringen vond plaats ondanks de lessen van het vorige conflict met Oekraïne in Dat conflict beïnvloedde de gasleveringen naar Europa wel

2 2 Energie Monitor april - Een Russisch verstandshuwelijk 3 april 2014 Tabel 1: Olie- en gasprijsprognose ABN AMRO (olieprijzen in USD/vat, gasprijzen in USD/mmBtu) Prijs Q Q Q * 2015* Brent WTI NG ** 4,25 4,00 4,25 4,25 4,75 Bron: ABN AMRO Economisch Bureau * jaargemiddelde ** Natural Gas Henry Hub (zie de Quarterly Commodity Outlook voor een gedetailleerde uitleg over de langetermijn voorspelling) Figuur 3: Mondiale LNG export per land (in %) Algerije 5% Trinidad Indonesië 8% Bron: International Gas Union, ABN AMRO Economisch Bureau Figuur 4: Mondiale LNG import (in %) Taiwan 5% India Overig 22% Overig 20% VK 4% Spanje Nigeria 8% China Australië 9% Qatar 32% Maleisië 10% Japan 37% Zuid Korea 1 Bron: International Gas Union, ABN AMRO Economisch Bureau degelijk. Zijn er alternatieven? Bij het kijken naar alternatieven om onze afhankelijkheid van Russische energie te reduceren laten wij olie en kolen buiten beschouwing. Russische olie en kolen zijn relatief eenvoudig te vervangen door olieleveringen vanuit het Midden-Oosten en kolenleveringen vanuit de VS en zullen alleen mogelijk leiden tot iets hogere prijzen. De grootste uitdaging ligt derhalve bij het vervangen, of minimaal het reduceren, van de gasimport uit Rusland. Veel professionele marktpartijen kopen hun Russische gas op de termijnmarkt, en hebben zich veelal verbonden aan gasleveringen door lange-termijn contracten (> 10 jaar). Alleen dit al zorgt ervoor dat een snelle daling van de afhankelijkheid van Russisch gas niet erg waarschijnlijk is. Gezien de Russische economische afhankelijkheid van deze gasbaten lijkt het onwaarschijnlijk dat de Russen zelf deze exporten zullen verminderen of stopzetten. Ook Europa is gebaat bij deze lange-termijn contracten omdat deze financiële zekerheid er toe bijdraagt dat Rusland flinke investeringen in de gaspijpleidingen kan doen. Door dit soort contracten af te kopen wordt de kwaliteit van deze gasinfrastructuur op het spel gezet. De vraag die de politiek zich zou moeten stellen is of zo n kwaliteitsvermindering wenselijk is. Toch worden er enige alternatieve energiebronnen genoemd die, op termijn, ingezet zouden kunnen worden om de afhankelijkheid van Russisch gas te verminderen. LNG: bevroren gas vanuit een ander continent Russisch gas vervangen door andere soorten gas lijkt de meest logische oplossing. Schaliegas is daarbij één van de mogelijkheden. Echter, zolang in Europa er nog geen proefboringen zijn gedaan is het onmogelijk om in te schatten of schaliegas een economisch verantwoord alternatief biedt. Het verhogen van de gasproductie in Nederland is door minister Kamp onlangs uitgesloten. Meer gas importeren uit Noorwegen of Engeland is slechts in heel beperkte mate mogelijk. Het meest voor de hand liggende alternatief is daarom LNG. Voor de niet-kenners, LNG is gas dat bij een temperatuur van graden Celsius vloeibaar wordt gemaakt en daardoor makkelijk per schip vervoerd kan worden. Toch is een snelle omschakeling naar LNG om diverse redenen niet waarschijnlijk. De eerste reden is infrastructuur. Momenteel is er wereldwijd een LNG productiecapaciteit van 281 MT (wat gelijk staat aan zo n miljoen m3). Van dit volume is bijna 70% vastgelegd in lange-termijn contracten. Het restant, miljoen m3, wordt verhandeld op de spotmarkt. In 2012 waren Aziatische klanten goed voor 72% van de handel op de spotmarkt. De verwachting is dat dit in 2013 verder is gestegen en deze trend lijkt daarna niet op te houden. Japan is met 87,3 MT met grote voorsprong de grootste importeur van LNG, omdat de meeste kerncentrales stilliggen na de ramp in Fukushima. Als Europa al in staat is om een groot deel van het benodigde volume op de LNG spotmarkt te kopen dan loopt het snel tegen het volgende probleem aan. Het aantal terminals in Europa is beperkt. Er zijn er wel een paar in aanbouw (Frankrijk, Polen, Italië en Spanje) en er is nog wat capaciteit bij bestaande terminals. Of dat echter genoeg is om zo n snel stijgend aanbod te kunnen verwerken is maar de vraag. Daarnaast is de infrastructuur om LNG vervolgens verder Europa in te transporteren ook niet overal optimaal. Naast infrastructuur is er het argument van pricing. Vorig jaar sloot Polen een contract met Qatar voor de levering van LNG. In hun drang naar leveranciersdiversificatie was Polen bereid om ruim 30% meer te betalen voor LNG dan dat het anders voor Russisch gas had betaald. LNG is aanzienlijk duurder dan

3 3 Energie Monitor april - Een Russisch verstandshuwelijk 3 april 2014 Figuur 5: Kolenprijs (ARA) en CO2-emissierechten (x ton) Kolen (ARA) l.a. CO2-emissieprijs r.a. Bron: Thomson Reuters, ABN AMRO Economisch Bureau gas uit Rusland vanwege de kosten van conversie naar vloeibaar gas (koelen), de vervoerskosten (meestal per schip) en kosten van het terug converteren. Ook worden de meeste LNG contracten afgesloten voor een langere periode, wat ertoe leidt dat de beschikbare hoeveelheid op de markt beperkt is. Een enorme stijging in de vraag op de spotmarkt zal automatisch leiden tot extreem hoge prijzen. Momenteel is het in de VS bij wet verboden om fossiele brandstoffen te exporteren. Toch zijn er steeds meer geluiden in de VS om export toe te staan om beter te kunnen profiteren van de huidige voorraden. Inmiddels zijn er enkele vergunningen verleend om in zeer beperkte mate LNG te exporteren naar Europa. Als de VS bereid zijn de export van LNG aanzienlijk op te schalen, dan zal dit gepaard gaan met hogere kosten. Hoewel de gasprijs in de VS ongeveer de helft is van de gasprijs in Europa, zal deze prijs worden verhoogd met de kosten voor transport en transformatie. Toch zullen LNG leveranciers eerder geneigd zijn hun gas te verkopen in Azië dan in Europa omdat dit veel lucratiever is. Ruim de helft van het jaarlijks verhandelde LNG volume wordt geïmporteerd door Japan en Zuid-Korea. De vraag in Azië naar LNG is hoog en neemt nog steeds in rap tempo toe en ondanks de hoge transportkosten is men bereid daar flink voor te betalen. Als de VS besluiten om LNG-exporten verder te legaliseren, dan zal Europa flink in de buidel moeten tasten om niet alle Amerikaanse LNG naar Azië te zien verschepen. Kolen bieden alternatief door ruim aanbod en lage CO 2 -prijs Het gebruik van kolen kan een ander alternatief zijn voor Russisch gas. Kolen is in ruime mate beschikbaar. De productie in Europa is aanzienlijk en de bewezen reserves zijn gigantisch. De prijs van kolen zit al jaren in een neergaande lijn. Daarnaast bestaat er de mogelijkheid om de nu al aanzienlijke import van kolen uit de VS op te schalen. Door de toename van schaliegasgebruik in de VS is de industrie aldaar zich meer gaan richten op de export van kolen. Nu zowel de Amerikaanse dollar, als de prijs voor kolen en de prijs voor CO 2-emissierechten bijzonder laag staan, is het voor de Europese nutsbedrijven en industrie erg aantrekkelijk om kolen uit de VS te importeren. De vraag is echter hoeveel extra capaciteit de huidige kolencentrales kunnen verwerken. Als gevolg van de lage kolenprijs en de lage prijs voor extra CO 2-uitstoot, staan er uit gascentrales stil en zijn de meeste kolencentrales vol in bedrijf. Het spreekt voor zich dat de bouw van nieuwe kolencentrales jaren duurt. Het verbruik van kolen heeft nog één heel groot nadeel. De uitstoot van de CO 2 zal daarmee weer toenemen. Dit is niet alleen tegen de trend van de afgelopen jaren in, maar zal er tevens toe leiden dat het behalen van de evengoed al ambitieuze CO 2-reductiedoelstellingen bijna onmogelijk wordt. Daarmee blijkt kolen een makkelijk, maar minder wenselijk alternatief voor Russisch gas. De prijs van CO 2-emissierechten staat op een bijzonder laag niveau. De enorme overcapaciteit van (veelal gratis verstrekte) CO 2-emissierechten heeft ertoe geleid dat de prijs in het tweede kwartaal van 2013 tot een dieptepunt van EUR 2,49/ton is gezakt. Hoop op beter beleid van de Europese Commissie, uitspraken van Bondskanselier Merkel en het akkoord om een deel van het overschot aan emissierechten terug te halen heeft de prijs naar EUR 7/ton doen bewegen. Echter, het achterwege blijven van maatregelen om het systeem daadwerkelijk werkend te krijgen, leidde tot wanhoop bij beleggers en duwde de prijs andermaal omlaag richting EUR 4,50/ton. Ter verduidelijking, om het Emissie Trading Scheme (ETS) vruchten te laten afwerpen en daadwerkelijk CO 2-reductie te laten bewerkstelligen, zou de prijs van de CO 2-emissierechten moeten stijgen tot EUR Tot die tijd blijft het

4 4 Energie Monitor april - Een Russisch verstandshuwelijk 3 april 2014 Figuur 6: Aantallen operationele kerncentrales in Europa Zwitserland Zweden VK Tsjechië Spanje Slowakije Slovenië Roemenië Oekraine Nederland Hongarije Frankrijk Finland Duitsland Bulgarije België Kerncentrales in Europa Bron: European Nuclear Society (ENS), ABN AMRO Economisch Bureau gebruik van bijvoorbeeld kolen financieel wel interessant voor de industrie. Kernenergie: neerwaartse trend Kernenergie is een methode van energieopwekking zonder CO 2 uitstoot. Daarmee vormt het een schone vorm van energie. Verder is kernenergie een uiterst goedkope energiebron. Volgens het Nuclear Energy Institute bedragen de brandstofkosten ongeveer USDc 0,75/KWh. Deze kosten bepalen zo n 30% van de totale productiekosten die daarmee op USDc 2,50/KWh komt. De productiekosten vermeerderd met leveringskosten en een marge voor de producent zal een prijs opleveren die vele malen lager ligt dan de huidige prijs voor elektriciteit. De gemiddelde consumentenprijs voor stroom in Nederland bedraagt EUR 0,23. (oftewel ongeveer USDc 31,50, prijspeil 2013/2014). Toch brengt kernenergie ook grote risico s met zich mee. De kans op een gelijksoortige aardbeving en tsunami als die in Fukushima, Japan in 2011 is bijzonder klein. Toch blijft het risico van een kernongeluk aanwezig, met alle mogelijke gevolgen van dien. Als gevolg van deze ramp hebben Duitsland, België en Zwitserland besloten hun kerncentrales gefaseerd te sluiten. In maart 2011 besloot de Bondsregering om de verlenging van de gebruiksduur voor kerncentrales per direct terug te draaien, acht kerncentrales onmiddellijk te sluiten en de energieproductie bij de overige negen kerncentrales geleidelijk te reduceren. Op dit moment zijn er in Europa 151 kerncentrales operationeel. Deze kerncentrales hebben een totale netto capaciteit van ongeveer MW. Frankrijk heeft verreweg de grootste capaciteit (ruim MW) en meeste kerncentrales (58). Er is dus wel wat aan capaciteit beschikbaar gekomen in de afgelopen jaren, maar deze is beperkt. Daarnaast is het opnieuw in werking stellen van deze kerncentrales volledig tegen de heersende opinie in en maatschappelijk minder wenselijk. Hernieuwbare energie: traag en zonder subsidie niet haalbaar Duurzame, of hernieuwbare, energie wordt vaak genoemd als hèt alternatief voor energie-importen. Ook in de discussie rond het reduceren van de afhankelijkheid van Rusland op gebied van olie- en gasimporten wordt door velen hernieuwbare energie gezien als de ultieme oplossing, zeker om elektriciteit op te wekken. De afgelopen jaren hebben we enorme sprongen gemaakt. De hoeveelheid zonnepanelen neemt gestaag toe en ook de capaciteit aan windenergie laat een stijging zien. Zeker de toename van windenergie wordt echter grotendeels mogelijk gemaakt door hoge subsidies. De gasimporten uit Rusland te vervangen door hernieuwbare energie lijkt daarmee onwaarschijnlijk. De enorme doorlooptijden van projecten maken het onmogelijk om op korte termijn voldoende extra capaciteit te genereren om het stopzetten van gasexporten mogelijk te maken. Een gemiddelde doorlooptijd van een windpark op zee bedraagt vijf tot zeven jaar. Gezien de hoge subsidie die nu al nodig is om extra capaciteit van windenergie te bewerkstelligen zal extra capaciteit de kostprijs van elektriciteit nog harder doen stijgen. Op korte termijn zal extra capaciteit aan hernieuwbare energie niet leiden tot een vergelijkbaar aanbod van energie als bij Russisch gas. Zowel als het gaat om kwantiteit als om kostprijs. Voldoende alternatieven, maar niet voor nu Al met al zijn er voldoende alternatieven voor Russisch gas. Echter, aan al deze alternatieven kleven bezwaren. LNG is beperkt beschikbaar en daardoor duur. Bovendien ontbreekt het aan infrastructuur. Kolen zijn ruim beschikbaar en goedkoop, maar toenemend gebruik brengt ons verder af van onze CO 2-reductiedoelen. Uitbreiding van de productie van kernenergie is mogelijk, maar maatschappelijk ongewenst. Ten slotte kan de opwekking van duurzame energie niet op korte termijn fors worden

5 5 Energie Monitor april - Een Russisch verstandshuwelijk 3 april 2014 uitgebreid. Europa staat daarmee voor een moreel-politiek dilemma. Afgezien van de juridische gevolgen van het eventueel verbreken van de langjarige contracten voor de levering van gas, is het best mogelijk om op korte termijn de afhankelijkheid van Russisch gas te verminderen. Maar daar hangt wel een prijskaartje aan. Het is ofwel duur, of vies, of impliceert het accepteren van de risico s die verbonden zijn aan kernenergie. Wij denken niet dat Europese politici onder de huidige omstandigheden hier radicale keuzes zullen durven maken. Dit verklaard ook waarom EU leiders redelijk genuanceerd opereren als het gaat om het opleggen van sancties jegens Rusland. Flink inzetten op energie-efficiency en meer investeren in innovatie ten behoeve van hernieuwbare energie (verhogen rendement, ontwikkelen opslag zonne- en windenergie en het reduceren van de afhankelijkheid van schaarse metalen zoals lithium en indium) lijken de meest voor de hand liggende oplossingen om Rusland op termijn te mijden. Tot die tijd lijken wij vast te zitten aan een Russisch verstandshuwelijk als het gaat om onze energievoorziening.

6 6 Energie Monitor april - Een Russisch verstandshuwelijk 3 april 2014 Group Economics Commodity Research Hans van Cleef Senior Sector Econoom Energie tel: +31 (0) Group Economics / Economisch Bureau Commodity Research team Marijke Zewuster (Hoofd) tel: Hans van Cleef (Energie) tel: Casper Burgering (Ferro-/Basismetalen) tel: Georgette Boele (Edelmetalen) tel: Copyright 2014 ABN AMRO Bank N.V. and affiliated companies ("ABN AMRO"). Dit document is samengesteld door ABN AMRO. Het heeft uitsluitend als doel om financiële en algemene informatie te verstrekken over de energiemarkt. ABN AMRO behoudt zich alle rechten voor met betrekking tot de informatie in het document en het document wordt uitsluitend aan u verstrekt voor uw informatie. Het is niet toegestaan dit document (geheel of deels) te kopiëren, distribueren, door te geven aan een derde of om het voor enig ander doel te gebruiken dan hier boven bedoeld. Dit document is informatief bedoeld en vormt geen aanbieding van effecten aan het publiek, of een uitnodiging om een aanbod te doen. U mag niet om welke reden dan ook vertrouwen op de informatie, meningen, beramingen, en aannames in dit document noch dat het compleet, accuraat of juist is. Er wordt geen garantie gegeven, uitdrukkelijk of stilzwijgend, door of uit naam van ABN AMRO, haar directeuren, functionarissen, vertegenwoordigers, gelieerde partijen, groepsmaatschappijen of werknemers met betrekking tot de juistheid of volledigheid van de informatie in dit document, en geen enkele aansprakelijkheid wordt geaccepteerd voor enig verlies als direct of indirect gevolg van het gebruik van deze informatie. De opvattingen en meningen opgenomen hierin kunnen op enig moment aan verandering onderhevig zijn en ABN AMRO heeft geen enkele verplichting om de informatie in dit document na de datum hiervan te herzien. Voordat u in enig product van ABN AMRO investeert, dient u zich te informeren over de verschillende financiële en andere risico s, alsmede mogelijke beperkingen voor u en uw investeringen als gevolg van toepasselijke wetgeving en regels. Indien u, na lezing van dit document, overweegt een investering te doen in een product, raadt ABN AMRO aan om een dergelijke investering met uw relatiemanager of persoonlijke adviseur te bespreken om nader te bezien of het relevante product met inachtneming van alle mogelijke risico s past bij uw investeringen. De waarde van beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garanties voor de toekomst. ABN AMRO behoudt zich het recht voor wijzigingen in dit materiaal aan te brengen. Alle rechten voorbehouden

Energie Monitor november

Energie Monitor november Energie Monitor november De grillige gasmarkt Economisch Bureau 8 november 2013 Olieprijzen dalen, maar Brent daalt minder snel dan WTI 2014: Olieprijzen blijven onder druk waar een gemengd beeld ontstaat

Nadere informatie

Energie Monitor juli. Olie: marktontwikkeling en risico s. 3 juli 2014. Economisch Bureau Hans van Cleef

Energie Monitor juli. Olie: marktontwikkeling en risico s. 3 juli 2014. Economisch Bureau Hans van Cleef Energie Monitor juli Economisch Bureau Hans van Cleef Olie: marktontwikkeling en risico s De beperkte invloed van de crisis in Irak op de olieprijs Stabiele tot licht dalende olieprijzen verwacht maar

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Energie Monitor september

Energie Monitor september Energie Monitor september Nederlandse energiemarkt onder spanning Economisch Bureau 3 september 2013 Verduurzaming van de nationale energiemix zet een belangrijke stap Electriciteitsprijzen voor de consument

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Prijsvooruitzichten grondstoffen

Prijsvooruitzichten grondstoffen Prijsvooruitzichten grondstoffen Economisch Bureau abn.amro.group.economics@nl.abnamro.com 30 oktober Fig. 1: Gerealiseerde prijsontwikkelingen Prijzen grondstoffen dalen verder De absolute winnaar van

Nadere informatie

Overcapaciteit dempt grondstofprijsverwachtingen

Overcapaciteit dempt grondstofprijsverwachtingen Economisch Bureau abn.amro.group.economics@nl.abnamro.com Prijsvooruitzichten grondstoffen 25 juli Overcapaciteit dempt grondstofprijsverwachtingen Waar in het eerste kwartaal de agrarische grondstoffen

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

60 1-3-2014 1-6-2014 1-9-2014

60 1-3-2014 1-6-2014 1-9-2014 Energiemarktanalyse Powerhouse week 33 voor vakblad Groenten & Fruit Olie 120 Olie (volgende maand) 110 100 102,56 Prijs/vat 90 80 76,76 70 Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week De Brent-olieprijs

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktprijzen Macro-economie Markten in mineur Afgelopen week De angst voor een wereldwijde economische vertraging is weer toegenomen na een slechte

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - november 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - november 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - november 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - september 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - september 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - september 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Prijsvooruitzichten grondstoffen

Prijsvooruitzichten grondstoffen Prijsvooruitzichten grondstoffen Economisch Bureau abn.amro.group.economics@nl.abnamro.com 29 januari Economische groei is smeerolie voor de vraag naar cyclische grondstoffen Noot: i K1-3-maands WTI l

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Macro Focus Scenario s Oekraïne-crisis scenarios

Macro Focus Scenario s Oekraïne-crisis scenarios Macro Focus Scenario s Oekraïne-crisis scenarios Economisch Bureau Peter de Bruin 2-343 5619 Nick Kounis 2-343 5616 Hans van Cleef 2-343 4679 13 augustus 214 Scenario s Oekraïne-crisis. Door de crisis

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Olie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Olie Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse Olie 12 Olie (volgende maand) 11 Prijs/vat 1 9 8 96,92 76,21 7 Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week We zagen de afgelopen ween een lichte

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - april 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - april 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - april 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - februari 2013

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - februari 2013 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - februari 2013 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

40 1-7-2014 1-10-2014 1-1-2015

40 1-7-2014 1-10-2014 1-1-2015 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Olie Olie (volgende maand) 13 1 1 Prijs/vat 9 8 7 6 59,53 47,79 Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week De olieprijs lijkt inmiddels bijna in een

Nadere informatie

STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op

STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op AMSTERDAM (Energeia) - Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten,

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Tariefontwikkeling Energie 08 2015

Tariefontwikkeling Energie 08 2015 In dit bericht geeft Ploos Energieverlening (Ploos) haar visie op verschenen nieuwsberichten aangaande ontwikkelingen energietarieven van de afgelopen maand. Het betreft de analyses van verschillende partijen

Nadere informatie

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg ja 1 Marktvisie Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste Laagste Macroeconomisch Rustige periode rond Kerst, licht dalende markten AEX 428.5 428.5 507.8 376.3 USD per EUR 1.091 1.091 1.393 1.053

Nadere informatie

Licht op energie (2014 - februari)

Licht op energie (2014 - februari) Licht op energie (2014 - februari) Macro-economische ontwikkelingen Beleggers halen hun geld terug uit opkomende economieën nu het opkoopprogramma van schuldpapier in de Verenigde Staten verder wordt ingeperkt.

Nadere informatie

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en.

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en. Edelmetalen Watch Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research Van pessimist naar optimist 18 februari 2016 Georgette Boele Co-ordinator FX & Precious Metals Strategy Tel: +31 20 629 7789 georgette.boele@nl.abnamro.com

Nadere informatie

STEMMING TTF scoort het best op gemak

STEMMING TTF scoort het best op gemak STEMMING TTF scoort het best op gemak AMSTERDAM (Energeia) - Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten, elektriciteit en aardgas,

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

40 1-7-2014 1-10-2014 1-1-2015

40 1-7-2014 1-10-2014 1-1-2015 Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit, door Powerhouse Olie Olie (volgende maand) 13 12 11 1 Prijs/vat 9 8 7 6 5 71,2 57,69 1-7-214 1-1-214 1-1-215 Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week Week-op-week

Nadere informatie

Marktanalyse Powerhouse

Marktanalyse Powerhouse Voorraadtoename neemt af, hoop op hogere prijzen neemt toe. Afgelopen week De afgelopen week zagen we weer forse schommelingen in de olieprijs. De markt wordt omhoog geduwd door hedgefunds die massaal

Nadere informatie

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Referentiescenario De WETO-studie (World Energy, Technology and climate policy Outlook 2030) bevat een referentiescenario

Nadere informatie

De afnemende vrees voor een Amerikaanse interventie in Syrië zorgde voor lagere olieprijzen. Ten opzichte van vorige week is de prijs 1,7 % gedaald.

De afnemende vrees voor een Amerikaanse interventie in Syrië zorgde voor lagere olieprijzen. Ten opzichte van vorige week is de prijs 1,7 % gedaald. Energiemarktanalyse Powerhouse Olie Olie (volgende maand) De afgelopen week waren de ogen van beleggers vooral gericht op een eventuele aanval van de VS op Syrië. Omdat het lijkt dat Obama steeds meer

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

47,25 40 1-7-2014 1-10-2014 1-1-2015

47,25 40 1-7-2014 1-10-2014 1-1-2015 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Olie Olie (volgende maand) 13 1 11 1 Prijs/vat 9 8 7 6 5 57,42 47, Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week De olieprijs belandde 3 december op het

Nadere informatie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse Marktvisie Macroeconomisch Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste 14/15 AEX is jaarwinst kwijt. Chinese overheid kan niet voldoende ingrijpen.

Nadere informatie

Vorige keer. Beurzen omhoog door opmerkingen voorzitter ECB AEX 462.9 449,3 507,8 376,3. USD per EUR 1,101 1,132 1,393 1,053

Vorige keer. Beurzen omhoog door opmerkingen voorzitter ECB AEX 462.9 449,3 507,8 376,3. USD per EUR 1,101 1,132 1,393 1,053 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktvisie Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste 14/15 Laagste 14/15 Macroeconomisch Beurzen omhoog door opmerkingen voorzitter ECB AEX 462.9

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

Energie Monitor december

Energie Monitor december Energie Monitor december Offshore wind in de zeilen Economisch Bureau 10 december 2013 Prijsverschil tussen Brent en WTI is te groot Ontwikkelingen offshore windenergie zeer goed voor Nederlandse industrie,

Nadere informatie

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg ja 1 Marktvisie Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste Laagste Macroeconomisch Licht herstel markten AEX 418.1 402.0 431.7 402.0 USD per EUR 1.085 1.089 1.089 1.083 Olie Brent ($) Front month

Nadere informatie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Vorige keer. Chinese overheid grijpt in, Grieken kwakkelen door.

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Vorige keer. Chinese overheid grijpt in, Grieken kwakkelen door. Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste 14/15 Laagste 14/15 Macroeconomisch Chinese overheid grijpt in, Grieken kwakkelen door. AEX 490,3

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Macro-economie. Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse

Macro-economie. Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Macro-economie Afgelopen week Het ADP-rapport, wat inzicht in de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de VS geeft, was dusdanig goed dat iedereen

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Gas Industry Conference 2014 Speech (in Dutch) Maria van der Hoeven, Executive Director IEA

Gas Industry Conference 2014 Speech (in Dutch) Maria van der Hoeven, Executive Director IEA Gas Industry Conference 2014 Speech (in Dutch) Maria van der Hoeven, Executive Director IEA Rotterdam, 2 October 2014 Dames en heren, Het is fijn om weliswaar kort- terug te zijn in Nederland en om met

Nadere informatie

opkopen van staatsobligaties door Draghi. Gelukkig heeft Oekraïne weer geld over gemaakt. Hierdoor daalde gas flink donderdag.

opkopen van staatsobligaties door Draghi. Gelukkig heeft Oekraïne weer geld over gemaakt. Hierdoor daalde gas flink donderdag. ja 1 Marktvisie Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste 14/15 Laagste 14/15 Macro- economisch AEX 496.30 499.40 507,8 376,3 USD per EUR 1. 1023 1.0970 1,393 1,053 Olie Brent ($) Front month 49.91

Nadere informatie

gemaakt. Hierdoor daalde gas flink donderdag.

gemaakt. Hierdoor daalde gas flink donderdag. 1 Marktprijzen Nu Verandering vorige publicatie Verandering 3 maanden Macro-economie AEX 433.7 0.50% 13.36% USD per $1.13-0.57% -0.04% GBP per 0.79-0.52% 0.49% Olie en kolen Olie (Brent M1) [$/BBL] $48.97

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

Energie Marktinformatie 20-5-2014

Energie Marktinformatie 20-5-2014 ja 1 Marktvisie Macroeconomisch Nu Vorige week Verwachting komende week Hoogste 2014 Speculatie dat de ECB mogelijk op monetaire verruiming overgaat, krijgt de koersen niet in beweging. Laagste 2014 AEX

Nadere informatie

LBW 2006. Copyright. De route naar betrouwbare, betaalbare en schone energie

LBW 2006. Copyright. De route naar betrouwbare, betaalbare en schone energie LBW 2006 Copyright Zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van Lukkes Business Writing is het niet toegestaan deze tekst en berichtgevingen die verstrekt worden via deze site op enigerlei wijze

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Energie Marktinformatie 17-2-2015

Energie Marktinformatie 17-2-2015 ja 1 Marktvisie Macroeconomisch Nu Vorige week Verwachting komende week Hoogste 14/15 Opstandig Griekenland en onrust Oekraïne hangt boven de markten. Laagste 14/15 AEX 462,8 452,05 455,1 376,3 USD per

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg ja 1 Marktvisie Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste Laagste Macroeconomisch De ECB presenteert donderdag beleid AEX 436.0 427.3 436.0 398.7 USD per EUR 1.101 1.087 1.119 1.083 Olie Brent ($)

Nadere informatie

NOTA (Z)140109-CDC-1299

NOTA (Z)140109-CDC-1299 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS NOTA

Nadere informatie

Energie Marktinformatie 25-3-2014

Energie Marktinformatie 25-3-2014 ja 1 Marktvisie Macro-economisch Nu Vorige week Verwachting komende week Hoogste 2014 Laagste 2014 Herstel beurzen na val door Oekraïne zet door. Chinese, Europese en Amerikaanse cijfers houden groei beperkt.

Nadere informatie

Simulatiespel: Bron: The Economist. Crisisoverleg Rusland en de EU

Simulatiespel: Bron: The Economist. Crisisoverleg Rusland en de EU Simulatiespel: Bron: The Economist Crisisoverleg Rusland en de EU Inleiding: Simulatiespel: crisisoverleg EU en Rusland Dit simulatiespel is gebaseerd op realistische veronderstellingen. Rusland heeft

Nadere informatie

'Einde aan motto: liever een biertje met Poetin dan een blauwtje bij Gazprom'

'Einde aan motto: liever een biertje met Poetin dan een blauwtje bij Gazprom' 'Einde aan motto: liever een biertje met Poetin dan een blauwtje bij Gazprom' 18 september 2014 Olie Olieprijzen klommen wat op in de afgelopen handelsweek. De vatprijs van Brent in het leidende maandcontract

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

WKK in de huidige gasmarkt. Peter van den Berg WKK dag Energy Matters 7 maart 2014

WKK in de huidige gasmarkt. Peter van den Berg WKK dag Energy Matters 7 maart 2014 WKK in de huidige gasmarkt Peter van den Berg WKK dag Energy Matters 7 maart 2014 Onderwerpen Verdiencapaciteit WKK in de glastuinbouw en de ontwikkeling hierin Termijn transacties Op korte termijn Verband

Nadere informatie

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg ja 1 Marktvisie Macroeconomisch Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste Laagste Macro-economie: ECB verlaagt rente naar 0% om inflatie op te stuwen. AEX 444.1 436.0 444.1 398.7 USD per EUR 1.111

Nadere informatie

STEMMING 'Niet van vandaag op morgen, maar positie gascentrales zal verbeteren'

STEMMING 'Niet van vandaag op morgen, maar positie gascentrales zal verbeteren' STEMMING 'Niet van vandaag op morgen, maar positie gascentrales zal verbeteren' Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten,

Nadere informatie

Zie wiki.essent.nl/confluence/display/b2bmcnieuws voor meer informatie.

Zie wiki.essent.nl/confluence/display/b2bmcnieuws voor meer informatie. ja 1 Marktvisie Nu Vorige week Verwachting komende week Hoogste 2014 Laagste 2014 Macroeconomisch Beurzen zijn hard gestegen door lichte economische groei. AEX 401,20 391,6 408,8 380,6 USD per EUR 1,3706

Nadere informatie

Olie crisis? 24 juni 2014

Olie crisis? 24 juni 2014 24 juni 2014 Olie crisis? De prijs van olie heeft invloed op financiële markten. Een stijgende olieprijs verhoogt de inflatie en heeft een remmend effect op de economische groei. In de jaren 2006-2011

Nadere informatie

STEMMING 'Wie nog gas wil verkopen, moet het nu doen'

STEMMING 'Wie nog gas wil verkopen, moet het nu doen' STEMMING 'Wie nog gas wil verkopen, moet het nu doen' 24 december 2015 - Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten, elektriciteit

Nadere informatie

LICHT OP ENERGIE. Economie

LICHT OP ENERGIE. Economie LICHT OP ENERGIE Februari 2016 Hellemans Consultancy Economie Weer Grondstoffen Aardgas Elektriciteit Verwachting Onzekerheid door turbulentie financiële markten, geloof in Centrale Banken tanende. Driekwart

Nadere informatie

Licht op energie (2014 - januari)

Licht op energie (2014 - januari) Licht op energie (2014 - januari) Macro-economische ontwikkelingen De AEX heeft op de laatste handelsdag van 2013 evenals veel andere handelsbeurzen de hoogste stand in 5 jaar bereikt. Het optimisme onder

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012 Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 212 NA KRIMP IN FEBRUARI STOKT EXPORT BLOEMEN EN PLANTEN OP KRAPPE PLUS VAN 1% TOT 915 MILJOEN In februari is de exportwaarde van bloemen en planten vanuit

Nadere informatie

Energie Marktinformatie 13-1-2015

Energie Marktinformatie 13-1-2015 ja 1 Marktvisie Nu Vorige week Verwachting komende week Hoogste 14/15 Laagste 14/15 Macroeconomisch Wel of geen stimulus, dat is de vraag. AEX 420,9 408,4 431,8 376,3 USD per EUR 1,179 1,188 1,393 1,179

Nadere informatie

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg ja 1 Marktvisie Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste 14/15 Laagste 14/15 Macroeconomisch AEX iets omhoog en kabbelt voort. AEX 440.1 438.80 507,8 376,3 USD per EUR 1.136 1.124 1,393 1,053 Olie

Nadere informatie

Internationale handel in goederen van Nederland 2012

Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Webartikel 2013 Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Wiel Packbier 11-11-2013 gepubliceerd op cbs.nl Samenvatting De internationale handel in goederen is in 2012 wederom minder hard gegroeid.

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Vooruitzichten 6-7 Economisch Bureau Nederland december Nederlandse economie: groei houdt aan De Nederlandse economie groeide in met ongeveer % - tweemaal zoveel als in 4.

Nadere informatie

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten.

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktvisie Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste 14/15 Laagste 14/15 Macroeconomisch Economische groei eurozone nog verrassend goed. AEX 443.76

Nadere informatie

Nut en noodzaak van schaliegas in Nederland

Nut en noodzaak van schaliegas in Nederland Nut en noodzaak van schaliegas in Nederland Paul van den Oosterkamp, Jeroen de Joode Schaliegas Congres - IIR Amersfoort, 30-31 Oktober 2013 www.ecn.nl Visie ECN Rol gas in NL energiesysteem nu en straks

Nadere informatie

Energie Marktinformatie 27-9-2012

Energie Marktinformatie 27-9-2012 1 Marktvisie Nu Vorige Verwachting Hoogste Laagste week komende 2012 2012 week Macro-economisch AEX USD per EUR Op de beurs maakt men zich weer zorgen over Spanje waar de rente is opgelopen tot boven de

Nadere informatie

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg Okja 1 Marktvisie Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste Laagste Macroeconomisch Euro onder druk door mogelijk rente besluit FED AEX 464.5 465.5 507,8 376,3 USD per EUR 1,066 1,094 1,393 1,053

Nadere informatie

Schaliegas in Europa. Ideeën over de haalbaarheid van deze onconventionele energiebron

Schaliegas in Europa. Ideeën over de haalbaarheid van deze onconventionele energiebron Schaliegas in Europa Ideeën over de haalbaarheid van deze onconventionele energiebron Agenda Introductie schaliegas Wat is het eigenlijk & hoe wordt het gewonnen Wat zijn de risico s De Schaliegas Revolutie

Nadere informatie

Duitse brancheclubs maken zich zorgen om trager groeitempo duurzame energie

Duitse brancheclubs maken zich zorgen om trager groeitempo duurzame energie Duitse brancheclubs maken zich zorgen om trager groeitempo duurzame energie 28 mei 2015 Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten,

Nadere informatie

Dreigende EU-sancties tegen Rusland houden gasprijzen hoog

Dreigende EU-sancties tegen Rusland houden gasprijzen hoog Dreigende EU-sancties tegen Rusland houden gasprijzen hoog 24 juli 2014 Olie Olie heeft een week van lichte prijsstijgingen achter de rug. De geopolitieke situatie in de wereld, die vooral bepaald wordt

Nadere informatie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Olie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Olie Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse Olie 1 Olie (volgende maand) 11 1 Prijs/vat 9 8 86,48 7 68,12 Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week Na een wekenlange daling lijkt de olieprijs

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Marktanalyse Powerhouse

Marktanalyse Powerhouse Tegengestelde berichten op de oliemarkt. Afgelopen week Tegengestelde berichten op de oliemarkt deze week zorgen dat de prijs nauwelijks is veranderd. De topman van Schlumberger (een grote partij voor

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie 33 858 EU-voorstellen: Kader klimaat en energie 2030 COM (2014) 15, 20 en 21 Nr. 470 BRIEF

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Potplanten en jonge planten 2007

Potplanten en jonge planten 2007 Importnota Potplanten en jonge planten 2007 HBAG Bloemen en Planten Aalsmeer, oktober 2008 Jan Lanning Monique Sassen Inleiding Het HBAG Bloemen en Planten heeft op basis van het meest recente AIPH-Union

Nadere informatie

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Het inkopen van energie is complex. Sinds de liberalisering van de energiemarkt is niets doen eigenlijk geen optie; afnemers moeten zelf actief zijn op de energiemarkt

Nadere informatie

Energie Marktinformatie 11-3-2014

Energie Marktinformatie 11-3-2014 ja 1 Marktvisie Nu Vorige week Verwachting komende week Hoogste 2014 Laagste 2014 Macro-economisch Beurzen met lage omzetten licht lager. AEX 393,0 393,5 409,0 380,6 USD per EUR 1,387 1,374 1,387 1,349

Nadere informatie

STEMMING Onder leiding van olie daalt alles, en hard ook

STEMMING Onder leiding van olie daalt alles, en hard ook STEMMING Onder leiding van olie daalt alles, en hard ook AMSTERDAM (Energeia) - Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten,

Nadere informatie