Voorwoord. deel i: begrippen, cijfers en verklaringen 1

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voorwoord. deel i: begrippen, cijfers en verklaringen 1"

Transcriptie

1 Inhoud Voorwoord XI deel i: begrippen, cijfers en verklaringen 1 1 Terminologie en definities Inleiding Suïcide of zelfdoding Suïcidepoging of poging tot zelfdoding Doodsgedachten Suïcidale ideatie of suïcidale gedachten Suïcidaliteit Samenhang termen 22 2 Epidemiologie van suïcidaal gedrag Inleiding Suïcides Suïcidepogingen Doodsgedachten en suïcidegedachten 38 3 Verklaringen Inleiding Meervoudige verklaringen Suïcidaal proces Waarom plegen zoveel mensen géén suïcide? 57

2 VI Suïcidepreventie in de praktijk deel ii: bejegening en behandeling 61 4 Richtlijnen voor de behandeling van suïcidale patiënten 63 Annemiek Huisman, 4.1 Inleiding Systematisch onderzoek van suïcidaliteit Behandeling van suïcidale gedachten Na een suïcide Tot besluit 72 5 De wanhoop bespreekbaar maken en systema - tische risicotaxatie Inleiding De kans op suïcide Nabij blijven De wanhoop bespreken Vragen naar suïcidegedachten Systematisch onderzoek van de suïcidaliteit Regelmatig terugkerende analyse 84 Bijlage 5.1 Invullijst suïcidaliteit voor behandelaren 85 Bijlage 5.2 Zelfrapportagelijst over suïcidegedachten 90 6 De wanhoop behandelen 95, Bert van Luyn 6.1 Inleiding Psychofarmaca en elektroconvulsietherapie Psychotherapie 97 7 Uitdagingen in de behandeling van suïcidale patiënten: oplossingen vanuit de praktijk van de cognitieve gedragstherapie Nadja Slee 7.1 Inleiding Eenentwintig uitdagingen en oplossingen Tot besluit Bezint eer gij begint ; DGT en suïcidaliteit 129 Wies van den Bosch 8.1 Inleiding DGT als verklaringsmodel voor zelfdestructief en suïcidaal gedrag 130

3 Inhoud VII 8.3 Centrale interventies Specifieke interventies voor zelfdestructief en suïcidaal gedrag Interventies bij acute suïcidaliteit Chronische problematiek Tot besluit Tijd, toekomst en suïcidaliteit Wessel van Beek 9.1 Inleiding Gevangen in de herhaling Tijd en toekomst als onderwerp van gesprek Toekomstgerichte training Tot besluit Behandeling van suïcidaal gedrag bij jongeren Erik Jan de Wilde 10.1 Inleiding Bejegening van suïcidale jongeren Aanpak van suïcidale crisis Behandeling van suïcidaliteit bij jongeren Huilen zonder tranen: suïcidaal gedrag bij allochtone jongeren 171 Indra Boedjarath, Marion Ferber 11.1 Inleiding Invloed migratie en cultuur Middelen en methoden Achtergronden en aanleiding Risicofactoren Beschermende factoren Signalering, begeleiding en benodigde vaardigheden Tot besluit Behandeling van suïcidaliteit bij persoonlijkheidsstoornissen 187 Bert van Luyn 12.1 Inleiding Neem suïcidedreiging bij persoonlijkheids - stoornissen serieus Wees alert bij comorbiditeit Ga vooral actuele stressoren na, met name (dreiging van) verlies Verlies activeert vroege ervaringen en wanhoop 190

4 VIII Suïcidepreventie in de praktijk 12.6 Chronische suïcidaliteit kan acute vormen aannemen Pas op voor tegenoverdrachtreacties Suïcidaal gedrag bij de eigen patiënt: stel heldere kaders Opname is een reële optie Suïcidebeoordeling en crisisinterventie bij andermans patiënt Tot besluit Verpleegkundige zorg voor suïcidale patiënten 201 Berno van Meijel, Barbara Stringer, Esther Meerwijk, Bauke Koekkoek 13.1 Inleiding Twee benaderingen Methodische aspecten Tot besluit Suïcidaliteit in de acute en sociale psychiatrie 217 Bert van Luyn, Ad Kaasenbrood 14.1 Inleiding Acute suïcidaliteit en spoedeisende psychiatrie Suïcidaliteit in sociale psychiatrie Tot besluit De opvang van nabestaanden na een suïcide 235 Marieke de Groot, Jos de Keijser 15.1 Introductie De gevolgen van suïcide: wie is nabestaande? Zaken die het contact met familieleden bemoeilijken De opvang van de nabestaanden kort na de suïcide De opvang van kinderen en jongeren Gecompliceerde rouw na een suïcide Preventie van gecompliceerde rouw na suïcide door familiegerichte, cognitieve gedragstherapie deel iii: preventie Algemene preventie van suïcide in GGZ-instellingen 265, Annemiek Huisman, Cornelis van Houwelingen 16.1 Inleiding Opleidingsniveau van hulpverleners Suïcidaliteit als onderwerp van zorg en behandeling 267

5 Inhoud IX 16.4 Protocollen Algemene preventiemaatregelen Leren van suïcides Fysieke veiligheid Imitatie-effecten Samenhangend beleid Samenhang met zorgverleners en anderen in de regio Opvang, beoordeling en behandeling van suïcidepogers in het algemeen ziekenhuis 275 Bas Verwey, Jeroen van Waarde 17.1 Inleiding Algemene aspecten Contact en coöperatie Inventariseren, ordenen, beslissen Psychiatrische anamnese en onderzoek Beoordeling suïcidaliteit Opsporen stressfactoren/aanleidingen Inventariseren risicofactoren Beschermende factoren Nazorg Conclusies Behandeling van suïcidepogers met cognitieve gedragstherapie 289 Jos de Keijser, Martin Steendam 18.1 Inleiding Contact maken met mensen die een suïcidepoging deden Behandeling van pogers met cognitieve gedragstherapie Training van behandelaren en intervisie Gevalsbeschrijvingen Tot besluit Preventie in de samenleving 301 Bregje van Spijker, 19.1 Inleiding Directe omgeving Telefonische hulpdiensten Hulpgroepen Media Internet Beschikbaarheid middelen Overheidsbeleid 311

6 X Suïcidepreventie in de praktijk 20 De dood als uitkomst? Omgaan met suïcidaliteit en doodsgedachten bij ouderen 313 Lia Verlinde 20.1 Inleiding Visie en achtergronden Een strategie Vijf casus Conclusie Suïcidaliteit en verslaving 331 Cassandra Steenkist 21.1 Inleiding De prevalentie van suïcidaliteit bij verslaving Suïcide en klinische persoonlijkheidsproblematiek bij verslaving Aanwijzingen voor acuut suïciderisico Beoordelen van suïcidaliteit Suïcidaliteit, verslaving en de wet BOPZ 338 Literatuur 341 Over de auteurs 361

Suïcidepreventie in de praktijk

Suïcidepreventie in de praktijk Suïcidepreventie in de praktijk Suïcidepreventie in de praktijk Onder redactie van A.J.F.M. Kerkhof J.B. van Luyn Bohn Stafleu van Loghum Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Begrippen, cijfers, verklaringen, richtlijnen en systematisch onderzoek. Ad Kerkhof. Ad Kerkhof en Erik Jan de Wilde

Inhoud. Deel 1 Begrippen, cijfers, verklaringen, richtlijnen en systematisch onderzoek. Ad Kerkhof. Ad Kerkhof en Erik Jan de Wilde VII Inhoud Deel 1 Begrippen, cijfers, verklaringen, richtlijnen en systematisch onderzoek 1 Terminologie en definities.... 3 Ad Kerkhof 1.1 Inleiding.... 5 1.2 Suïcide of zelfdoding.... 5 1.2.1 Overledene....

Nadere informatie

Wat kan je doen na een suïcide of suïcidepoging? Multidisciplinaire Richtlijn: Detectie & Behandeling van Suïcidaal Gedrag Gent 30/03/2017

Wat kan je doen na een suïcide of suïcidepoging? Multidisciplinaire Richtlijn: Detectie & Behandeling van Suïcidaal Gedrag Gent 30/03/2017 Wat kan je doen na een suïcide of suïcidepoging? Multidisciplinaire Richtlijn: Detectie & Behandeling van Suïcidaal Gedrag Gent 30/03/2017 Wat kan je doen na een suïcidepoging? Peter Beks - Zorg voor Suïcidepogers

Nadere informatie

Systematische scholing van personeel

Systematische scholing van personeel Systematische scholing van personeel GGZ Nederland 19 juni 2009 Jos de Keijser Klinisch psycholoog Projectleider Voorkom suïcide Opbouw Suïcidepreventie in Friesland Training van systematisch risico-onderzoek

Nadere informatie

Na een s uïcide s Jos de Keijser

Na een s uïcide s Jos de Keijser Na een suïcide Jos de Keijser 20-9-2013 2013 overzicht Rouw en gecompliceerde rouw professioneel handelen na een suïcide, volgens de MD richtlijn ihlij ( veilig melden ) Gz psycholoog als nabestaande Normale

Nadere informatie

Evenwicht tussen Safety en Autonomie bij (para)suïcidaal gedrag. Hoofdverantwoordelijke De Spinnaker Hoofdverantwoordelijke De Fase 4

Evenwicht tussen Safety en Autonomie bij (para)suïcidaal gedrag. Hoofdverantwoordelijke De Spinnaker Hoofdverantwoordelijke De Fase 4 Evenwicht tussen Safety en Autonomie bij (para)suïcidaal gedrag Tom Baeten Tine Maes Hoofdverantwoordelijke De Spinnaker Hoofdverantwoordelijke De Fase 4 Tom.baeten@emmaus.be Tine.maes@emmaus.be Verpleegkundige

Nadere informatie

Rondom Suïcide. Nieuwe inzichten over preventie en ondersteuning van nabestaanden. 26 oktober Jos de Keijser

Rondom Suïcide. Nieuwe inzichten over preventie en ondersteuning van nabestaanden. 26 oktober Jos de Keijser Rondom Suïcide Nieuwe inzichten over preventie en ondersteuning van nabestaanden 26 oktober 2016 Jos de Keijser onderdelen Suïcide in Nederland anno 2016 Preventie Richtlijnen Contact maken Impact van

Nadere informatie

Suïcidepreventie in de praktijk

Suïcidepreventie in de praktijk Suïcidepreventie in de praktijk Suïcidepreventie in de praktijk Bohn Stafleu van Loghum Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

De suicidale patiënt op de SEH Opleiding SEH verpleegkundige

De suicidale patiënt op de SEH Opleiding SEH verpleegkundige De suicidale patiënt op de SEH Opleiding SEH verpleegkundige Rob Lutterman, consultatief psychiatrisch verpleegkundige 2016 Filmpje shawshank redemption 2;17 stellingen Mensen die praten over suicide doen

Nadere informatie

30 maart 2017 Lancering Vlaamse richtlijn Detectie en Behandeling van Suïcidaal gedrag. #SP_reflex

30 maart 2017 Lancering Vlaamse richtlijn Detectie en Behandeling van Suïcidaal gedrag. #SP_reflex 30 maart 2017 Lancering Vlaamse richtlijn Detectie en Behandeling van Suïcidaal gedrag #SP_reflex Lancering Vlaamse richtlijn Detectie en Behandeling van Suïcidaal gedrag Basisprincipes in de zorg voor

Nadere informatie

EFFECTIEF OMGAAN MET SUÏCIDALITEIT BIJ PATIËNTEN MET SCHIZOFRENIE OF EEN AANVERWANTE PSYCHOTISCHE STOORNIS

EFFECTIEF OMGAAN MET SUÏCIDALITEIT BIJ PATIËNTEN MET SCHIZOFRENIE OF EEN AANVERWANTE PSYCHOTISCHE STOORNIS EFFECTIEF OMGAAN MET SUÏCIDALITEIT BIJ PATIËNTEN MET SCHIZOFRENIE OF EEN AANVERWANTE PSYCHOTISCHE STOORNIS Dr. Berno van Meijel Lector GGZ-verpleegkunde Hogeschool INHOLLAND Congres Zorg voor mensen met

Nadere informatie

Screening, risicotaxatie en preventie Symposium huisarts en poh-ggz samen sterk

Screening, risicotaxatie en preventie Symposium huisarts en poh-ggz samen sterk Suïcidaliteit Screening, risicotaxatie en preventie Symposium huisarts en poh-ggz samen sterk Ietje de Vries John Pot Aanhaken of afhaken! Programma Informatie suïcide: feiten en cijfers Suïcidaal proces

Nadere informatie

Suïcide bij jongeren Studiedag Depressiepreventie bij adolescenten, Oss, 27/11/2015. G. Portzky

Suïcide bij jongeren Studiedag Depressiepreventie bij adolescenten, Oss, 27/11/2015. G. Portzky Suïcide bij jongeren Studiedag Depressiepreventie bij adolescenten, Oss, 27/11/2015 G. Portzky 1. INLEIDING 1. Definiëring Suïcide Suïcidepoging: Moet er suïcidale intentie aanwezig zijn om van poging

Nadere informatie

Hoe bouw je een sterk suïcidepreventiebeleid uit?

Hoe bouw je een sterk suïcidepreventiebeleid uit? Hoe bouw je een sterk suïcidepreventiebeleid uit? Omgaan met suïciderisico. Lancering Vlaamse richtlijn en website voor hulpverleners - 30 maart 2017 Sarah Holemans - CGG-SP Antwerpen Ine Vermeersch -

Nadere informatie

Suïcidepreventie op de werkvloer: van signaalherkenning tot nabestaanden

Suïcidepreventie op de werkvloer: van signaalherkenning tot nabestaanden Suïcidepreventie op de werkvloer: van signaalherkenning tot nabestaanden Studiedag Wel-zijn of niet-zijn op het werk - 18/03/2016 Stefanie Ghekiere Coördinator Suïcidepreventiewerking CGG Anwerpen Ine

Nadere informatie

SUÏCIDEPREVENTIE IN VLAANDEREN:

SUÏCIDEPREVENTIE IN VLAANDEREN: SUÏCIDEPREVENTIE IN VLAANDEREN: Eva De Jaegere Preventiemanager VLESP CIJFERS EN FEITEN Zomerschool 2016 VLESP? Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie Partnerorganisatie Vlaamse Overheid Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Risicotaxatie Suïcidaliteit. achtergronden. Suïcide. José Schneider Els Govers Bert van Hemert Remco de Winter

Risicotaxatie Suïcidaliteit. achtergronden. Suïcide. José Schneider Els Govers Bert van Hemert Remco de Winter Risicotaxatie Suïcidaliteit José Schneider Els Govers Bert van Hemert Remco de Winter achtergronden Nota behandeling van de suïcidale patiënt Zelfdoding is eigen keus 1986 regeringsstandpunt: suïcide is

Nadere informatie

Multidisciplinaire richtlijn diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag

Multidisciplinaire richtlijn diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag Multidisciplinaire richtlijn diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag A.M. van Hemert, A.J.F.M. Kerkhof, J. de Keijser, B. Verwey, C. van Boven, J.W. Hummelen, M.H. de Groot, P. Lucassen, J. Meerdinkveldboom,

Nadere informatie

Gatekeepers trainingen: (Hoe) werkt het?

Gatekeepers trainingen: (Hoe) werkt het? Geen belangenverstrengeling Gatekeepers trainingen: (Hoe) werkt het? Spreker(s) Werkzaam M. Steendam GGZ Friesland J. de Keijser GGZ Friesland Martin Steendam Klinisch psycholoog, P-opleider GGZ Friesland

Nadere informatie

Implementatie van de richtlijn in de praktijk: een eerste indruk

Implementatie van de richtlijn in de praktijk: een eerste indruk Implementatie van de richtlijn in de praktijk: een eerste indruk NedKAD 8 juni 2012 Erik van Duijn GGZ Delfland Achtergrond GGZ Delfland Relatief veel suïcides in 2010-2011 Aantal acties: Investeren in

Nadere informatie

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Wat is een suïcidepreventiebeleid? Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Een stappenplan waarin uitgeschreven staat hoe er binnen een organisatie met suïcidaliteit wordt omgegaan en

Nadere informatie

Detectie van suïcidaliteit

Detectie van suïcidaliteit Detectie van suïcidaliteit Multidisciplinaire richtlijn - Deel 2 Nanouschka Verhamme (CPZ) Lien Neuckermans (CGG-SP) Inleiding 9 op de 10 mensen die overleden zijn door suïcide MINIMUM 1 KEER contact gehad

Nadere informatie

Cognitieve Therapie Denken aan suïcide

Cognitieve Therapie Denken aan suïcide Cognitieve Therapie Denken aan suïcide Ad Kerkhof AJFM Kerkhof ajfm.kerkhof@psy.vu.nl Afdeling Klinische Psychologie Vrije Universiteit Amsterdam CBT voor suïcidaal gedrag Rudd ea. (2001). Treating Suicidal

Nadere informatie

WELKOM. 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie

WELKOM. 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie WELKOM 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie 1 DAG VAN DE VERPLEGING Thema: pluis / niet pluis Datum: 12 mei 2016 Organisatie: DJI / V en VN - VJ 2 Even voorstellen Han Smit - Psychotherapeut Sanne

Nadere informatie

Ad Kerkhof. Klinisch psycholoog VU Amsterdam

Ad Kerkhof. Klinisch psycholoog VU Amsterdam De rol van GZ-psycholoog in de preventie van suïcide De nieuwe richtlijn Ad Kerkhof Klinisch psycholoog VU Amsterdam Multidisciplinaire richtlijnen Depressie 2007 Schizofrenie 2007 Angst 2007 Persoonlijkheidsstoornissen

Nadere informatie

Risicotaxatie Suïcidaliteit. Suïcide en suïcidepogingen. Aantallen. 345 suïcidepogingen. Middel. Dr. Bert van Hemert, psychiater

Risicotaxatie Suïcidaliteit. Suïcide en suïcidepogingen. Aantallen. 345 suïcidepogingen. Middel. Dr. Bert van Hemert, psychiater Risicotaxatie Suïcidaliteit Dr. Bert van Hemert, psychiater Zorgservice Bureau 24 uurszorg Opleiding Sociale Psychiatrie 1/30 2/30 Aantallen Suïcide en suïcidepogingen Suïcidegedachten Suïcidepoging bevolking

Nadere informatie

Suïcide en suïcidepreventie

Suïcide en suïcidepreventie Suïcide en suïcidepreventie D. Linszen, psychiater Suïcide(preventie), de rol van verpleegkundigen en verzorgenden Reehorst, Ede 2017 Amsterdam First Episode Study: Critical Period RCT (1998-2007): relapse

Nadere informatie

Zelfbeschadiging. Nienke Kool. Verpleegkundige en sr. onderzoeker CIB en CDP, Palier Leerstoel / Lectoraat GGZ-Verpleegkunde

Zelfbeschadiging. Nienke Kool. Verpleegkundige en sr. onderzoeker CIB en CDP, Palier Leerstoel / Lectoraat GGZ-Verpleegkunde Zelfbeschadiging Nienke Kool Verpleegkundige en sr. onderzoeker CIB en CDP, n.kool@palier.nl Leerstoel / Lectoraat GGZ-Verpleegkunde Definitie Zelfbeschadigend gedrag: het doelbewust toebrengen van directe

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid bij volwassenen

DESKUNDIG AAN HET WERK. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid bij volwassenen DESKUNDIG AAN HET WERK Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid bij volwassenen 2 INHOUDSOPGAVE PAGINA Kennis over psychische problemen nodig?! 4 Praktische informatie 5 Zicht op

Nadere informatie

Voorkomen van. bij suïcidaliteit. Rol huisar ts. Vervolg Trimbos, Preventie. Voorkomen van suïcide

Voorkomen van. bij suïcidaliteit. Rol huisar ts. Vervolg Trimbos, Preventie. Voorkomen van suïcide Suïcidaliteit Voorkomen van suïcidaliteit Remco de Winter: introductie Bert van Hemert: workshop met mindmapping mindmapping Voorkomen van suïcidaliteit Trimbos instituut iov Min. VWS Vermindering van

Nadere informatie

Suicidale patienten willen gehoord en begrepen worden. Tips om te onthouden. Wanhoop bespreken: Vragen en luisteren. Intenties bij suicidepogingen

Suicidale patienten willen gehoord en begrepen worden. Tips om te onthouden. Wanhoop bespreken: Vragen en luisteren. Intenties bij suicidepogingen Wanhoop bespreken: Vragen en luisteren Tips om te onthouden U denkt aan suïcide: dan moet u wanhopig zijn. Klopt dat? Parnassia 17 febr 2011 Ad Kerkhof Afdeling Klinische Psychologie Vrije Universiteit

Nadere informatie

Suicidaal gedrag bij jongeren

Suicidaal gedrag bij jongeren Suicidaal gedrag bij jongeren Voorkomen RINO 15 december 2016 Ad Kerkhof Suïcide in Nederland : 1980-2015 absolute aantallen 2000 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 1982 1986 1990 1994 1998 2002

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT SUÏCIDALITEIT PROCEDURE VAN DE PRAKTISCHE GGZ (SEPTEMBER 2014)

RISICOMANAGEMENT SUÏCIDALITEIT PROCEDURE VAN DE PRAKTISCHE GGZ (SEPTEMBER 2014) RISICOMANAGEMENT SUÏCIDALITEIT PROCEDURE VAN DE PRAKTISCHE GGZ (SEPTEMBER 2014) DOELSTELLING Het doel van deze procedure is om beleid te bepalen en de kaders aan te geven voor systematische risicomanagement

Nadere informatie

Suïcidaal gedrag: Omvang van het probleem, oorzaken en risicofactoren, en mogelijkheden tot preventie. G. Portzky

Suïcidaal gedrag: Omvang van het probleem, oorzaken en risicofactoren, en mogelijkheden tot preventie. G. Portzky Suïcidaal gedrag: Omvang van het probleem, oorzaken en risicofactoren, en mogelijkheden tot preventie G. Portzky 1. OMVANG VAN HET PROBLEEM 2.1. Suïcide Suïcide rates in Vlaanderen 2010 (Bron: Vlaams Agentschap

Nadere informatie

Weinig pijn: : Heel veel pijn. Weinig stress: : Heel veel stress

Weinig pijn: : Heel veel pijn. Weinig stress: : Heel veel stress I) Aanvang CAMS CAMS suïcidaliteit status formulier (SSFIVR) Eerste sessie. Sectie A (patient) Patient: Clinicus: Datum: Tijd: Score en omcirkel per item hoe u zich nu voelt in volgorde van ernst, waarbij

Nadere informatie

Inhoud. 1 Controle krijgen over gedachten aan zelfdoding in zes weken 15. Voorwoord 9 Ten geleide 11

Inhoud. 1 Controle krijgen over gedachten aan zelfdoding in zes weken 15. Voorwoord 9 Ten geleide 11 5 Inhoud Voorwoord 9 Ten geleide 11 1 Controle krijgen over gedachten aan zelfdoding in zes weken 15 Wat is piekeren over zelfdoding? 17 Wat valt eraan te doen? 19 Wat heb je nodig? 20 Bij het begin 21

Nadere informatie

Detectie en behandeling van suïcidaal gedrag. G. Portzky

Detectie en behandeling van suïcidaal gedrag. G. Portzky Detectie en behandeling van suïcidaal gedrag G. Portzky 1. Prevalentie suïcidaal gedrag in Vlaanderen 0-4 jaar 5-9 jaar 10-14 jaar 15-19 jaar 20-24 jaar 25-29 jaar 30-34 jaar 35-39 jaar 40-44 jaar 45-49

Nadere informatie

Preventie suïcide en tabak, alcohol en drugs

Preventie suïcide en tabak, alcohol en drugs Preventie suïcide en tabak, alcohol en drugs Vormingsaanbod 2017 De Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg bieden binnen de provincie West-Vlaanderen ambulante hulp aan mensen met psychologische en/of

Nadere informatie

DETECTIE EN BEHANDELING VAN SUÏCIDAAL GEDRAG DE ONTWIKKELING VAN EEN MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJN Saskia Aerts en Eva Dumon

DETECTIE EN BEHANDELING VAN SUÏCIDAAL GEDRAG DE ONTWIKKELING VAN EEN MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJN Saskia Aerts en Eva Dumon DETECTIE EN BEHANDELING VAN SUÏCIDAAL GEDRAG DE ONTWIKKELING VAN EEN MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJN Saskia Aerts en Eva Dumon Studiedag VVP 10 november 2015 Programma Introductie Ontwikkeling en planning

Nadere informatie

Training richtlijn voor diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag

Training richtlijn voor diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag Training Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag Handleiding voor Trainers Suïcidepreventie Dr. M. de Groot D.P. de Beurs MSc Prof dr. A. Kerkhof Training richtlijn voor diagnostiek

Nadere informatie

Noden bij de opvang en doorverwijzing van psychiatrische patiënten in AZ Vesalius

Noden bij de opvang en doorverwijzing van psychiatrische patiënten in AZ Vesalius Noden bij de opvang en doorverwijzing van psychiatrische patiënten in AZ Vesalius Ellen Beets 18 juni 2013 Inhoudstabel 1. Korte voorstelling AZ Vesalius 2. Psychologische dienst 3. Huidige zorgen en bestaande

Nadere informatie

Verward in Nederland. alarmerende toename of angstige stemmingmakerij?

Verward in Nederland. alarmerende toename of angstige stemmingmakerij? Verward in Nederland alarmerende toename of angstige stemmingmakerij? Nationaal Congres verpleegkunde, juni 2017 Dr. Bauke Koekkoek lector, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen sociaal-psychiatrisch verpleegkundige,

Nadere informatie

Samenvatting VLESP DETECTIE EN BEHANDELING VAN SUÏCIDAAL GEDRAG. Multidisciplinaire richtlijn voor hulpverleners in de gezondheidszorg SAMENVATTING

Samenvatting VLESP DETECTIE EN BEHANDELING VAN SUÏCIDAAL GEDRAG. Multidisciplinaire richtlijn voor hulpverleners in de gezondheidszorg SAMENVATTING VLESP DETECTIE EN BEHANDELING VAN SUÏCIDAAL GEDRAG Multidisciplinaire richtlijn voor hulpverleners in de gezondheidszorg SAMENVATTING 1 DETECTIE EN BEHANDELING VAN SUÏCIDAAL GEDRAG Multidisciplinaire richtlijn

Nadere informatie

PROTOCOL SUÏCIDE. BEGRIPSBEPALINGEN Suïcide-ideatie: denken aan of overwegen van suïcide.

PROTOCOL SUÏCIDE. BEGRIPSBEPALINGEN Suïcide-ideatie: denken aan of overwegen van suïcide. PROTOCOL SUÏCIDE Versienummer : 1.3 Auteur : R.B. Adriaensen, inhoudelijk directeur Eigenaar : Inhoudelijk directeur Laatste wijzigingsdatum : 20-05-2016 DOELSTELLING Het doel van deze procedure is om

Nadere informatie

SUÏCIDALITEIT IN DE ACUTE DIENST Richtlijnen voor de SPV

SUÏCIDALITEIT IN DE ACUTE DIENST Richtlijnen voor de SPV SUÏCIDALITEIT IN DE ACUTE DIENST Richtlijnen voor de SPV Brigitte Huls, Sociaal psychiatrisch verpleegkundige (SPV) in opleiding. Werkzaam in de crisisdienst volwassenenzorg (VWZ)bij Emergis, instelling

Nadere informatie

Preventie en zorg, hand in hand Workshopdag voor hulpverleners Donderdag 10 september 2015 van 9u30-16u. Aankondiging

Preventie en zorg, hand in hand Workshopdag voor hulpverleners Donderdag 10 september 2015 van 9u30-16u. Aankondiging Preventie en zorg, hand in hand Workshopdag voor hulpverleners Donderdag 10 september 2015 van 9u30-16u Aankondiging De Suïcidepreventiewerking van de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG-SP) organiseert

Nadere informatie

WELKOM. 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie

WELKOM. 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie WELKOM 113Online Stichting voor zelfmoordpreventie 1 Even voorstellen Lisette Spanjar Psycholoog Peter Holthuis Bedrijfsarts & vrijwilliger 2 Programma Wat doet 113Online? Cijfers en achtergronden Signalen

Nadere informatie

Handleiding preventie en inschatting bij suïcidaal gedrag

Handleiding preventie en inschatting bij suïcidaal gedrag Handleiding preventie en inschatting bij suïcidaal gedrag Algemene informatie Het is goed te weten dat depressie veel voorkomt onder jongeren. De cijfers laten ook een lichte stijging zien van geslaagde

Nadere informatie

Waar bemoei je je mee?! Vrije samenleving. Waar bemoei je je mee?! Vrije samenleving. Ochtendrapport crisisdienst. De sociale psychiatrie is dood

Waar bemoei je je mee?! Vrije samenleving. Waar bemoei je je mee?! Vrije samenleving. Ochtendrapport crisisdienst. De sociale psychiatrie is dood Waar bemoei je je mee?! Vrije samenleving De sociale psychiatrie is dood Lang leve de sociale psychiatrie Prof dr. Bert van Hemert, psychiater Epidemiologie van de OGGZ Parnassia Bavo Groep Spoedeisende

Nadere informatie

Crisisdienst GGZ in samenwerking met afdeling jeugd

Crisisdienst GGZ in samenwerking met afdeling jeugd Crisisdienst GGZ in samenwerking met afdeling jeugd Inhoud Wat doet de crisisdienst GGZ? Wanneer vindt er overleg plaats met afdeling jeugd? Wanneer neemt de afdeling jeugd het over? Wat doet afdeling

Nadere informatie

Suïcide bij ouderen in Nederland

Suïcide bij ouderen in Nederland Suïcide bij ouderen in Nederland 19-27 AJFM Kerkhof ajfm.kerkhof@psy.vu.nl www.kerkhofpsychotherapie.nl Afdeling Klinische Psychologie Vrije Universiteit Amsterdam 2 18 16 14 12 1 8 6 4 2 19 196 Suïcide

Nadere informatie

Marie Van Broeckhoven Anneleen Depaire Suïcidepreventiewerking DAGG Lommel 011/ Detectie en behandeling van suïcidaal gedrag

Marie Van Broeckhoven Anneleen Depaire Suïcidepreventiewerking DAGG Lommel 011/ Detectie en behandeling van suïcidaal gedrag Marie Van Broeckhoven Anneleen Depaire Suïcidepreventiewerking DAGG Lommel 011/54.23.62 Detectie en behandeling van suïcidaal gedrag 2 Wat? Multidisciplinaire richtlijn voor de detectie en behandeling

Nadere informatie

Infobrochure. Wat na een Zelfmoordpoging?

Infobrochure. Wat na een Zelfmoordpoging? Infobrochure Wat na een Zelfmoordpoging? Inhoud Inleiding. 3 Wat na een zelfmoordpoging?. 4 Er kan hulp en ondersteuning geboden worden.. 4 Oplossingen vindt u stap voor stap. 5 Project integrale zorg

Nadere informatie

ZORG VOOR JONGE SUÏCIDEPOGERS

ZORG VOOR JONGE SUÏCIDEPOGERS ZORG VOOR JONGE SUÏCIDEPOGERS In opdracht en met de steun van het Vlaams Ministerie Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, samenwerking EZO en CGGSP www.zorgvoorsuicidepogers.be 1 VAN WAAR DIT PROJECT? Vlaams

Nadere informatie

ZORGCONTINUÏTEIT BIJ SUÏCIDEPOGERS

ZORGCONTINUÏTEIT BIJ SUÏCIDEPOGERS ZORGCONTINUÏTEIT BIJ SUÏCIDEPOGERS EEN UITDAGING VOOR ALLE SCHAKELS IN DE KETEN rita.vanhove@dagg-cgg.be www.zorgvoorsuicidepogers.be Manage een suïcidepoger vanuit het standpunt dat de volgende poging

Nadere informatie

KEHR Suïcide. Marieke de Groot, Derek de Beurs, Remco de Winter, Ad Kerkhof Vrije Universiteit Amsterdam mariekedegroot@ziggo.nl

KEHR Suïcide. Marieke de Groot, Derek de Beurs, Remco de Winter, Ad Kerkhof Vrije Universiteit Amsterdam mariekedegroot@ziggo.nl Kwalitatieve Evaluatie van Handelen rond Suïcide KEHR Suïcide 10 september 2014. Wereld Suïcide Preventie Dag. Suïcidepreventie van morgen. Over de borging van initiatieven op het gebied van suïcidepreventie.

Nadere informatie

Eigen spreekuur en chronische ziekten

Eigen spreekuur en chronische ziekten M.C.A.P.J. van Abeelen Eigen spreekuur en chronische ziekten Tweede druk Houten 2013 V Voorwoord Het werk van de doktersassistent is de afgelopen jaren uitgebreid. In dit AG-katern komt een aantal chronische

Nadere informatie

HET LEVENSEINDE Een doodgezwegen onderwerp. Lia Verlinde 6 November 2012

HET LEVENSEINDE Een doodgezwegen onderwerp. Lia Verlinde 6 November 2012 HET LEVENSEINDE Een doodgezwegen onderwerp Lia Verlinde 6 November 2012 Het levenseinde Inleiding Levenseinde Levensloop Waardering van het leven en wil om te leven Rol hulpverlening Richtlijnen Tot slot

Nadere informatie

Zelfmoord1813.be digitaal platform voor de preventie van zelfdoding

Zelfmoord1813.be digitaal platform voor de preventie van zelfdoding Zelfmoord1813.be digitaal platform voor de preventie van zelfdoding Livia Anquinet, Werkgroep Verder Peter Beks, Zorg voor Suïcidepogers Leen Devlieghere, Tele-Onthaal Kirsten Pauwels, Centrum ter Preventie

Nadere informatie

Schatting van de verhouding van het aantal suïcides binnen de GGZ en de resterende populatie? Een verkennende studie.

Schatting van de verhouding van het aantal suïcides binnen de GGZ en de resterende populatie? Een verkennende studie. Schatting van de verhouding van het aantal suïcides binnen de GGZ en de resterende populatie? Een verkennende studie. Dr. Remco de Winter, psychiater Parnassia Groep VU Amsterdam www. suicidaliteit.nl

Nadere informatie

Concept multidisciplinaire richtlijn. Diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag

Concept multidisciplinaire richtlijn. Diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag Concept multidisciplinaire richtlijn Diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag EIND VOLUME ten behoeve van de commentaarfase 19 mei t/m 14 juli 11 Redactie A. M. van Hemert, A. J. F. M. Kerkhof,

Nadere informatie

Factsheet preventie van suïcidaliteit

Factsheet preventie van suïcidaliteit Factsheet preventie van suïcidaliteit Het is duidelijk dat suïcidepreventie ook maatregelen buiten de gezondheidssector vereist en om een innovatieve, samenhangende, multisectoriële benadering vraagt in

Nadere informatie

Jos de Keijser Martin Steendam. Jaarcongres Klinisch Psycholoog, Klinisch Neuropsycholoog Utrecht 20 april 2102

Jos de Keijser Martin Steendam. Jaarcongres Klinisch Psycholoog, Klinisch Neuropsycholoog Utrecht 20 april 2102 Jos de Keijser Martin Steendam Jaarcongres Klinisch Psycholoog, Klinisch Neuropsycholoog Utrecht 20 april 2102 DSM 5 en suïcidaal gedrag Multidisciplinaire richtlijn Diagnostiek en Behandeling van Suïcidaal

Nadere informatie

Inhoud Deel I Algemeen 1 2 3 4

Inhoud Deel I Algemeen 1 2 3 4 V Inhoud Deel I Algemeen 1 1 Inleiding 5 2 Wat is kinderrevalidatie? 5 3 Ontwikkelingen in de kinderrevalidatie in de eenentwintigste eeuw 8 4 Doelgroepen in de kinderrevalidatie en indicatiestelling 12

Nadere informatie

Maatschappij en Gezondheidszorg Symposium 5.2

Maatschappij en Gezondheidszorg Symposium 5.2 Maatschappij en Gezondheidszorg Symposium 5.2 Als de zorg niet sluit OGGZ Openbare geestelijke gezondheidszorg (Ongevraagde geestelijke gezondheidszorg) Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Vluchtelingen

Nadere informatie

Zorg voor jonge suïcidepogers

Zorg voor jonge suïcidepogers Zorg voor jonge suïcidepogers Heldere communicatie in de ketenzorg Marie Van Broeckhoven / Peter Emmery 24 april 2013 Iemand die er over spreekt, doet het niet. Waar Niet waar Iemand die er over spreekt,

Nadere informatie

Suicidepreventie in de psychiatrie: acute diensten, opname-afdelingen, implementatie van richtlijnen.

Suicidepreventie in de psychiatrie: acute diensten, opname-afdelingen, implementatie van richtlijnen. Suicidepreventie in de psychiatrie: acute diensten, opname-afdelingen, implementatie van richtlijnen. B I J E E N K O M S T 6 D O N D E R D A G 2 J U N I 2 0 1 6 1 3 : 3 0-1 6 : 3 0 REMCO DE WINTER DEREK

Nadere informatie

Marcoen Hopstaken, acteur Angela Zandbergen, actrice Yvo van de Velde, klinisch psycholoog / psychotherapeut lid Agendaraad NKO

Marcoen Hopstaken, acteur Angela Zandbergen, actrice Yvo van de Velde, klinisch psycholoog / psychotherapeut lid Agendaraad NKO Utrecht, 30 november 2017 Marcoen Hopstaken, acteur Angela Zandbergen, actrice Yvo van de Velde, klinisch psycholoog / psychotherapeut lid Agendaraad NKO Programma Introductie Welkom Programmalijnen NKO

Nadere informatie

Suïcidaal gedrag in een psychiatrische kliniek

Suïcidaal gedrag in een psychiatrische kliniek Suïcidaal gedrag in een psychiatrische kliniek Remco de Winter Derek de beurs Overzicht Suïcidaal gedrag en opname Wanneer leidt risico tot opname? Vergroot een kliniek de veiligheid? Overwegingen die

Nadere informatie

Omgaan met zelfbeschadigend gedrag

Omgaan met zelfbeschadigend gedrag Omgaan met zelfbeschadigend gedrag Nienke Kool Verpleegkundige en sr. onderzoeker CIB en CDP, n.kool@palier.nl Lid kenniskring lectoraat GGZ-Verpleegkunde Inholland Definitie Zelfbeschadigend gedrag: het

Nadere informatie

Inleiding 11. 1 Sociale psychiatrie 19 Ivonne van der Padt. 2 Elementen van een sociaal- psychiatrische methodiek 45 Ben Venneman

Inleiding 11. 1 Sociale psychiatrie 19 Ivonne van der Padt. 2 Elementen van een sociaal- psychiatrische methodiek 45 Ben Venneman Inhoud Inleiding 11 1 Sociale psychiatrie 19 Ivonne van der Padt 1.1 Inleiding 19 1.2 Stand houden ondanks golfbewegingen 19 1.3 Uitgangspunten van de sociale psychiatrie 24 1.4 Sociale psychiatrie in

Nadere informatie

M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD P.J.J. Goossens Rn PhD APRN A. Kaasenbrood, MD, PhD

M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD P.J.J. Goossens Rn PhD APRN A. Kaasenbrood, MD, PhD De interventie Bed op Recept voor patiënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis laat patiënten groeien in autonomie, zelfmanagement en vaardigheden M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD

Nadere informatie

De CAMS Workshop REMCO DE WINTER, KD ACUUT DAG VAN DE INHOUD ROTTERDAM 29 SEPTEMBER

De CAMS Workshop REMCO DE WINTER, KD ACUUT DAG VAN DE INHOUD ROTTERDAM 29 SEPTEMBER De CAMS Workshop REMCO DE WINTER, KD ACUUT DAG VAN DE INHOUD ROTTERDAM 29 SEPTEMBER W W W. S U I C I D A L I T E I T. N L Disclosure belangen spreker Remco de Winter (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Behandeling van de suïcidale patiënt

Behandeling van de suïcidale patiënt Behandeling van de suïcidale patiënt Parnassia Groep José Schneider september 2007 behandelingsuicidalepatient 1 Inhoud Inleiding -3 Het begrip suïcidaliteit -4 Risicotaxatie -4 Factoren die het risico

Nadere informatie

Omgaan met zelfbeschadiging en suïcidaal gedrag

Omgaan met zelfbeschadiging en suïcidaal gedrag Omgaan met zelfbeschadiging en suïcidaal gedrag Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord

Nadere informatie

Remco de Winter en Adriana Slingschröder

Remco de Winter en Adriana Slingschröder Remco de Winter en Adriana Slingschröder www.suicidaliteit.nl Programma 09.30-10.15 Kennismaken + epidemiologie 10.15-11.30 Principes voor de omgang met suïcidaal gedrag pauze 11.45-13.00 Systematisch

Nadere informatie

Wat als je denkt alles kwijt te zijn? Over verlies en suïcidaal gedrag

Wat als je denkt alles kwijt te zijn? Over verlies en suïcidaal gedrag De 38e nascholingsdag 5 februari 2015 De Lawei, Drachten Wat als je denkt alles kwijt te zijn? Over verlies en suïcidaal gedrag Martin Steendam klinisch psycholoog P-opleider GGZ Friesland promovendus

Nadere informatie

Suïcidepreventie bij depressie, suïcide bespreekbaar maken

Suïcidepreventie bij depressie, suïcide bespreekbaar maken Suïcidepreventie bij depressie, suïcide bespreekbaar maken Remco de Winter MD PhD, psychiater ParnassiaGroep, kennisdomeinleider acuut en verder oa onderzoeker VU & nationaal vertegenwoordiger IASP www.suicidaliteit.nl

Nadere informatie

Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Dinsdag 11 december 2012 Commissie Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebeleid Toelichting gezondheidsdoelstelling en actieplan

Nadere informatie

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ Inleiding De toezichtketen in perspectief Toezicht door IGZ Onderzoek A. Huisman De toezichtketen in perspectief bij suïcides Persoonlijke adviezen Inleiding

Nadere informatie

Acute psychiatrie voor de acute internist. Joris J.B. van der Vlugt Ziekenhuis psychiater

Acute psychiatrie voor de acute internist. Joris J.B. van der Vlugt Ziekenhuis psychiater Acute psychiatrie voor de acute internist Joris J.B. van der Vlugt Ziekenhuis psychiater Inhoud Wilsbekwaamheid beoordeling Indicaties voor psychiatrische opname na TS Wilsonbekwaamheid Bij wilsonbekwaamheid

Nadere informatie

1300 jaar 2007 2008 2009 2010 2011 2012

1300 jaar 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Opvang van suicidale patienten op SEH Dr. R.F.P. de Winter, psychiater afdelingshoofd-zorg Bureau 24-uurszorg Den Haag Drs R.C. van Nieuwenhuizen, chirurg,, medisch manager SEH Sint Lucas Andreas Ziekenhuis,

Nadere informatie

Kwaliteitsdocument Ketenzorg bij suïcidaliteit. Aanbevelingen voor zorgvuldig samenwerken in de keten

Kwaliteitsdocument Ketenzorg bij suïcidaliteit. Aanbevelingen voor zorgvuldig samenwerken in de keten Kwaliteitsdocument Ketenzorg bij suïcidaliteit Aanbevelingen voor zorgvuldig samenwerken in de keten De continuïteit van zorg voor patiënten met suïcidaal gedrag is een van de belangrijkste aandachtspunten

Nadere informatie

Inhoud. H.E. van der Horst. T.C. olde Hartman en P.L.B.J. Lucassen. A.H. Blankenstein. H. Woutersen-Koch

Inhoud. H.E. van der Horst. T.C. olde Hartman en P.L.B.J. Lucassen. A.H. Blankenstein. H. Woutersen-Koch VII 1 Inleiding SOLK in de huisartsenpraktijk: begrippen en epidemiologie... 1 H.E. van der Horst 1.1 Wat is SOLK?... 2 1.2 Andere (veel)gebruikte termen.... 3 1.3 Relatie tussen SOLK en somatisatie....

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 22 894 Preventiebeleid voor de volksgezondheid Nr. 172 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

CGT bij suïcidale patiënten Workshop VGCT

CGT bij suïcidale patiënten Workshop VGCT CGT bij suïcidale patiënten Workshop VGCT Ad Kerkhof AJFM Kerkhof ajfm.kerkhof@psy.vu.nl Afdeling Klinische Psychologie Vrije Universiteit Amsterdam Workshop Korte introductie : suicidaliteit begrijpen

Nadere informatie

Suicidale motivatie vanuit psychologisch perspectief Gent, 2 december 2016

Suicidale motivatie vanuit psychologisch perspectief Gent, 2 december 2016 Suicidale motivatie vanuit psychologisch perspectief Gent, 2 december 2016 BERT VAN LUYN KLINISCH PSYCHOLOOG- SYSTEEMTHERAPEUT een consult met Barbara Barbara, moeder, 2 dochters en zoon Gescheiden, alleenstaand,

Nadere informatie

Verminderen van suïcidaliteit

Verminderen van suïcidaliteit Improving Mental Health by Sharing Knowledge Verminderen van suïcidaliteit Van beleidsadvies naar uitvoering Judith Blekman 11 mei 2010 De aanloop naar nieuw beleid Start buiten de overheid: Ivonne van

Nadere informatie

Overzicht lesportfolio 2014. 1. Omgaan met conflicten en agressie: ~ Fysieke verweertechnieken. ~ Omgaan met conflicten en agressie

Overzicht lesportfolio 2014. 1. Omgaan met conflicten en agressie: ~ Fysieke verweertechnieken. ~ Omgaan met conflicten en agressie Overzicht lesportfolio 2014 1. Omgaan met conflicten en agressie: ~ Fysieke verweertechnieken ~ Omgaan met conflicten en agressie ~ Omgaan met agressie en conflicten (vier dagen) ~ Communicatie bij levensbedreigende

Nadere informatie

Verpleegkundige zorg aan suïcidale patiënten. Drs. Barbara Stringer GGZ ingeest & Lectoraat GGZ Verpleegkunde Referaat Saxion Hogeschool 17 juni 2013

Verpleegkundige zorg aan suïcidale patiënten. Drs. Barbara Stringer GGZ ingeest & Lectoraat GGZ Verpleegkunde Referaat Saxion Hogeschool 17 juni 2013 Verpleegkundige zorg aan suïcidale patiënten Drs. Barbara Stringer GGZ ingeest & Lectoraat GGZ Verpleegkunde Referaat Saxion Hogeschool 17 juni 2013 Programma Definities van suïcidaal gedrag Enkele cijfers

Nadere informatie

Profiel van de jonge suïcidepoger

Profiel van de jonge suïcidepoger Profiel van de jonge suïcidepoger Eva De Jaegere Eenheid voor Zelfmoordonderzoek Univeristeit Gent Prof. Dr. C. van Heeringen Studiedag Schemerjongeren: schaduw én licht 1. Definitie suïcidepoging 2. Suïcidecijfers

Nadere informatie

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport > Retouradres Postbus 2518 6401 DA Heerlen Minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport Stadspiateau 1 3521 AZ Utrecht

Nadere informatie

VERS-cursus Vaardigheidstraining Emotie Regulatie Stoornis

VERS-cursus Vaardigheidstraining Emotie Regulatie Stoornis Patiënteninformatie VERS-cursus Vaardigheidstraining Emotie Regulatie Stoornis rkz.nl Inleiding De VERS-cursus is een vaardigheidstraining, bedoeld voor mensen met borderline-problematiek. Mensen met borderline

Nadere informatie

Handreiking ethische dilemma s in de zorg voor asielzoekers

Handreiking ethische dilemma s in de zorg voor asielzoekers Handreiking ethische dilemma s in de zorg voor asielzoekers Verantwoording van het onderzoek en Toelichting op de handreiking Literatuurstudie Ethiek en gezondheidszorg voor kwetsbare groepen en asielzoekers

Nadere informatie

PROGRAMMA 1. INTRODUCTIE AWEL, IK ZIE HET NIET MEER ZITTEN. Introductie Epidemiologie 19/12/2014. Introductie Verklarend model voor suïcidaal gedrag*

PROGRAMMA 1. INTRODUCTIE AWEL, IK ZIE HET NIET MEER ZITTEN. Introductie Epidemiologie 19/12/2014. Introductie Verklarend model voor suïcidaal gedrag* AWEL, IK ZIE HET NIET MEER ZITTEN Kwalitatieve analyse van chatgesprekken, e mailen forumberichten m.b.t. suïcide Eva Dumon Eenheid voor Zelfmoordonderzoek KeKi Research on Stage 9/10/ 14 PROGRAMMA 1.

Nadere informatie

Inhoud VII. 2 Integrale hulpverlening door gezinspolikliniek en gezinspsychiatrie... 7 2.1 Gezinspolikliniek... 8 2.2 Het vak gezinspsychiatrie...

Inhoud VII. 2 Integrale hulpverlening door gezinspolikliniek en gezinspsychiatrie... 7 2.1 Gezinspolikliniek... 8 2.2 Het vak gezinspsychiatrie... VII 1 KOPP/KVO-kinderen............................................................ 1 1.1 Indrukwekkende cijfers over KOPP/KVO-kinderen in Nederland..................... 2 1.2 Waarom KOPP/KVO-kinderen

Nadere informatie

Palliatieve Terminale zorg training voor beroepsbeoefenaren binnen de psychiatrie

Palliatieve Terminale zorg training voor beroepsbeoefenaren binnen de psychiatrie Deelnemer 1 Colofoon Deze training is vanuit een subsidie van het innovatiefonds voor zorgverzekeraars door de projectgroep palliatieve terminale zorg ontwikkeld binnen Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven

Nadere informatie

Het non-suïcidecontract: een riskant ritueel

Het non-suïcidecontract: een riskant ritueel korte bijdrage Het non-suïcidecontract: een riskant ritueel p. de vries, a. huisman, a.j.f.m. kerkhof, p.b.m. robben samenvatting Over de preventieve waarde van het non-suïcidecontract bestaat nog veel

Nadere informatie

Inhoud. D.W.J. Dippel. G.M. Ribbers. N. Koenen-Bornet en N.C.Verhoeven-de With. 1 Cerebrovasculair accident medische aspecten... 1

Inhoud. D.W.J. Dippel. G.M. Ribbers. N. Koenen-Bornet en N.C.Verhoeven-de With. 1 Cerebrovasculair accident medische aspecten... 1 Inhoud VII Inhoud 1 Cerebrovasculair accident medische aspecten.... 1 D.W.J. Dippel 1.1 Inleiding.... 2 1.2 Bloedvoorziening van de hersenen.... 2 1.3 Epidemiologie CVA.... 2 1.4 Herseninfarct... 4 1.5

Nadere informatie

NIEUW. VOZZ : Vragenlijst over zelfdoding en zelfbeschadiging

NIEUW. VOZZ : Vragenlijst over zelfdoding en zelfbeschadiging NIEUW VOZZ : Vragenlijst over zelfdoding en zelfbeschadiging 2017 Suicidepreventie op school Screening door VOZZ SCREEN (10 items) Verdieping door VOZZ overig (29 items) Totale VOZZ bestaat uit 39 vragen

Nadere informatie