VISIE Najaar 2009 Jaargang 14 Nummer 2 h 7,50

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VISIE Najaar 2009 Jaargang 14 Nummer 2 h 7,50"

Transcriptie

1 VISIE Najaar 2009 Jaargang 14 Nummer 2 h 7,50 Oracle Gebruikersclub Holland Performance instrumentatie Meten is weten OGh organiseert DBA-dag Business innovatie met Oracle technologie in een zwakke economie

2 Wat heeft een goede Oracle Developer nou bij de ING te zoeken? transacties per dag verwerken, bijvoorbeeld Bankieren bij de ING betekent voor de klant: goed, snel en probleemloos je financiële zaken regelen. Voor onze IT-ers betekent het: je best doen om alleen al zo n 16 miljoen betalingstransacties per dag vlekkeloos te laten verlopen. En zo is het bij al onze IT-projecten. Bij een mondiale bank met 75 miljoen klanten gaat het altijd om grote belangen en grote aantallen. Als grootste IT-werkgever van Nederland, hebben we ook voor jou een enorme diversiteit aan projecten, applicaties en systemen om mee aan de slag te gaan. Wanneer jij als ervaren IT-er kiest voor de ING, ben je niet alleen zeker van interessant en uitdagend werk. Maar ook van een dynamische, internationale werkomgeving. En van uitstekende arbeidsvoorwaarden en ontwikkelingskansen. Zoek dus niet langer, maar vind uit wat jij bij de ING kunt doen. Wat vind jij bij de ING? Inhoudelijk uitdagend werk Voortreffelijke arbeidsomstandigheden Volop ontwikkelingsmogelijkheden Internationale kansen ing.nl/werken

3 VISIE Colofon Voorwoord Geachte lezer, In dit nummer verschijnt het laatste voorwoord van mijn hand. Als voorzitter van de Oracle Gebruikersclub Holland heb ik sinds 2006 de kans gehad om me via dit medium tot de OGh Visie lezers te wenden, een voorrecht waar ik graag gebruik van heb gemaakt. Redactie H. Gerritse (hoofdredacteur) R. Buitenhuis M. Jonkers M. Uitentuis Redactie-adres Oracle Gebruikersclub Holland Utrechtseweg 48/C 3704 HE Zeist Postbus 701, 3700 AS Zeist T +31 (0) E Realisatie Drukkerij Donath B.V. T (030) F (030) E Organisatie A.J. van der Weijden-Klinkers BMO b.v. T + 31 (0) F + 31 (0) E OGh-secretariaat/ advertentie-exploitatie Utrechtseweg 48/C, 3704 HE Zeist A.J. van der Weijden-Klinkers T +31 (0) F +31 (0) E W Gebruikersbijeenkomsten/congres Werving sprekers/ onderwerpen: Th. Koster Conclusion Communication E Bestuur OGh L. Brizzi Itium E In de jaarlijkse Algemene Ledenvergadering van onze usergroup OGh op 10 september jl. heb ik na ruim drie actieve en bevlogen jaren mijn bestuurszetel beschikbaar gesteld, omdat mijn werkzaamheden voor Delta Lloyd dusdanig veel tijd vragen dat het hoe langer hoe moeilijker te combineren is met een actieve bestuursfunctie in de OGh. Het is een afscheid met weemoed, want in die drie jaren zijn er veel zaken de revue gepasseerd, zoals de voortrekkersrol van de OGh bij de totstandkoming van de OBUG die veel energie en creativiteit vroeg. Zoals inmiddels bekend mag worden verondersteld hebben die inspanningen helaas niet tot een succesvolle integratie van de OGh binnen de OBUG geleid. De OGh is en blijft dus onafhankelijk en actief en zoals een goede vereniging betaamt wordt er permanent aan gewerkt om alle nieuwe ontwikkelingen op de voet te volgen om zo de leden nog meer en nog beter te bedienen. Zo zal er naast de maandelijkse themabijeenkomsten en het blad OGh Visie op 3 november voor Inhoud de eerste maal een DBA-dag gehouden worden, met als prominente spreker Maria Girone van CERN (Geneve). Later die maand worden op 25 en 26 november twee Spatial dagen gehouden, die mede zijn georganiseerd door de SIM-commissie van de OGh. Voor nadere informatie over beide evenementen zie elders in dit nummer. Daarnaast blijkt dat de OGh als grotere Oracle Usergroup in staat is om goeroes en andere spraakmakende sprekers in de Oracle-community aan ons te binden. Alle informatie treft u uiteraard aan op onze vernieuwde website. Met heel veel genoegen breng ik hierbij het najaarsnummer 2009 onder uw aandacht. Naast een terugblik op de conference OBUG Benelux Connect 2009I treft u in dit nummer, zoals u gewend bent, interessante artikelen en veel informatie aan. Ik wens u veel leesplezier. Ik zal zeker de ontwikkelingen blijven volgen! Ruud Bos Performance instrumentatie Meten is weten 4 R. Buitenhuis Ciber Nederland E I. Douwes Quobell E Y. Fu Itude Technology E E.Hogervorst Ordina E M. Uitentuis Atlis Informatiesystemen E J.A.C.Verheijden Inter Access E Oplage OGh Visie is een uitgave van Oracle Gebruikersclub Holland en wordt verzonden aan al haar leden en Oracle geïnteresseerden. U kunt zich aanmelden voor een gratis abonnement via de website OGh In de volle zon! - Column Theo Koster ODTUG Kaleidoscope 2009 Verslag OGh organiseert eerste DBA-dag Secure Applications Roles Beheer de toegang tot de database Oracle speelt met SaaS-applicaties in op crisis Eerste indrukken van Fusion Middleware 11g Column Edwin Biemond Beheer van de basiskaart bij de Provincie Noord-Brabant Twee Spatial dagen in november Centraal Boekhuis goes APEX Business innovatie met Oracle technologie in een zwakke economie

4 Performance instrumentatie Performance instrumentatie Meten is weten Door Jan Lucas van der Ploeg Als je in het donker je sleutels laat vallen kun je onder de lantaarnpaal kijken omdat het daar licht is, maar als ze daar niet liggen, vind je ze niet. Vergelijkbaar gedrag zie je soms bij het oplossen van performanceproblemen. Volgens Cary Millsap is het meest voorkomende performanceprobleem dat mensen op zoek gaan naar meest voorkomende problemen in plaats van te meten wat de oorzaak is van het probleem waar ze last van hebben (1). Je moet op zoek naar de oorzaak van het probleem, in plaats van aan te nemen dat het een bekend probleem is. Performanceproblemen kun je alleen oplossen door te meten. Je moet weten waar de meeste resources gebruikt worden en waar de meeste vertraging of wachttijd is. Door de juiste instrumentatie in te bouwen zijn applicaties traceerbaar en meetbaar te maken. Elke ontwikkelaar heeft de intentie te vermelden welke vervoermiddelen een bepaalde periode de langstlopen- om zijn software zo te maken dat en welke route en andere informatie. de queries zijn, hoe vaak ze zijn uit- deze aan de eisen voldoet en geen Als iemand met gemiddeld 40 km gevoerd en hoeveel lees/schrijfacties fouten bevat. Onvermijdelijk treden per uur van Harderwijk naar Hil- de database heeft moeten uitvoeren. vroeger of later toch problemen op. versum is gereden, was hij dan snel? Nu weet je niet alleen de gemiddelde De functionaliteit werkt niet of de Voor de fiets weliswaar een redelijk snelheid, maar ook de exacte route afgesproken performance wordt niet gemiddelde, maar met de auto zou met alle tussenstops en hoe lang ze gehaald. Om problemen op te kun- het zeker sneller moeten kunnen. duurden, van wachten voor voor- nen lossen moet instrumentatie in- Maar als de gemiddelde snelheid 140 rangswegen, zebra s en stoplichten gebouwd worden. Je moet kunnen km per uur was en hij reed via Hei- tot files en uitstapjes naar de Shell, nagaan wat er goed en wat er fout ligerlee, of hij is blijven overnachten McDonalds en Van der Valk etc. gaat en waar. Zonder instrumentatie in bijvoorbeeld Baarn, dan kon het kun je dan wel zien dat het rapport er ook wel sneller. Meten in applicaties in zijn geheel twee dagen over doet, Alleen zo n gemiddelde snelheid zegt Op een druk systeem waarop meer- maar het blijft een black box. Je wilt niets. Je hebt meer informatie nodig. dere applicaties en batchprocessen weten welke stappen of onderdelen Oracle biedt die informatie voor de draaien is niet altijd duidelijk welke voor de grootste vertraging zorgen. database met de Oracle Wait Inter- queries bij welke gebruiker en appli- Dan valt de oorzaak op te sporen en face. Oracle levert hiermee een grote catie of proces horen. Voor het op- wordt het mogelijk een oplossing te verzameling statistieken en tijd- lossen van performanceproblemen realiseren. metingen voor allerlei events in de is die informatie juist belangrijk, zo Oracle heeft een goede en gedetail- database, en dit op zo veel mogelijk niet noodzakelijk. Gebruikers nemen leerde instrumentatie in de database niveaus. Je kunt het aantal gelezen performanceproblemen waar in hun ingebouwd, de Oracle Wait Inter- blokken per segment opvragen en applicatie en die gebruikersactie met face. Dit heeft enorm geholpen bij per sessie en voor de instance. Je bijbehorende databaseactiviteiten het oplossen van performance pro- kunt ook de elapsed time opvragen moet je zien te traceren. De meet- blemen. In het verre verleden waren van SQL statements in een sessie of gegevens die Oracle in de database ratio s het enige dat Oracle te bieden over een tijdsperiode. Zeer belangrijk biedt moeten gekoppeld worden aan had. Een van de ratio s was het aan- hier zijn de wait events. Op welke de activiteiten in de applicatie. De tal gelezen blokken van schijf ten op- resources is hoe vaak en hoe lang oorzaak van een performancepro- zichte van het aantal blokken uit het gewacht? Dit kan gaan om geheu- bleem van een gebruiker is niet per geheugen. Dat leek erg op alleen het genstructuren, maar ook om lees- en se het zwaarste statement op de da- 4 geven van de gemiddelde snelheid en begin en eindpunt, maar zonder schrijfacties voor databaseblokken. Zo kunnen we achterhalen wat in tabase. Bij het oplossen van Oracle performanceproblemen moet je de

5 Performance instrumentatie vertaling zien te maken van gebruikersacties naar gebeurtenissen in de database. Hier spelen ontwikkelaars een cruciale rol. Zij kunnen helpen die vertaling te maken en hiermee de applicatie meetbaar te maken. Hoe kunnen ontwikkelaars hun applicaties meetbaar maken? Eigenlijk heel simpel, door gebruik te maken van de standaard PL/SQL package DBMS_APPLICATION_INFO. Er zijn meer mogelijkheden dan alleen DBMS_APPLICATION_INFO, maar deze package is eenvoudig te gebruiken en kan veel informatie verschaffen. Het is niet de heilige graal, maar door hier gebruik van te maken kunnen optredende performanceproblemen veel eenvoudiger opgelost worden. Ik wil hier laten zien hoe eenvoudig instrumentatie ingebouwd zou kunnen worden en vervolgens hoe dit kan helpen bij het opsporen van performanceproblemen. DBMS_ APPLICATION_INFO Met behulp van de package DBMS_ APPLICTION_INFO kun je een applicatie laten vertellen waar hij mee bezig is. Met DBMS_APPLICATION_ INFO kun je de kolommen MODU- LE, ACTION en CLIENT_INFO in de views V$SESSION en V$ACTION vullen. Dit maakt het mogelijk applicaties beter te traceren. Dit kan voor batchjobs, voor client/serverapplicaties en voor webapplicaties. De package kent een aantal procedures, zoals SET_MODULE en SET_AC- TION waarmee aangegeven kan worden met welke module en actie de applicatie bezig is. DBMS_APPLI- CATION_INFO werkt onafhankelijk van commit en rollback in de transactie en de informatie is daarmee direct zichtbaar in andere sessies. Op deze manier kun je direct zien in V$SESSION waarmee een applicatie bezig is als zich problemen voordoen. Deze informatie komt ook mee in de rapporten van tools als Statspack en ADDM, waarmee je de database kunt monitoren. Zo kun je achteraf ook beter nagaan welke code hoort bij de applicatie waar een gebruiker een probleem over heeft aangemeld. Als klap op de vuurpijl is het ook mogelijk tracing aan te zetten voor specifieke modules en/of actions. Zo kun je precies dat tracen wat je moet tracen. Over het algemeen is het handig om de MODULE kolom te gebruiken voor de applicatie, of in echt grote applicatie voor de deelapplicaties, en de kolom ACTION voor de schermen/ rapporten. Voor zwaardere functionaliteit in zo n scherm kan dan ook weer de ACTION kolom gebruikt worden, bijvoorbeeld bij het inlezen van files, het exporteren van data etc. De kolom CLIENT_INFO is met name interessant voor webapplicaties om extra informatie over sessie of gebruiker weer te kunnen geven. APEX en EBS gebruiken deze kolom bijvoorbeeld voor de username. Het gebruik van DBMS_APPLICA- TION_INFO is zeer eenvoudig. De aanroepen voor procedure SET_MO- DULE en SET_TRANSACTION zijn eenvoudig in nieuwe en bestaande applicaties in te bouwen. Ook bestaande applicaties zijn zo makkelijk aan te passen. Als een scherm toch opnieuw gegenereerd moet worden, kost het bijna geen moeite dit te doen. Het voordeel dat er mee gehaald wordt is er groot. In de Oracle documentatie (2) wordt DBMS_AP- PLICATION_INFO goed beschreven. In dit voorbeeld worden in een Forms trigger met de procedure SET_MODULE de MODULE en AC- TION kolommen gezet, met resp. de applicatienaam en de filenaam van het scherm. Daarnaast wordt met de procedure SET_CLIENT_INFO de naam van het scherm gezet. V$SESSION_LONGOPS DBMS_APPLICATION_INFO is met de procedures SET_MODULE en SET_ACTION al bruikbaar bij batchjobs. Met de module kun je aangeven welke job loopt en met de action bij welke stap je bent. Dat maakt het mogelijk enigszins bij te houden of een langlopend proces van een paar uur inderdaad enige vordering maakt. Nog mooier wordt het met de procedure SET_SESSION_ LONGOPS. Hiermee valt de view V$SESSION_LONGOPS te vullen en deze te gebruiken. De naam zegt het al, vooral voor langlopende operaties handig om aan te geven hoeveel van de verwachte hoeveelheid werk inmiddels verricht is. In het onderstaande voorbeeld hebben we een procedure die om de 1000 rijen V$SESSION_LONGOPS bijwerkt. Nu kunnen we in de view het verloop van de procedure bijhouden. Je kunt zien dat 2000 van de ca. 2.4 miljoen verwerkt zijn, ook de doorlooptijd is aangegeven door Oracle. De frequentie waarmee V$SESSION_ LONGOPS zinnig aanpast moet worden, is afhankelijk van de vereiste doorlooptijd en hoeveelheid werk of aantal stappen. Je wilt de frequentie 5

6 Performance instrumentatie INFO gevuld worden in V$SESSION, je kunt aan V$SESSION_LONGOPS informatie meegeven. Op het moment dat een performanceprobleem zich voordoet kun je nu in deze view kijken of er progressie is en op welk punt een batchproces zich bevindt. Het kan ook helpen de juiste sessie te achterhalen van de vele aanwezige database sessies, omdat je met de verkregen informatie de sessie kunt herkennen. Over het algemeen gebruik je een tool om de informatie uit V$SESSION te bekijken in plaats van een eigen query te schrijven. SQL Developer biedt hiervoor het SESSIONS report. In de kolommen MODULE, ACTI- ON en CLIENT_INFORMATION is nu te zien met welke applicaties gebruikers bezig zijn. We kunnen zien 6 hoog genoeg om het verloop van het proces bij te kunnen houden, maar je wilt het ook bij voorkeur in hele stappen of meetbare onderdelen. Als er bijvoorbeeld 100 tabellen verwerkt moeten worden in anderhalf uur, kun je er voor kiezen om SET_SES- SION_LONGOPS na elke tabel aan te roepen. Zeker als het proces dan te lang duurt, kun je bijhouden bij welke tabel, of stap, het proces is. Als het proces meerdere uren mag en kan duren, kun je SET_SES- SION_LONGOPS na een bepaald aantal rijen aanroepen, zo kun je beter bijhouden waar het proces is. Je bent met name geïnteresseerd in V$SESSION_LONGOPS als het proces te lang loopt, dus roep SET_SES- SION_LONGOPS liever iets te vaak aan dan iets te weinig. De impact op de performance van DBMS_APPLI- CATION_INFO is zeer klein, maar weegt altijd op tegen het niet hebben van een vorm van instrumentatie (3). Code zonder instrumentatie is niet te verbeteren. Mogelijkheden dankzij DBMS_APPLICATION_INFO Goed, je hebt nu met DBMS_APPLI- CATION_INFO de module, action en client_info gezet en wat kun je er nu mee? In het kort drie dingen: Meekijken in V$SESSION Rapporten van Statspack of ADDM bekijken Tracen met DBMS_SERVICE en DBMS_MONITOR Meekijken in V$SESSION Zoals gezegd, met DBMS_APPLICA- TION_INFO kunnen de kolommen MODULE, ACTION en CLIENT_ dat er 3 gebruikers zijn ingelogd in de applicatie ORDI Order Invoer en dat gebruiker SJORS aan het werk is in het scherm Orders invoeren. Rapportages in STATSPACK en ADDM Niet altijd is het mogelijk mee te kijken tijdens het optreden van problemen. Op veel omgevingen draaien standaard Oracle monitoringtools als Statspack of ADDM. Heel cru gezegd, verzamelen deze periodiek gegevens uit de dynamic performance views van Oracle, dit zijn de V$views waar V$SESSION er een van is. Op basis hiervan zijn rapporten te draaien, met onder (heel veel) andere de zwaarste queries in een periode. Zo heb je achteraf informatie over wat er gebeurd is. Je moet in zo n geval wel weten welke queries horen bij jouw performanceprobleem. De zwaarste query in de database in een bepaalde periode kan geheel los staan van het geconstateerde performanceprobleem. Ook in Statspack en ADDM vind je de informatie van DBMS_APPLICATION_INFO terug

7 Performance instrumentatie en kun je zo dus gericht op zoek naar queries van een specifieke applicatie. Andersom werkt het natuurlijk ook, zodra in de monitoring bijzonder zware queries worden geconstateerd, wil je weten bij welke onderdelen van welke applicatie deze horen, dit kun je nu ook beter achterhalen. Tracen met DBMS_MONITOR Bij serieuze performanceproblemen ontkom je niet aan tracing. Met SQL Trace kun je alle SQL van een sessie tracen, inclusief CPU time, elapsed time en de al genoemde wait events. Tracing is een geweldig instrument, maar alleen als je het precies kunt doen. Het is vergelijkbaar met telefonisch afluisteren. Het is zinloos iedereen af te luisteren, de politie luistert alleen verdachten af. DBMS_APPLICATION_INFO kan helpen die sessies aan te wijzen die je wilt tracen, bijvoorbeeld als je een performanceprobleem op heterdaad kunt betrappen en in V$SESSION de sessie kunt aanwijzen. Dit is niet altijd mogelijk. Bovendien vinden in webapplicaties gebruikersessies vaak plaats in opeenvolgende databasesessies, dan moet je steeds eerst weer de nieuwe sessie vinden en dan weer tracing aanzetten voor die sessie. Vanaf 10g heeft Oracle hier een oplossing voor met DBMS_MONITOR. Met DBMS_MONITOR, ook een standaard Oracle PL/SQL package, kun je aangeven dat specifieke modules en/of actions getracet moeten worden, ongeacht in welke databasesessie. Als nu een specifiek rapport een performanceprobleem heeft, kun je tracing voor dit rapport aan zetten en Oracle verzamelt vervolgens de informatie voor je. Je hoeft niet de exacte tijd te weten dat het rapport gedraaid wordt of de exacte databasesessie. Oracle heeft vervolgens nog een tool, trcsess, om de trace-informatie uit de verschillende tracefiles samen te voegen in één enkele file. Nu is het mogelijk om heel gericht dat te tracen wat je moet tracen en Jan Lucas van der Ploeg is Database & Software Engineer bij Ordina. vervolgens die informatie ook nog eenvoudig bij elkaar te brengen. Kleine moeite, groot plezier Literatuur Met DBMS_APPLICATION_INFO (1) Blogpost van Cary Millsap kun je eenvoudig je Oracle-applicaties beter meetbaar en traceerbaar naar aanleiding van discussie op Percona Performance Conference maken. Je maakt daarmee de vertaling 2009: van applicatieonderdelen naar databaseacties. Het oplossen van com/2009/04/most-common-performance-problem-i-see.html performanceproblemen wordt zo (2) Oracle Database PL/SQL Packages eenvoudiger omdat je de informatie and Types Reference in de database over hoeveelheid 11g Release 1 (11.1), activiteit, queries, doorlooptijd en wachttijd beter kunt koppelen aan schermen, rapporten en batchjobs en de onderdelen daarvan. Omdat je zo kunt meten, kun je problemen ook echt oplossen. download.oracle.com/docs/cd/ B28359_01/appdev.111/b28419/d_ appinf.htm#checeieb (3) Blogpost van Tom Kyte: tkyte.blogspot.com/2009/02/couple-of-links-and-advert.html Advertentie Vitalizing your organisation with knowledge PeopleSoft-experts Oracle-experts T (0)

8 Column Column OGh Visie verwelkomt Theo Koster als nieuwe vaste columnist. Met ingang dit nummer zal Theo zijn persoonlijke visie, observaties, kritiek of huldebetuigingen vervatten in zijn column, waarin de ontwikkelingen in marketing in het algemeen en in de Oracle-wereld in het bijzonder centraal staan. Theo Koster is directeur van Conclusion Corporate & Public Communication, een adviesorganisatie voor ICT-marketing. In de volle zon! Het laatste nieuws is dat de Amerikaanse overheid goedkeuring heeft gegeven aan Oracle om de overname van Sun Microsystems af te ronden. Oracle heeft weliswaar veel bedrijven overgenomen, maar dat waren toch altijd min of meer niche-spelers, waarmee gaten in het bestaande portfolio van softwareproducten opgevuld werden. De overname van Sun Microsystems is van een andere orde. markt. Als Oracle het handig speelt slaan ze met MySQL maar liefst 3 vliegen in één klap: een geloofwaardige reputatie in de open-source markt, een upsell-mogelijkheid naar de Oracle-database bij MySQL-gebruikers en een formidabel wapen tegen Microsoft SQL Server. Het zou mij niet verbazen als MySQL zelfs aanleiding is geweest om Sun Microsystems te kopen. 8 Om dit te begrijpen moeten we even stilstaan bij de betekenis van Sun Microsystems. Werkstations van Sun legden de basis onder de spectaculaire groei van IT-gebruik in de financiële dienstverlening en telecommunicatie. Sun was het eerste bedrijf dat zijn missie maakte van genetwerkte infrastructuur (The Network is the Computer). Maar ook veel interessante softwareproducten komen uit de keukens van Sun: Java, MySQL, (Open)Solaris, ZFS, OpenOffice en de NetBeans IDE. Het is dan ook ironisch dat een bedrijf dat groot geworden is van een open-source ontwikkeling (Unix), niet in staat is gebleken zelf een levensvatbaar bedrijfsmodel op te zetten rondom open-source (Java). De Oracle Stack Binnenkort is Oracle Corporation de trotse eigenaar van de gehele inboedel van Sun. Om te begrijpen wat Oracle met de inboedel gaat doen, moeten we eerst kijken naar het grote plaatje. Ik denk dat het Oracle s doel is om zelf een volledige stack te leveren: hardware, database, applicatieserver, ontwikkelomgevingen en programmeertalen en standaardoplossingen. Alles uit eigen huis. Vanuit dit grote plaatje ontstaat vanzelf duidelijkheid wat er met de componenten gaat gebeuren. ZFS Het ZFS-bestandssysteem vind ik persoonlijk een technisch juweeltje. Het is een bestandssysteem met ingebouwde transactiemogelijkheden. Momenteel gebruikt Oracle nog haar eigen drivers voor bestandssystemen. ZFS is superieur en biedt (volgens mij nog niet ontdekte) mogelijkheden voor document management. MySQL De MySQL-database zal onder Oracle-beheer op dezelfde voet doorgaan. Elke wijziging in de licentiestructuur ligt zeer gevoelig in de Java Java is uiteindelijk voor Oracle een ontwikkelplatform. Oracle heeft alleen een indirect financieel belang bij de marktpositie van Java, namelijk als wapen tegen Microsoft. Ik denk dat binnen 1 jaar het Java platform volledig onder een open-source licentie zal worden gebracht. Daarmee slaat Oracle opnieuw 2 vliegen in één klap. Door controle op te geven over Java platform heeft Oracle wisselgeld om de overname goedgekeurd te krijgen door de Europese Commissie (want dat moet nog en Neelie Kroes heeft een reputatie als monopolisten-breker). Bovendien blijft Oracle geloofwaardig naar andere grote partijen in de markt. Hardware En dan natuurlijk de vraag wat er gaat gebeuren met de hardware. Omdat er een Oracle Stack ontstaat kan de samenwerking met HP en Dell het raam uit. Verder denk ik dat de hardwareontwikkeling gewoon doorgaat. Een suggestie van mijn kant: ik zou de merknaam Sun blijven gebruiken voor de hardware. Oracle hardware klinkt gewoon niet geloofwaardig Theo Koster

9 ODTUG Kaleidoscope 2009 ODTUG Kaleidoscope 2009 Door Ronald van Luttikhuizen en Alex Nuijten De ODTUG, de Oracle Development Tools Users Group, organiseert ieder jaar de ODTUG Kaleidoscope Conference. Dit jaar (21 t/m 25 juni) vond Kaleidoscope plaats in Monterey, Californië. Hoewel Californië warm klinkt, was dit zeker in het begin van de conferentie niet het geval. De korte broek kon - op een paar waaghalzen uit Scandinavië, Ierland en Nederland na - gewoon in de koffer blijven. Het jasje dat de sprekers op de conferentie als cadeautje kregen, werd daarom veel gedragen. Naast de korte broek op de conferentie was ook het mondkapje op de vliegvelden in verband met de Mexicaanse griep eerder uitzondering dan regel. Doordat ODTUG Kaleidoscope een vrij kleine conferentie is met naar schatting zo n 600 deelnemers, is het netwerken met de bekende namen in de Oracle wereld eenvoudig te doen. Tijdens een grote conferentie, zoals Oracle Open World, is de concurrentie om contact te leggen met de diverse productmanagers veel groter. Hoewel het een kleine conferentie, is wil het nog niet zeggen dat de bekendere namen uit de Oracle wereld weg blijven. Personen als Tom Kyte, Steven Feuerstein, Cary Millsap, Steve Miranda, Duncan Mills en Demed L Her waren allen van de partij. Zoals men maar al te goed wilde laten weten is ODTUG Kaleidoscope één van de weinige conferenties die meer bezoekers trok in vergelijking met vorig jaar. Het aantal Oracle ACE s en Oracle ACE Directors was opvallend te noemen. Voorafgaand aan de conferentie waren de Oracle ACE Directors uitgenodigd op het hoofdkwartier van Oracle om kennis te nemen van de laatste nieuwtjes en velen van hen verzorgden ook presentaties tijdens de conferentie. De meeste Nederlandse en Belgische presentatoren op Kaleidoscope hadden hun presentatie al geoefend bij AMIS een week voordat men naar Monterey afreisde. Dit jaar werd er ook veel getwitterd. Er was een apart ODTUG Kaleidoscope twitter account, en elke sessie kreeg een nummer zodat men live kon twitteren over presentaties. Helaas betekende dat af en toe meer twitterende dan aandachtig luisterende toehoorders. Zoals elk jaar werd de conferentie afgesloten met een feest; lekker eten, cocktails, muziek en een stand-up comedian die onder andere dankbaar gebruik maakte van de (on) terechte vooroordelen over IT-ers. Jammer voor diegenen die donderdagochtend nog de laatste reeks presentaties (start om 8 uur) verzorgden werd het feest woensdagavond gehouden. SOA en BPM Voor het eerst in de geschiedenis van Kaleidoscope was er een apart symposium en een track gewijd aan SOA en BPM; zie Het SOA en BPM symposium vond plaats op zondag en was georganiseerd door de Nederlandse ACE Directors Lonneke Dikmans, Lucas Jellema en Mike van Alst. Hoewel minder druk bezocht dan bijvoorbeeld het Application Express symposium, was het een groot succes. De dag was gesplitst in een SOA en business dagdeel ( s ochtends) en een SOA en technologie dagdeel ( s middags). Elk dagdeel bestond uit een aantal presentaties (Demed L Her, Geoffroy de Lamalle en Clemens Utschig) afgewisseld met het bespreken van specifieke onderwerpen en vraagstukken in kleinere werkgroepen. Deze werkgroepen kwamen later weer bij elkaar om hun resultaten te bespreken. Onder 9

10 ODTUG Kaleidoscope 2009 de circa dertig aanwezigen bevonden zich zowel nieuwkomers in de SOAen BPM-arena als oud-gedienden. Dit resulteerde in leuke en interessante discussies. De resultaten van deze dag zijn te vinden op Oracle Wiki, zie: page/soa+and+bpm+approaches. Bijdragen zijn meer dan welkom! Naast het symposium was er ook een track gewijd aan SOA en BPM. Hierin onder andere presentaties over canonical data models, customer cases over SOA implementaties bij (databasegeoriënteerde) klanten, best practices op het gebied van SOA en BPM en vooruitblikken op Oracle Fusion Middleware 11g. Elke sessie uit deze track werd door een trouw publiek bijgewoond en resulteerde vaak in interessante en interactieve sessies. Al met al een geslaagd experiment dat hopelijk wordt gecontinueerd in volgende ODTUG conferenties. Bij het zien van de nummerplaat van de auto van één van de grondleggers van BPEL Process Manager kon ik het niet laten een foto te maken: Next-generation Fusion Applications Na jaren wachten werd door Oracle -in de persoon van SVP Application Development Steve Miranda- voor het eerst een officiële demo gegeven van Fusion Applications 11g. Ofwel de volgende generatie bedrijfsapplicaties van Oracle op het gebied van ERP, HRM, CRM, etc. waarin onder andere functionaliteit uit E-Business Suite, JD Edwards, PeopleSoft en Siebel verwerkt is. Fusion Applications is één van de grootste softwareprojecten en is gebaseerd op Oracle s Fusion Middleware 11g componenten waaronder WebLogic, SOA Suite 11g, ADF 11g en WebCenter 11g. De demo zag er indrukwekkend uit! Vooral op het gebied van userexperience waarin Oracle toch niet altijd een even goede naam heeft. Verder gaf het een goed gevoel over de ondertussen officieel uitgebrachte Fusion Middleware 11g stack die als basis gebruikt is. Enkele uitgangspunten van Fusion Applications zijn aanpasbaarheid en personalisatie voor en door gebruikers, Enterprise 2.0-achtige functionaliteit zoals tags en forums, serviceoriëntatie, BI en rapportages en taakgedrevenheid en presentatie in een portal. Enkele indrukwekkende technische statistieken over Oracle Fusion Applications: het bevat circa tabellen, ADF BC Entity Objects, meer dan ADF BC View Objects en ADF Task Flows. Om dit voor elkaar te krijgen zijn er circa softwareontwikkelaars betrokken bij Fusion Applications. Verwacht hier meer van te zien en te horen; ook op Oracle Open World 2009! Application Express 4.0 Application Express, het Rapid Application Development tool voor de Oracle Database, staat nog steeds goed in de belangstelling. Dit bleek onder andere uit de ongeveer 200 deelnemers op het openingssymposium op zondag, het grootste symposium van ODTUG. Net als vorig jaar waren er vele sessies over APEX - zoals Application Express ook wel genoemd wordt. Vrijwel iedere ron- 10

11 ODTUG Kaleidoscope 2009 de bevatte twee APEX sessies. Tijdens het symposium kwamen diverse sprekers aan bod. In veel gevallen waren het verhalen van implementaties die met APEX gedaan werden en erg succesvol bleken. Eén van de opvallendste presentaties, Getting the Ape out of APEX, was een verhaal over APEX en MS Access. Oracle heeft APEX altijd neergezet als de Access and Excel Killer, maar deze presentatie liet een integratie van APEX met Access zien. Vanuit Access werden APEX pagina s aangeroepen, een bijzondere prestatie. Tijdens de presentatie Leveraging Oracle10gXE, Apex, SQL Developer in building an MDM Solution werd een nieuw acronym gebruikt LAOS, wat staat voor Linux - APEX - OracleXE - SQLDeveloper. Deze presentatie verhaalde over een case study waarbij de kosten behoorlijk werden gedrukt door LAOS in te zetten en toch een grote bedrijfskritische applicatie neer te zetten. Iets anders dat opviel was dat er nauwelijks, of eigenlijk geen, live demo s waren. De demo s die gedaan werden waren filmpjes. Een live demo is toch altijd net iets leuker, maar dat is mijn mening. De grote aankondigingen die gedaan werden met betrekking tot APEX waren de Developer Competition en APEX 4.0. Allereerst de Developer Competition. Om APEX nog meer te promoten organiseert Oracle ook dit jaar weer een wedstrijd met als hoofdprijs een ticket voor Oracle Open World. Ook de tweede en derde prijs krijgen een ticket voor Oracle Open World. De vierde tot en met twaalfde plaats krijgen het boek Pro Application Express. Gebrek aan fantasie, zullen we maar zeggen. En dan APEX 4.0. Hier werd reeds lang over gesproken, maar tijdens de conferentie konden eindelijk de eerste demo s bewonderd worden. Reeds vorig jaar aangekondigd op ODTUG, maar nu lijkt het dan toch werkelijk in APEX 4.0 te komen, Websheets. Websheets wordt een component van APEX waarmee eindgebruikers hun spreadsheets met slechts enkele handelingen onder kunnen brengen in APEX en waarbij het ook meteen deel uitmaakt van de applicatie. Het is vergelijkbaar met een spreadsheet in je browser, zoals Google Docs die ook biedt. APEX biedt al lange tijd de mogelijkheid om data in een grafiek te laten zien. Eerst waren het SVG Charts, toen Flash Charts en vanaf 4.0 ook AnyCharts. De grafieken die AnyChart 5.1 kan tonen zien er heel erg mooi uit. De eindgebruikers van APEX applicaties zullen verrukt zijn. Ook nieuw is de ondersteuning van Rest Webservices. Ondersteuning van Webservices op basis van SOAP bestonden al veel langer. Een korte, maar indrukwekkende, demo toonde de kracht van Rest Webservices. De vraag om een mogelijkheid te bieden om APEX uit te breiden met eigen plugins heeft ertoe geleid dat het mogelijk wordt om zelf gedefinieerde plugins te ontwikkelen. Tijdens de demo werd een nieuw item type gemaakt dat vervolgens in een applicatie kon worden toegevoegd. Het Item type dat gemaakt werd was een Amazon Style Star Rating. Wellicht dat er in de toekomst een uitwisseling gaat plaatsvinden van bruikbare plugins. Een nieuw item type dat al wordt toegevoegd is de Combo box. Een item type dat al in Oracle Forms aanwezig is. Het is een combinatie van een Select List (Poplist in Oracle Forms) en een vrij invoerveld. Standaard zal jquery en jquery UI worden meegeleverd. jquery is een zeer uitgebreide en krachtige javascript library die vele low level javascript functionaliteit verbergt. Deze javascript library heeft ook een tegenhanger voor de UI, jquery UI. Eindelijk zullen de kalendertjes die op datum velden zitten worden vervangen door een mooie jquery kalender. Nu wordt een kalender in een pop-up getoond. Reeds door velen is geblogd over de mogelijkheid om jquery in APEX te gebruiken en zelf de kalenders te vervangen. Database Grote aankondigingen op databasegebied werden niet gedaan. Fusion Middleware en APEX 4.0 stonden meer in de belangstelling. Misschien dat er op dit gebied later in het jaar tijdens Oracle Open World wel meer te melden is, zoals de release Oracle 11g R2. Wel was er een aantal heel goede inhoudelijke sessies over de mogelijkheden van de database. Een paar van deze sessies wil ik hier graag wat meer toelichten. Het is moeilijk een keuze te maken, er waren vele goede sessies. Tom Kyte - Analytics Tom Kyte, de man achter asktom. oracle.com, deed een sessie van anderhalf uur over analytische functies. Analytische functies bestaan al sinds versie Enterprise Edition. Indien je nog volledig onbekend bent met analytische functies dan wordt het hoog tijd om hier eens naar te kijken. De mogelijkheden die analytische auncties bieden zijn ongekend. Waar in het (verre) verleden ingewikkelde constructies met self-joins nodig waren, zijn deze met analytische functies niet meer nodig. Vele regels SQL statement kunnen vervangen worden door één enkele analytische functie. Ook in de zaal was een groot aantal mensen volstrekt onbekend met analytische functies. De sessie 11

12 ODTUG Kaleidoscope 2009 bestond vooral uit demonstraties, precies wat je van Tom Kyte kan verwachten, met SQL*Plus. Na de sessie hadden de toehoorders inzichten gekregen in de vele mogelijkheden die deze functionaliteit biedt. Om in Tom Kyte s eigen woorden te eindigen: The best thing since the SE- LECT statement. Toon Koppelaars - Fat Databases: A Layered Approach Eigenlijk was deze anderhalf uur durende sessie deel één van twee. Volgens eigen zeggen had Toon ook twee abstracts ingediend, maar was er slechts één geselecteerd. In deze sessie gaf Toon zijn ideeën over hoe je een data-georiënteerde applicatie zou moeten opzetten. Om zijn argumenten kracht bij te zetten heeft hij de term YAFET geïntroduceerd. YAFET staat voor Yet Another Front End Tool. Volgens Toon is de frontend dat wat het meeste wijzigt in een applicatie, de data is de enige constante factor. Hierdoor is de notie van databaseonafhankelijk te willen zijn volstrekte onzin. Uiteraard kan ik hier niet in een paar zinnen verwoorden waar Toon anderhalf uur over deed, maar ik weet zeker dat dit niet de laatste sessie was die Toon aan dit onderwerp besteed heeft. Mocht je kans zien om deze sessie te bezoeken, dan zou ik die ook grijpen. Over de auteurs Ronald van Luttikhuizen is consultant en architect bij Approach, een bedrijf gericht op SOA- en BI-consultancy. Vanaf 2000 is hij werkzaam geweest als coach, architect, ontwerper/ontwikkelaar,analist, docent en team lead. Aanvankelijk specialiseerde hij zich in OO-analyse en ontwerp via UML, Java/JEE ontwikkeling, workflow en applicatie-integratie. De laatste jaren richt Ronald zich vooral op architectuur in SOA-omgevingen. Ronald is in 2008 tot Oracle ACE benoemd. Hij blogt regelmatig op de Approach weblog: Alex Nuijten is werkzaam bij AMIS Services als Senior Oracle Developer en trainer van SQL en PL/SQL workshops. Naast zijn reguliere werkzaamheden presenteert hij regelmatig op nationale en internationale conferenties omtrent databasetechnologieën, met name database development. Ook schrijft hij regelmatig op het Weblog van AMIS: en zijn eigen weblog: blogspot.com. OGh DBA-dag met prominente gastspreker Op 3 november organiseert de OGh voor de eerste maal de DBA dag. Dit is een nieuw type bijeenkomst voor ervaren DBA s waarin een actueel onderdeel van de Oracle-technologie diepgaand wordt besproken. Voor deze eerste DBA-dag heeft de OGh Maria Girone van het CERN Instituut in Geneve bereid gevonden als gastspreker op te treden. 12 De bijeenkomst op 3 november staat in het teken van High Availability. Hierbij worden zowel de technologie als de architectuur besproken en ervaringen gedeeld. Doordat de bijeenkomst de hele dag duurt, kan een goede diepgang worden bereikt. Om een goede interactie te kunnen waarborgen is deelname aan de bijeenkomst beperkt tot maximaal 40 personen. Het is dus zaak je snel aan te melden voor deze unieke bijeenkomst, want vol is vol. Deelname in volgorde van aanmelding. Het definitieve programma van de OGh DBA-dag komt binnenkort beschikbaar op de website van de OGh. Omdat het een bijzondere bijeenkomst is, kiezen we ook voor een bijzondere locatie. Alle informatie volgt op Noteer in ieder geval alvast de datum 3 november in je agenda!

13 Secure Application Roles Secure Application Roles Beheer de toegang tot de database Door Ingo Wevers Het realiseren van geautoriseerde toegang tot een database lijkt eenvoudig. Echter, vaak blijkt dat dezelfde combinatie van gebruikersnaam en wachtwoord zowel toegang geeft tot de applicatie als tot de database. Hierdoor kunnen gebruikers buiten de applicatie om met bijvoorbeeld Toad of SQL*Plus de database benaderen. In de praktijk ziet men vaak dat rechten in de database dermate ruim zijn dat hierdoor de gebruiker in potentie veel kwaad kan. In dit artikel wordt besproken hoe voorkomen kan worden dat een gebruiker rechtstreeks inlogt op de database. Hierbij wordt gebruik gemaakt van Secure Application Roles. Ontwerp Het ontwerp van de toegangsbeveiliging bepaalt de mogelijkheden van misbruik. De ene oplossing biedt voordelen ten opzichte van een andere, maar het gebruik van Role Based Access Control, kortweg RBAC, is een veel voorkomende keuze. Over RBAC is veel informatie te vinden, bijvoorbeeld op nist.gov/groups/sns/rbac/ en een veel voorkomend praktijkvoorbeeld staat hierna beschreven. Een applicatie bestaat uit verschillende functionaliteiten. Functionaliteit kan daarbij gegroepeerd worden, zodat bepaalde functies eenvoudig aan een rol gekoppeld kunnen worden. Voor het wijzigen van de klantgegevens kan bijvoorbeeld de rol rol_wijzigen_klant aanwezig zijn. Deze rol beschikt over de privileges om de onderliggende database objecten te wijzigen via dml-statements. Dit principe staat in onderstaande figuur afgebeeld, waarbij er een n- op-n relatie bestaat tussen de verschillende objecten. Alhoewel er verschillende ontwerpen mogelijk zijn wordt in de rest van dit artikel RBAC als uitgangspunt gehanteerd. De centrale vraag bij het toepassen van RBAC binnen de Oracle database is hoe en wanneer we de relatie leggen tussen users en rollen. Oplossingen Om de toegang tot applicaties en databases te beheren zijn er verschillende alternatieven. Een mogelijkheid is initieel inloggen onder een guest account en vervolgens onder water inloggen met het gebruikersaccount. Hierbij kan bijvoorbeeld gebruik gemaakt worden van accountinformatie van het operating system. Is de mogelijkheid aanwezig om een zelf gedefinieerd operating system account te gebruiken, dan is deze toegangsbeveiliging echter onvoldoende. Ook kunnen we rollen hanteren waarbij deze rollen alleen via een wachtwoord te activeren zijn. Dit vereist echter weer noodzakelijke aanpassingen indien de wachtwoorden worden gewijzigd. Het gebruik van logon triggers biedt mogelijkheden om gebruikers toegang te ontzeggen, maar niet om rollen te activeren. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat logon triggers als definer rights gedefinieerd zijn. Een logon trigger wordt namelijk uitgevoerd als de user sys en een aanroep naar een package waarbinnen rollen gezet worden, zal deze rol vervolgens activeren voor de sys user. Het gebruik van Secure Application Roles biedt de mogelijkheid om rollen uitsluitend te activeren door het uitvoeren van een package. Dit is een effectief mechanisme, omdat de applicatie op het moment van inloggen de rol kan activeren. Het vereist naast de initiële inrichting geen extra inspanningen op het gebied van user management en is eenvoudig aan te User Role Privilege 13

14 Secure Application Roles passen bij functie-wijzigingen. In het volgende hoofdstuk wordt Secure Application Roles nader uitgewerkt. Activeren van rollen via Secure Application Roles. In onderstaande figuur staat het principe van Secure Application Roles afgebeeld, dule, het guard package in bovenstaande figuur, verschillende controles uitvoeren. De keuze van het soort controle kan bijvoorbeeld gekoppeld worden aan de webserver-naam waar de sessie vandaan komt en het al dan niet voorkomen van de gebruiker die in de tabel met autorisatie gegevens. Juist dit autorisatie package dat naar juiste rol geactiveerd wordt voor de gebruiker. Het package is in staat de rol te activeren, omdat in het CRE- ATE ROLE statement IDENTIFIED USING <package> is gebruikt. Wrapping en auditing van het package kunnen vervolgens een bijdrage leveren aan de onzichtbaarheid van de controles en de vaststelling dat User Aplication Database Identification Authentication Authorisation Guard Authorisation table PackageSetRole for user De user brengt een sessie tot stand met de applicatie. De applicatie bevat de modulen identificatie, authenticatie en autorisatie. Door middel van de combinatie gebruikersnaam en wachtwoord handelt de applicatie de identificatie en authenticatie af. Vervolgens gaat de autorisatie mo- eigen inzicht ontworpen kan worden biedt veel mogelijkheden, waarbij er gebruik gemaakt kan worden van de context van die gebruiker. Indien het guard package de controles uitgevoerd heeft, wordt de package procedure SetRole aangeroepen. De uitvoering van SetRole zorgt ervoor dat de het autorisatie package inderdaad op basis van een enkele applicatie module wordt aangeroepen. Onderstaand een voorbeeld van de SQL en PL/SQL code voor het implementeren van Secure Application Roles. 1. Maken omgeving -- Tablespace users dient aanwezig te zijn CREATE USER test_user IDENTIFIED BY test DEFAULT TABLESPACE users TEMPORARY TA- BLESPACE temp; GRANT CREATE SESSION TO test_user; CREATE USER monitor IDENTIFIED BY test DEFAULT TABLESPACE users TEMPORARY TABLESPACE temp; GRANT DBA TO MONITOR; CREATE USER test_owner IDENTIFIED BY test DEFAULT TABLESPACE users TEMPORARY TA- BLESPACE temp; GRANT CREATE SESSION TO test_owner; GRANT CREATE TABLE TO test_owner; ALTER USER test_owner QUOTA UNLIMITED ON users; CONNECT test_owner/test CREATE TABLE customer (naam VARCHAR2(8)); INSERT INTO customer VALUES ( WEVERS ); COMMIT; 2. Secure Application Roles implementeren Maken van een rol die geactiveerd kan worden door een package. CONNECT MONITOR/test

15 Secure Application Roles CREATE ROLE write IDENTIFIED USING monitor.write_guard; GRANT SELECT,INSERT,DELETE,UPDATE ON test_owner.customer TO write; -- Toekennen van privileges aan de rol CREATE ROLE read IDENTIFIED USING monitor.read_guard; GRANT SELECT ON test_owner.customer TO read; -- Maken van een autorisatie-tabel DROP TABLE MONITOR.USERS; CREATE TABLE MONITOR.USERS (OSUSER VARCHAR2(6), ROL VARCHAR2(3)) TABLESPACE users; commit; grant select on users to test_user; -- Package maken dat de rol kan activeren voor een gebruiker CREATE OR REPLACE PACKAGE monitor.write_guard AUTHID CURRENT_USER AS PROCEDURE set_role; END; / CREATE OR REPLACE PACKAGE BODY monitor.write_guard AS PROCEDURE set_role AS BEGIN DBMS_SESSION.set_role ( write ); EXCEPTION WHEN OTHERS THEN -- audit info, temporary null NULL; END; END; / CREATE OR REPLACE PACKAGE monitor.read_guard AUTHID CURRENT_USER AS PROCEDURE set_role; END; / CREATE OR REPLACE PACKAGE BODY monitor.read_guard AS PROCEDURE set_role AS BEGIN 15

16 Secure Application Roles DBMS_SESSION.set_role ( read ); EXCEPTION WHEN OTHERS THEN -- audit info, temporary null NULL; END; END; / -- Package maken dat de controles uitvoert en afhankelijk van de functie het juiste package aanroept en daarmee de rol activeert. CREATE OR REPLACE PACKAGE monitor.access_guard AUTHID CURRENT_USER AS PROCEDURE set_role; END; / --In eigen test <SERVERNAAM APPLICATIE> vervangen door localhost.localdomain CREATE OR REPLACE PACKAGE BODY monitor.access_guard AS FUNCTION isapplicationhost RETURN BOOLEAN AS BEGIN RETURN (SYS_CONTEXT( USERENV, HOST ) = <SERVERNAAM APPLICATIE> ); END; PROCEDURE set_role AS v_aantal integer := 0; BEGIN select count(*) into v_aantal from monitor.users b where b.osuser = SYS_CONTEXT( USERENV, OS_USER ) and b.rol = DBA ; IF (v_aantal > 0) and (isapplicationhost) THEN monitor.write_guard.set_role; ELSE monitor.read_guard.set_role; END IF; EXCEPTION WHEN OTHERS THEN -- audit info, temporary null NULL; END; END; / GRANT EXECUTE ON monitor.access_guard TO test_user; 3. Test connect monitor/test Zorg voor registratie in de autorisatie table

17 Secure Application Roles insert into MONITOR.USERS values ( oracle, DBA ); commit; --Stel vast dat je de rol write hebt ontvangen, ervan uitgaande dat je inlogt met het OS-account oracle connect test_user/test; select * from session_roles; --Voer vanuit de applicatie voor de user die wil inloggen het package uit exec monitor.access_guard.set_role; --Check de rollen en stel vast dat je een record kunt verwijderen select * from session_roles; select * from test_owner.customer; delete from test_owner.customer; rollback; --Voor de tweede test het record verwijderen, zodat de read rol wordt toegekend connect monitor/test delete from MONITOR.USERS where osuser = oracle ; commit; --Connect als de test_user connect test_user/test; select * from session_roles; --Voer het package wederom uit exec monitor.access_guard.set_role; --Stel vast dat je de rol read hebt ontvangen select * from session_roles; select * from test_owner.customer; --Een delete mag niet slagen delete from test_owner.customer; --Opruimen connect / as sysdba drop user test_user; drop user test_owner cascade; drop user monitor cascade; drop role read; drop role write; Conclusie Secure Application Roles biedt een oplossing voor beheersbare toegang tot de database. Het is een oplossing die erg geschikt is in situaties waarbij gebruik gemaakt wordt van Role Based Access Control. Het toekennen van rollen wordt niet statisch geregeld, maar dynamisch vanuit de applicatie op het moment dat iemand inlogt. Hierbij is een duidelijke autorisatie-structuur van de applicatie noodzakelijk. Het is een flexibele oplossing die beheersbaar en onderhoudbaar is. Een verandering van functie betekent slechts een wijziging in de autorisatiegegevens. Eisen voor het succesvol toepassen van Secure Application Roles zijn een goed doordacht RBAC ontwerp, een duidelijk mechanisme voor autorisatie, integratie van een autorisatie module in de applicatie en samenwerking tussen ontwikkelaars en DBA s. Ingo Wevers BSc is werkzaam als Oracle consultant binnen GRID-IT en richt zich met name op Oracle security en Oracle Streams. 17

18 Oracle SaaS-applicaties Oracle Vice President Jose Lazares ontvouwt speerpunten in applicatiestrategie Oracle speelt met SaaSapplicaties in op crisis Oracle gaat meer stand-alone SaaS-applicaties leveren in antwoord op de kasproblemen die ondernemingen ondervinden door de huidige economische crisis. Dit is een van de vier speerpunten in de applicatie-strategie die Oracle voor 2009 heeft geformuleerd, vertelde Jose Lazares, Vice President Application Development & Strategy van Oracle, tijdens de OBUG Benelux Connect gebruikersconferentie in Antwerpen. 18 De jaarlijkse Benelux Connect gebruikersbijeenkomst had ditmaal als thema Embrace the Future. Hoewel Oracle prominent was vertegenwoordig bij zowel sprekers als bezoekers werden er op de gebruikersdag geen grote productlanceringen of aankondigingen van nieuwe overnames gedaan. Wel waren er twee Oracle vice-presidents ingevlogen om als keynote spreker op te treden. Naast Lazares gaf ook senior VP Andrew Sutherland in zijn presentatie inzicht in de mogelijkheden die bedrijven hebben om in te spelen op de huidige ontwikkelingen. Vier speerpunten Lazares ontvouwde de vier speerpunten in de overall applicatiestrategie waarop Oracle de komende tijd de focus op zal leggen: Het leveren van meer stand-alone applicaties volgens het SaaSmodel (Software-as-a-Service). Als gevolg van de economische crisis zijn ondernemingen vaak niet meer in staat om te investeren in langdurige ontwikkelprojecten, stelde Lazares. Oracle zal daarom naast de huidige applicaties die al via het SaaSmodel beschikbaar zijn, zoals CRM on Demand, HCM/Talent, diverse Sales applicaties, Sourcing en Talent Pool Management, nog meer applicaties op de markt brengen met voldoende functionaliteit maar met beperkte mogelijkheden tot aanpassing, die tegen een vast maandelijks bedrag kunnen worden afgenomen. Er wordt bijvoorbeeld hard gewerkt aan BI-Apps, een kant-en-klare applicatie die integreert met bestaand ERP en CRM systemen ( ook met SAP ) en de mogelijkheid gaat bieden om gegevens uit verschillende onderliggende systemen te halen en te analyseren. Het leveren van Business Intelligence (BI) dashboards in bestaande CRM/SCM/HCM applicaties. Volgens Lazares is er bij veel organisaties een slechte afstemming tussen de bedrijfsdoelstellingen en het personeels beleid en wordt er veel tijd verspild aan het verzamelen en de rapportage van gegevens. Een BI-dashboard verhoogt de inzichtelijkheid en responsiviteit van de applicaties. Het verbeteren van de end user time to productivity door producten gebruiksvriendelijker en eenvoudiger toegankelijk te maken. Als voorbeeld noemde de Oracle VP het gemakkelijk kunnen bereiken van bedrijfsgegevens via Jose Lazares de Apple iphone. Ook gaat Oracle Web 2.0 mogelijkheden toevoegen aan de PeopleSoft applicaties, mede om de aanstormende jeugd tegemoet te komen, die niet anders gewend is dan op deze manier te communiceren. Het ontwikkelen en beschikbaar maken van vooraf ingebouwde, geïntegreerde oplossingen PIP s, Process Integration Packages - op basis van de Oracle s Application Integration Architecture (AIA). AIA bouwt op best practices processen, zoals Order to Cash, Procure to Pay, Hire to Exit en Concept to Cash en zorgt ervoor dat deze processen hun gegevens eenvoudig uit onderliggende systemen Oracle en niet-oracle - kunnen halen en verwerken. Er zijn nu ongeveer twintig PIP s

19 Oracle SaaS-applicaties ontwikkeld en volgens Lazares zullen de komende nog veel meer van deze procesintegratiemodules beschikbaar komen. Waarom Enterprise 2.0 waardeloos is De slot keynote van Andrew Sutherland had een heel andere toonzetting. De Schot (zoals hij meerdere malen benadrukte) ging in op de voors en tegens van het werken op de Web 2.0 manier in de zakelijke omgeving, door Oracle aangeduid als Enterprise 2.0 Na een uitleg over wat Web 2.0 dan wel Enterprise 2.0 in zijn optiek inhoudt, confronteerde hij zijn toehoorders met de resultaten van een onderzoek waarin vijf redenen worden genoemd waarom Enterprise 2.0 waardeloos is. - Het verspilt tijd, personeel moet zich met serieuzere zaken bezighouden in plaats van Hyves, Facebook en Linked-in. - Het werkt afwijkende meningen in de hand, als bedrijf wil je geen podium bieden voor tegen geluiden. - Vorm wint het van inhoud, look & feel wordt belangrijker dan het werk zelf. - Het is oncontroleerbaar, een bedrijf kan onmogelijk al die Wikipedia s en bloggroepen in de gaten houden. - Het levert geen concrete resultaten op. Andrew Sutherland wist vervolgens moeiteloos die argumenten stuk voor stuk te weerleggen: - Web 2.0 kan de productiviteit en kwaliteit verbeteren. Reacties op een via het web verstuurd document zijn beter doortimmerd en onderbouwd dan op een papieren document. - Een platform voor uiteenlopende meningen levert ook creatieve en innovatieve ideeën op. - In de commerciële wereld zal vorm nooit boven inhoud gaan. - De hoeveelheid blogs en informatienetwerken kan controleerbaar worden gemaakt als een bedrijf dat wil. - Het ontbreken van harde resultaten is eveneens een weerlegbaar argument, omdat er volgens Sutherland inmiddels goede ROImodellen voor allerlei applicaties zijn ontstaan. Sutherland eindigde zijn presentatie met een soort muzikale uitsmijter in de vorm van een versje, dat als geheugensteuntje kon worden gebruikt om de namen te onthouden van de vele tientallen bedrijven die Oracle de afgelopen tijd heeft overgenomen. Applications vs technology De OBU Benelux Connect gebruikersconferentie met als thema Embrace the Future werd georganiseerd door de Oracle gebruikersverenigingen OAUG, BRUG, BLOUG en de OGh, in samenwerking met Oracle. Naast de beide keynotes stonden er tal van parallelsessies en minilessons van Oracle University op het conferentieprogramma, omlijst door een vendor showcase. Ondanks het streven van de organisatie naar een evenredige invulling van het conferentieprogramma naar de verschillende Oracle applicatieen technologiegebieden, was veruit het grootste deel van de presentaties gewijd aan applicatie-gerelateerde onderwerpen. Het programma van Benelux Connect was daarmee bepaald geen reële afspiegeling van de verhouding applications/technology binnen Oracle zelf en zeker niet binnen de Oracle gebruikersverenigingen. Ter illustratie: de OGh, die de belangen van de Oracle technologiegebruikers in Nederland ver- Andrew Sutherland tegenwoordigt, heeft twee maal zo veel leden als de andere (applicatie) gebruikersverenigingen bij elkaar. Voor de Oracle Gebruikersclub Holland was dit opnieuw een bevestiging van de eerdere vaststelling dat binnen de OBUG de beoogde federatie van Oracle gebruikersverenigingen in de Benelux de belangen van de OGh onvoldoende behartigd worden. Het OGh-bestuur heeft daarom besloten niet toe te treden tot de federatie en buiten de OBUG zelfstandig verder te gaan. Ondanks het relatief geringe aandeel van Oracle technologie in het conferentieaanbod stonden er voor de kleine honderd OGh-leden die Benelux Connect hebben bezocht - minder dan 15 procent van de bijna 700 bezoekers, inclusief standhouders en de forse Oracle delegatie - toch ook een aantal interessante sessies op het programma. In dit nummer van OGh Visie worden de onderwerpen van een selectie uit die sessies behandeld en verder uitgediept. Programma en hand-outs van de conferentie zijn te vinden op De volgende OBUG Benelux Connect vindt plaats op 23 maart 2010 in Papendal bij Arnhem en heeft als thema Fusion in progress. 19

20 Column Column OGh Visie verwelkomt Edwin Biemond als columnist. Edwin werkt als Fusion Architect bij Whitehorses. Edwin Biemond is een actief blogger, werd recent benoemd tot Oracle ACE en is Oracle Java Developer of the Year Eerste indrukken van Fusion Middleware 11g Op 1 juli is Oracle Fusion Middleware 11g (FMW 11g) als de lang verwachte opvolger van de producten (zoals JDeveloper, Soa Suite & WebCenter) uitgebracht. Later dan verwacht, maar het gebruiken van WebLogic als applicatieserver is het wachten meer dan waard geweest. 20 Sinds eind 2007 konden via Technical Previews, SOA Suite en Webcenter al getest worden, dus heel spannend was het niet welke kant Oracle zou opgaan met FMW 11g. The Technical Previews zijn voor mij de reden geweest om te gaan bloggen wat uiteindelijk geleid heeft tot mijn benoeming tot Oracle ACE én Java Developer 2009 door Oracle Magazine. FMW 11g heeft mij veel goeds gebracht. Mijn eerste indrukken van Fusion Middleware 11g zijn dat het echt een samensmelting is ( Fusion ) van de producten tot één samenhangend product. De SOA Suite is een verzameling van gekochte producten ( BPEL, ESB, Business Rules en Web Service Manager ) die met elkaar samen kunnen werken maar in verschillende projecten geconfigureerd moeten worden en waarbij ieder onderdeel zijn eigen beheerapplicatie heeft. Dit is in FMW 11g opgelost en verbeterd. De belangrijkste wijzingen die mij zijn opgevallen: WebLogic Server & Enterprise Manager Website - Configureren van een WebLogic domein en een nieuwe server is eenvoudiger dan in Configuratie is zowel door middel van de WebLogic console als via scripting mogelijk (handig voor OTAP straten). Een ander groot voordeel is dat clustering eenvoudiger en beter is. De nieuwe release kent ook een nieuwe versie van Enterprise Manager Website. Helaas moeten sommige configuratie zaken nog steeds via de WebLogic console geconfigureerd worden. ADF 11g - In oktober 2008 kwam JDeveloper 11g officieel uit en van deze release weten we al dat het een rijke set grafische componenten heeft (ADF Rich Faces) en dat met ADF Task Flows modulaire webapplicaties gebouwd kunnen worden, waardoor hergebruik en onderhoudbaarheid eenvoudiger is. ADF 11g is dé tool om WebCenter, SOA Suite software en straks ook Fusion Apps aan te passen. Met Metadata Services (MDS) kunnen ADF-applicaties door gebruikers en beheerders aangepast worden. ADF 11g ondersteunt ook Desktop Integration, wat het bijvoorbeeld mogelijk maakt Excel als GUI te gebruiken in plaats van een ADF-webpagina. SOA Suite 11g - De belangrijkste wijziging is dat alle SOA componenten in één composite applicatie te configureren zijn en daardoor ook als één applicatie te beheren zijn. Dit maakt het opleveren van een SOA project een stuk eenvoudiger. Verder biedt SOA Suite 11g ondersteuning voor events: een applicatie genereert events die door een Mediator opgevangen worden en vervolgens in een BPEL proces afgehandeld worden. Ook Human Workflow is sterk verbeterd. Er kan nu een zeer uitgebreide approval structuur opgezet worden die gebruik maakt van met ADF ontworpen actie s en schermen. WebCenter 11g: De nieuwe versie is een aanwinst! ADF webapplicaties kunnen als portlets worden gebruikt maar ook portlets gemaakt in PL/ SQL en Java. Belangrijker is de ondersteuning voor persoonlijke pagina s, , agenda, forums, blogs en wiki. WebCenter 11g is in staat om verbanden tussen deze componenten te leggen wat dossiervorming en zoeken ten goede komt. Het kan uitstekend als vervanging van Share- Point ingezet worden, zeker als ook Oracle BeeHive wordt gebruikt. Edwin Biemond

Secure Application Roles

Secure Application Roles Secure Application Roles Beheer de toegang tot de database 1. Inleiding Het realiseren van geautoriseerde toegang tot een database lijkt eenvoudig. Echter, vaak blijkt dat dezelfde combinatie van gebruikersnaam

Nadere informatie

Elfde-Liniestraat 24 3500 Hasselt Schooljaar 2009-2010 TINFO POKER GAME Oracle Scripts

Elfde-Liniestraat 24 3500 Hasselt Schooljaar 2009-2010 TINFO POKER GAME Oracle Scripts Elfde-Liniestraat 24 3500 Hasselt Schooljaar 2009-2010 TINFO POKER GAME Oracle Scripts Studenten: Peter Asnong Rik Broens Tom De Keyser Daan Gielen Kris Gregoire Koen Olaerts Toon Wouters Inhoudsopgave

Nadere informatie

Responsive web applicaties op Oracle

Responsive web applicaties op Oracle APEX Responsive web applicaties op Oracle Spreker(s) : Datum : E-mail : Arian Macleane & Jacob Beeuwkes 06-06-2013 info@transfer-solutions.com WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM Outline Trends APEX intro APEX

Nadere informatie

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Page 1 1 Kees Vianen Senior Sales Consultant Technology Solutions Oracle Nederland Agenda Geschiedenis van Oracle Portal Portal

Nadere informatie

SQL manipulatietaal. We kunnen er data mee toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database.

SQL manipulatietaal. We kunnen er data mee toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database. SQL manipulatietaal We kunnen er data mee toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database. Basiscommando's: INSERT : toevoegen van gegevens DELETE : verwijderen van gegevens UPDATE : wijzigen van gegevens

Nadere informatie

Databases - Inleiding

Databases - Inleiding Databases Databases - Inleiding Een database is een verzameling van een aantal gegevens over een bepaald onderwerp: een ledenbestand van een vereniging, een forum, login gegevens. In een database worden

Nadere informatie

Sparse columns in SQL server 2008

Sparse columns in SQL server 2008 Sparse columns in SQL server 2008 Object persistentie eenvoudig gemaakt Bert Dingemans, e-mail : info@dla-os.nl www : http:// 1 Content SPARSE COLUMNS IN SQL SERVER 2008... 1 OBJECT PERSISTENTIE EENVOUDIG

Nadere informatie

APEX en JasperReports

APEX en JasperReports APEX en JasperReports een Dream Team! Spreker(s) : Datum : E-mail : Vincent Deelen 28 mei 2013 vincent.deelen@transfer-solutions.com WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM Outline APEX en rapporten Oracle BI publisher

Nadere informatie

Martiris 2011. Secure Private Data. Gegevensbescherming in Oracle Databases

Martiris 2011. Secure Private Data. Gegevensbescherming in Oracle Databases Martiris 2011 Secure Private Data Gegevensbescherming in Oracle Databases Inhoudsopgave INTRODUCTIE... 3 HISTORIE... 4 SECURE PRIVATE DATA: FUNCTIONEEL... 4 A) ROW LEVEL SECURITY... 4 B) COLUMN MASKING...

Nadere informatie

Kennis na het volgen van de training. Na het volgen van deze training bent u in staat:

Kennis na het volgen van de training. Na het volgen van deze training bent u in staat: Training Trainingscode Duur Gepubliceerd Taal Type Leermethode Kosten SF2015V8 4 dagen 02/02/2015 Nederlands & Engels Developer, basis Invidueel & klassikaal Op aanvraag Deze training richt zich op het

Nadere informatie

Inhoud: Inleiding tot Taak 1.1.14 1 Omschrijving van vacatures 2 Matrix van benodigde 5 Bronvermeldingen 7

Inhoud: Inleiding tot Taak 1.1.14 1 Omschrijving van vacatures 2 Matrix van benodigde 5 Bronvermeldingen 7 Inleiding Taak 10 gaat over het oriënteren op het vakgebied van onze toekomst. Als we straks afgestudeerd zijn zullen we automatisch werk moeten gaan zoeken. Maar welk werk of in welke sector? Dat gaan

Nadere informatie

Praktijkcasus Identity management. Bert Dondertman 14 september 2010

Praktijkcasus Identity management. Bert Dondertman 14 september 2010 Praktijkcasus Identity management Bert Dondertman 14 september 2010 Agenda Praktijkcasus: Waarom? Hoe? Score op de diverse dimensies OGh IAM presentatie juli 2010 2 Waarom? Centraal klantportaal waar mogelijkheden

Nadere informatie

De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam

De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam De weg naar SOA bij de Gemeente Rotterdam Een reisverslag OGH Fusion Middleware SOA dag 19-5-2010 Lonneke Dikmans Oracle Ace Director Inhoud 2 Architectuur Doelstellingen Rotterdam Veilig, betrouwbaar

Nadere informatie

Invantive Producer. Als integriteit en compliance noodzakelijk is. Maar niks extra mag kosten.

Invantive Producer. Als integriteit en compliance noodzakelijk is. Maar niks extra mag kosten. Invantive Producer Als integriteit en compliance noodzakelijk is. Maar niks extra mag kosten. Agenda Invantive Visie De Invantive Benadering Het Invantive Resultaat Invantive Producer Praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Editions Based Redefinition: Tijdens de verbouwing gaat de verkoop door. Lucas Jellema, Alex Nuijten - AMIS Services BV

Editions Based Redefinition: Tijdens de verbouwing gaat de verkoop door. Lucas Jellema, Alex Nuijten - AMIS Services BV Editions Based Redefinition: Tijdens de verbouwing gaat de verkoop door. Lucas Jellema, Alex Nuijten - AMIS Services BV In een vorige editie van Optimize hebben we bekeken wat voor nieuwe toeters en bellen

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms?

Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms? your oracle solu+ons partner Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms? APEX for mission critical applications: the Groupm business-case By Ronny Boeykens & Stijn Van Raes iadvise o Opgericht in 2004

Nadere informatie

Weblogic 10.3 vs IAS 10.1.3

Weblogic 10.3 vs IAS 10.1.3 Vision ~ Knowledge ~ Results Weblogic 10.3 vs IAS 10.1.3 OGh Fusion Middleware/ SOA Dag 19 Mei 2010, Het Oude Tolhuys Edwin Biemond email edwin.biemond@whitehorses.nl Web http://blogs.whitehorses.nl/,

Nadere informatie

De plug-in is heel eenvoudig te installeren met een setup-programma. Waarna je een aantal menu opties in het tools menu er bij krijgt.

De plug-in is heel eenvoudig te installeren met een setup-programma. Waarna je een aantal menu opties in het tools menu er bij krijgt. Plsqldoc Genereer je documentatie Beeklaan 444 2562 BK Den Haag www.darwin-it.nl info@darwin-it.nl KvK 27283780 ING 65.35.40.663 Technical Architect Net als (vrijwel) elke ontwikkelaar vind ik het documenteren

Nadere informatie

Oracle9iAS Portal. Agenda. Frank Welten@oracle.com

Oracle9iAS Portal. Agenda. Frank Welten@oracle.com Oracle9iS Frank Welten@oracle.com Technology Sales Consultant Oracle genda Waarom een Portaal? Wat is Oracle9iS? Wat is (Oracle9iS) Portaal? Wat is Content Management in Oracle? Bezint eer ge begint 1

Nadere informatie

OGH Apex dag 22-03-2011. Hans Wijnacker. Golfscores.eu. Zeist, 22-03-2011

OGH Apex dag 22-03-2011. Hans Wijnacker. Golfscores.eu. Zeist, 22-03-2011 Parallel track 3: APEX at Work Hans Wijnacker Golfscores.eu Zeist, 22-03-2011 De Agenda De Onderneming De ICT De Apex apps De exploitatie De afsluiting De onderneming - Algemeen Missie : Organiseren van

Nadere informatie

Presentatie Rapportage Met SAP Business Objects

Presentatie Rapportage Met SAP Business Objects Presentatie Rapportage Met SAP Business Objects Verzorgd door: Camille van Dongen, itelligence Fouad Allabari, i3 Woerden 4 februari 2011 Agenda Voorstellen itelligence & i3 Business Intelligence SAP Business

Nadere informatie

Extra details van de performance in de database kunt u zien met het Top Activity scherm dat u van hieruit kunt tonen.

Extra details van de performance in de database kunt u zien met het Top Activity scherm dat u van hieruit kunt tonen. Real-time performance diagnose in Oracle In Oracle 10g en 11g is het mogelijk om de database performance real-time te volgen, als u de licentie voor Diagnostics Pack heeft aangeschaft (en de Enterprise

Nadere informatie

GET YOUR SOCIAL TRAFFIC BACK ON YOUR SITE

GET YOUR SOCIAL TRAFFIC BACK ON YOUR SITE CONVERTEER JE SOCIAL MEDIA FANS NAAR KLANTEN G R I P O P S O C I A L D ATA GET YOUR SOCIAL TRAFFIC BACK ON YOUR SITE Iedereen kent het probleem. Je hebt veel fans op social media. Je investeert in derden

Nadere informatie

Handleiding Reseller Controle Paneel

Handleiding Reseller Controle Paneel Handleiding Reseller Controle Paneel Inloggen Om in te loggen in het Controle Paneel kunt u de gebruikersnaam en wachtwoord gebruiken welke u van ons heeft ontvangen. Nieuw is dat u ook met uw social media

Nadere informatie

Application interface. service. Application function / interaction

Application interface. service. Application function / interaction Les 5 Het belangrijkste structurele concept in de applicatielaag is de applicatiecomponent. Dit concept wordt gebruikt om elke structurele entiteit in de applicatielaag te modelleren: softwarecomponenten

Nadere informatie

Kennissessie Google Analytics.

Kennissessie Google Analytics. Kennissessie Google Analytics. Analytics Consultant Google Analytics, Adobe Reports & Analytics Webanalist sinds juni 2011 MA Bedrijfscommunicatie & Digitale Media BSc Bedrijfseconomie LinkedIn Wat verwachten

Nadere informatie

Model driven Application Delivery

Model driven Application Delivery Model driven Application Delivery Fast. Flexible. Future-proof. How Agis streamlines health procurement using Mendix Model driven Application Platform Mendix in a nutshell Mendix delivers the tools and

Nadere informatie

Customer Case: WoningNet

Customer Case: WoningNet Customer Case: WoningNet WoningNet en Webservices Woonruimtebemiddeling Shared service center Business uitdaging Architectuur visie Woonruimtebemiddeling Woningzoekende Corporatiemedewerker Corporatiemedewerker

Nadere informatie

Quickstart handleiding

Quickstart handleiding Inleiding Allereerst hartelijk bedankt voor het aanschaffen van. U heeft met deze aankoop een goede keuze gemaakt voor een zeer professionele E-mail marketing tool. In deze quickstart handleiding zullen

Nadere informatie

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I WOSI Ruud Jungbacker en Michael de Vries - Technisch ontwerp Website Document historie Versie(s) Versie Datum Status Omschrijving / wijzigingen 0.1 20 nov 2008 Concept

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

Microsoft Dynamics CRM 2011 360 kijk op uw relaties

Microsoft Dynamics CRM 2011 360 kijk op uw relaties Microsoft Dynamics CRM 2011 360 kijk op uw relaties 26 september 2013 Programma 10u15: GMI Customer Relationship Management Een oplossing binnen een breder kader (GMI 4D Solution Concept ). Willem van

Nadere informatie

Les 2 Eenvoudige queries

Les 2 Eenvoudige queries Les 2 Eenvoudige queries XAMP Apache server ( http ) mysql server PHP myadmin IAM SQL oefeningen Database phpmyadmin Import : sql_producten.sql, sql_winkel.sql, sql_festival.sql SAMS SQL in 10 minuten

Nadere informatie

Maximo Tips and Tricks

Maximo Tips and Tricks Maximo Tips and Tricks Agenda Tips & Tricks 1. Scherm lay-out on demand 2. Koppelen Excel en Maximo 3. Foto s toevoegen aan records 4. Type ahead functie 5. Scripting voor calculaties en validaties 6.

Nadere informatie

Titel Uw processen transparant met SAP Process Mining.

Titel Uw processen transparant met SAP Process Mining. 1 Titel Uw processen transparant met SAP Process Mining. Introductie SAP Process Mining powered by Celonis is een nieuwe component van SAP op HANA. Process Mining gaat niet uit van vooraf gedefinieerde

Nadere informatie

Angular Best Practices Door Alex en Chris van Beek

Angular Best Practices Door Alex en Chris van Beek Angular Best Practices Door Alex en Chris van Beek Over ons Enthousiastelingen Software Architecten bij Luminis Arnhem B.V. Gespecialiseerd in Microsoft technologie:.net, Azure en Windows Twitter: @Beekje

Nadere informatie

Invantive 2012 Release 1 (build 44)

Invantive 2012 Release 1 (build 44) Invantive 2012 Release 1 (build 44) Invantive Estate Invantive Vision Invantive Control Invantive Producer Invantive Query-programma Invantive Composition Invantive Studio 30 maart 2012 Oplossingen van

Nadere informatie

Technisch ontwerp. Projectteam 6. Project "Web Essentials" 02 april 2009. Versie 2.1.0

Technisch ontwerp. Projectteam 6. Project Web Essentials 02 april 2009. Versie 2.1.0 Projectteam 6 Faculteit Natuur en Techniek Hogeschool Utrecht Projectleider: Hans Allis, hans.allis@student.hu.nl Technisch ontwerp Project "Web Essentials" 02 april 2009 Versie 2.1.0 Teamleden: Armin

Nadere informatie

Webapplicatie-generatie NIOC 2013

Webapplicatie-generatie NIOC 2013 Webapplicatie-generatie NIOC 2013 Eddy Luursema, Misja Nabben, Arnoud van Bers Research Group Model Based Information Systems Presentation Introduction M-BIS Data intensive systems Requirements Generation

Nadere informatie

Inhoud. Wat is Power BI?... 3. Voorbeelden gemaakt met Power BI... 4. Beginnen met Power BI... 6. Werkruimte uitleg... 7

Inhoud. Wat is Power BI?... 3. Voorbeelden gemaakt met Power BI... 4. Beginnen met Power BI... 6. Werkruimte uitleg... 7 Inhoud Wat is Power BI?... 3 Voorbeelden gemaakt met Power BI... 4 Beginnen met Power BI... 6 Werkruimte uitleg... 7 Naar een dashboard in 3 stappen... 8 Stap 1: Gegevens ophalen... 8 Stap 2: Rapport maken...

Nadere informatie

Implementatiekosten en baten van SURFconext. Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters

Implementatiekosten en baten van SURFconext. Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters Implementatiekosten en baten van SURFconext Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters Dit document geeft een antwoord op de vraag hoeveel een aansluiting op SURFconext kost. Introductie... 1

Nadere informatie

MA!N Rapportages en Analyses

MA!N Rapportages en Analyses MA!N Rapportages en Analyses Auteur Versie CE-iT 1.2 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Microsoft Excel Pivot analyses... 4 2.1 Verbinding met database... 4 2.2 Data analyseren... 5 2.3 Analyses verversen... 6

Nadere informatie

Pijlers van Beheer. Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl

Pijlers van Beheer. Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Welkom Pijlers van Beheer Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Waarom doe je Beheer Business perspectief Stabiliteit Security Enablen voor gebruikers Ondersteuning Technisch Perspectief

Nadere informatie

Client Applicaties (Browser+Desktop) http/https. Apache Webserver. http proxy. WMS WFS Adm SLD Tomcat. Tomcat. GeoServer. PostGIS

Client Applicaties (Browser+Desktop) http/https. Apache Webserver. http proxy. WMS WFS Adm SLD Tomcat. Tomcat. GeoServer. PostGIS WMS voor Kadastrale kaart Limburg GEORZ-lab Datum: 17 juli 2009 Auteur: GEORZ-lab, Just van den Broecke Versie: 2 Contact: Ebrahim Hemmatnia (Adviseur PPI GEO, Kadaster), tel. 088 183 22 16. Inleiding

Nadere informatie

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous 2006-2007 Inhoudsopgave 1 2 1.1 Programmeertaal PHP5..................... 2 1.2 MySQL database......................... 3 1.3 Adobe Flash...........................

Nadere informatie

Een website maken met databasetoegang.

Een website maken met databasetoegang. Hoofdstuk 5 Een website maken met databasetoegang. In dit hoofdstuk gaan we het weblog dat je in hoofdstuk 4 hebt gemaakt verder uitbreiden. Een belangrijk onderdeel wordt toegevoegd aan de applicatie,

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Jeroen van Schaijk MSc. Testnext Software & Services B.V. http://www.testnext.com

Curriculum Vitae. Jeroen van Schaijk MSc. Testnext Software & Services B.V. http://www.testnext.com Curriculum Vitae Jeroen van Schaijk MSc Testnext Software & Services B.V. http://www.testnext.com Personalia Naam Jeroen van Schaijk Nationaliteit Nederlandse Geslacht Man Burgerlijke staat Gehuwd Geboortedatum

Nadere informatie

Hoe complex zijn Oracle software stacks?

Hoe complex zijn Oracle software stacks? Hoe complex zijn Oracle software stacks? Ervaringen met beheer van middleware (de Application Grid) Spreker(s) : Datum : E-mail : Peter de Vaal 6 juni 2013 pdevaal@transfer-solutions.com WWW.TRANSFER-SOLUTIONS.COM

Nadere informatie

Enabling Mobile. Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties

Enabling Mobile. Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties Enabling Mobile Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties Door Rutger van Iperen Mobile Developer bij AMIS Services Introductie Het gebruik van

Nadere informatie

Lekker snel XML met SQL (.nl)

Lekker snel XML met SQL (.nl) Lekker snel met SQL (.nl In steeds meer opdrachten kom je als requirement tegen. Omdat het lekker makkelijk is of omdat de interface die je moet aanspreken het vereist. Dit is zeker het geval wanneer je

Nadere informatie

1. Inleiding... 2 1.1. Inleiding SQL... 3 1.1.1. Inleiding... 3 1.1.2. Database, databaseserver en databasetaal... 4 1.1.3. Het relationele model...

1. Inleiding... 2 1.1. Inleiding SQL... 3 1.1.1. Inleiding... 3 1.1.2. Database, databaseserver en databasetaal... 4 1.1.3. Het relationele model... 1. Inleiding... 2 1.1. Inleiding SQL... 3 1.1.1. Inleiding... 3 1.1.2. Database, databaseserver en databasetaal... 4 1.1.3. Het relationele model... 4 1.1.4. Wat is SQL?... 6 1.1.5. Verschillende categorieên

Nadere informatie

Dicht het security gat - Microsoft SharePoint, OCS, en Exchange met Secure File Sharing Heeft uw organisatie ook een Dropbox probleem?

Dicht het security gat - Microsoft SharePoint, OCS, en Exchange met Secure File Sharing Heeft uw organisatie ook een Dropbox probleem? Dicht het security gat - Microsoft SharePoint, OCS, en Exchange met Secure File Sharing Heeft uw organisatie ook een Dropbox probleem? Executive summary Organisaties maken meer en meer gebruik van online

Nadere informatie

Een suite van web applicaties om geografische informatie in de organisatie te presenteren

Een suite van web applicaties om geografische informatie in de organisatie te presenteren M A P I N F O E X P O N A R E Een suite van web applicaties om geografische informatie in de organisatie te presenteren INTRODUCTIE VAN MAPINFO EXPONARE MapInfo Exponare is ontwikkeld om gebruikers toegang

Nadere informatie

Installatie SQL: Server 2008R2

Installatie SQL: Server 2008R2 Installatie SQL: Server 2008R2 Download de SQL Server 2008.exe van onze site: www.2work.nl Ga naar het tabblad: Downloads en meld aan met: klant2work en als wachtwoord: xs4customer Let op! Indien u een

Nadere informatie

Gratis kaart. Complete en betaalbare MKB-oplossing

Gratis kaart. Complete en betaalbare MKB-oplossing Complete en betaalbare MKB-oplossing De Oracle Business Intelligence Suite is een open en complete oplossing waarmee u iedereen binnen de organisatie van de juiste informatie kunt voorzien: De gegevens

Nadere informatie

Xebic. Cloud Solutions voor het Onderwijs

Xebic. Cloud Solutions voor het Onderwijs Xebic Cloud Solutions voor het Onderwijs Cloud Solutions www.xebic.com Inleiding Doel Architectuur concepten OnStage, de Cloud applicatie van Xebic. 2 Inhoud Xebic Bedrijf Cloud-roots Views Cloud Applicaties

Nadere informatie

Parasoft toepassingen

Parasoft toepassingen Testen op basis van OSB en Digikoppeling Voor de bestaande Overheid Service Bus en de nieuwe standaard Digikoppeling zijn verschillende test- omgevingen opgezet. Hiermee kan het asynchrone berichtenverkeer

Nadere informatie

Ad Hoc rapportage of constante sturing. Presentatie door: Paul Brands Regional Account Executive

Ad Hoc rapportage of constante sturing. Presentatie door: Paul Brands Regional Account Executive 1 Ad Hoc rapportage of constante sturing Presentatie door: Paul Brands Regional Account Executive Agenda 2 Wie zijn wij? Duurzaam ondernemen / Informatie voorziening. Veranderende inzichten. Knelpunten

Nadere informatie

OpenIMS 4.2 Portaal Server

OpenIMS 4.2 Portaal Server OpenIMS 4.2 Portaal Server Inhoudsopgave 1 WAT IS EEN ENTERPRISE INFORMATIE PORTAAL?...3 1.1 BESPARINGEN...3 1.2 GERICHT OP EEN SPECIFIEKE DOELGROEP...3 2 OPENIMS PORTAAL SERVER (PS)...4 2.1 CENTRAAL BEHEER...4

Nadere informatie

Project plan. Erwin Hannaart Sander Tegelaar 61849 62407

Project plan. Erwin Hannaart Sander Tegelaar 61849 62407 Project plan Erwin Hannaart Sander Tegelaar 61849 62407 I4C2 I4C1 1 Inhoudsopgave Doel en doelgroep van het project... 3 Beschrijving van het project... 4 Benodigde materialen... 5 Te verwachten resultaten,

Nadere informatie

SQL is opgebouwd rond een basisinstructie waaraan één of meerdere componenten worden toegevoegd.

SQL is opgebouwd rond een basisinstructie waaraan één of meerdere componenten worden toegevoegd. BASISINSTRUCTIES SQL SQL : Structured Query Language is een taal gericht op het ondervragen van een relationele database en die aan veel klassieke databasemanagementsystemen kan worden gekoppeld. SQL is

Nadere informatie

TimeManager. ERP voor Dienstverleners. SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company

TimeManager. ERP voor Dienstverleners. SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company TimeManager ERP voor Dienstverleners SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company 2 Inleiding Bent u werkzaam in Professional Services? Met onze geïntegreerde CRM en Project Management

Nadere informatie

DECADE FINANCIALS. met APEX klaar voor de toekomst. Zeist 25 03 2014

DECADE FINANCIALS. met APEX klaar voor de toekomst. Zeist 25 03 2014 DECADE FINANCIALS met APEX klaar voor de toekomst Zeist 25 03 2014 AGENDA Andre Geelen Team Manager Decade Decade introductie Sebastiaan Laponder Oracle Ontwikkelaar Decade 3 voor de migratie Gilbert Rattink

Nadere informatie

Invantive 2012 Release 1 (build 44)

Invantive 2012 Release 1 (build 44) Invantive 2012 Release 1 (build 44) Invantive Estate Invantive Vision Invantive Control Invantive Producer Invantive Query-programma Invantive Composition Invantive Studio 30 maart 2012 Oplossingen van

Nadere informatie

OBUG Benelux Connect 2010

OBUG Benelux Connect 2010 ONAFHANKELIJK VAKTIJDSCHRIFT VOOR DE ORACLE-PROFESSIONAL April 2010, jaargang 13, Special Prijs 12,95 OBUG Benelux Connect 2010 Terugblik op jaarlijks congres Fusion in Progress Forms2Future Sneller ontwikkelen

Nadere informatie

Documentatie Handleiding Hunter-CRM Desktop v1.0

Documentatie Handleiding Hunter-CRM Desktop v1.0 Documentatie Handleiding v1.0 1 Voorwoord Hunter-Desktop is een product van Hunter-CRM. Onze CRM software is gemaakt met het oog op gemak. Deze documentatie bevat een overzicht van de meest gebruikte functionaliteiten

Nadere informatie

Databases en SQL Foundation (DBSQLF.NL)

Databases en SQL Foundation (DBSQLF.NL) Databases en SQL Foundation (DBSQLF.NL) EXIN Hét exameninstituut voor ICT ers Janssoenborch - Hoog Catharijne Godebaldkwartier 365 3511 DT Utrecht Postbus 19147 3501 DC Utrecht Nederland T +31 30 234 48

Nadere informatie

OpenText RightFax. Intuitive Business Intelligence. Whitepaper. BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax

OpenText RightFax. Intuitive Business Intelligence. Whitepaper. BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax OpenText RightFax Intuitive Business Intelligence Whitepaper BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax Beschrijving van de oplossing, functionaliteit & implementatie Inhoud 1 Introductie 2 Kenmerken

Nadere informatie

CaseMaster RP ResellerProfiling

CaseMaster RP ResellerProfiling CaseMaster RP ResellerProfiling ResellerProfiling Het verzamelen van reseller informatie is een zeer belangrijke stap in het proces om bij te blijven in de huidige tijd. De performance van de resellers

Nadere informatie

Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening

Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening Onafhankelijke diensten......veilig, gebundeld en gepersonaliseerd voor.....alle doelgroepen... Klanten Informatie Communicatie Back-office

Nadere informatie

Tijd registreren met ASTRID. Ronald van Dijk en Marco de Kaper

Tijd registreren met ASTRID. Ronald van Dijk en Marco de Kaper 1 Tijd registreren met ASTRID Ronald van Dijk en Marco de Kaper Agenda 2 Even voorstellen Astrid Wat is het? Waarom is het er? Wat kan kun je er mee? Screenshots en features Vragen ASTRID 3 Aanleiding

Nadere informatie

Securing. World. G4S Cash portal

Securing. World. G4S Cash portal Securing Your World G4S Cash portal Handleiding G4S Cash Portal Via het G4S Cash Portal kunt u zelf online al uw contante geldzaken regelen. Dit kan op elk moment van de dag. U kunt o.a. transporten inplannen

Nadere informatie

HR Analytics made easy for SAP by Every Angle for HR. Mike Hoksbergen 18-19 april 2013

HR Analytics made easy for SAP by Every Angle for HR. Mike Hoksbergen 18-19 april 2013 HR Analytics made easy for SAP by Every Angle for HR Mike Hoksbergen 18-19 april 2013 Content 1 Introductie Every Angle Software Solutions B.V. 2 Every Angle Toegevoegde Waarde 3 Every Angle voor HR -

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

Right Availability voor Provincie Zeeland met Active Data Guard 11g

Right Availability voor Provincie Zeeland met Active Data Guard 11g Vision ~ Knowledge ~ Results Right Availability voor Provincie Zeeland met Active Data Guard 11g Frank Dorst samenwerking, pragmatische aanpak en innovatie met Java en Oracle OGh DBA Dag: 11g in de praktijk

Nadere informatie

CAK Installatiehandleiding

CAK Installatiehandleiding CAK Installatiehandleiding Versie 1.1 Applicatie om centraal de uren van de zorgaanbieders door de gemeente laten aanbieden aan het CAK. Eerst moeten de tabellen, views, packages etc worden aangemaakt.

Nadere informatie

Koppeling met een database

Koppeling met een database PHP en MySQL Koppeling met een database 11.1 Inleiding In PHP is het eenvoudig om een koppeling te maken met een database. Een database kan diverse gegevens bewaren die met PHP aangeroepen en/of bewerkt

Nadere informatie

Clang 1.4.0. Release Notes. created by

Clang 1.4.0. Release Notes. created by Clang 1.4.0 Release Notes created by Release 1.4.0 Vanaf 2 november wordt Clang uitgebreid met unieke mogelijkheden op het gebied van e-mail en social media. Het is dan o.a. mogelijk om geautomatiseerd

Nadere informatie

CaseMaster CRM Customer Relationship Management

CaseMaster CRM Customer Relationship Management CaseMaster CRM Customer Relationship Management CaseMaster CRM Meer omzet uit uw bestaande of nieuwe relaties halen of een klantprofiel samenstellen doormiddel van een analyse op het aankoopgedrag en vervolg

Nadere informatie

Handleiding Cubigo Verenigingen en Organisaties

Handleiding Cubigo Verenigingen en Organisaties Handleiding Verenigingen en Organisaties Wij heten u hartelijk welkom bij, het platform waar de verbinding wordt gelegd tussen burgers, instellingen, bedrijven en verenigingen op een eenvoudige en gebruikersvriendelijke

Nadere informatie

Neptune. Het complete integratieplatform voor uw organisatie! BROCHURE OPTIMALISEREN VAN INFORMATIE EN PROCESSEN

Neptune. Het complete integratieplatform voor uw organisatie! BROCHURE OPTIMALISEREN VAN INFORMATIE EN PROCESSEN BROCHURE Neptune Het complete integratieplatform voor uw organisatie! OPTIMALISEREN VAN INFORMATIE EN PROCESSEN Axians Rivium Boulevard 41 2909 LK Capelle aan den IJssel Tel: +31 88 988 96 00 - www.axians.nl

Nadere informatie

Introductie. NAV performance. Derk Jan Oelemans. Manager Development, BI en E-Business Qurius Business Solutions

Introductie. NAV performance. Derk Jan Oelemans. Manager Development, BI en E-Business Qurius Business Solutions Introductie Microsoft Global Partner of the Year 2007 NAV performance Manager, BI en E-Business Qurius Business Solutions Performance domeinen Functionele alternatieven Datamodel wijzigingen standaard

Nadere informatie

APEX Templates. OGH APEX dag 30 maart. Art Melssen. 31 maart 2010

APEX Templates. OGH APEX dag 30 maart. Art Melssen. 31 maart 2010 APEX Templates OGH APEX dag 30 maart Art Melssen Introductie Over de spreker 4 jaar APEX ervaring / 7 jaar Oracle 10 jaar web technologie ervaring APEX trajecten o.a. bij Centraal Boekhuis en eboekhuis

Nadere informatie

Content Management Systeem Specifieke modules van het Steenstra CMS 2011

Content Management Systeem Specifieke modules van het Steenstra CMS 2011 Content Management Systeem Specifieke modules van het Steenstra CMS 2011 2. Overzicht en specificering van additionele modules Naast de basis implementatie is het Steenstra CMS systeem uit te breiden met

Nadere informatie

Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis

Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis het doel, de mogelijkheden en de beperkingen Oracle Waterschapsdag SPREKER : E-MAIL : DATUM : Johan Westerduin jwesterduin@transfer-solutions.com 30 november

Nadere informatie

Oracle Fusion Applications - de nieuwe standaard in applicaties?

Oracle Fusion Applications - de nieuwe standaard in applicaties? Oracle Fusion Applications - de nieuwe standaard in applicaties? Tijdens de jaarlijkse Oracle Open World conferentie in september 2010 in San Francisco was de waarschijnlijk belangrijkste aankondiging

Nadere informatie

Claims-based authenticatie in SharePoint 2010

Claims-based authenticatie in SharePoint 2010 Claims-based authenticatie in SharePoint 2010 MAAKT HET REALISEREN VAN DIVERSE SCENARIO S MAKKELIJKER Mirjam van Olst SharePoint 2010 maakt gebruik van claims-based authenticatie. Omdat claims-based authenticatie

Nadere informatie

DB architectuur. joost.vennekens@denayer.wenk.be

DB architectuur. joost.vennekens@denayer.wenk.be DB architectuur joost.vennekens@denayer.wenk.be DB - logisch perspectief - DB - fysisch perspectief - DBMS Fysische details van databank beheren Zodat gebruiker zich enkel om logische perspectief moet

Nadere informatie

Handleiding EMS Reports

Handleiding EMS Reports Handleiding EMS Reports Handleiding EMS Reports Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Hoe moet ik inloggen? 3. Hoe krijg ik inzicht in mijn Merchant details? 4. Hoe krijg ik inzicht in mijn transacties? 5. Hoe

Nadere informatie

Een platformaanpak voor moderne architectuurontwikkeling

Een platformaanpak voor moderne architectuurontwikkeling Een platformaanpak voor moderne architectuurontwikkeling Eric Roovers Manager Architecture & Design Software AG Global Consulting Services Benelux Copyright 2011 Software AG. All rights reserved. Ongrijpbaarheid

Nadere informatie

Prijslijst Dynamics. Engion B.V. Lamersveld 5 5801 HD VENRAY NAV 2013 Online T: 085-4013176

Prijslijst Dynamics. Engion B.V. Lamersveld 5 5801 HD VENRAY NAV 2013 Online T: 085-4013176 Prijslijst Dynamics Engion B.V. Lamersveld 5 5801 HD VENRAY NAV 2013 Online T: 085-4013176 CRM 2013 Online E: info@engion.nl Introductie Microsoft Dynamics NAV, Microsoft Dynamics CRM en andere Office

Nadere informatie

Op weg naar de favoriete Verzekeraar. Vincent Snels (Nationale Nederlanden) Lex Veltman (IBM)

Op weg naar de favoriete Verzekeraar. Vincent Snels (Nationale Nederlanden) Lex Veltman (IBM) Op weg naar de favoriete Verzekeraar Vincent Snels (Nationale Nederlanden) Lex Veltman (IBM) Nationale-Nederlanden actief sinds 1845 De Nederlanden van 1845 Nationale-Nederlanden breidt uit in binnen

Nadere informatie

NHibernate als ORM oplossing

NHibernate als ORM oplossing NHibernate als ORM oplossing Weg met de SQL Queries Wat is ORM? ORM staat in dit geval voor Object Relational Mapping, niet te verwarren met Object Role Modeling. ORM vertaalt een objectmodel naar een

Nadere informatie

Curriculum Vitae Ishak Atak. www.ishakatak.nl. Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak. Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983

Curriculum Vitae Ishak Atak. www.ishakatak.nl. Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak. Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983 Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983 Tel. : +316-46 17 76 00 Beschikbaar : Full time December 2015 Email: : contact@ishakatak.nl Datum CV : November 2015

Nadere informatie

Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC

Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC Laatste revisie: 29 juli 2009 Inhoudsopgave Inleiding... 2 1 Installatie ODBC driver... 2 2 Systeeminstellingen in AbiFire5... 3 2.1 Aanmaken extern profiel...

Nadere informatie

Proactief monitoring en beheer van Oracle Fusion Middleware

Proactief monitoring en beheer van Oracle Fusion Middleware Proactief monitoring en beheer van Oracle Fusion Middleware Denis Joannides Jelle de Bruin Truston Fusion Duwboot 6-8 Houten www.truston-fusion.com OGH 19 mei 2010 Wie is Truston Fusion? Onderdeel van

Nadere informatie

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Met een combinatie van Microsoft Dynamics CRM en een online besteltool krijgt MCFE niet alleen inzicht

Nadere informatie