KLASPRAKTIJK. Individugerichte nascholing Secundair onderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KLASPRAKTIJK. Individugerichte nascholing Secundair onderwijs 2015-2016"

Transcriptie

1 KLASPRAKTIJK Individugerichte nascholing Secundair onderwijs

2 Nascholing Onze taak! Professionalisering en levenslang leren, wordt meer en meer een vanzelfsprekende opdracht voor ieder van ons. PDCL biedt daarvoor een kwalitatief en actueel nascholingsaanbod aan. Steeds praktijkgericht, met een theoretische onderbouw, interactief en rekening houdend met de concrete behoeften en wensen van leerkrachten. Zo kunnen leerkrachten zich bijscholen in de thema's die zij wensen of waaraan zij nood hebben. Contactgegevens: Pedagogisch Didactisch Centrum Leuven UC Leuven Limburg (KHLeuven, KHLim en Groep T) Hertogstraat Heverlee

3 Opgelet: PDCL werkt nu samen met Quadri (KHLim) en heeft een nieuwe website! Er kan enkel nog online ingeschreven worden. Druk eerst op Nieuwe account aanmaken. U zal dan (eenmalig) uw profiel kunnen aanmaken. Druk dan op Navorming zoeken en daarna op Leuven in de blauwe balk links. Mocht u een vraag hebben, neem gerust contact met ons via of of of via Anne-Christine, Carine en Stefanie helpen u nog steeds graag verder! Inhoudstafel 2

4 PEDAGOGISCH EN DIDACTISCH HANDELEN Evalu(l)eren: het effect van een goede evaluatie We gaan er terecht van uit dat onze manier van onderwijzen het leren van onze leerlingen beïnvloedt. De enorme impact van evaluatieaanpak op dat leren ligt niet altijd voor de hand. En toch gaan experts zover dat ze beweren dat onze manier van evalueren het leergedrag van onze leerlingen conditioneert én dat ze drijvende kracht is van hun leermotivatie. Hoe worden onze evaluaties eerder hefbomen dan slagbomen voor het leren en de leercarriere van onze leerlingen? Bij het begin van deze sessie bespreken we een aantal (controversiële) clichés over de aanpak van evalueren in het S.O. en leggen we meteen de link naar de motivatie en het leergedrag van de leerlingen. Rishi Panchasara Data 8 oktober 2015: van 9.00 u. tot u. Rapportencommentaren schrijven: do s en dont s Of je nu vakleerkracht of klassenleraar of coördinator bent het rondje (rapporten)commentaren schrijven is vaak een bron van frustratie: wat schrijf je (niet) en hoe doe je dat zonder belerend, demotiverend of nietszeggend over te komen? De paar tientallen cliché-zinnetjes die in ons geheugen of in dat van onze pc zitten, zijn vaak ontoereikend. De standaardlijst in sommige ICT-rapportenprogramma s lijkt dan weer te vaak op het blaadje van de afhaalchinees. En dat terwijl raak geformuleerde commentaren bij evaluatiemomenten kunnen informeren, motiveren, bijsturen, bevestigen en versterken! In de loop van deze sessie krijg je inzicht in de kracht en de kenmerken van leerversterkende commentaren op een rapport, onder een toets, bij een werkstuk. Rishi Panchasara Data 8 oktober 2015: van u. tot u. 3

5 Aan de slag met creatieve opdrachten Heel wat leraren staan open om te experimenteren met creatieve opdrachten. Leerlingen werken in vakken of projecten aan presentaties, rollenspelen, posters, filmpjes, discussies, muziek, gedichten, Met wisselend succes: creatief werken is tijdsintensief en een mooi resultaat is niet gegarandeerd. Aan de hand van concrete voorbeelden en een ontwerpkader zoekt deze workshop een antwoord op de vragen: hoe ontwikkel en begeleid je creatieve opdrachten? Wat is de meerwaarde? En hoe vertaal je dit naar jouw vak? Leen Alaerts Data 19 oktober 2015: van 9.00 u. tot u. Actualiteit in mijn onderwijs: van appendix tot hartklep Actualiteit is traditioneel het vijfde wiel aan de wagen. Als een handboek of onderwijspakket oog heeft voor actualiteit, is deze bij publicatie eigenlijk al verjaard. Leerlingen zelf zijn heel alert voor de nieuwste mediasnufjes maar zijn over het algemeen koele minaars van actualiteit. Op actualiteit in ons onderwijs staat eigenlijk een januskop: niemand is er tegen maar in de praktijk is het een mager beestje. Het is in de eerste plaats aan de leerkracht om de knop om te draaien en actualiteit op te tillen van appendix tot hartklep van dynamische lessen. Enkele vragen die aan bod komen in deze sessie: welke plaats geven we actualiteit in ons onderwijs? Hoe kunnen we leerlingen warm maken voor actualiteit Hoe trekken we een rode draad door dagverse actualiteit? Welke hinderpalen en gevaren kunnen opduiken en hoe pakken we deze aan?, we illustreren met praktische voorbeelden en concrete taken. Paul Timmermans Data 1 december 2015: van 9.00 u. tot u. 4

6 STEM. Voor klimaat neutraal Unieke workshop over de inzet van wetenschap en technologie voor een andere wereld, een wereld die meer duurzaam is, waar slimme technologie en handige tools wegwijzers zijn naar een lagere ecologische voetafdruk. STEM staat voor Science, Technology, Engineering & Mathematics. En wij stemmen voor STEM, ook in het kader van klimaatneutrale initiatieven voor een andere wereld. Hernieuwbare energie via zonnecellen en windturbines zijn belangrijke componenten in onze toekomstige energievoorziening. We bekijken de basisprincipes van de elektrische stroomkring en bouwen stap voor stap een schakeling met zonnepaneeltjes, LED-lampjes en een kleine motor. Ook energie-opslag komt aan bod. Anje Claeys Data 12 januari 2016: van u. tot u. Creatief én didactisch? Geen probleem! Creatieve werkvormen Ben je op zoek naar handvatten om aan de hand van creatieve lesformules het maximale uit je leerlingen te halen? In deze sessie ontdek je hoe je, zonder belerend te zijn, je leerlingen kunt stimuleren om op een andere manier naar de wereld om hen heen te kijken. De workshop begint met een praktijkvoorbeeld. Met de docent als teacher in role ervaar je dat creativiteit niet buitenaards is. Je hoeft er dus niet bang voor te zijn! De bedoeling is maskers te durven afwerpen en jezelf kwetsbaar op te stellen. Daarvoor bestaan tal van oefeningen, vaak erg eenvoudige. Ilse La Monaca Data 18 januari 2016: van u. tot u. 5

7 Alle leerlingen een bank vooruit! Procesgericht werken, productiever dan productonderwijs Procesgericht werken is een heel goede zaak voor alle leerlingen in gewone klassituaties. Procesgericht onderwijs reserveren we niet exclusief voor leermoeilijke kinderen of voor buitengewoon onderwijs. Hoe kunnen we een procesgerichte(re) aanpak in een gewone klas realiseren zonder te verdrinken in ons werk? In deze sessie zoomen we eerst in op het principe van procesgericht onderwijs. Daarna reiken we pedagogisch-didactische inzichten en tips aan om met taken, leerinhouden, werkvormen, multimedia en procesevaluatie elke leerling in de klas erop vooruit te helpen. Hoe zit een procesgerichte lesgang in elkaar? Hoe kan je eraan beginnen in een gewone klassituatie en dit zonder alles overboord te gooien? Iedere deelnemer wordt verzocht IETS PRAKTISCH (bijv. concrete les, taak, werkblad, handboek, toetsvragen...) mee te brengen om dat dan heel concreet met een procesbril te herdenken. Paul Timmermans Data 17 februari 2016: van 9.00 u. tot u. Aandacht: de verstrooidheidscurve voorbij! De uitdaging om leerlingen aandachtig en betrokken bij de les te houden, is er één van alle tijden en alle onderwijsvormen. Het is, op zijn zachtst gezegd, niet evident. Volgehouden aandacht tijdens de les, bij oefeningen maken, bij vragen lezen blijkt voor de leerlingen een enorm voordeel te zijn en tegelijk een bijzonder moeilijke opgave. Daarom focussen we tijdens deze sessie op strategieën, weetjes en tips om betrokkenheid (en daarmee motivatie) van leerlingen te verhogen. We verkennen fysieke, psychologische en didactische basisvoorwaarden voor en aandachtige betrokkenheid van leerlingen. We blijven stilstaan bij het (on)terechte beeld van de verstrooide puber. We bieden je een zicht op verschillende leerstijlen en vooral op de gevolgen voor je onderwijsstijl en voor een krachtige leerbiotoop voor je leerlingen. Rishi Panchasara Data 23 februari 2016: van 9.00 u. tot u. 6

8 Differentiatie maakt het verschil Als alle leerlingen in een klas hetzelfde moeten doen en hetzelfde moeten bereiken, zitten we in een verhaal waar we onverschillig zijn voor feitelijke verschillen tussen de leerlingen. Differentiatie maakt in onze lessen wel degelijk een verschil als we kiezen voor een leerlinggericht onderwijsperspectief. Alle leerkrachten moeten zich dus aangesproken voelen door differentiatie, om meer te doen dan extra oefeningen voor de vluggen en extra tijd voor de zwakkeren te voorzien. Gedifferentieerd onderwijs trekt de kaart van verschillen in meervoudige intelligentie. Klassieke differentiatietaken doen vaak beroep op verbale en logisch-mathematische intelligentie en verwaarlozen vele leerlingen met een ander intelligentieprofiel. In deze sessie worden we eerst bewust van wat we in praktijk al doen op het vlak van differentiatie. We belichten differentiatie langs alle kanten: structurele oplossingen in het onderwijs, pedagogische differentiatie, veelzijdige didactisch-methodische differentiatie op het vlak van doelen en evaluatie, leerbehoeften, leerstijlen en meervoudige intelligentie, lesplannen, werkvormen en taken. De deelnemers kunnen het onderwerp van deze sessie zelf à a carte verkennen en de praktische mogelijkheden creatief onderzoeken. Iedere deelnemer wordt verzocht IETS PRAKTISCH (bijv. concrete les, taak, werkblad, handboek, toetsvragen...) mee te brengen om dat dan in de workshop met een differentiatiebril te bekijken en te kunnen herwerken. Paul Timmermans Data 24 februari 2016, van 9.00 u. tot u. Cultuuremancipatie in elke les In deze sessie gaan wij niet in op bijvoorbeeld een excursie naar een kunsttentoonstelling, een schoolconcert, Ook formele vormen van betalende cultuureducatie in de vrije tijd zoals muziek-, woord- en beeldacademie komen hier niet ter sprake. Dit zit allemaal onder het kopje 'productgerichte kunsteducatie in de strikte zin'. Hoe kunnen we in alle vormen van lessen leerlingen cultureel gevoelig maken en emanciperen zonder de klas te moeten verlaten? We stappen af van het neerbuigend oordeel dat leerlingen te weinig cultuur bezitten en dat kunstonderricht de enige mogelijkheid in zich draagt heeft om aan cultuureducatie te doen. Iedere leerling brengt onbewust een culturele rugzak mee naar de klas. Daar gaan we creatief mee aan te slag. In deze sessie krijgen de deelnemers inzage hoe cultuureducatie verscholen zit in de gewone lessen. Verschillende invalshoeken van cultuureducatie worden aangekaart en uitgeprobeerd tot werkbare lesideeën. Paul Timmermans Data 9 maart 2016, van 9.00 u. tot u. 7

9 De microwereld in 3D Met 3D-microscopen bestuderen we levende larven van muggen, libellen, eendagsvliegen,... in slootwater. Het voorkomen van deze zogenaamde macro-invertebraten geeft een idee over de waterkwaliteit. Zo komen we op een 'hands-on' manier in aanraking met de wetenschappelijke benadering van de milieuproblematiek. We maken ook foto's en videofilmpjes van deze diertjes. Verder krijg je als leerkracht een heleboel tips over het organiseren van zulke activiteiten op je school: aanschaf van instrumenten en materialen, software-aspecten. Daarna volgt een grafische verwerking via de drukpers. Je maakt kennis met eenvoudige droge diepdruktechnieken die zeer bruikbaar zijn in de klas zowel voor jonge als voor oudere kinderen. Een hands-on ervaring met 3D-microscopen, digitale microscopen en elementaire beeldbewerkingstechnieken. En als surplus een grafische verwerking mét de drukpers. Sla 2 vliegen in 1 klap en boek deze workshop ter inspiratie van je leerkrachtenteam. Anje Claeys Data 22 maart 2016: van u. tot u. Talent 4 event: taalontwikkeling op school Talent4Event stimuleert zelfstandig denken en actief leren in het kader van talentontwikkeling. Iedere leerling krijgt de kans zijn eigen talent(en) te ontdekken en beter te ontwikkelen. Tijdens dit project leren de leerlingen coöperatief samenwerken. Afhankelijk van hun kwaliteiten nemen ze een verantwoordelijkheid op binnen de groep. Deze aanpak kan nadien in eender welk groepswerk toegepast worden. Door breed evalueren wordt het leerproces van leerlingen via dit event beter in kaart gebracht. Zelfevaluatie- en peerevaluatiefiches werden hiervoor ontwikkeld. In dit project komt ondernemingszin sterk aan bod. Binnen het project wordt er in functie van ondernemingszin doelgericht gewerkt aan de VOETEN context 3 Sociorelationele ontwikkeling. Tine Feyaerts Data 12 april 2016: van 9.00 u. tot u. 8

10 ZELFZORG Pijnlijke rug, nek en schouders. Voorkomen en verlichten voor administratief personeel Rug-, nek- en schouderpijn hebben verschillende oorzaken en komen erg veel voor. 7 op de 10 landgenoten klagen wel eens over lage rugpijn. Tot 50 % van alle mannen en vrouwen krijgen te maken met chronische (lage) rugpijn. Ook als je werkt aan de computer, neem je vaak dezelfde houdingen aan of maak je steeds terugkerende bewegingen. Die kunnen erg belastend zijn voor rug, nek en schouders. In deze sessie leer je rugpijn en gerelateerde klachten herkennen, vermijden en behandelen. We passen dit alles toe op de reële situatie van je werkplek. Administratief personeel Michaël Marbais Data 1 oktober 2015: van 9.00 u. tot u. Hoger redder Volgens de Vlaremwetgeving moeten redders ten minste éénmaal per jaar worden geoefend in reddings- en reanimatietechnieken. De KHLeuven in associatie met de KULeuven organiseert zelf Bloso-erkende bijscholingen. Op het einde van de bijscholing ontvangen de deelnemers het bijscholingsattest. Het is noodzakelijk de bijscholing volledig en actief bij te wonen. Werner Van Assche Data 7 oktober 2015: van u. tot u. 9

11 Verschillende generaties in dezelfde school, een leerkans! Wat is een generatie? Wat typeert onze eigen generatie? En andere generaties? En wat kunnen generaties van elkaar leren? In een doorsnee school zijn mensen geboren tussen 1952 en Vijf generaties in één schoolcontext: de protestgeneratie van de babyboomers, de verbindende generatie X, de pragmatische generatie, de grenzeloze generatie Y, de digigeneratie Z. Deze biotoop is uitdagend gezien het doen en laten van mensen, ook op de werkvloer, sterk bepaald wordt door de tijdsgeest uit de jeugdjaren, de overtuigingen, normen en waarden uit de opvoeding, gebeurtenissen uit de tijd van toen, Alle geïnteresseerden Marleen Borzée Data 22 oktober 2015: van 9.00 u. tot u. Cursusgeld plus: jezelf ont-moeten, een impuls voor leven en werk De levenslooppsychologie biedt ons interessante verklaringen en inzichten voor eigen-aardig-heden van de midvolwassenleeftijd. We wisselen ervaringen en vragen uit. We doorprikken mythes, moeilijkheden en knelpunten en focussen ons op positieve mogelijkheden en groeikansen die de midlifeleeftijd biedt zowel professioneel als privé. Zo ont-moeten we onszelf en onze eigen kracht en ervaren we onze leeftijd als een boeiende leef-tijd tussen jeugd en ouderdom. Het geheel is doorspekt van levensfilosofische beschouwingen. Geniet alvast van deze doordenkers als voorproefje: Het is niet belangrijk hoe oud je bent, het is belangrijk hoe je oud bent. Je wordt niet zomaar oud, je wordt het als je stopt met groeien. Ik relativeer, niet omdat ik ouder word maar om niet ouder te worden. Iedereen wil oud worden, niemand wil het zijn. Marleen Borzée Data 22 oktober 2015: van u. tot u. Cursusgeld 50 10

12 (Eigen) stress onder de loep! In deze sessie analyseren we ons eigen stressgehalte. We zoeken naar diverse oorzaken van stress. We analyseren ook signalen van stress en worden bewust van wat onze energie doet afnemen. We bespreken ervaringen van stressbeleving in relatie tot onze professionele context. We krijgen kijk op verschillen in stressuiting tussen mannen en vrouwen en de stressaspecten eigen aan het leerkracht zijn. (H)erkennen van moeilijkheden en valkuilen is een voorwaarde om te kunnen focussen op mogelijkheden voor het ont-stressen. Marleen Borzée Data 27 oktober 2015: van 9.00 u. tot u. Cursusgeld 50 Gedachten zijn krachten! Leer constructieve denkgewoontes aan Piekergedachten en negatieve reflecties maken leerkrachten en leerlingen vaak onzeker en ongelukkig. Je bent echter niet je gedachten, je hebt gedachten. Er zijn immers twee manieren om om te gaan met moeilijke situaties: je kan proberen de situatie te veranderen of je kan de wijze veranderen waarop je ertegen aankijkt. Marleen Borzée Data 27 oktober 2015: van u. tot u. Cursusgeld 50 11

13 Sleutels voor werkplezier! Draaglast en draagkracht in balans Sommige mensen veren op bij uitdagingen, voor anderen is elke uitdaging een hindernis of een spanning. Hoe dan ook is het belangrijk om te leren omgaan met spanningen om zo het leven voldoende spannend te houden. We gaan in op factoren van werkplezier. Wat geeft ons energie? Wat verhoogt draagkracht bij onszelf en bij mensen die we begeleiden? Wat typeert een gelukkige positieve werkstijl? De aangeboden praktische tips worden telkens aan onze eigen leefstijl getoetst. Er is ook ruimte voor inspirerende ervaringsuitwisseling. Vanuit voldoende zelfzorg kunnen we als leerkracht immers ook de zorg naar anderen blijven waarmaken! Marleen Borzée Data 12 november 2015: van 9.00 u. tot u. Cursusgeld 105 lunch inbegrepen Alleen voor de klas, maar niet alleen in de school. Collegiale consultatie Heb jij als leerkracht soms ook het gevoel er alleen voor te staan? Alleen voor de klas en toch in de school omringd door collega's? In deze navorming staan wij stil bij kracht van ondersteuning door en voor collega's. Door methodes van collegiale consultatie en intervisie (Incidentmethoden en methode Raguse e.a) Marleen Roymans Data 7 maart 2015: van 9.30 u. tot u. 12

14 Mind-wellness, je hoofd in topconditie Ontwikkelen en onderhouden van een denk-hygiëne. Blijven topfunctioneren, ondanks prestatiedruk. Alert omgaan met leerprocessen en leerlingen vraagt heel wat inzet en energie. Hoe kunnen we ons denken, ook na een zware dagtaak, nog steeds alert houden? Wat heeft ons denkapparaat nodig om efficiënt en genietbaar te blijven? Deze training overloopt een aantal technieken en tips om ons denken in topconditie te houden. Zo zijn er slaaphygiëne, herladen tijdens korte momenten (30 seconden) van alfa-golven, analytisch denken (woorddenken) afwisselen met beelddenken (synthese)denken, korte ademtechnieken om stress-denken te ontkoppelen, korte meditatietechnieken die zorgen voor een relativerend en inspirerend totaaloverzicht van ons drukke bestaan... Een aangename, interactieve vorming. Aanleren en toepassen van verschillende technieken en inzichten. Alle geïnteresseerden Hendrik Gaublomme Data 15 maart 2016: van 9.30 u. tot u. 13

15 MEDIA & ICT Maak je eigen oefeningen met de gratis online omgeving Educaplay Educaplay is een gratis online omgeving waarbinnen je eigen oefeningen aanmaakt en beheert. Je beschikt over dertien verschillende oefenmodules: o woordpuzzel o invuloefening o kruiswoordraadsel o combineeroefening o (video)quiz o meerkeuzevraag o sorteeroefening o... Educaplay biedt de mogelijkheid tot rapportering. De leerkracht kan nagaan wie welke oefeningen wanneer maakte en de behaalde score. Die info kun je exporteren naar een Excelbestand. Campus Hertogstraat 178, 3001 Heverlee Frank Vandewyer Data 26 oktober 2015: van u. tot u. Zelf animatiefilmpjes maken met Moovly Moovly is een nieuw en eenvoudig te gebruiken platform (van Belgische makelij) waarmee u zelf animatievideo s, banners en andere multimediainhoud kunt maken. Geanimeerde video s trekken de aandacht naar uw bedrijf en kunnen zowel voor interne als externe communicatie, advertenties gebruikt worden. Dit zonder groot budget of technische kennis. Aan de hand van animatieobjecten kan u zelf whiteboard video s, geanimeerde infografieken en animatiefilmpjes maken. U kan uw video s opmaken, delen, kopiëren of vertalen én u maakt zoveel versies als u wilt! Campus Hertogstraat 178, 3001 Heverlee Frank Vandewyer Data 24 november 2015: van u. tot u. 14

16 Multimedia in mijn klas Pedagogisch-didactisch gezien kunnen multimedia via woord-, beeld- en klanktaal leerinhouden en leerprocessen ondersteunen, de leerprestaties van alle leerlingen verhogen, het leerklimaat beïnvloeden en de motivatie / leergierigheid stimuleren. In deze sessie ondervinden we dat multimedia meer zijn dan alleen technische tools. Zonder overdreven technische expertise leren we kritisch-creatief de kracht en didactische mogelijkheden ontdekken van foto's, prenten, magazines, audiovisuele presentatie, film, TV, videobeelden, klank en muziek. Computer, ipad en internet (ICT) bieden ongekende mogelijkheden in de klas zowel voor leerkracht als leerlingen. Multimedia kunnen ingeschakeld worden bij het aanleren, opzoeken, verwerken, oefenen en expressief gebruiken van leerinhoud. Ze kunnen krachtige hulpmiddelen zijn in alle schoolvakken, niet alleen voor muzische vorming maar ook bijvoorbeeld voor taal, biologie, geschiedenis, technologie en wereldoriëntatie. Wie beschikt over een laptop (multimediagebruik), ipad, digitaal fototoestel, audioapparatuur of andere technologie, verzoeken we om de eigen tools mee te brengen. We raden aan om een eigen hoofdtelefoon of oortjes mee te brengen. Paul Timmermans Data 23 oktober 2015: van 9.00 u. tot u. Er zit muziek in de ipad. Volwaardig muziekonderwijs met krachtige ipad-apps Er is natuurlijk niets mis met akoestische muziekinstrumenten in de klas maar volwaardig muziekonderwijs kan je tegenwoordig ook tevoorschijn toveren uit de kracht van digitale tools zoals tablets, smartphones, apps en websites. Globaal overzicht: 1. ipad is voor muziekonderwijs meer dan een aanvullend speeltje. 2. ipad-apps indelen en oordeelkundig kiezen voor muziekonderwijs + kwaliteitsanalyse van apps voor muziekeducatie 3. Creatief mogelijkheden en grenzen aftasten van attractieve, vaak onbekende, (bijna) gratis en laagdrempelige ipad-apps (gedifferentieerd werken). Omdat een klas vol ipads eerder uitzondering dan regel is, besteden we aandacht aan een realistische setting, aan differentiatie waarbij ipads en andere tablets, onlinemusiceren, muziek maken op notebooks, smartphones én akoestisch materiaal samen aan een succesverhaal schrijven. De deelnemers worden niet verondersteld vertrouwd te zijn met de materie. Wel wordt verwacht dat iedere deelnemer zelf een ipad, iphone, Android-tablet of laptop meebrengt. Breng in elk geval je eigen hoofdtelefoon of oortjes mee om à la carte aan de slag te kunnen gaan. Paul Timmermans Data 23 oktober 2015: van 9.00 u. tot u. 15

17 Aan de slag met een digitaal schoolbord: smartboard Een bord is geen bord meer. Met interactieve borden krijg je opeens heel wat mogelijkheden. Je hebt ze - zelfs letterlijk - maar met de vinger aan te raken. Met interactieve borden kan je ondermeer: Vooraf opgestelde bordschema s oproepen, ter plekke wijzigen en zelfs afprinten. Bordschema s opbouwen, opslaan, opnieuw gebruiken Presentaties nog meer animeren Digitaal lesmateriaal gebruiken om je lessen meer diepgang te geven Het internet rechtstreeks integreren in je lessen Beeldmateriaal opnemen in je bordschema s In deze cursus leer je al deze mogelijkheden kennen en krijg je heel wat tips om ze concreet toe te passen in je les. Bovendien krijg je de kans om zelf eens te experimenteren met het Smartboard. Frank Vandewyer Data 7 december 2015: van u. tot u. My digital me junior De Dienst Beroepsopleiding van het Departement Onderwijs en Vorming ontwikkelde in samenwerking met Vlajo een digitaal ontwikkelingsportfolio voor de leerlingen van de derde graad basisonderwijs en de eerste graad secundair onderwijs. My Digital Me Junior is een gratis instrument dat leerlingen op een toffe manier wil laten reflecteren over zichzelf. Via klassikale digitale bordlessen en individuele activiteiten staan jongeren o.a. stil bij wie ze zijn als persoon en hoe zij functioneren in omgang met anderen. Ze worden uitgedaagd om op zoek te gaan naar vaardigheden en attitudes waarin ze reeds goed zijn en waarin ze zich nog verder willen ontwikkelen. Al de MDM Junior-talenten worden ondergebracht in een overzicht van de Leergebiedoverschrijdende (BaO) en vakoverschrijdende (SO) eindtermen. Jurn Van Den Meerssche Data 26 januari 2016: van 9.00 u. tot u. 16

18 ICT-tips voor lessen mediawijsheid en ondersteuning van leerlingen In deze training krijg je uit al mijn lezingen de interessantste ICT-tips waar ook leerlingen wat aan hebben. We oefenen dit op de computer of op je eigen laptop/tablet. Inhoud Interessante zoekmachines en indexen voor leerlingen Privacy-veilig zoeken en mailen Veilig surfen: ouderlijk toezicht, bloot voorkomen Je ipad veilig in leerlingenhanden Flash op de tablet Apps voor school en voor kinderen vinden Veilig op Facebook voor leraars & leerlingen Veilig wachtwoord Bewijzen van pesten verzamelen Privacy-veilig chatten De privacy bewaken op online foto s Filip Bourgeois Data 16 februari 2016, van 9.00 u. tot u. Van PowerPoint naar educatieve video Educatieve filmpjes maken met PowerPoint is spotgemakkelijk en toch veranderen ze je klaspraktijk. Leerlingen kunnen 's avonds een herhalingsvideo bekijken. Of misschien krijgen ze de instructie vooraf via een online video en heb je meer tijd in de klas om te oefenen. Maar je leerlingen zelf zo'n educatieve video laten maken bij een lesonderdeel is ook een leerrijke verwerking. Inhoud: Met Microsoft PowerPoint digitaliseer je je lesschema in een oogwenk. Maar ook je mondelinge instructie opnemen en het geheel bewaren als een video kan binnen het programma. Ik begeleid je in het maken van je eerste filmpje en toon je hoe je het publiceert op YouTube en op KlasCement. Campus Hertogstraat 178, 3001 Heverlee Frank Vandewyer Data 1 maart 2016: van u. tot u. 17

19 COMMUNICATIE EN SOCIALE VAARDIGHEDEN Positief omgaan met negatief gedrag! Een visie op moeilijk gedrag bij anderen (en bij onszelf) Gepast inzicht en gepaste ingesteldheid zorgen ervoor dat we als leerkracht moeilijk gedrag bij kinderen een stukje gemakkelijker beleven... In een eerste luik gaan we nadenken over wat we als moeilijk gedrag bij kinderen (en bij onszelf?) ervaren en waarom. In een tweede luik zoeken we wat er aan de basis ligt van 'gemakkelijk gedrag'. Wat zorgt ervoor dat mensen zich goed voelen? In een derde luik verzamelen we concrete tips en mogelijke hulptechnieken. We wisselen praktijkervaringen uit en zoeken samen naar een goede aanpak. Deze sessie biedt geen kant-en-klaarrecepten en gaat ook niet in op zeer specifieke gedragsproblemen of leerstoornissen. Opzet is wel om een portie hoop en een ideeënkader aan te reiken met positieve impulsen om moeilijkheden tot mogelijkheden om te vormen! Marleen Borzée Data 13 oktober 2015: van 9.00 u. tot u. Cursusgeld 50 Geweldloze communicatie Conflicten raken moeilijk opgelost omdat de verschillende partijen steeds in een "meerdere" of "mindere" positie terechtkomen. Het model "Geweldloos communiceren" van Marshall Rosenberg gaat ervan uit dat elke partij oké is. Er is geen sprake van "gelijk" of "ongelijk". We gaan elkaar niet beoordelen of veroordelen, maar we gaan wel vertellen hoe wij ons voelen en wat we nodig hebben. Op basis van deze gevoelens en behoeftes formuleren we een duidelijk verzoek, zonder eisend te zijn. Uitgangspunt voor dit alles is een objectieve waarnemening, als een camera, waarbij we de ander niet beschuldigen of veroordelen. Campus Hertogstraat 178, 3001 Heverlee Alle geïnteresseerden Hedwig Berghmans Data 17 november 2015, 24 november 2015, van u. tot u. Cursusgeld 90 18

20 Sterk staan in moeilijke gesprekken Even nadenken: Zijn het moeilijke gesprekken of zijn het gesprekken met moeilijke mensen of zijn het gesprekken waar ik of anderen het moeilijk hebben? Zoveel aspecten kunnen een gesprek moeilijk maken: storende omgeving, tijdsdruk, eigen humeur, eigen problemen, weerstanden, slecht nieuws, spanningen in de relatie, kleine en grote onderlinge irritaties, of een combinatie van meerdere factoren. In deze navorming, gaan we in op een aantal van deze moeilijkheden in gesprekken met leerlingen, collega s of ouders. We kijken hoe we moeilijk nieuws over onvoldoende prestaties of negatieve attitudes overbrengen met toch voldoende aandacht voor perspectief en zelfwaardegevoel bij de ander. We proberen weerstanden beter te begrijpen. We zoeken naar constructieve manieren om ermee om te gaan. We leren wat onze irritaties ons leren over onszelf. Smaakmaker: Zonder wrijving is er geen glans! Alle geïnteresseerden Marleen Borzée Data 24 november 2015, van 9.00 u. tot u. Cursusgeld 50 Met handen en voeten. Non-verbale communicatie Over de sprekende geluidloze signalen van lichaamstaal We willen wel vaker iets met handen en voeten uitleggen. Soms hebben we het gevoel dat onze woorden tekort schieten, of willen we onze boodschap nog sterker, nog overtuigender brengen. Met de juiste gebaren, de gepaste lichaamshouding, een bewust gebruik van onze gelaatsuitdrukking kunnen we het motiverend accent in een gesprek met een leerling benadrukken, de verbondenheid tijdens het overleg met een collega onderstrepen, je begrip voor de situatie in een oudercontact verduidelijken. Ga je met lichaamstaal ondoordacht of onbewust om, dan kan je wel eens net het tegenovergestelde bereiken. Alle geïnteresseerden Rishi Panchasara Data 24 november 2015, van u. tot u. 19

21 Ouderbetrokkenheid op school Scholen en ouders willen beide het beste voor de kinderen en jongeren met wie ze verbonden zijn. Het is dan ook vanzelfsprekend dat scholen en ouders met elkaar samenwerken. Maar hoe zorg je er als school voor om ouderbetrokkenheid op schoolniveau ook daadwerkelijk te versterken? Campus Hertogstraat 178, 3001 Heverlee Lijne Vloeberghs en Sofie Van Eynde Data 15 april 2016, van 9.30 u. tot u. COACHING Middenkader als krachtige coach! Praktische handvaten om mensen te versterken deel 1: basiskader voor communicatie en coaching Als je het goede ziet in anderen, ontdek je het beste van jezelf! In deze navorming bespreken we het wat en hoe van coachen in basis-en secundair onderwijs. We merken dat mensen zichzelf laten zijn en worden de essentie is. Zicht krijgen op eigen(aardig)heden van onszelf als persoon en in onze rol als coach is belangrijk om de rijkdom van diversiteit bij anderen te (h)erkennen. De visie van de kernkwadranten van Ofman inspireert hierbij. Van daaruit bouwen we een zeer praktisch bruikbare gesprekskapstok op. We oefenen in een veilige positieve context. De nascholing bestaat uit twee delen die bij voorkeur beiden gevolgd worden. Marleen Borzée Data 12 oktober 2015, van 9.00 u. tot u. Cursusgeld 105 lunch inbegrepen 20

9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren:

9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren: 9.00 uur Sessie 1: Verbluffend verbindend communiceren: Introverte vs. Extraverte kinderen Katja Soors van de SESSIE Elke leerkracht/directie beseft dat een goede communicatie tussen de kinderen bijdraagt

Nadere informatie

DAG VAN MAVO EN PAV op ZATERDAGVOORMIDDAG 28 FEBRUARI 2015

DAG VAN MAVO EN PAV op ZATERDAGVOORMIDDAG 28 FEBRUARI 2015 DIOCESANE PEDAGOGISCHE BEGELEIDINGSDIENST BISDOM BRUGGE jan.bonne@vsko.be SECUNDAIR ONDERWIJS VAKBEGELEIDING PAV Brugge, 30-01-2015 Ter kennisgeving aan alle directies van scholen met PAV Gelieve een kopie

Nadere informatie

Nascholing Onze taak!

Nascholing Onze taak! Nascholing Onze taak! Professionalisering en levenslang leren, wordt meer en meer een vanzelfsprekende opdracht voor ieder van ons. PDCL biedt daarvoor een kwalitatief en actueel nascholingsaanbod aan.

Nadere informatie

Is iedereen mee? Interactieve werkvormen in het basisonderwijs

Is iedereen mee? Interactieve werkvormen in het basisonderwijs Vlaamse Jonge Ondernemingen vzw Innovatie- en Incubatiecentrum Kapeldreef 60 3001 Heverlee Tel. 016 29 84 01 Fax 016 29 84 02 info@vlajo.org www.vlajo.org Is iedereen mee? Interactieve werkvormen in het

Nadere informatie

Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat

Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat Wanneer moeten we dat nog doen? We hebben vandaag, tijdens een andere vergadering, ons de vraag gesteld : waar moeten we naar toe om te melden dat het programma in het eerste leerjaar te zwaar is We raken

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Jaargang 2 September 2013 VOORWOORD. In dit nummer: - Voorwoord 1. - Wist u dat 2 - SWPBS 2. - Intervisie R&W 3. - Op maat trajecten 3

NIEUWSBRIEF. Jaargang 2 September 2013 VOORWOORD. In dit nummer: - Voorwoord 1. - Wist u dat 2 - SWPBS 2. - Intervisie R&W 3. - Op maat trajecten 3 NIEUWSBRIEF Jaargang 2 September 2013 In dit nummer: - Voorwoord 1 - Wist u dat 2 - SWPBS 2 - Intervisie R&W 3 - Op maat trajecten 3 - Nieuw aanbod 3 - Uitgelichte workshops 4 - KECCademy 5 VOORWOORD Voor

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Evi Geeroms en David Evenepoel Koninklijk Atheneum Etterbeek Wie zijn wij? Leerkrachten Koninklijk Atheneum Etterbeek (Brussel) Nederlandstalige

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Het Brugse Model de flow chart

Het Brugse Model de flow chart Het Brugse Model de flow chart De flowchart is een nuttig instrument dat in de eerste plaats ontwikkeld werd om te gebruiken in een therapeutische situatie. Uiteraard kan je dit ook gebruiken tijdens een

Nadere informatie

PEDIC-NASCHOLINGSAANBOD 2014-2015

PEDIC-NASCHOLINGSAANBOD 2014-2015 PEDIC Coupure Rechts 314 te 9000 Gent tel. 09 225 37 34 fax 09 269 14 88 pedic@vsko.be www.pedic.be PEDIC-NASCHOLINGSAANBOD 2014-2015 Economie ICT Informatica INHOUD NASCHOLINGEN 2014-2015 Economie in

Nadere informatie

Workshops voor Scholengemeenschappen. PE-DIC-idee PE-DIC-initiatief PE-DIC-in orde!

Workshops voor Scholengemeenschappen. PE-DIC-idee PE-DIC-initiatief PE-DIC-in orde! Ines Vandoorne (Beeldopvoeding) - Bernadette De Geest (Muzikale Opvoeding) Kathleen Pisman (Dramatisch Spel - Bewegingsexpressie) - Liliane Steppe (Muzisch taalgebruik) Muzo - Workshops voor scholengemeenschappen

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

Dag van het kleuteronderwijs PN277BA/1415 Maandag 9 maart 2015

Dag van het kleuteronderwijs PN277BA/1415 Maandag 9 maart 2015 Vormingsinitiatief voor de kleuterleid(st)ers van de 2de en 3de kleuterklas. Een organisatie van PEDIC in samenwerking met de diocesane pedagogische begeleidingsdienst Gent. Illustratie: www.hildeschuurmans.be

Nadere informatie

Beste coördinator Beste omkaderingslid. Wanneer? Maandag 31 mei 2010

Beste coördinator Beste omkaderingslid. Wanneer? Maandag 31 mei 2010 Kdag Ontdek het leiderschap in jezelf Een uniek, interactief en inspirerend dagtraject voor elke leider. Beste coördinator Beste omkaderingslid Mensen motiveren en inspireren, open en duidelijk communiceren,

Nadere informatie

Verbindende Communicatie

Verbindende Communicatie in samenwerking met VakantieInZICHT Verbindende Communicatie Inspiratie voor impact, dialoog en samenwerking Verbindende Communicatie (VC) is een eenvoudig en krachtig concept voor iedereen die op een

Nadere informatie

Dag van het zesde leerjaar PN206BA/1516 reeks 1 Dinsdag 26 januari 2016

Dag van het zesde leerjaar PN206BA/1516 reeks 1 Dinsdag 26 januari 2016 PEDIC Vormingsinitiatief voor leraren van het zesde leerjaar. Een organisatie van PEDIC in samenwerking met de pedagogische begeleidingsdienst regio Oost-Vlaanderen. OPZET Tijdens deze derde editie van

Nadere informatie

Dit aanbod is niet bindend, we kunnen ook een mix op maat maken, indien nodig!

Dit aanbod is niet bindend, we kunnen ook een mix op maat maken, indien nodig! Beste, in deze brochure vind je een overzicht van navormingsinitiatieven voor het onderwijs die ik geef. Alle sessies zijn sterk ICT-gericht, maar de nadruk ligt op het toepassen in de klaspraktijk en

Nadere informatie

Opleiding DIFERENCI TRAINER FACILITATOR

Opleiding DIFERENCI TRAINER FACILITATOR Opleiding DIFERENCI J RINER FCILIOR rainen/facilitaten is een vak, een ambacht. Dat doe je met heel je hebben en houwen als je het tenminste een uitdaging vindt om mensen in beweging te brengen Dit ambacht

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016:

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016: Mankind Mens & Organisatie gelooft in de kracht van dromen en drijfveren in relatie tot ondernemerschap en leiderschap. Dromen en drijfveren vormen de grond waarop ambitie kan groeien. Passie zorgt vervolgens

Nadere informatie

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult.

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult. Deel 2 Kwaliteitsbeleid Deze leidraad is gebaseerd op de digitale leermodules van Kind & Gezin. Die modules zijn bedoeld om de verschillende onderdelen van het kwaliteitshandboek uit te werken. Die modules

Nadere informatie

Praktijktoepassingen ICT. LeesTip. NIEUWSBRIEF ICT november 2013. Lucien Hermans

Praktijktoepassingen ICT. LeesTip. NIEUWSBRIEF ICT november 2013. Lucien Hermans Praktijktoepassingen ICT LeesTip NIEUWSBRIEF ICT november 2013 Lucien Hermans Overhoor jezelf (online) voor Frans! http://www.wrts.nl/lijst App derde graad basisonderwijs Op deze website kunnen leerlingen

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

COACHING IS VOOR IEDEREEN

COACHING IS VOOR IEDEREEN COACHING IS VOOR IEDEREEN over kracht, wijsheid, lenigheid en charme doelen inzicht in coaching ervaring met coachingsvaardigheid goesting naar meer actie reflectie- informatie 1 Structuur 1. vingeroefening

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren voor technische professionals 20 juni 2013 Jullie doelen? Workshop Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter

Nadere informatie

vormingsaanbod voor vrijwilligers I voorjaar 2013 www.vrijwilligersacademie.be

vormingsaanbod voor vrijwilligers I voorjaar 2013 www.vrijwilligersacademie.be DE VRIJWILLIGERSACADEMIE vormingsaanbod voor vrijwilligers I voorjaar 2013 www.vrijwilligersacademie.be Bent u een enthousiaste vrijwilliger en wilt u graag bijblijven, nieuwe vaardigheden aanleren, en

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

VITAAL Plus 1 e graad

VITAAL Plus 1 e graad VITAAL Plus 1 e graad Krachtlijnen VITAAL Plus 1 e graad 1 Bouwstenen VITAAL Plus 1 e graad DIFFERENTIATIE TAALTAKEN AUTHENTIEKE COMMUNICATIEVE SITUATIES SCHOOLTAALWOORDEN VAARDIGHEDEN REMEDIËRING INTERCULTURALITEIT

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT

GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT Wat is diversiteit? Diversiteit betekent verscheidenheid. Mensen kunnen op heel veel vlakken van elkaar verschillen. Het is die veelheid die we in het begrip

Nadere informatie

Inhoud. thema communicatie 15

Inhoud. thema communicatie 15 Inhoud 1 thema communicatie 15 Non-verbale communicatie 17 1.1 Lichaamstaal 17 1.2 Lichaamshouding 18 1.3 Checklist leerkracht 19 1.4 Checklist leerling 20 Een goed gesprek 21 1.5 Randvoorwaarden voor

Nadere informatie

Verbindende Communicatie

Verbindende Communicatie in samenwerking met VakantieInZICHT Verbindende Communicatie Inspiratie voor impact, dialoog en samenwerking Verbindende Communicatie (VC) is een eenvoudig en krachtig concept voor iedereen die op een

Nadere informatie

Nascholing voor leerkrachten is tijdig inschrijven

Nascholing voor leerkrachten is tijdig inschrijven Nascholing 27 november 2012 NAS-121127-DOC-GCO Boudewijnlaan 20/21 1000 Brussel Nascholing voor leerkrachten is tijdig inschrijven Beste leerkracht Begin juni kondigden we het POV-nascholingsaanbod aan

Nadere informatie

6 Coaching van de cliënt

6 Coaching van de cliënt 6.1 6 Coaching van de cliënt De begeleiding of coaching op de werkvloer is afhankelijk van de noden van de cliënt, collega s en werkgever. Samen starten op de stage/ tewerkstelling Als coach kan je samen

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Voor inlichtingen in verband met nascholing en organisatie kan je steeds terecht bij:

Voor inlichtingen in verband met nascholing en organisatie kan je steeds terecht bij: Teamgerichte nascholing 2015-2016 1 Beste directie of nascholingscoördinator, Professionalisering en levenslang leren wordt meer en meer een vanzelfsprekende opdracht voor ieder van ons. Niet alleen individuele

Nadere informatie

DE KRACHT VAN VERBINDENDE COMMUNICATIE

DE KRACHT VAN VERBINDENDE COMMUNICATIE DE KRACHT VAN VERBINDENDE COMMUNICATIE De ander ontmoeten zonder oordeel. Dat is de kern van Verbindende Communicatie. COMMUNICEREN MET MEERWAARDE Communicatie vervult een sleutelrol in het dagelijkse

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

28 Hoofdstuk 1. Time management. 29 1) Wat is time management? 30 2) Waarom heb je tijd tekort? 34 3) Het nut van time management

28 Hoofdstuk 1. Time management. 29 1) Wat is time management? 30 2) Waarom heb je tijd tekort? 34 3) Het nut van time management Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 4. Grenzen bewaken 28 Hoofdstuk 1. Time management 4 1) Het belang van grenzen bewaken 29 1) Wat is time management? 5 2) Bekende valkuilen 30 2) Waarom heb je tijd

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Voorbeelden compententieprofiel mentor

Voorbeelden compententieprofiel mentor BIJLAGE 1 Voorbeelden compententieprofiel mentor Voorbeeld 1 Meetindicator voor competenties en gedragingen van een mentor, opgesteld door Ryhove, beschutte werkplaats in Gent (PH= persoon met een handicap)

Nadere informatie

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum:

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: O&O-competentietest Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: Ontwikkeld door Expertisecentrum technasium Januari 007 Vormgeving

Nadere informatie

Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken?

Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken? Infofiche werkgever_analyse Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken? Psychosociale moeilijkheden opmerken is geen evidentie. Evenmin is het

Nadere informatie

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering PRESENTEERT onderwijsteam MIKspecials onderwijsteam MIKxer onderwijsteam deskundigheidsbevordering Deskundigheidsbevordering De nieuwe beleidsperiode voor cultuureducatie is op 1 januari 2013 van start

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

Strategisch beleid 2015-2019 Het proces

Strategisch beleid 2015-2019 Het proces Strategisch beleid 2015-2019 Het proces Beleidsjaar 14-15 we maken de balans op Missie en kernwaarden/uitgangspunten Dit zijn wij, hier staan we voor Nadere analyse Wat gaat goed, wat pakken we aan Wat

Nadere informatie

6 Coaching van de cliënt

6 Coaching van de cliënt 6.1 6 Coaching van de cliënt De begeleiding of coaching op de werkvloer is afhankelijk van de noden van de cliënt én van de noden van de collega s en werkgever. Samen starten op de stage/ tewerkstelling

Nadere informatie

Inhoud. coaching. Opleidingen, cursussen, workshops

Inhoud. coaching. Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud coaching Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud Les 1. Wat is coaching? Coaching: verwezenlijk je dromen en ervaar succes! Stappenplan Het beroep Wat is coaching en wat is het niet? De verschillen

Nadere informatie

Waarom zijn we hier. Hoe kan je als bezorgde en gedreven ouders, positief coachen zonder zelf onder de stress te lijden?

Waarom zijn we hier. Hoe kan je als bezorgde en gedreven ouders, positief coachen zonder zelf onder de stress te lijden? Waarom zijn we hier Hoe kan je als bezorgde en gedreven ouders, positief coachen zonder zelf onder de stress te lijden? Waar gaat het over Coachen Uitlokken en ondersteunen van leren* * Verschillende leerdomeinen:

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

Kernkwaliteit, valkuil, allergie, uitdaging

Kernkwaliteit, valkuil, allergie, uitdaging Kernkwadranten als handig hulpmiddel voor teams Kernkwaliteit, valkuil, allergie, uitdaging Veel mensen kennen het model van kernkwadranten en kernkwaliteiten. Dat het ook geschikt is voor de hulp verlening,

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Lesvoorbereidingsformulier

Lesvoorbereidingsformulier UC Leuven Limburg Lerarenopleiding kleuter- en lager onderwijs Lesvoorbereidingsformulier Het mentaal en schriftelijk voorbereiden van een les is iets anders dan het invullen van een lesvoorbereidingsformulier.

Nadere informatie

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen:

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen: Pedagogische opleiding theorie Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback Doelstellingen De kennis over de begrippen:, feedback, opleiden en leren kunnen uitdrukken en verfijnen Doelstellingen De voornaamste

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist)

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Klas: 3 e graad basisonderwijs Leervak: WO Technologie - Maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren

Nadere informatie

Inhoudstafel Leermeermoment Chicago Jongeren Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doelstelling van de activiteit... 2 Overzicht...

Inhoudstafel Leermeermoment Chicago Jongeren Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doelstelling van de activiteit... 2 Overzicht... Inhoudstafel Leermeermoment Chicago Jongeren Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doelstelling van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... 2 Tijd (duur)... 2 Locatie... 2 Materiaal...

Nadere informatie

PEDAGOGISCHE OPLEIDING THEORIE

PEDAGOGISCHE OPLEIDING THEORIE PEDAGOGISCHE OPLEIDING THEORIE September 2012 INHOUDSOPGAVE Woord vooraf... 6 Hoofdstuk 1: Communicatie en feedback... 7 1.1 De roos van Leary... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 1.1.1 Acht leraarstypen...

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen School en computers School en computers Computers zijn niet meer weg te denken uit ons leven. Kinderen van nu spelen vaak al computerspelletjes voor ze naar groep 1 gaan. Op school nemen computers een

Nadere informatie

KUNSTENBAD. Studiedag GO! 16 juni 2015 KUNSTENBAD BEELD EN DANS EN DRAMA EN MEDIA EN MUZIEK

KUNSTENBAD. Studiedag GO! 16 juni 2015 KUNSTENBAD BEELD EN DANS EN DRAMA EN MEDIA EN MUZIEK Studiedag GO! 16 juni 2015 IN DE PRAKTIJK inzetten van leerkrachten 1 hoofdleerkracht met vak-assistenten team van vakspecialisten 1 leerkracht geeft de 5 domeinen www.dekunstpiloten.be leerdoelen

Nadere informatie

Kijkwijzer 2.0, Methodiek voor kwaliteitsverbetering in Brede Scholen

Kijkwijzer 2.0, Methodiek voor kwaliteitsverbetering in Brede Scholen Kijkwijzer 2.0, Methodiek voor kwaliteitsverbetering in Brede Scholen Agenda 1. Kwaliteitsontwikkeling in Brede Scholen in Brussel en Kent - Verwachtingen? 2. Extended Schools & kwaliteitsontwikkeling

Nadere informatie

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1 Kijkwijzer techniek Deze kijkwijzer is een instrument om na te gaan in welke mate leerlingen een aantal competenties bezitten. Door middel van deze kijkwijzer willen we verschillende doelen bereiken: Handvatten

Nadere informatie

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014 @ KureghemNet is een project van MAKS vzw Computerles Programmaboekje sep dec 2014 2 Iedereen mee met de PC Heb je nog nooit een computer gebruikt en wil je de basis leren? Zoek je werk of wil je beter

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen.

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen. Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-fiche opleidingsonderdeel: COMMUNICATIEVAARDIGHEID Code: 10368 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 3 Studietijd: 75 à 90 uur Deliberatie: mogelijk

Nadere informatie

Bijeenkomst BICTA Digiborden/KlasseTV

Bijeenkomst BICTA Digiborden/KlasseTV Bijeenkomst BICTA Digiborden/KlasseTV Michel Habraken Peter te Riele Agenda donderdag 19 juni 2008 13.00 13.45 uur Welkom en opening Agenda Startopdracht Doelstelling Presentatie Digitale schoolborden

Nadere informatie

Nederlands. Mondeling onderwijs

Nederlands. Mondeling onderwijs Nederlands Mondeling onderwijs - Kerndoel 1: De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die informatie, mondeling of schriftelijk, gestructureerd weer te geven. Gebruik

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Social profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker)

Lesvoorbereiding: Social profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker) Lesvoorbereiding: Social profit (begeleider in de kinderopvang, optieker, radioloog, verpleegkundige, sociocultureel werker) Klas: 3de graad basisonderwijs Leervak: WO technologie maatschappij Onderwerp:

Nadere informatie

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Opleidingsinstelling Adres Telefoon fax BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Identificatie Naam student/cursist: Opleidingsonderdeel/module: Stageplaats: Vakmentoren: naam en contactgegevens Periode: O

Nadere informatie

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Inhoud Pagina 1. Inleiding 3 2. Over zontrainingen 3 3. Over

Nadere informatie

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren.

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. Eindtermen ICT 1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. 2. De leerlingen gebruiken ICT op een veilige, verantwoorde en

Nadere informatie

Identiteit van de Koos Meindertsschool

Identiteit van de Koos Meindertsschool Identiteit van de Koos Meindertsschool 1. Identiteit - het karakter van de school Wij zijn een open school waarin een ieder gelijkwaardig is. Wij heten elk kind welkom op de Koos Meindertsschool, ongeacht

Nadere informatie

Horse Sense Redefined

Horse Sense Redefined Horse Sense Redefined (Herdefiniëring van gezond paardengevoel en verstand) 2-daagse EAPD Introductie Cursus In de EAPD - persoonlijke ontwikkeling met behulp van het paard laat Chris zijn studenten zien

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Basistraining Gentle Teaching

Basistraining Gentle Teaching Nieuwsbrief Gentle Teaching augustus 2013 Duisternis kan duisternis niet verdrijven: alleen licht kan dat. Haat kan haat niet verdrijven: alleen liefde kan dat. Martin Luther King Jr., A Testament of Hope:

Nadere informatie

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT VISIE PEDAGOGISCH PROJECT van daltonschool De Kleine Icarus Algemene visie De opdracht van daltonschool De Kleine Icarus bevat naast het onderwijskundig eveneens een maatschappelijk aspect Wij brengen

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk.

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. PROFESSIONALISEREN DOOR ALLE BENODIGDE SOFTSKILLS VAN DE MANAGER TE TRAINEN

Nadere informatie

Open training Leadership Basics

Open training Leadership Basics Open training Leadership Basics 2 Open training Leadership Basics Wat is leiderschap? Leiderschap draait rond het interpersoonlijke contact dat je als leider hebt met je medewerkers waarbij je: werkt vanuit

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer Preventie van werkdruk in de bouwsector Werknemer Inhoud Wat is werkdruk/stress? Welke factoren bevorderen stress op het werk? Hoe herken ik stress-symptomen bij mezelf? Signalen van een te hoge werkdruk

Nadere informatie

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren.

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. Stellingen doelen 1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. 3. Instructielessen maken voor het

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

Nota: de identiteit van het Kleurenorkest

Nota: de identiteit van het Kleurenorkest Nota: de identiteit van het Kleurenorkest Januari 2015 1 INHOUD De identiteit van het Kleurenorkest... 3 Het Didactische uitgangspunt:... 4 Natuurlijk Leren... 4 De Pedagogische PIJLERS:... 6 NLP: taalkracht...

Nadere informatie

!!!! !!!! 1. Professioneel adviseren

!!!! !!!! 1. Professioneel adviseren Professioneel adviseren In deze zesdaagse opleiding krijg je de kans om in een veilige omgeving de eigen sterkere en zwakkere kanten te onderkennen en te werken aan je ontwikkelpunten als consultant. Je

Nadere informatie

Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen?

Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen? Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen? Scoor dan met ons topaanbod! Een programma van sportbonden en NOC*NSF dat sportief gedrag stimuleert en ongewenst gedrag aanpakt. Vraag kinderen waarom

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING MENTOR-COACH

FUNCTIEBESCHRIJVING MENTOR-COACH FUNCTIEBESCHRIJVING MENTOR-COACH SCHOOL: NAAM: De functiebeschrijving van 'mentor-coach' kadert in het individuele gedeelte (instellingsgebonden taken) van de functiebeschrijving van 'leraar'. Deze functiebeschrijving

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Grafische sector (beroep: drukker)

Lesvoorbereiding: Grafische sector (beroep: drukker) Lesvoorbereiding: Grafische sector (beroep: drukker) Klas: 3 de graad basisonderwijs Leervak: WO technologie maatschappij Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek over de Grafische sector

Nadere informatie

Communicatieworkshops

Communicatieworkshops Communicatieworkshops De invulling van de zorg en de dienstverlening aan cliënten verandert en daarmee veranderen ook de taken van de begeleider en verzorgende: Van zorg in ondersteuning Van aanbodgestuurd

Nadere informatie

coach 4. 1. 3. 2. We zullen vandaag vooral ons richten op de eerste twee onderdelen. En dat doen we door er zelf

coach 4. 1. 3. 2. We zullen vandaag vooral ons richten op de eerste twee onderdelen. En dat doen we door er zelf Bij Agapè StudentLife hechten we veel waarde aan coachend leiderschap. We zien het als onze roeping om dat wat we zelf van God gekregen hebben te vermenigvuldigen in anderen, die op hun beurt ook anderen

Nadere informatie

STRATEGISCH PLAN BASISSCHOOL DE VORDERING 2015-2019

STRATEGISCH PLAN BASISSCHOOL DE VORDERING 2015-2019 STRATEGISCH PLAN BASISSCHOOL DE VORDERING 2015-2019 MISSIE DE VORDERING Vanuit een traditie van katholieke waarden en voor iedereen toegankelijk, verzorgen wij kwalitatief hoogstaand eigentijds basisonderwijs,

Nadere informatie

Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen denken vanuit mogelijkheden zien van kernkwaliteiten handelen vanuit respect voor ieders eigenheid

Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen denken vanuit mogelijkheden zien van kernkwaliteiten handelen vanuit respect voor ieders eigenheid POWer: Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen Leerkrachten ervaren dat kinderen zich anders gedragen dan vroeger. Steeds vaker mondiger, meer intuïtief, zelfbewust en minder genegen gewoon te doen wat van

Nadere informatie