De eurozone zal overleven Door Jan Marinus Wiersma en Annelies Pilon

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De eurozone zal overleven Door Jan Marinus Wiersma en Annelies Pilon"

Transcriptie

1 De eurozone zal overleven Door Jan Marinus Wiersma en Annelies Pilon Sinds zijn aantreden in 2009 als permanent voorzitter van de Europese Raad is de eurocrisis het belangrijkste onderwerp op de agenda van Herman van Rompuy. De oud-minister van begroting van België heeft ervaring met het terugdringen van begrotingstekorten om te voldoen aan de Europese eisen. In een bijeenkomst van regeringsleiders, van wie de meesten deze achtergrond niet hebben, biedt hem dit ontegenzeggelijk groot voordeel. In antwoord op vragen van Jan Marinus Wiersma is hij onverminderd positief over de oplossingen die tot nu toe zijn aangedragen om als één (monetaire) unie uit deze crisis te komen. De eurozone gaat door een van de moeilijkste fases uit haar geschiedenis. Gezien de enorme schuldproblemen van sommige van de grote lidstaten en de enorme economische onbalans tussen de overschot- en de tekortlanden, wordt betwijfeld of ze wel zal overleven. Zo niet, wat zullen de gevolgen zijn van de val van de eurozone? Van Rompuy: De eurozone zal om meerdere redenen overleven. Eén zone biedt niet alleen voordelen voor de Europese economie als geheel, maar ook voor de lidstaten afzonderlijk. Er is zeer grote politieke steun voor de eurozone, zoals de serie maatregelen die de afgelopen twee jaar genomen zijn laten zien. Er is herhaaldelijk door de politieke leiders van de lidstaten verklaard dat zij alles zullen doen om de euro te redden. Hoe dan ook, ontbinden zou enorm kostbaar, juridisch complex en vol van moeilijkheden zijn. In tegenstelling tot de Verenigde Staten, wordt er van de eurozone vaak gezegd dat een optimale muntunie ontbreekt. Welke Europese architectuur is nodig om er wel een optimale muntunie van te maken? Er bestaat niet zoiets als een perfecte, optimale muntunie. Zelfs langdurig bestaande nationale munteenheden zijn niet op ieder gebied optimaal. We moeten de eurozone optimaliseren door effectiever te besturen, het toezicht te vergroten en te komen tot betere beleidsstructuren. Daar hebben we de afgelopen twee jaar aan gewerkt. Hij voegt eraan toe dat bijna iedere lidstaat van mening is dat één interne markt uiteindelijk beter werkt met één munt. Een munt die het grootste deel van die ene interne markt dekt, heeft als voordeel dat het stabiliteit brengt. Daarbij is het de tweede reserve munteenheid in de wereld. Met één Euro vallen de transactie- en afdekkingskosten lager uit en neemt de handel toe. De Euro is eenvoudigweg praktisch en werkt eerlijke competitie in de hand. Maar bovenal is het: Een politiek symbool van Europese eenheid, aldus Van Rompuy. Machtsoverdracht De Europese Unie heeft wetgeving geïntroduceerd om het Groei- en Stabiliteitspact te verstevigen, het zogenaamde six-pack. Hiermee is men in staat striktere controle op te leggen aan de economische prestaties van lidstaten. In het verleden hebben lidstaten de regels niet altijd gerespecteerd. Zullen de nationale parlementen het verlies aan bevoegdheden dit keer wel accepteren? Hoe kunnen we er zeker van zijn dat de machtsoverdracht naar Brussel geen democratisch tekort creëert?

2 Er is een hervormingssysteem opgesteld waarin drie soorten druk; institutionele druk, peer pressure en druk vanuit de markt samenkomen, zegt van Rompuy. Waarbij hij met peer pressure de druk van collega s bedoeld. De institutionele druk is versterkt door de oprichting van drie toezichthoudende autoriteiten van de financiële sector, bijvoorbeeld de Europese Bankautoriteit en het Europees Comité voor Systeemrisico s. De hervorming van het Groei- en Stabiliteitspact draagt hieraan ook bij, door te voorzien in kortere deadlines, een grotere focus op schulden - en niet alleen op tekorten - en door het makkelijker te maken om een lidstaat die zijn verplichtingen niet nakomt sancties op te leggen. Omdat schuld slechts deel is van een breder economisch plaatje, komt er een macro-economischetoezichtprocedure, die naar andere macro-economische onevenwichtigheden kijkt. De noodfondsen, het tijdelijke EFSF en het permanente ESM, zijn in staat om steun te geven in ruil voor strikte voorwaarden. Tegelijkertijd is de peer pressure vergroot doordat alle regeringen zich nu veel sneller realiseren hoe het gedrag van een ander land een enorm economisch en financiële impact kan hebben op hun eigen land. Peer pressure wordt ook uitgeoefend op het hoogste politieke niveau door regelmatige toppen van de eurozone. De gebeurtenissen van de afgelopen maanden hebben laten zien hoe doeltreffend dit kan zijn. Het Europese Semester voorziet in een jaarlijkse cyclus van intensieve macro-economische, begrotings- en structurele beleidscoördinatie van de 27 lidstaten zijn overeengekomen om samen verder te werken in het europluspact aan structurele hervormingen die wegen op hun concurrentievermogen, voorbij het belangrijke Europa 2020-programma. Lidstaten hebben erin toegestemd elkaar en de Commissie te consulteren voordat belangrijke belasting- en economische beleidshervormingen worden doorgevoerd die mogelijke spillover effecten kunnen hebben. En 26 2 van de 27 lidstaten hebben erin toegestemd om te onderhandelen over een verdrag waarmee de economische unie wordt versterkt. 3 Druk vanuit de markt complementeert het hervormingssysteem omdat institutionele druk en druk van peers ook gevolgen zullen hebben voor de markt, daarmee het politieke effect vergrotend. Markten mogen nu wellicht wat overreageren, ze zullen in ieder geval niet nog eens in slaap vallen zoals ze deden tijdens de eerste tien jaar van de euro. We bespreken nu hoe we sommige van deze en toekomstige verplichtingen het niveau van verdragstatus kunnen geven, in ieder geval onder de eurozone landen en andere die deze verplichtingen op zich willen nemen voordat ze deel worden van de euro. Natuurlijk, iedere maatregel die de verdragen verandert of er iets aan toevoegt heeft de goedkeuring van de nationale parlementen nodig. Dat geldt ook voor een aantal andere dingen waarover we de afgelopen twee jaar beslissingen hebben genomen. Andere zijn aangenomen onder de strikte besluitvormingsprocedures van de EU en hadden de goedkeuring van het Europees Parlement en de Raad nodig. De leden van deze laatste zijn verantwoording verschuldigd aan de nationale parlementen. Maatregelen op EU-niveau kunnen alleen worden genomen binnen de beweegruimte van de EU, dat zelf weer bepaald wordt door de nationale parlementen wanneer zij de opeenvolgende Europese verdragen goedkeuren. Deze democratische waarborgen zijn van levensbelang, maar worden soms bekritiseerd als zijnde te langzaam en te lastig. Markten bewegen met een click van de muis, maar democratische procedures, zelfs op hun snelst, onvermijdelijk langzamer. Maar dat is geen reden om democratie naast ons neer te leggen.

3 Neoliberale agenda De nieuwe regels dwingen de landen met structurele economische tekortkomingen simpelweg om te hervormen. Zo heeft de Europese Commissie aangegeven dat zij hun financiën moeten consolideren, lonen moeten matigen, hun pensioensystemen moeten hervormen en hun arbeidsmarkten flexibeler moeten maken. Critici zeggen aan de hand hiervan dat hen een neoliberale agenda wordt opgelegd. Deelt u deze zorgen? Lidstaten die hun tekorten moeten verkleinen kunnen kiezen hoe ze dat doen: in hun uitgaven snijden, of hun belastingen te verhogen. Welke uitgaven en belastingen zij daarvoor kiezen, en de mate waarin zij snijden of verhogen, is aan hen. Deze keuzes zullen een essentieel deel blijven vormen van de nationale politieke democratie en worden bepaald door de nationale parlementen. En verder hebben de lidstaten met een lagere, opeengestapelde schuld meer en grotere beleidskeuzes tot hun beschikking. Hoge schuldniveaus betekenen dat een toegenomen proportie van belastinginkomsten simpelweg alleen besteed kunnen worden aan het verkleinen van die schud, en niet aan publieke diensten of investeringen. Lagere schuldniveaus betekenen dat zulke inkomsten aan andere zaken kunnen worden besteed of om belastingen te verlagen. Hoe dan ook, het is legitiem dat Europese landen - in het bijzonder die binnen de Eurozone - aandacht besteden aan die aspecten van het nationale economische beleid die spillover effecten hebben. Het meest opvallende voorbeeld hiervan was de mogelijke besmetting van problemen die ontstaan bij excessieve schulden - wat de redenen voor het opeenstapelen van deze schulden ook moge zijn. De Nederlandse regering betoogt dat de landen met een tekort hun huis op orde moeten brengen, maar wat doen we dan met de landen die een overschot hebben? Hun betalingsbalansbeleid, die zeer op de export gericht is, heeft ook deels schuld aan de problemen van de geldverschaffende landen en hun banken. Zouden de landen met overschot beleid moeten ontwikkelen om hun overschotten te verlagen en daarmee de import te vergroten? Dat is iets wat nu kan worden bekeken binnen het raamwerk van de macro-economischeonevenwichtigheden-procedure. Daarbij moet je wel voorzichtig zijn om tegen lidstaten te zeggen dat ze te succesvol zijn geweest. Sommige landen met overschotten moeten structurele hervormingen doorvoeren, om zo hun interne markt te liberaliseren en meer exportmogelijkheden aan andere landen te geven. Democratisch tekort Wat is in institutionele termen de beste benadering in de huidige situatie: een sterke nadruk op de intergouvernementele rol van de Europese Raad, of meer verantwoordelijkheid voor de Europese Commissie? Is er gevaar voor een Frans-Duits dictaat? De EU heeft altijd gewerkt met een verscheidenheid aan procedures die variëren naar gelang het type besluit dat genomen moet worden en de mate van integratie van de betrokken beleidssector. De respectievelijke rollen van de Commissie en de Europese Raad zijn zorgvuldig afgestemd. Niets wat in de afgelopen maanden besloten is, heeft die relatie fundamenteel veranderd. Wat betreft de Frans-Duitse relatie is het geen dictaat, aangezien alle EU-besluiten genomen worden binnen het geschikte institutionele raamwerk waarbij de andere lidstaten betrokken zijn. Wel kan een Frans-Duitse overeenstemming vaak behulpzaam zijn bij het bij elkaar brengen van

4 uiteenlopende opvattingen. Zo nu en dan kan het zelfs een noodzakelijke voorwaarde zijn voor een besluit dat genomen moet worden. Maar het is nooit een voldoende voorwaarde! Met het six-pack wordt een meer economische regering geïntroduceerd op het EU-niveau. Zijn dit stappen in de richting van een politieke unie? Op welke manier is de EU nu niet al politiek? Het heeft te maken met een uiteenlopende hoeveelheid van politiek belangrijke onderwerpen. Bovendien bestaan de belangrijkste instellingen waar de beslissingen binnen de EU worden genomen uit politici en niet uit bureaucraten. Hoe vindt u de balans tussen de belangen van de leden van de eurozone en de belangen van de overige EU-lidstaten? Het is normaal dat de landen die een gemeenschappelijke munt delen sommige besluiten samen moeten nemen wanneer deze betrekking hebben op die munteenheid. Maar de bulk van de EUbesluiten, waaronder economische besluitvorming, vindt plaats op het niveau van de EU 27 en zal daar ook blijven. Bent u voorstander van het introduceren van een FTT, een financiële transactiebelasting? Zo ja, moet het dan een Europese belasting zijn of een nationale? En hoe zou het moeten worden besteed? De EU heeft zich al positief uitgelaten over een financiële transactiebelasting in de context van de G20. Veel lidstaten zijn echter terughoudend over het invoeren ervan, behalve als het wordt gedaan op een dergelijke grote schaal. De Europese Commissie heeft gezegd dat een FTT niet schadelijk is voor onze economieën wanneer het alleen binnen de EU wordt geïntroduceerd. Burgers van landen met een begrotingsoverschot lijken andere landen niet te willen helpen. In de landen in moeilijkheden beschuldigen de burgers juist Brussel van alles. Hoe moeten we dit groeiende democratische tekort in de Europese Unie - en de eurozone in het bijzonder - overbruggen? Hoe herstellen we de legitimiteit van de Europese Unie en de Euro? Ik deel uw mening niet dat er een groeiend democratisch tekort is. De EU wendt alleen die machten aan die zij tot haar beschikking heeft gekregen na overeenstemming tussen alle lidstaten. Deze zijn dan geratificeerd zoals dat hoort volgens de nationale grondwettelijke procedures. Bij het uitoefenen van deze macht, treedt ze op volgens haar eigen democratische procedures. De adoptie van EU-wetgeving vereist de goedkeuring van zowel de ministers van de gekozen nationale regeringen in de Raad en de direct gekozen leden van het Europees Parlement een dubbelcheck die bestaat in geen enkel ander internationaal raamwerk. Alle implementerende en uitvoerende besluiten worden of door de Europese Commissie genomen, of door de vertegenwoordigers van de nationale regeringen. De aanname door de Commissie van een raamwet - waarbij de lidstaten de verdere invulling vormgeven kan verworpen worden door het Europees Parlement of door de Raad. Geen enkel democratisch systeem is perfect, maar zulle checks and balances kunnen de vergelijking doorstaan met welke internationale structuur dan ook. We nemen alleen beslissingen op dit niveau omdat we onderling afhankelijk zijn en niet op een bevredigende manier veel van de problemen alleen kunnen oplossen. De directeur van het Europese noodfonds reist naar landen als China om financiële steun te vragen. Dat lijkt de wereld op zijn kop. Welke invloed zal de eurocrisis hebben op het aanzien en de invloed van de EU op wereldniveau?

5 Er bestaat geen twijfel dat de schuldencrisis een negatieve impact heeft op de beeldvorming van de EU. De oplossingen zullen daarentegen een positieve impact hebben. Schuld of beleid Er wordt geklaagd dat het schuldenbeleid van de EU, landen met grote schulden voor langere periode de recessie induwt. Wat kan de EU doen om voor hen een beter economisch perspectief te creëren? Het is de schuld zelf in plaats van het beleid van de EU, die de moeilijkheden voor de betrokken landen veroorzaakt. Door leningen aan te bieden om de ergst getroffen landen te helpen, geeft de EU hun meer tijd om het tij te keren. Ander EU-beleid structuurfondsen en de interne markt bijvoorbeeld helpt hen in positieve zin. Zonder de EU zou hun economisch perspectief erg slecht zijn. Hoe ziet u de rol van de Europese Centrale Bank? Moet deze zich houden bij zijn oorspronkelijke rol, namelijk het zorgen voor prijsstabiliteit? Of zou de Bank een actievere rol mogen spelen bij het aanpakken van de financiële crisis en bij het geven van stimuli aan de economie, zoals de Federal Reserve in de VS doet? Wat mijn mening ook is, de rol van de ECB ligt vast in de verdragen geratificeerd door onze nationale parlementen. Binnen die rol heeft de ECB die onafhankelijk van de regeringen optreedt en beslist - laten zien dat het een mate van flexibiliteit heeft in het kiezen van de instrumenten om zijn rol in de bredere context te kunnen vervullen. Tot slot, wat is uw mening over eurobonds? Zouden deze op de lange termijn een oplossing kunnen bieden? Op de korte termijn zijn eurobonds geen oplossing voor de crisis. Op de lange termijn zouden zij een aantal voordelen kunnen bieden, waaronder het onomkeerbaar maken van de eurozone. 1 Tsjechië, Hongarije, Zweden en het Verenigd Koninkrijk doen niet mee aan het europluspact.. 2 Het Verenigd Koninkrijk heeft als enige lidstaat dit akkoord niet ondertekend. 3 Het begrotingsverdrag is op 2 maart 2012 ondertekend door 25 regeringsleiders (Tsjechië en het Verenigd Koninkrjik hebben niet getekend) en ligt nu voor ter ratificatie bij de nationale parlementen. Deze interviewtekst is vastgesteld op 10 april 2012.

Centraal Planbureau 1 Europa in crisis

Centraal Planbureau 1 Europa in crisis 1 Europa in crisis Waarom dit boek? Vergelijkbaar met De Grote Recessie van 2 jaar geleden qua vorm en stijl qua beoogde doelgroep Euro-crisis ingrijpend voor ons dagelijkse leven / welvaart oplossing

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol P5_TA(2002)0269 Toekomstige ontwikkeling van Europol Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad over de toekomstige ontwikkeling van Europol en zijn volledige opneming in het institutioneel bestel

Nadere informatie

MODULE V. Ben jij nou Europees?

MODULE V. Ben jij nou Europees? MODULE V Ben jij nou Europees? V.I Wat is Europees? Wat vind jij typisch Europees? En wie vind jij typisch Europees? Dat zijn moeilijke vragen, waarop de meeste mensen niet gelijk een antwoord hebben.

Nadere informatie

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone Eurogroep 1. Economische situatie in de eurozone Toelichting: De Eurogroep zal van gedachten wisselen over de economische situatie in de eurozone. De groei van de economie lijkt verder aan te trekken terwijl

Nadere informatie

Publicatieblad L 91. van de Europese Unie. Wetgeving. Niet-wetgevingshandelingen. 54e jaargang 6 april 2011. Uitgave in de Nederlandse taal.

Publicatieblad L 91. van de Europese Unie. Wetgeving. Niet-wetgevingshandelingen. 54e jaargang 6 april 2011. Uitgave in de Nederlandse taal. Publicatieblad van de Europese Unie ISSN 1725-2598 L 91 Uitgave in de Nederlandse taal Wetgeving 54e jaargang 6 april 2011 Inhoud II Niet-wetgevingshandelingen BESLUITEN 2011/199/EU: Besluit van de Europese

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN INTRO VOOR DE LEERKRACHT Deze tijdslijn illustreert het verhaal van de Europese Unie. U kunt de tijdslijn in verschillende stukken afdrukken

Nadere informatie

EEN NIEUW KADER VOOR HET BEGROTINGSBELEID

EEN NIEUW KADER VOOR HET BEGROTINGSBELEID EEN NIEUW KADER VOOR HET BEGROTINGSBELEID De staatsschuldencrisis die de Economische en Monetaire Unie momenteel op haar grondvesten doet schudden, is het pijnlijke bewijs dat het roer van het begrotingsbeleid

Nadere informatie

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T

EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T EUROPESE U IE HET EUROPEES PARLEME T DE RAAD Brussel, 13 december 2011 (OR. en) 2011/0209 (COD) PE-CO S 70/11 CODEC 2165 AGRI 804 AGRISTR 74 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT Aanbeveling... 2 Advies... 2 Algemeen commentaar... 2 Beleidsdocument... 3 Besluit... 3 Decreet... 3 Europees besluit... 3 Grondwet... 3 Koninklijk besluit... 3 Mededeling...

Nadere informatie

SAMENVATTING SYLLABUS

SAMENVATTING SYLLABUS SAMENVATTING SYLLABUS Julie Kerckaert Inleiding tot het Europees en internationaal recht Academiejaar 2014-2015 Inhoudsopgave Deel 2: Inleiding tot het Europees recht... 2 1. Het juridisch kader van het

Nadere informatie

Seminar. Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden? Brussel 3 en 4 maart 2003

Seminar. Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden? Brussel 3 en 4 maart 2003 EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL REGIONAAL BELEID Concipiëring, impact, coördinatie en evaluatie Seminar Toekomstig beheer van de Structuurfondsen: welke verdeling van de verantwoordelijkheden?

Nadere informatie

Manifest voor de Rechten van het kind

Manifest voor de Rechten van het kind Manifest voor de Rechten van het kind Kinderen vormen de helft van de bevolking in ontwikkelde landen. Ongeveer 100 miljoen kinderen leven in de Europese Unie Het leven van kinderen in de hele wereld wordt

Nadere informatie

Opbouw van de Europese Monetaire Unie

Opbouw van de Europese Monetaire Unie Opbouw van de Europese Monetaire Unie Seminarie voor leerkrachten, NBB Brussel, 21 oktober 2015 Ivo Maes DS.15.10.441 Construct EMU 21_10_2015 NL Opbouw van de Europese monetaire unie 1. Beschouwingen

Nadere informatie

Toespraak Voorzitter bij het in ontvangst nemen van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012 op 20 november 2012 in de Oude Zaal

Toespraak Voorzitter bij het in ontvangst nemen van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012 op 20 november 2012 in de Oude Zaal Toespraak Voorzitter bij het in ontvangst nemen van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012 op 20 november 2012 in de Oude Zaal Dames en heren, Allereerst dank ik het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2009) 918 definitief.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2009) 918 definitief. RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 7 juli 2009 (08.07) (OR. en) 11783/09 ECOFI 505 UEM 211 I GEKOME DOCUME T van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretaris-generaal van de Europese Commissie

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 21.10.2015 COM(2015) 603 final 2015/0250 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot vaststelling van maatregelen om geleidelijk een gezamenlijke vertegenwoordiging van

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Nieuwsmonitor 6 in de media

Nieuwsmonitor 6 in de media Nieuwsmonitor 6 in de media Juni 2011 Nieuws - Europa kent geen watchdog ANTWERPEN/BRUSSEL - Het Europese beleidsniveau krijgt in de Vlaamse TV-journaals gemiddeld een half uur aandacht per maand. Dat

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING DE VLAAMSE MINISTER VAN BUITENLANDS BELEID EN ONROEREND ERFGOED NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: 1 Goedkeuring en machtiging tot ondertekening van de overeenkomst tot oprichting van de internationale

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266 15 (1965) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1994 Nr. 266 A. TITEL Verdrag tot instelling van één Raad en één Commissie welke de Europese Gemeenschappen gemeen hebben, met

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

5. Protocol tot vaststelling van het statuut van de. Europese Investeringsbank

5. Protocol tot vaststelling van het statuut van de. Europese Investeringsbank De Slotakte vermeldt de verbindende protocollen en de niet-verbindende verklaringen Slotakte De CONFERENTIE VAN DE VERTEGENWOORDIGERS VAN DE REGERINGEN VAN DE LIDSTATEN, bijeen te Brussel op 30 september

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Regels inzake gemeenschappelijke wisselkoersarrangementen van de euro, alsmede wijziging van enkele andere wetten.

Regels inzake gemeenschappelijke wisselkoersarrangementen van de euro, alsmede wijziging van enkele andere wetten. Regels inzake gemeenschappelijke wisselkoersarrangementen van de euro, alsmede wijziging van enkele andere wetten. Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau,

Nadere informatie

ZA4979. Flash Eurobarometer 216 (Public attitudes and perceptions in the euro area) Country Specific Questionnaire Netherlands

ZA4979. Flash Eurobarometer 216 (Public attitudes and perceptions in the euro area) Country Specific Questionnaire Netherlands ZA4979 Flash Eurobarometer 216 (Public attitudes and perceptions in the euro area) Country Specific Questionnaire Netherlands Revised questionnaire for euro survey in euro area Q1. In het algemeen, denkt

Nadere informatie

Gewijzigd voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Gewijzigd voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 6.9.2016 COM(2016) 552 final 2011/0103 (NLE) Gewijzigd voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD inzake de ondertekening en voorlopige toepassing van de Overeenkomst inzake Noorwegen;

Nadere informatie

Verslag van de Eurogroep en de Ecofin Raad van 7 en 8 november 2011 te Brussel

Verslag van de Eurogroep en de Ecofin Raad van 7 en 8 november 2011 te Brussel Verslag van de Eurogroep en de Ecofin Raad van 7 en 8 november 2011 te Brussel Tijdens de Eurogroep werd gesproken over Griekenland, de uitwerking van modaliteiten om de slagkracht van het EFSF te versterken

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Wat doen centrale banken eigenlijk? Finale sessie: The big Picture. Brussel, 21 oktober 2015

Wat doen centrale banken eigenlijk? Finale sessie: The big Picture. Brussel, 21 oktober 2015 Wat doen centrale banken eigenlijk? Finale sessie: The big Picture Brussel, 21 oktober 2015 The big picture: het Eurosysteem, een ééngemaakt monetair beleid voor 19 lidstaten Overzicht Een globale crisis

Nadere informatie

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 24 oktober 2008 (28.10) (OR. fr) 14533/08. Interinstitutioneel dossier: 2007/0192 (C S)

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 24 oktober 2008 (28.10) (OR. fr) 14533/08. Interinstitutioneel dossier: 2007/0192 (C S) RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 24 oktober 2008 (28.10) (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2007/0192 (C S) 14533/08 GAF 14 FI 400 UEM 182 EUROPOL 71 DROIPE 79 OTA I-PU T van: de Groep fraudebestrijding

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. van [...]

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. van [...] EUROPESE COMMISSIE Brussel, 15.6.2010 COM(2010)280 definitief 2010/0168 (E) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD van [...] betreffende de verplichte toepassing van Reglement nr. 100 van de Economische

Nadere informatie

Kwijting 2011: Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie

Kwijting 2011: Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie P7_TA-PROV(203)037 Kwijting 20: Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie. Besluit van het Europees Parlement van 7 april 203 over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 21.1.2016 COM(2016) 17 final 2016/0006 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Unie en Nieuw-Zeeland betreffende samenwerking

Nadere informatie

ONTWERP VAN MEMORIE VAN TOELICHTING

ONTWERP VAN MEMORIE VAN TOELICHTING ONTWERP VAN MEMORIE VAN TOELICHTING I. ALGEMENE TOELICHTING 1. Samenvatting De EU-LAC-Stichting is een krachtens het volkenrecht opgerichte internationale intergouvernementele organisatie. De Stichting

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 6 oktober 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 6 oktober 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 6 oktober 2015 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2011/0444 (E) 12103/15 JUSTCIV 202 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD waarbij

Nadere informatie

ZA5438. Flash Eurobarometer 279 (Public Attitudes and Perceptions in the Euro Area, wave 8) Country Specific Questionnaire Netherlands

ZA5438. Flash Eurobarometer 279 (Public Attitudes and Perceptions in the Euro Area, wave 8) Country Specific Questionnaire Netherlands ZA5438 Flash Eurobarometer 279 (Public Attitudes and Perceptions in the Euro Area, wave 8) Country Specific Questionnaire Netherlands Revised questionnaire for euro survey in euro area [AAN IEDEREEN] C1.

Nadere informatie

Standpunten politieke partijen over Europa

Standpunten politieke partijen over Europa Standpunten politieke partijen over Europa Uitbreiding EU - De komende jaren treden geen nieuwe lidstaten toe tot de EU, met uitzondering van Kroatië. - Geen enkel land treedt toe als het niet voldoet

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD Brussel, 17.5.2010 COM(2010)233 definitief 2010/0125 (NLE) betreffende de sluiting van een protocol bij de Euro-mediterrane overeenkomst

Nadere informatie

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 20 juni 2011 (OR. en) 11400/11 UEM 155 ECOFI 379 SOC 525 COMPET 284 E V 498 EDUC 165 RECH 200 E ER 200

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 20 juni 2011 (OR. en) 11400/11 UEM 155 ECOFI 379 SOC 525 COMPET 284 E V 498 EDUC 165 RECH 200 E ER 200 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 juni 2011 (OR. en) 11400/11 UEM 155 ECOFI 379 SOC 525 COMPET 284 E V 498 EDUC 165 RECH 200 E ER 200 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: AANBEVELING VAN

Nadere informatie

(Door de Commissie ingediend op 18 oktober 1996) DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

(Door de Commissie ingediend op 18 oktober 1996) DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Voorstel voor een VERORDENING (EG) VAN DE RAAD over bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten /* COM/96/0496 DEF - CNS 96/0248 */ Publicatieblad

Nadere informatie

Open vragen. De bestuurlijke kaart van de Europese Unie

Open vragen. De bestuurlijke kaart van de Europese Unie Open vragen bij De bestuurlijke kaart van de Europese Unie Instellingen, besluitvorming en beleid Anna van der Vleuten (red.) bussum 2012 Deze open vragen horen bij het boek De bestuurlijke kaart van de

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 oktober 2013 (OR. en) 14696/13 Interinstitutioneel dossier: 2013/0338 (NLE) ECOFIN 884 UEM 333

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 oktober 2013 (OR. en) 14696/13 Interinstitutioneel dossier: 2013/0338 (NLE) ECOFIN 884 UEM 333 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 15 oktober 2013 (OR. en) 14696/13 Interinstitutioneel dossier: 2013/0338 (E) ECOFIN 884 UEM 333 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD

Nadere informatie

PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN HET VERDRAG TUSSEN HET KONINKRIJK BELGIË HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN

PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN HET VERDRAG TUSSEN HET KONINKRIJK BELGIË HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN HET VERDRAG TUSSEN HET KONINKRIJK BELGIË EN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN TOT HET VERMIJDEN VAN DUBBELE BELASTING EN TOT HET VOORKOMEN VAN HET ONTGAAN VAN BELASTING INZAKE BELASTINGEN

Nadere informatie

EUROPESE CENTRALE BANK (ECB)

EUROPESE CENTRALE BANK (ECB) EUROPESE CENTRALE BANK (ECB) De Europese Centrale Bank is de centrale instelling van de economische en monetaire unie en zij is sinds 1 januari 1999 verantwoordelijk voor de uitvoering van het monetair

Nadere informatie

WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EG) nr. 974/98 over de invoering van de euro

WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EG) nr. 974/98 over de invoering van de euro RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 19 december 2005 (OR. en) 14883/05 Interinstitutioneel dossier: 2005/0145 (CNS) UEM 205 ECOFIN 370 OC 877 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: VERORDENING

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 3 september 2001 (13.09) (OR. it) 11551/01 UEM 73 ECOFIN 228

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 3 september 2001 (13.09) (OR. it) 11551/01 UEM 73 ECOFIN 228 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 3 september 2001 (13.09) (OR. it) 11551/01 UEM 73 ECOFIN 228 INGEKOMEN DOCUMENT Betreft: monetaire overeenkomst tussen de Italiaanse Republiek, namens de Europese Gemeenschap,

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

15414/14 van/mak/sv 1 DG D 2A

15414/14 van/mak/sv 1 DG D 2A Raad van de Europese Unie Brussel, 20 november 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2012/0360 (COD) 15414/14 JUSTCIV 285 EJUSTICE 109 CODEC 2225 NOTA van: aan: het voorzitterschap het Comité van

Nadere informatie

9 Europese regelgevende agentschappen

9 Europese regelgevende agentschappen 9 Europese regelgevende agentschappen Bij de uitvoering van Europese regelgeving spelen in toenemende mate Europese regelgevende agentschappen een belangrijke rol. Het gaat daarbij om organen die los staan

Nadere informatie

Financiële repressie: twee sleutelwoorden voor elke financieel intermediair in dit decennium. FiDiB, Vught, 17 september 2012

Financiële repressie: twee sleutelwoorden voor elke financieel intermediair in dit decennium. FiDiB, Vught, 17 september 2012 Financiële repressie: twee sleutelwoorden voor elke financieel intermediair in dit decennium FiDiB, Vught, 17 september 2012 Agenda Waar hebben we mee te maken? Structurele gevolgen deze crisis Financiële

Nadere informatie

Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD. over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Nederland

Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD. over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Nederland EUROPESE COMMISSIE Brussel, 13.5.2015 COM(2015) 268 final Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Nederland en met een advies van de Raad over het

Nadere informatie

Beknopte gids over de euro

Beknopte gids over de euro Beknopte gids over de euro Economische en Financiële Zaken Over de euro De euro bestaat sinds 1999. Hij verscheen aanvankelijk alleen op loonstrookjes, rekeningen en facturen. Op 1 januari 2002 kwamen

Nadere informatie

30 januari 2015. Onderzoek: Griekenland en de EU

30 januari 2015. Onderzoek: Griekenland en de EU 30 januari 2015 Onderzoek: Griekenland en de EU Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

van Katia Segers, Güler Turan en Tine Soens

van Katia Segers, Güler Turan en Tine Soens ingediend op 1029 (2016-2017) Nr. 1 21 december 2016 (2016-2017) Voorstel van resolutie van Katia Segers, Güler Turan en Tine Soens betreffende de recente ontwikkelingen in Polen en de verdediging van

Nadere informatie

BEGELEIDENDE NOTA Betreft: Monetaire overeenkomst tussen de Italiaanse Republiek, namens de Europese Gemeenschap, en de Republiek San Marino

BEGELEIDENDE NOTA Betreft: Monetaire overeenkomst tussen de Italiaanse Republiek, namens de Europese Gemeenschap, en de Republiek San Marino RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 5 juli 2001 (09.07) (OR. it) 10622/01 UEM 71 ECOFIN 193 BEGELEIDENDE NOTA Betreft: Monetaire overeenkomst tussen de Italiaanse Republiek, namens de Europese Gemeenschap,

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 maart 2005 (24.03) 6238/05 JUSTCIV 22

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 maart 2005 (24.03) 6238/05 JUSTCIV 22 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 maart 2005 (24.03) 6238/05 JUSTCIV 22 INFORMATIEVE NOTA van: het secretariaat-generaal van de Raad aan: het Coreper/de Raad nr.vorig doc.: 11093/04 JUSTCIV 101 Betreft:

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST EN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST AF/EEE/BG/RO/DC/nl 1 BETREFFENDE DE TIJDIGE BEKRACHTIGING VAN DE OVEREENKOMST BETREFFENDE

Nadere informatie

RECHTSGRONDSLAG DOELSTELLINGEN RESULTATEN

RECHTSGRONDSLAG DOELSTELLINGEN RESULTATEN DE INSTELLINGEN VAN DE ECONOMISCHE EN MONETAIRE UNIE De instellingen van de Europese Monetaire Unie dragen de hoofdverantwoordelijkheid voor het vastleggen van het Europese monetaire beleid, voor besluiten

Nadere informatie

Puzzel: Krachtenveld Europese Unie

Puzzel: Krachtenveld Europese Unie Puzzel: Krachtenveld Europese Unie Korte omschrijving werkvorm: Door de Europese schuldencrisis vindt er veel extra overleg plaats in de Europese Unie. Welke instituties spelen bij de besluitvorming in

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 21.1.2016 COM(2016) 9 final 2016/0004 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot ondertekening, namens de Europese Unie, van de overeenkomst tussen de Europese Unie en

Nadere informatie

DE EUROCRISIS. Marcel de Ruiter

DE EUROCRISIS. Marcel de Ruiter DE EUROCRISIS Marcel de Ruiter Beste bezoeker van Haagsch College. Fijn dat u naar het college van Martin Visser over de eurocrisis bent gekomen. Als dank voor uw komst bieden wij u, in samenwerking met

Nadere informatie

DE EUROPESE GRONDWET: EEN TEKST DIE DE TOEKOMST VAN DE UNIE VEILIG STELT

DE EUROPESE GRONDWET: EEN TEKST DIE DE TOEKOMST VAN DE UNIE VEILIG STELT EEN TEKST DIE DE TOEKOMST VAN DE UNIE VEILIG STELT Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten) en Europese Democraten in het Europees Parlement EEN TEKST DIE DE TOEKOMST VAN DE UNIE VEILIG

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 november 2003 (27.11) (OR. fr) 15314/03 Interinstitutioneel dossier: 2003/0274 (COD) CULT 66 CODEC 1678 VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.: 18 november 2003

Nadere informatie

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT PE-CONS 3659/1/01 REV 1

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT PE-CONS 3659/1/01 REV 1 EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT DE RAAD Brussel, 27 mei 2002 2001/0138 (COD) LEX 311 PE-CONS 3659/1/01 REV 1 TRANS 181 PECOS 199 CODEC 1126 VERORDENING (EG) Nr. /2002 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

wet aangenomen, maar ratificatie nog niet bekendgemaakt

wet aangenomen, maar ratificatie nog niet bekendgemaakt Brussel, 23 Mei 2001 Bijna zes jaar nadat de overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen (de BFB-overeenkomst) werd opgesteld, werkt het ontbreken van

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Valutamarkt

Hoofdstuk 24 Valutamarkt Hoofdstuk 24 Valutamarkt Open vragen 24.1 Een valutahandelaar van een bank die in dollars handelt, krijgt op een gegeven moment de volgende gegevens op zijn beeldscherm (we gaan ervan uit dat het verschil

Nadere informatie

WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de Raad tot toekenning van aanvullende macro-financiële bijstand aan Moldavië

WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de Raad tot toekenning van aanvullende macro-financiële bijstand aan Moldavië RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 13 juni 2000 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 99/0213 (CNS) 9028/00 LIMITE ECOFIN 137 NIS 66 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de Raad

Nadere informatie

Kiezen Theorieles 1 1 Schriftelijke toets

Kiezen Theorieles 1 1 Schriftelijke toets A. LEER EN TOETSPLAN Onderwerp: Kiezen Kerndoel(en): 40 De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties 46 De leerling leert in de eigen omgeving effecten te herkennen

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 7 juli 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 7 juli 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 7 juli 2015 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2015/0122 (E) 10052/15 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: ECOFIN 499 UEM 233 EF 138 UITVOERINGSBESLUIT

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2002 Nr. 112. Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2002 Nr. 112. Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid 50 (1986) Nr. 2 1 ) TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2002 Nr. 112 A. TITEL Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid van internationale niet-gouvernementele

Nadere informatie

1. Externe oorzaken. De eurocrisis -1- laatste update: 01/04/2016

1. Externe oorzaken. De eurocrisis -1- laatste update: 01/04/2016 De eurocrisis verwijst naar problemen in de eurozone, vooral in de Zuid-Europese eurolanden. De eurocrisis brak uit in 2009 nadat bleek dat Griekenland financieel in slechte papieren zat. Beleggers meenden

Nadere informatie

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR De Argentijnse Republiek, de Federatieve Republiek Brazilië, de Republiek Paraguay, de Republiek ten oosten van de Uruguay, de

Nadere informatie

EUROPESE CONVENTIE SECRETARIAAT. Brussel, 23 april 2003 (24.04) (OR. fr) CONV 691/03. NOTA het praesidium de Conventie

EUROPESE CONVENTIE SECRETARIAAT. Brussel, 23 april 2003 (24.04) (OR. fr) CONV 691/03. NOTA het praesidium de Conventie EUROPESE CONVENTIE SECRETARIAAT Brussel, 23 april 2003 (24.04) (OR. fr) CONV 691/03 NOTA van: aan: Betreft: het praesidium de Conventie Instellingen - Ontwerp-artikelen voor titel IV van deel I van de

Nadere informatie

omslag FORUM #06/24.03.11

omslag FORUM #06/24.03.11 10 Tik op de vingers of aai over de bol? Verstandig economisch beleid moet de norm worden. Voor álle euro-landen. Goeie voornemens zijn er genoeg, maar hoe hard gaat het spel gespeeld worden? Tekst: Jan

Nadere informatie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie Europa en de Peter van Dalen Europarlementariër voor de ChristenUnie Inhoud 1: De ChristenUnie in het EP 2: Europa en de regio s 3: Europa en de Drechtsteden 2 Deel 1: de ChristenUnie in het EP 3 De 3

Nadere informatie

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 14.4.2015 COM(2015) 155 final 2015/0080 (COD) Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot uitvoering van het antiontwijkingsmechanisme dat voorziet

Nadere informatie

Voorstel voor een UITVOERINGSBESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een UITVOERINGSBESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.2.2016 COM(2016) 80 final 2016/0045 (NLE) Voorstel voor een UITVOERINGSBESLUIT VAN DE RAAD inzake de tijdelijke opschorting van de herplaatsing van 30 % van de verzoekers

Nadere informatie

Het Verdrag van Amsterdam in werking. Prof. mr. R. Barents

Het Verdrag van Amsterdam in werking. Prof. mr. R. Barents Het Verdrag van Amsterdam in werking Prof. mr. R. Barents Kluwer - Deventer - 1999 DEEL1. HET VERDRAG VAN AMSTERDAM Hoofdstuk 1. Van Maastricht naar Amsterdam 3 1. Inleiding 3 2. De Europese verdragen

Nadere informatie

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap VERDIEPING: DE PRIORITEITEN VAN NEDERLAND KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM Nederland heeft drie prioriteiten voor het voorzitterschap opgesteld: een innovatieve EU, een EU die zich beperkt tot hoofdzaken en

Nadere informatie

CALRE. Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees Verklarende noot

CALRE. Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees Verklarende noot CALRE Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees Verklarende noot De CALRE verenigt vierenzeventig voorzitters van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees: de parlementen van de Spaanse

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 22.12.2006 COM(2006) 913 definitief 2006/0301 (COD) Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot wijziging van Richtlijn 2003/6/EG

Nadere informatie

Europa in de Tweede Kamer

Europa in de Tweede Kamer Europa in de Tweede Kamer Europa krijgt steeds meer invloed op het dagelijks leven van haar burgers, ook in Nederland. Daardoor lijkt het soms alsof de nationale parlementen buiten spel staan. Dat is niet

Nadere informatie

KROATIË BENODIGDE TRANSPORTVERGUNNINGEN. 1. Benodigde transportvergunningen voor Nederlandse vervoerders

KROATIË BENODIGDE TRANSPORTVERGUNNINGEN. 1. Benodigde transportvergunningen voor Nederlandse vervoerders KROATIË BENODIGDE TRANSPORTVERGUNNINGEN 1. Benodigde transportvergunningen voor Nederlandse vervoerders - Gewaarmerkte kopie Eurovergunning voor grensoverschrijdend vervoer. - Voor het vervoer naar, van

Nadere informatie

Geannoteerde Agenda Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid (WSBVC) 5 oktober 2015

Geannoteerde Agenda Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid (WSBVC) 5 oktober 2015 Geannoteerde Agenda Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid (WSBVC) 5 oktober 2015 Voorafgaand aan de Raad zal er een informele bijeenkomst zijn de ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. betreffende de aanneming van de euro door Letland op 1 januari 2014

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. betreffende de aanneming van de euro door Letland op 1 januari 2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 5.6.2013 COM(2013) 345 final 2013/0190 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de aanneming van de euro door Letland op 1 januari 2014 NL NL TOELICHTING 1. ACHTERGROND

Nadere informatie

Resolutie van het Europees Parlement van 25 maart 2010 over het jaarverslag 2008 van de Europese Centrale Bank (2009/2090(INI))

Resolutie van het Europees Parlement van 25 maart 2010 over het jaarverslag 2008 van de Europese Centrale Bank (2009/2090(INI)) P7_TA(2010)0090 Jaarverslag 2008 van de ECB Resolutie van het Europees Parlement van 25 maart 2010 over het jaarverslag 2008 van de Europese Centrale Bank (2009/2090(INI)) Het Europees Parlement, gezien

Nadere informatie

EINDELIJK EEN PUBLIEKRECHTELIJK KADER VOOR GEDECENTRALISEERDE VLAAMS-FRANSE SAMENWERKING

EINDELIJK EEN PUBLIEKRECHTELIJK KADER VOOR GEDECENTRALISEERDE VLAAMS-FRANSE SAMENWERKING EINDELIJK EEN PUBLIEKRECHTELIJK KADER VOOR GEDECENTRALISEERDE VLAAMS-FRANSE SAMENWERKING Prof. dr. Jan Wouters en Maarten Vidal * Hoewel in de praktijk lokale, gedecentraliseerde overheden (gemeenten,

Nadere informatie