EEN NETOVERSTIJGENDE VISIE OP TRAJECTEN DIE LEIDEN TOT EEN GEMOTIVEERD VERSLAG OF VERSLAG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EEN NETOVERSTIJGENDE VISIE OP TRAJECTEN DIE LEIDEN TOT EEN GEMOTIVEERD VERSLAG OF VERSLAG"

Transcriptie

1 1 EEN NETOVERSTIJGENDE VISIE OP TRAJECTEN DIE LEIDEN TOT EEN GEMOTIVEERD VERSLAG OF VERSLAG INLEIDING De invoering van het M-decreet, de nieuwe inzichten in Handelingsgerichte diagnostiek en het toenemend belang van het ICF-CY kader, noopte de netoverstijgende CLB-werkgroep Buitengewoon onderwijs en Geïntegreerd onderwijs, om de visietekst: 'Een netoverstijgende visie op BuO-attestering en GON-advies (2011, aangepast in 2013) te herwerken. Was het doel van de visietekst in 2011 het komen tot een gelijkgerichte visie en eenduidig handelen binnen de CLB's, dan kunnen we anno 2015 vaststellen dat deze doelstelling al gedeeltelijk is gerealiseerd. De protocollen ontwikkeld door PRODIA zijn hierbij ondersteunend in het blijvend realiseren van een gelijkgerichte kwaliteitsvolle en wetenschappelijk verantwoorde diagnostiek binnen CLB en Onderwijs in gans Vlaanderen. Het M-decreet legt de eindverantwoordelijkheid van de diagnostiek binnen onderwijs bij de CLB s. Aangezien het decreet slechts regelt 'wat' moet gebeuren, komt het de CLB-sector toe om invulling te geven aan de wijze waarop ze het 'wat' vertalen naar het 'hoe. Deze visietekst wil naast de schrijfwijzers bij (gemotiveerd) verslag, een stuk duiding geven bij het diagnostisch handelen van de CLB's. ROL VAN HET CLB BINNEN M-DECREET 1. CLB-OPDRACHT BINNEN M-DECREET GAAT HAND IN HAND MET DE EXPLICIETE KEUZE VOOR EEN HANDELINGSGERICHTE DIAGNOSTIEK Het CLB krijgt via het M-decreet een aantal belangrijke opdrachten. Opdrachten die zowel te situeren zijn binnen het schoolondersteunend aanbod als binnen het leerlinggebonden aanbod en een opdracht die we kunnen benoemen als eindverantwoordelijke voor de verslaggeving. De opdrachten die te maken hebben met het genereren van bijkomende ondersteuning via geïntegreerd onderwijs (via gemotiveerd verslag en verslag) en met het verantwoorden van een overstap naar buitengewoon onderwijs (via verslag) komen via het M-decreet prominent op de voorgrond en vormen op het terrein een uitdaging voor de afstemming school-clb-ouders en leerlingen. De bijkomende toelatingsvoorwaarden geven immers duidelijk aan dat een deel van de verantwoording voor het gemotiveerd verslag of verslag van de scholen moet komen. Meningsverschillen zijn niet uit te sluiten en gezien het CLB eindverantwoordelijkheid draagt voor de verslaggeving, moeten de nodige kritische vragen kunnen gesteld worden.

2 Het M-decreet vraagt een groeipad dat scholen en CLB s best samen gaan. Meer inclusief onderwijs realiseren gaat niet van vandaag op morgen, maar het is wel aangewezen om er vandaag in ieder geval mee te starten en samen met alle betrokkenen na te denken over mogelijkheden om voor meer leerlingen kansen te bieden met de middelen zoals die momenteel voorhanden zijn. Dit zal de nodige creativiteit vragen. Groeien naar meer inclusief onderwijs vraagt een goede samenwerking die gebaseerd is op wederzijds respect en vertrouwen in de deskundigheid van alle partners. Tot deze partners behoren uiteraard ook de leerling zelf en zijn ouders. Laat duidelijk zijn dat het CLB niet alleen een partner van de school is, maar ook een partner van leerling en ouders. Leerlinggebonden en schoolondersteunende opdracht van het CLB Binnen het M-decreet is voorzien dat het CLB de scholen ondersteunt bij het doen van redelijke aanpassingen. De aanpassingen zelf worden gedaan door het schoolteam maar deze passage uit het decreet geeft wel aan dat het CLB samen met de school (en waar nodig en wenselijk ook met de pedagogische begeleidingsdienst) kan en moet nadenken over het doorvoeren van redelijke maatregelen voor leerlingen. Deze ondersteuning kan zowel vanuit het leerlinggebonden aanbod gebeuren als vanuit het schoolondersteunend aanbod van het CLB. Wanneer deze ondersteuning er komt naar aanleiding van een concrete casus en er vooral gefocust wordt op aanpassingen voor deze ene leerling, dan valt dit onder het leerlinggebonden aanbod van het CLB. Het CLB kan echter ook samen met de school nadenken over maatregelen die goed zijn voor een grotere groep leerlingen. Dit kan op vraag van de school, maar dit kan ook het gevolg zijn van het opmerken van bepaalde terugkerende vragen. Als het CLB bijvoorbeeld rond eenzelfde thema heel veel vragen krijgt voor verschillende leerlingen, kan het wel eens zinvol zijn om te bekijken of dit niet beter op klas- of schoolniveau wordt aangepakt. Dit is de schoolondersteunende opdracht van het CLB. Denken in termen van aanpassingen versus stoornissen en diagnose(s) Een van de grootste uitdagingen voor het CLB en de school in kader van het M-decreet is het leren denken in termen van aanpassingen en niet meer in termen van stoornissen en diagnoses. Dit vraagt voor velen van ons een mentaliteitswijziging. Mentaliteitswijzigingen vragen de nodige tijd als we ze grondig willen laten gebeuren. Ter illustratie...nog al te vaak worden maatregelen in scholen gekoppeld aan een vraag (soms eis) naar een attest waarop dan bepaalde diagnoses moeten staan. Zo krijg je situaties waarbij leerlingen met gelijkaardige beperkingen (bv ernstige lees- en spellingsproblemen) in het ene geval (diagnose en attest aanwezig) wel maatregelen krijgen en in het andere geval (geen diagnose en/of attest) geen maatregelen krijgen. Alle leerlingen hebben echter recht op redelijke aanpassingen. Het is aanbevolen om voldoende tijd te nemen voor een degelijk diagnostisch traject om zicht te krijgen op wat er precies aan de hand is, met welke factoren dit samenhangt en welke aanpak er aangewezen is. Vandaar ook de keuze van de CLB-sector om sterk in te zetten op handelingsgerichte diagnostiek en handelingsgericht werken. Binnen handelingsgerichte diagnostiek ligt de focus immers vooral op het handelen. Een classificatie (bv. ADHD, ASS, dyslexie, ) kan hier deel van uitmaken, maar indiceren (welke hulp is nodig) kan ook los staan van deze classificatie. Belang van kwaliteitsvolle handelingsgerichte diagnostiek (waar nodig met inbegrip van classificerende diagnostiek) Willen we onze diagnostiek kwaliteitsvol houden, dan moeten we hier de nodige tijd voor nemen (en krijgen). We moeten inzetten op handelingsgerichte diagnostiek waar eventuele classificatie deel van uitmaakt. De tijd die zo n traject vraagt, zorgt op dit moment vaak voor problemen en frustraties in scholen omdat men vaak wacht op de diagnose vooraleer aanpassingen en maatregelen in te schakelen. Soms wacht men zelfs op de diagnose vooraleer te brainstormen over mogelijke maatregelen. Daardoor gaat voor de leerling kostbare tijd verloren. 2

3 We willen er dan ook voor pleiten om van bij het signaleren van problemen meteen ook na te denken over eventueel mogelijke aanpassingen (ongeacht diagnose). Welke aanpassingen dan wel of niet worden doorgevoerd kan dan voorwerp zijn van overleg tussen leerling, ouders, school en CLB. Dit punt wordt nog prangender bij die situaties waarbij het CLB niet zelf een diagnose stelt. Bij een aantal problematieken (ASS, ADHD, taal- en spraakstoornissen, gedrags- en emotionele stoornissen, ) werkt het CLB immers samen met externe diagnostische instanties (CAR, COS, diensten kinderpsychiatrie, ). De wachtlijsten bij deze diensten zijn vaak heel lang en kunnen afhankelijk van problematiek en regio soms meer dan één schooljaar overbruggen. Anderhalf jaar tot twee jaar wachten om maatregelen binnen onderwijs te voorzien is in deze situaties niet verantwoord. We doen hierbij een oproep om als school en CLB binnen het zorgcontinuüm samen op zoek te gaan naar alternatieven voor diagnose-attesten. Rol van het CLB in kader van verslaggeving binnen het M-decreet Ter verduidelijking: het M-decreet spreekt over twee soorten verslaggeving. Er is enerzijds het gemotiveerd verslag voor leerlingen die ondersteuning nodig hebben vanuit het geïntegreerd onderwijs (GON). Dit gemotiveerd verslag opent het recht op ondersteuning, maar kan door scholen niet gebruikt worden om leerlingen in te schrijven onder ontbindende voorwaarde. Anderzijds is er het verslag dat toelating geeft tot buitengewoon onderwijs. Met dit verslag (een attest en bijhorend protocol ter verantwoording) kan een leerling inschrijven in een school voor buitengewoon onderwijs die het type (en eventueel opleidingsvorm) aanbiedt dat vermeld staat op het verslag. Met dit verslag (en dit is nieuw) kan de leerling en zijn ouders ook aan de school vragen om in een school voor gewoon onderwijs studievoortgang te maken op basis van een individueel aangepast curriculum. Indien de school dit toestaat, kan deze leerling ook ondersteuning krijgen vanuit geïntegreerd onderwijs, op basis van dit verslag. Waar GON-leerlingen nu dus een inschrijvingsverslag buitengewoon onderwijs hebben, zullen er in de toekomst twee types van GON-leerlingen zijn. GON-leerlingen met een gemotiveerd verslag en GON-leerlingen met een verslag. Het onderscheid tussen beide zit vooral in het al dan niet kunnen participeren binnen een gemeenschappelijk curriculum. Voor leerlingen met een gemotiveerd verslag is dit haalbaar, voor leerlingen met een verslag wordt geoordeeld dat dit niet haalbaar is en wordt geopteerd voor een individueel aangepast curriculum. Het M-decreet stelt dat CLB eindverantwoordelijke is voor de opmaak van een gemotiveerd verslag of verslag. Deze afweging gebeurt uiteraard samen met de school, de leerling en de ouders, maar de eindverantwoordelijkheid ligt bij het CLB HET CLB ALS KRITISCHE VRIEND VAN DE SCHOOL Rond de problematiek van verslaggeving is er momenteel veel onrust. Deze onrust wordt soms extra gevoed door slagzinnen als CLB als scheidsrechter in het M-decreet of CLB beoordelaar van het zorgbeleid van de school. We beseffen dat het M-decreet op deze manier kan gelezen worden, maar doen hierbij een extra oproep aan alle partners om op een constructief-kritische manier samen te werken. Het CLB en school zijn partners, maar partners mogen mekaar kritisch bekijken. Het begrip kritische vriend is hier zeker op zijn plaats. We moeten respect hebben voor mekaars opdracht en werking als goede vrienden, maar als we bedenkingen hebben ten aanzien van die opdrachten en werking of de manier waarop die uitgevoerd worden, dan moeten die bedenkingen kunnen geformuleerd worden. Dit werkt in twee richtingen: het CLB mag kritisch zijn ten aanzien van de school en de school mag ook kritisch zijn ten aanzien van het CLB. Dit vraagt respect en wederzijds begrip van ieders deskundigheid en bevoegdheden. Een randvoorwaarde hierbij is een notie hebben van die deskundigheden en bevoegdheden, vandaar de korte situering van de CLB-opdracht in de tweede paragraaf.

4 Veel scholen leveren inzake zorg voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften al heel wat inspanningen. Mogelijk zijn niet al deze inspanningen even zichtbaar of even goed gekend bij het CLB. Als scholen bij de verdere implementatie van het M-decreet het gevoel zouden krijgen dat het CLB hun inspanningen onvoldoende valideert, dan moet dat voorwerp zijn van gesprek. Alleen op deze manier kan uitgeklaard worden of dit aanvoelen klopt en wat hieraan ten grondslag ligt. Een gezonde discussie kan versterkend zijn voor beide partijen. Dit ligt mogelijks wat moeilijker in situaties waarbij het gaat om al dan niet verkrijgen van bijkomende ondersteuning of om het al dan niet kunnen ontbinden van inschrijvingen, maar ook daar is het belangrijk om wederzijds begrip te hebben voor meningen van alle betrokkenen. In dit verband koppelen we ook even terug naar de opdracht van het CLB inzake verslaggeving. Om deze verslaggeving goed te kunnen stofferen heeft het CLB informatie nodig van de school. Vaak hebben CLB-teams toegang tot elektronische leerlingendossiers (rekening houdend met de privacywetgeving), maar voor het doel waar het hier over gaat is dit onvoldoende. We pleiten voor een vlotte informatieoverdracht van school naar het CLB met zo weinig mogelijk planlast voor beide partijen. Het is niet de bedoeling om alle mogelijke maatregelen punt per punt op te lijsten of ellenlange discussies te voeren over het feit of een bepaalde maatregel nu in fase 0 of fase 1 van het zorgcontinuüm zit. Wel moet het CLB in haar verslaggeving de essentie van de zorg binnen de school kunnen weergeven en dit kan niet enkel en alleen op basis van een toegang tot een leerlingendossier. De school moet een synthese kunnen maken van het reeds gelopen traject zodat dit kan opgenomen worden in het gemotiveerd verslag of verslag. Er wordt netoverstijgend geen vast format ontwikkeld waarin scholen informatie moeten aanleveren, maar we vragen toch aan scholen om zelf de synthese van het gelopen zorgtraject te formuleren OUDERS EN LEERLING Binnen handelingsgericht werken en handelingsgerichte diagnostiek is de samenwerking met de ouders en de leerling van groot belang. School, ouders en CLB werken vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid constructief samen, de zorg voor kinderen en jongeren ligt immers in elkaars verlengde. Ook het CLB zal in het diagnostisch traject de ouders en de leerling maximaal betrekken. Blijkt binnen dit traject dat ouders nog niet toe zijn aan het afstappen van een gemeenschappelijk curriculum binnen het gewoon onderwijs of de overstap naar het buitengewoon onderwijs, dan zal het CLB geen verslag opmaken. Het CLB zal dan verder inzetten op de begeleiding van ouders en leerling met als doel te zoeken hoe de leerling binnen de school verder kan ondersteund worden. Als ouders een gemotiveerd verslag willen uitstellen omdat zij de daarmee gepaard gaande ondersteuning willen uitstellen naar een latere periode in de onderwijsloopbaan van hun kind, dan zal het CLB na overleg met de ouders het gemotiveerd verslag niet opmaken. Het CLB zal samen met de ouders en in overleg met de school bespreken hoe zij het verdere traject willen vorm geven. Als ouders geen ondersteuning van het geïntegreerd onderwijs wensen, dan voorziet het Besluit van de Vlaamse regering rond de verslaggeving, dat het CLB toch een gemotiveerd verslag opmaakt zodat de school de ondersteuning krijgt voor het schoolteam. De leerling zelf wordt dan niet ondersteund. Het CLB dient de ouders goed te informeren over de consequenties. Immers de teller loopt: de jaren waarop de leerling recht heeft worden dan ingezet voor het schoolteam, eens die zijn opgebruikt kan de ondersteuning later niet meer worden gevraagd voor de leerling zelf.

5 5 REGELGEVING 1. BIJKOMENDE VOORWAARDEN GEMOTIVEERD VERSLAG EN VERSLAG BASISONDERWIJS We citeren uit het decreet basisonderwijs (eigen onderstreping en markering): Art Naast de toelatingsvoorwaarden bepaald in de artikelen 12, 1, en 13, 4, is voor de toelating van een leerling tot het buitengewoon onderwijs, met uitzondering voor de toelating tot type 5, een verslag van een CLB vereist, opgesteld met inachtname van artikel 37 van het decreet van 1 december 1998 betreffende de centra voor leerlingenbegeleiding, waaruit blijkt : 1 dat de fasen van het zorgcontinuüm voor de betreffende leerling werden doorlopen, tenzij de school in uitzonderlijke omstandigheden kan motiveren dat het doorlopen van een bepaalde fase niet relevant is; 2 dat met toepassing van de principes van artikel 8, tweede lid, de aanpassingen, waaronder remediërende, differentiërende, compenserende en dispenserende maatregelen die nodig zijn om de leerling binnen het gemeenschappelijk curriculum te blijven meenemen, ofwel disproportioneel, ofwel onvoldoende zijn; 3 dat de onderwijsbehoeften van de leerling werden omschreven met toepassing van een classificatiesysteem dat wetenschappelijk onderbouwd is en gebaseerd is op een interactionele visie en een sociaal model van handicap; 4 dat de onderwijsbehoeften niet louter toe te schrijven zijn aan een SES-kenmerk van de leerling, vermeld in artikel 133; 5 welk type voor de leerling van toepassing is, als bepaald in artikel 10, 1, 1 tot 8, met uitzondering van 5. Voor de toelating van een leerling tot het type 5, als vermeld in artikel 10, 1, 5, is een attest vereist dat uitgereikt is door de behandelende geneesheer van de medische of psychiatrische voorziening ofwel door de directeur van de residentiële setting. De Vlaamse Regering bepaalt wat het attest moet inhouden. 2. Voor een leerling die voor het eerst naar school gaat en wil starten in het buitengewoon onderwijs moet in afwijking van 1, 1 en 2, worden aangetoond dat de aanpassingen, waaronder remediërende, differentiërende, compenserende en dispenserende maatregelen, disproportioneel of onvoldoende zullen zijn om de leerling in het gemeenschappelijk curriculum mee te nemen en moet in afwijking van 1, 5, bepaald worden welk type voor de leerling van toepassing is, als bepaald in artikel 10, 1, 2 tot 8, met uitzondering van Het verslag bestaat uit een attest en een protocol ter verantwoording. De regering bepaalt wat het verslag moet inhouden. 4. Een leerling kan alleen het buitengewoon onderwijs volgen van het type waarnaar hij in het verslag georiënteerd wordt, met uitzondering van type Voor leerlingen die tijdens het schooljaar ingeschreven waren in een school voor buitengewoon onderwijs geldt 1 alleen bij wijziging van onderwijsniveau of van type.

6 6 6. Wanneer niet meer voldaan is aan de voorwaarden van 1, 2 en 3, kan het CLB op eigen initiatief, op vraag van de ouders of op vraag van de school, het verslag opheffen. 7. Bij onenigheid tussen ouders, school en CLB over het afleveren van het verslag kan, op initiatief van een van de betrokken partijen, een beroep gedaan worden op een Vlaamse Bemiddelingscommissie. De regering bepaalt de samenstelling, de bevoegdheden en de werkingsprincipes van deze commissie. Art Naast de toelatingsvoorwaarden bepaald in de artikelen 12 en 13 is voor de toelating van een leerling tot het geïntegreerd onderwijs een gemotiveerd verslag van een CLB vereist, waaruit blijkt : 1 dat, met toepassing van de principes van artikel 8, tweede lid, het inzetten van de ondersteuning in het kader van het geïntegreerd onderwijs, in combinatie met compenserende of dispenserende maatregelen, nodig en voldoende geacht wordt om de leerling het gemeenschappelijk curriculum te laten volgen; 2 dat de leerling voldoet aan de criteria van een van de punten van artikel 10, 1, 1 tot 8, met uitzondering van 5 ; 3 dat de leerling ten minste negen maanden voltijds buitengewoon onderwijs in het betreffende type heeft gevolgd, onmiddellijk voorafgaand aan zijn toelating tot het geïntegreerd basisonderwijs, indien blijkt dat hij voldoet aan de criteria van artikel 10, 1, 1. De regering bepaalt de inhoud van het gemotiveerd verslag en kan in uitvoering van artikel 173septies de bepaling van artikel 16, 1, 3, opheffen. 2. In afwijking van paragraaf 1 wordt voor een leerling, die toegelaten werd tot het geïntegreerd onderwijs op basis van een inschrijvingsverslag voor het buitengewoon onderwijs, slechts een gemotiveerd verslag opgemaakt bij wijziging van het onderwijsniveau, van het type, de aard van de integratie, of de aard en de ernst van de handicap. 4. Wanneer voor een leerling die beschikt over een verslag als vermeld in artikel 15 een gemotiveerd verslag wordt opgemaakt, vervalt het verslag als vermeld in artikel BIJKOMENDE VOORWAARDEN GEMOTIVEERD VERSLAG EN VERSLAG SECUNDAIR ONDERWIJS We citeren uit de codex secundair onderwijs 1 (eigen onderstreping en markering): Art Voor de toelating van een leerling tot een door de Vlaamse Gemeenschap gefinancierde of gesubsidieerde school voor buitengewoon onderwijs van opleidingsvorm 4, type 5, is een attest vereist, dat uitgereikt is ofwel door de behandelende geneesheer van de medische of psychiatrische voorziening ofwel door de directeur van de residentiële set- ting. De Vlaamse Regering bepaalt wat het attest moet inhouden. 1 Alle verwijzingen naar het integratieplan zijn geschrapt onder voorbehoud van goedkeuring van ODXXV

7 7 2. Voor de toelating van een leerling tot een door de Vlaamse Gemeenschap gefinancierde of gesubsidieerde school voor buitengewoon secundair onderwijs is een verslag van centrum voor leerlingenbegeleiding vereist, opgesteld met inachtname van artikel 37 van het decreet van 1 december 1998 betreffende de centra voor leerlingenbegeleiding, waaruit blijkt : 1 voor een inschrijving in opleidingsvorm 1, 2 of 3 : a) dat de fasen van het zorgcontinuüm voor de betreffende leerling werden doorlopen, tenzij de school in uitzonderlijke omstandigheden kan motiveren dat het doorlopen van een bepaalde fase niet relevant is; b) dat met toepassing van de principes van artikel 136/2 de aanpassingen, waaronder remediërende, differentiërende, compenserende en dispenserende maatregelen die nodig zijn om de leerling binnen een gemeenschappelijk curriculum te blijven meenemen, ofwel disproportioneel, ofwel onvoldoende zijn; c) dat de onderwijsbehoeften van de leerling werden omschreven met toepassing van een classificatiesysteem dat wetenschappelijk onderbouwd is en gebaseerd is op een interactionele visie en een sociaal model van handicap; d) dat de onderwijsbehoeften van de leerling niet louter toe te schrijven zijn aan een gelijkekansenindicator van de leerling als bepaald in artikel 225, 1, 1, 4 en 5 ; e) welk type en welke opleidingsvorm voor de leerling van toepassing is, als bepaald in artikel 259, 1, 1 tot 8, en 2, 1 tot 3 ; 2 voor een inschrijving in opleidingsvorm 4, met uitzondering van type 5 : a) dat de fasen van het zorgcontinuüm voor de betreffende leerling werden doorlopen, tenzij de school in uitzonderlijke omstandigheden kan motiveren dat het doorlopen van een bepaalde fase niet relevant is; b) dat met toepassing van de principes van artikel 136/2 de aanpassingen, waaronder remediërende, differentiërende, compenserende en dispenserende maatregelen, die nodig zijn om de leerling binnen een gemeenschappelijk curriculum te blijven mee- nemen binnen de context van een gewone school disproportioneel zijn; c) dat de inzet van paramedisch, sociaal, medisch, psychologisch of orthopedagogisch personeel in een gespecialiseerde onderwijsomgeving noodzakelijk is om de onderwijsdoelen te bereiken; d) dat de onderwijsbehoeften van de leerling werden omschreven met toepassing van een classificatiesysteem dat wetenschappelijk onderbouwd is en gebaseerd is op een interactionele visie en een sociaal model van handicap; e) dat de onderwijsbehoeften van de leerling niet louter toe te schrijven zijn aan een gelijkekansenindicator van de leerling als bepaald in artikel 225, 1, 1, 4 en 5 ; f) welk type voor de leerling van toepassing is, als bepaald in artikel 259, 1, 3 tot 8, met uitzondering van Voor een leerling die overgaat van het buitengewoon basisonderwijs naar het buitengewoon secundair onderwijs of die voor het eerst naar school gaat en wil starten in het buitengewoon secundair onderwijs moet in afwijking van 1, 1, a) en b), en 1, 2, a) en b), worden aangetoond dat de aanpassingen, waaronder remediërende, differentiërende, compenserende en dispenserende maatregelen, disproportioneel of onvoldoende zullen zijn om de leerling mee te nemen in een gemeenschappelijk curriculum in een school voor gewoon onderwijs.

8 8 4. Het verslag bestaat uit een attest en een protocol ter verantwoording. De Vlaamse Regering bepaalt wat het verslag moet inhouden. 5. Een leerling kan alleen het buitengewoon onderwijs volgen van de opleidingsvorm en het type waarnaar hij in het verslag georiënteerd wordt, met uitzondering van de leerlingen van opleidingsvorm 4, type Voor leerlingen die tijdens het schooljaar ingeschreven waren in een school voor buitengewoon onderwijs geldt paragraaf 1 alleen bij wijziging van onderwijsniveau, van type of van opleidingsvorm. 7. Wanneer niet meer voldaan is aan de voorwaarden van 1, 1, b) en c), of 1, 2, b), c) en d), kan het centrum voor leerlingenbegeleiding op eigen initiatief, op vraag van de ouders of op vraag van de school het verslag opheffen. 8. Bij onenigheid tussen ouders, school en centrum voor leerlingenbegeleiding over het afleveren van het verslag kan, op initiatief van een van de betrokken partijen, een beroep gedaan worden op een Vlaamse Bemiddelingscommissie. De Vlaamse Regering bepaalt de samenstelling, de bevoegdheden en de werkingsprincipes van deze commissie. Art Om toegelaten te worden tot het geïntegreerd secundair onderwijs is het volgende vereist : 1 de leerling moet voldoen aan de toelatingsvoorwaarden die gelden voor het gewoon secundair onderwijs; 2 een gemotiveerd verslag, opgesteld door het centrum voor leerlingenbegeleiding, waaruit blijkt : a) dat met toepassing van de principes van artikel 136/2 het inzetten van de ondersteuning in het kader van het geïntegreerd onderwijs, in combinatie met compenserende of dispenserende maatregelen nodig en voldoende geacht wordt om de leerling een gemeenschappelijk curriculum te laten volgen; b) dat de leerling voldoet aan de criteria van een van de punten van artikel 259, 1, 1 tot 8, met uitzondering van 5 ; c) dat de leerling ten minste negen maanden voltijds buitengewoon basisonderwijs of buitengewoon secundair onderwijs in het betreffende type heeft gevolgd, onmiddellijk voorafgaand aan zijn toelating tot het geïntegreerd secundair onderwijs, indien blijkt dat hij voldoet aan de criteria van artikel 259, 1, 1. De Vlaamse Regering bepaalt de inhoud van het gemotiveerd verslag en kan in uitvoering van artikel 314/5 de bepaling van artikel 352, 1, 2, c), opheffen. 2. In afwijking van paragraaf 1 wordt voor een leerling die toegelaten werd tot het geïntegreerd secundair onderwijs op basis van een inschrijvingsverslag slechts een gemotiveerd verslag opgemaakt bij wijziging van het onderwijsniveau, de aard van de integratie, of de aard en de ernst van de handicap Wanneer voor een leerling die beschikt over een verslag als vermeld in artikel 294 een gemotiveerd verslag wordt opgemaakt, vervalt het verslag als vermeld in artikel 294.] 2 Nummering werd aangepast onder voorbehoud van goedkeuring van OD XXV (waarin de bepalingen rond integratieplan worden geschrapt).

9 9 3. BEPALEN DOELGROEP (TYPE) Type Basisaanbod: voor kinderen en jongeren voor wie de onderwijsbehoeften dermate zijn en voor wie aantoonbaar blijkt dat de aanpassingen ofwel disproportioneel ofwel onvoldoende zijn om de leerling binnen het gemeenschappelijk curriculum te blijven meenemen. Type 2: voor kinderen met een verstandelijke beperking die voldoen aan alle onderstaande criteria 3 : a) ze hebben significante beperkingen in het intellectueel functioneren, wat op basis van een psychodiagnostisch onderzoek tot uiting komt in een totaal intelligentiequotiënt op een gestandaardiseerde en genormeerde intelligentietest kleiner of gelijk aan 60, rekening houdend met het betrouwbaarheidsinterval; b) ze hebben significante beperkingen in het sociale aanpassingsgedrag, wat op basis van psychodiagnostisch onderzoek tot uiting komt in een uitslag op een gestandaardiseerde en genormeerde schaal voor sociaal aanpassingsgedrag, die minstens drie standaarddeviaties beneden het gemiddelde ligt ten opzichte van een normgroep van leeftijdgenoten, rekening houdend met het betrouwbaarheidsinterval; c) de functioneringsproblemen zijn ontstaan vóór de leeftijd van 18 jaar; d) het besluit verstandelijke beperking wordt genomen na een periode van procesdiagnostiek. Type 3: voor kinderen met een emotionele of gedragsstoornis die niet voldoen aan de criteria van type 2. a) een aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit; b) een oppositioneel-opstandige gedragsstoornis; c) de gedragsstoornis in enge zin, conduct disorder ; d) een angststoornis; e) een stemmingsstoornis; f) een hechtingsstoornis. Type 4: voor kinderen met een motorische beperking, d.w.z. een uitval in a) de functies van gewrichten en beenderen; b) de spierfuncties, meer bepaald de spierkracht, de tonus en het uithoudingsvermogen, met gedeeltelijke of volledige uitval van: een van de of beide bovenste of onderste ledematen; de linkerzijde, de rechterzijde of beide zijden; de romp; overige. c) de bewegingsfuncties; d) een door medische diagnostiek geobjectiveerde problematiek met weerslag op het beweginggerelateerd functioneren die niet terug te brengen is tot criterium a) tot en met c) maar met een duidelijke impact op schoolse activiteiten; 3 Voor de operationalisatie van deze criteria verwijzen we naar de ISC-nota operationalisatie type 2 ( ; aangepast op )

10 Type 5: voor kinderen die opgenomen zijn in een ziekenhuis, een residentiële setting of verblijven in een preventorium. Kinderen in type 5 beantwoorden aan alle onderstaande voorwaarden: a) de medische, psychiatrische of residentiële opvang of begeleiding laat niet toe dat de kinderen voltijds in een school aanwezig zijn; b) de kinderen hebben behoefte aan een individueel of geïndividualiseerd aanbod dat in de residentiële omgeving verstrekt wordt. Type 6: voor kinderen met visuele beperkingen. De gezichtsstoornis beantwoordt aan minstens een van de volgende criteria: a) een optimaal gecorrigeerde gezichtsscherpte die kleiner dan of gelijk is aan 3/10 voor het beste oog; b) een of meer gezichtsvelddefecten die meer dan 50% van de centrale zone van 30 beslaan of die het gezichtsveld concentrisch tot minder dan 20 verkleinen; c) een volledige altitudinale hemianopsie, een oftalmoplegie, een oculomotorische apraxie of een oscillopsie. d) een ernstige gezichtsstoornis die uit een geobjectiveerde cerebrale pathologie voortvloeit, zoals cerebrale visuele inperking; e) een door een oogarts geobjectiveerde visuele problematiek die niet tot criterium a) tot en met d) terug te brengen is, maar met een duidelijke impact op schoolse activiteiten. Type 7: voor kinderen met een auditieve beperking of een spraak- en taalstoornis. Kinderen met een spraak- en taalstoornis die ook voldoen aan de criteria van type 2 kunnen niet naar type 7 worden verwezen. Criteria voor auditieve beperking: a) volgens de Fletcher-index een gemiddeld gehoorverlies hebben voor de frequenties 500, 1000 en 2000 Hz van 40 db of meer voor het beste oor zonder correctie; b) als de Fletcher-index minder dan 40 db bedraagt: een foneemscore van 80% of minder hebben bij de spraakaudiometrie met woorden met een medeklinker klinker medeklinker-samenstelling bij 70 db geluidsterkte; c) een door een neus-, keel- en oorarts geobjectiveerde auditieve problematiek hebben die niet terug te brengen is tot criterium a) of b), maar met een duidelijke impact op schoolse activiteiten. Criteria spraak- of taalstoornis: voor leerlingen jonger dan 6 jaar: a1) kinderafasie met een terugval in de taalontwikkeling of a2) een vermoeden van ontwikkelingsdysfasie, gebaseerd op de vaststelling van een zeer moeizame spraak- en taalontwikkeling en met een duidelijke impact op schoolse activiteiten; b) voor leerlingen vanaf 6 jaar: diagnose ontwikkelingsdysfasie of kinderafasie; 10

11 11 Type 9: voor kinderen met een autismespectrumstoornis die niet voldoen aan de criteria voor type 2. Kinderen met een autismespectrumstoornis zijn kinderen bij wie op basis van gespecialiseerde, door een multidisciplinair team aangeleverde diagnostiek, met inbegrip van psychiatrisch onderzoek, een van de volgende problematieken wordt vastgesteld: a) de autistische stoornis; b) een pervasieve ontwikkelingsstoornis niet-anders-omschreven. 4. GON HOGER ONDERWIJS Het M-decreet is van toepassing op het leerplichtonderwijs, maar tot op heden was GON ook mogelijk in het hoger onderwijs (niet universitair). Dit zorgt ervoor dat een aantal wijzigingen ook voor GON Hoger onderwijs dienen doorgevoerd te worden. Deze wijzigingen zijn echter nog niet definitief goedgekeurd, maar gezien de trajecten met deze leerlingen ook lopen, wensen we jullie toch te informeren. Onder voorbehoud van goedkeuring van Onderwijsdecreet XXV, is bepaald dat om toegang te krijgen tot GON hoger onderwijs er ofwel reeds geïntegreerd secundair onderwijs moet zijn geweest ofwel een traject binnen BuSO OV4. Leerlingen die nooit GON gekregen hebben of niet uit OV4 komen, kunnen dus geen aanspraak meer maken op GON in hoger onderwijs. Dit zou in voege gaan vanaf 1/9/15. Zij hebben binnen hoger onderwijs wel recht op redelijke aanpassingen. Er wordt daarnaast ook bepaald in OD XXV dat deze leerlingen een gemotiveerd verslag nodig hebben, maar dit gemotiveerd verslag zal worden opgemaakt door diensten binnen de hogescholen. CLB zal voor deze vragen niet meer de instantie zijn die verantwoordelijk is voor de opmaak van het gemotiveerd verslag. Als overgangsmaatregel wordt voorzien dat de huidige inschrijvingsverslagen voor het academiejaar voldoende zijn om GON hoger onderwijs op te starten. OPERATIONALISERING 1. INSCHRIJVINGSVERSLAG BLIJFT GELDIG VOOR Leerlingen die 2 e jaar GON hebben opgespaard en binnen eenzelfde niveau 2 e jaar willen opnemen na 1/9/2015 GEEN gemotiveerd verslag nodig Kleuters die reeds GON hadden die overstappen naar lager met verderzetting GON (ook indien GON niet meteen wordt ingezet) GEEN gemotiveerd verslag nodig Leerlingen die verhuizen van een BuO school naar een andere BuO school met hetzelfde type / dezelfde opleidingsvorm GEEN verslag nieuwe stijl nodig

12 12 2. GEMOTIVEERD VERSLAG Uit het gemotiveerd verslag moet blijken waarom de bijkomende ondersteuning vanuit geïntegreerd onderwijs in combinatie met compenserende of dispenserende maatregelen nodig en voldoende wordt geacht om de leerling mee te nemen in het gemeenschappelijk curriculum. Let wel gemeenschappelijk curriculum is ruimer dan alleen Nederlands en wiskunde. gemeenschappelijk curriculum (BaO): de goedgekeurde leerplannen die ten minste herkenbaar de doelen bevatten die noodzakelijk zijn om de eindtermen te bereiken of de ontwikkelingsdoelen na te streven en de schoolgebonden planning voor het nastreven van de leergebiedoverschrijdende eindtermen en ontwikkelingsdoelen gemeenschappelijk curriculum (SecO): de goedgekeurde leerplannen die ten minste herkenbaar de doelen bevatten die noodzakelijk zijn om de eindtermen te bereiken of de ontwikkelingsdoelen na te streven en de schoolgebonden planning voor het nastreven van de vakoverschrijdende eindtermen en ontwikkelingsdoelen Meer info rond ontwikkelingsdoelen en eindtermen: Daarnaast zijn er ook de netgebonden leerplannen. Indien scholen vragen hebben rond gemeenschappelijk curriculum dan worden ze best doorverwezen naar hun eigen pedagogische begeleidingsdienst. Rond de vraag waar een gemeenschappelijk curriculum eindigt en een individueel aangepast curriculum begint, is het vooral belangrijk om het onderwijsloopbaanperspectief mee in overweging te nemen. Zolang men op niveau basisonderwijs een traject loopt met een leerling dat leidt tot een getuigschrift of tot een overstap naar vervolgonderwijs binnen gewoon onderwijs (1B), werkt men binnen het gemeenschappelijk curriculum. In deze trajecten is het wel belangrijk om goed te overwegen voor welke elementen men compenseert en/of dispenseert om het vervolgtraject niet te hypothekeren. Ook binnen secundair onderwijs is het onderwijsloopbaanperspectief heel belangrijk. In een aantal situaties valt het veranderen van studierichting te verkiezen boven het blijven volgen van de huidige studierichting mits compenserende of dispenserende maatregelen. Ook hier is het beoogde vervolgonderwijs of de arbeidsmarkt een belangrijke factor om mee in overweging te nemen. 2.1 VOOR WIE EN WANNEER EEN (NIEUW) GEMOTIVEERD VERSLAG OPMAKEN? Voor alle nieuwe aanmeldingen die in aanmerking komen Voor leerlingen die reeds een inschrijvingsverslag hebben: o Bij overgang van basis naar secundair (er is geen nieuw gemotiveerd verslag nodig bij overgang kleuter-lager) o Bij wijziging van matig naar ernstig en vice versa o Wijziging van type omwille van wijziging in de aard van de handicap o Wijziging van aard integratie o Terugkeer vanuit buitengewoon naar gewoon onderwijs binnen gemeenschappelijk curriculum bij leerlingen waarbij geoordeeld wordt dat bijkomende ondersteuning vanuit geïntegreerd onderwijs nodig is. Leerlingen die wel een inschrijvingsverslag hebben, maar dit nooit gebruikten (nooit GON gekregen of BuO gevolgd) en een vraag stellen naar ondersteuning geïntegreerd onderwijs, worden beschouwd als nieuwe aanmeldingen.

13 RICHTLIJNEN ROND OPMAAK GEMOTIVEERD VERSLAG BIJ SCHOOLVERANDERING Bij schoolverandering zijn twee scholen en twee CLB-teams betrokken die een gezamenlijke verantwoordelijkheid dragen. Dit impliceert dat er op het terrein zeer goede afspraken moeten gemaakt worden tussen alle betrokken partijen. We schrijven hiervoor richtlijnen uit, waarbij we gemakkelijkheidshalve over het huidig CLB-team en het toekomstig CLB-team spreken. Vanuit het huidig CLB-team wordt na het doorlopen van een handelingsgericht diagnostisch traject een participatie van de leerling binnen het gemeenschappelijk curriculum met ondersteuning vanuit geïntegreerd onderwijs geïndiceerd. Te volgen stappen door het huidig CLB-team: Invullen van volgende rubrieken in gemotiveerd verslag o Identificatiegegevens Leerling / Ouders o Functioneren van de leerling binnen zijn/haar context o Onderwijsloopbaanperspectief o Maatregelen genomen tijdens het doorlopen van het zorgcontinuüm o Onderwijs- en opvoedingsbehoeften van de leerling o Ondersteuningsbehoeften van de ouders die samengaan met de specifieke onderwijsbehoeften van de leerling o Aanduiding van type en ernst handicap In overleg met de ouders wordt de eventuele dienstverlenende school bepaald en er gebeurt een melding aan de dienstverlenende school onder de opschortende voorwaarde van een positieve beslissing van het toekomstig CLB-team Tijdig contact opnemen met het toekomstig CLB-team in functie van overleg en overdracht (kan nog voor de leerling effectief gestart is in de nieuwe school, kan vanaf inschrijving) Gemotiveerd verslag wordt (onafgewerkt) opgeladen in LARS in word Te volgen stappen door het toekomstig CLB-team: Plannen overleg met alle betrokkenen waarop bevestiging gegeven wordt tot opstarten van GON Afwerking gemotiveerd verslag o Identificatiegegevens toekomstig CLB en toekomstige school o Ondersteuningsbehoeften van het (toekomstig) schoolteam die samengaan met de specifieke onderwijsbehoeften van de leerling o Bijkomende maatregelen die nodig zijn om de leerling binnen het gemeenschappelijk curriculum te laten participeren o Motivering ondersteuning geïntegreerd onderwijs o Aard van de ondersteuning geïntegreerd onderwijs (inhoud en wijze waarop wordt bepaald in overleg met BuO-school) o Ondersteuning van eventuele onderwijsexterne diensten o Aard van de integratie Afgewerkt gemotiveerd verslag wordt opgeladen in LARS Handtekeningen: CLB werkt gemotiveerd verslag af, CLB directie tekent ; GV wordt aan school bezorgd met de vraag aan directie om te tekenen ; ouders worden gecontacteerd met de vraag om op school te komen tekenen ; na tekenen ouders en directie school GV naar BuO school om te tekenen

14 14 Aandachtspunten inzake timing: Voor de meeste leerlingen gaan we ervan uit dat de stappen die het huidig CLB team dient te zetten, in het 3 e trimester worden afgewerkt zodat het toekomstig CLB team zo vlug mogelijk kan ingeschakeld worden. De afwerking van het gemotiveerd verslag dient uiterlijk op 30/9 te gebeuren. Het gemotiveerd verslag wordt aan ouders bezorgd of in overleg met ouders rechtstreeks aan de school gewoon onderwijs. Een kopie wordt bezorgd aan de school voor buitengewoon onderwijs. 3. VERSLAG Uit het verslag moet blijken waarom de aanpassingen die de leerling nodig heeft disproportioneel of onvoldoende zijn om te kunnen participeren binnen een gemeenschappelijk curriculum. Een verslag is een reden om in te schrijven onder ontbindende voorwaarde. Voor leerlingen die in de loop van het schooljaar een verslag krijgen, kan de school beslissen om de inschrijving in functie van het volgende schooljaar te ontbinden. Voor leerlingen met een verslag die kiezen voor gewoon onderwijs wordt de aard van de ondersteuning en de behoeften van het schoolteam opgenomen in het individueel handelingsplan van de GON-begeleider. 3.1 VOOR WIE EN WANNEER EEN VERSLAG OPMAKEN? Bij overgang van lager naar secundair (niet bij overgang van kleuter naar lager) Bij wijziging van type wanneer er sprake is van een wijziging van problematiek Bij wijziging van opleidingsvorm Bij terugkeer vanuit buitengewoon onderwijs gewoon onderwijs, moet een afweging gemaakt worden o Indien de leerling GC kan volgen zonder ondersteuning geen (gemotiveerd) verslag nodig o Indien de leerling GC kan volgen mits ondersteuning geïntegreerd onderwijs gemotiveerd verslag nodig (nagaan of aan alle voorwaarden voldaan is) o Indien de aanpassingen die de leerling nodig heeft om het gemeenschappelijk curriculum te volgen disproportioneel of onvoldoende zijn verslag nodig (nagaan of aan alle voorwaarden voldaan is) Bij verlenging type Basisaanbod indien BuO-school en CLB menen dat dit aangewezen is (2-jaarlijks voor BuBaO ; na opleidingsfase voor BuSO) 3.2 VOOR WIE BLIJFT INSCHRIJVINGSVERSLAG GELDIG? Leerlingen binnen hetzelfde niveau Leerlingen met ASS onder type 1, 2, 3, 4, 6, 7 of 8 die niet van niveau of opleidingsvorm veranderen 4 Leerlingen die nu een inschrijvingsverslag type 1 of 8 hebben, blijven hun rechten behouden. Met dit inschrijvingsverslag kunnen zij niet naar elke school type basisaanbod stappen. Bij verhuis kan het inschrijvingsverslag gebruikt worden voor inschrijving in die scholen die vroeger ook het type aanboden dat op het inschrijvingsverslag vermeld staat. Leerlingen met een inschrijvingsverslag type 8 kunnen niet inschrijven in een school type basisaanbod die vroeger enkel type 1 aanbood (en vice versa). We houden ook hier aan het algemeen principe dat elke leerling die zijn traject in buitengewoon onderwijs reeds gestart is, best binnen dit traject blijft en niet onnodig wordt geheroriënteerd. 4 Zie netoverstijgende nota Afspraken type 9 van

15 15 4. VEREISTEN EXTERNE DIAGNOSTIEK TYPE 3 Het M-decreet stelt een multidisciplinair onderzoek voorop met inbegrip van een psychiatrisch onderzoek We streven uiteraard zoveel mogelijk naar het voldoen aan de voorwaarden die het M-decreet ons oplegt. Zeker voor die situaties waarbij er nog een onderzoek moet worden aangeraden. Dit strookt ook met de vereisten binnen classificerende diagnostische protcollen zoals ze gehanteerd worden binnen VAPH en IJH en ook met de PRODIAprotocollen. Voor leerlingen die reeds een diagnose hebben en waarbij al ondersteuning werd voorzien vanuit geïntegreerd en buitengewoon onderwijs, stellen we volgende richtlijnen voor: Indien er twijfel is omtrent diagnose of vermoeden van bijkomende problematiek verwijzen voor multidisciplinair onderzoek Indien er geen twijfel is omtrent diagnose, wordt een vroegere monodisciplinair gestelde diagnose aanvaard en wordt vooral aandacht gegeven aan de bijkomende toelatingsvoorwaarden die M oplegt voor een gemotiveerd verslag of verslag. We citeren uit de nota Richtlijnen inzake externe diagnostiek : Er is sprake van multidisciplinaire besluitvorming voor leerlingen die reeds beschikken over een kwaliteitsvolle monodisciplinaire diagnose wanneer de monodisciplinaire diagnose (op basis van psychiatrisch onderzoek) aangevuld kan worden met voldoende kwaliteitsvolle multidisciplinaire informatie vanuit het CLB-dossier en de begeleiding van de leerling en contacten met zijn ouders en het schoolteam en wanneer er heel duidelijke onderwijsbehoeften zijn die de inzet van expertise van type 3 of type 9 vereisen. Het multidisciplinair CLBteam verrijkt de monodisciplinaire diagnose en op basis van alle informatie wordt multidisciplinair geoordeeld of een gemotiveerd verslag of verslag kan opgemaakt worden. 4.2 TYPE 4 Er komen heel wat vragen rond wat we moeten verstaan onder specifieke medische diagnostiek. We citeren uit de nota Richtlijnen inzake externe diagnostiek : Voor type 4 is er sprake van specifieke medische diagnostiek. Dit vereist de betrokkenheid van een geneesheerspecialist. Een CLB-arts kan deze rol opnemen, wanneer hij of zij oordeelt en motiveert dat een dergelijk bijkomend onderzoek niet nodig en/of wenselijk is. Enkel de betrokkenheid van bv. een kinesist is onvoldoende. Wat betreft de restcategorie, zijn er heel wat vragen rond de problematiek van DCD en of deze problematiek nu wel of niet tot de restcategorie behoort. Afhankelijk van de ernst van de DCD-problematiek kan daar uiteraard discussie over zijn, alleen willen we hier meegeven dat toenmalig minister Pascal Smet in de onderwijscommissie in het Vlaams Parlement op de vraag Behoort DCD tot de restcategorie type 4 positief geantwoord heeft. Dit betekent uiteraard niet dat elke leerling met DCD ook in aanmerking komt voor een gemotiveerd verslag of verslag, maar dit betekent 5 Zie netoverstijgende nota Richtlijnen inzake externe diagnostiek van

16 wel dat er geen discussies meer moeten zijn of deze leerlingen mogelijks tot de doelgroep type 4 behoren. Het al dan niet voldoen aan de bijkomende toelatingsvoorwaarden voor gemotiveerd verslag of verslag zal bepalen of er ook effectief een (gemotiveerd) verslag komt. Net zoals in het verleden is er binnen type 4 ook sprake van matig of ernstige handicap in kader van ondersteuning geïntegreerd onderwijs. We geven hieronder de omschrijving van ernstig weer. Wat niet ernstig is, is matig. We wijzen ook uitdrukkelijk op het feit dat leerlingen met een meervoudige beperking niet in aanmerking komen voor begeleidingseenheden. Dit is verderzetten van vroegere regelgeving, maar dit werd in de praktijk niet altijd consequent toegepast. We citeren uit de nota Richtlijnen externe diagnostiek : Om te toetsen of voldaan is aan de kwalificatie matig of ernstig moet er medische informatie aangeleverd zijn. Het toekennen van de kwalificatie matig / ernstig in kader van GON-ondersteuning is een beslissing die finaal door het CLB grondig onderbouwd en genomen wordt. Ernstig type 4 : een handicap ten gevolge van een neuro-motorische stoornis sinds de geboorte, na een ziekte of na een ongeval, of syndromen of ziektes die een beenderige, musculaire of gewrichtsaandoening veroorzaken, een spierziekte of spina-bifida, voor zover die handicap een zeer ernstige beperking in het schrijf- of spraakmotorisch functioneren veroorzaakt Meervoudige beperking: leerling voldoet zowel aan de criteria voor type 2 als aan de criteria voor type 4, 6 of TYPE 6 Er is geen wijzigingen ten aanzien van de vroegere regelgeving. Betrokkenheid van een oogarts blijft noodzakelijk voor het bepalen van het al dan niet behoren van de leerling tot doelgroep type 6. Net zoals vroeger is er binnen type 6 ook sprake van matig of ernstige handicap in kader van ondersteuning geïntegreerd onderwijs. We geven hieronder de omschrijving van ernstig weer. Wat niet ernstig is, is matig. We wijzen ook uitdrukkelijk op het feit dat leerlingen met een meervoudige beperking niet in aanmerking komen voor begeleidingseenheden. Dit is verderzetten van vroegere regelgeving, maar dit werd in de praktijk niet altijd consequent toegepast. Voor leerlingen met CVI wensen we er uitdrukkelijk op te wijzen dat zij in veel gevallen niet zullen voldoen aan de omschrijving van ernstig. Voor een aantal leerlingen is dit problematisch en dit werd ook aangekaart, maar voorlopig moeten we werken op basis van de vroegere omschrijving van ernstig. We citeren uit de nota Richtlijnen externe diagnostiek : Om te toetsen of voldaan is aan de kwalificatie matig of ernstig moet er medische informatie aangeleverd zijn. Het toekennen van de kwalificatie matig / ernstig in kader van GON-ondersteuning is een beslissing die finaal door het CLB grondig onderbouwd en genomen wordt. Ernstig type 6: een gezichtsscherpte, na optische correctie, van maximaal één tiende voor elk oog, en/of aangewezen zijn op brailleschrift Meervoudige beperking: leerling voldoet zowel aan de criteria voor type 2 als aan de criteria voor type 4, 6 of 7

17 TYPE 7 AUDITIEF Er is geen wijziging ten aanzien van de vroegere regelgeving. Betrokkenheid van een NKO-arts blijft noodzakelijk voor het bepalen van het al dan niet behoren van de leerling tot doelgroep type 7. Net zoals vroeger is er binnen type 7 ook sprake van matig of ernstige handicap in kader van ondersteuning geïntegreerd onderwijs. We geven hieronder de omschrijving van ernstig weer. Wat niet ernstig is, is matig. We wijzen ook uitdrukkelijk op het feit dat leerlingen met een meervoudige beperking niet in aanmerking komen voor begeleidingseenheden. Dit is verderzetten van vroegere regelgeving, maar dit werd in de praktijk niet altijd consequent toegepast. We citeren uit de nota Richtlijnen externe diagnostiek : Om te toetsen of voldaan is aan de kwalificatie matig of ernstig moet er medische informatie aangeleverd zijn. Het toekennen van de kwalificatie matig / ernstig in kader van GON-ondersteuning is een beslissing die finaal door het CLB grondig onderbouwd en genomen wordt. Ernstig type 7: een gemiddeld hoorverlies van minstens 90 db aan beide oren, bepaald volgens de Fletcher-index, en niet meer bereiken dan 40% foneemdiscriminatie in spraakaudiometrie, dat alles afgenomen zonder hoorapparatuur Meervoudige beperking: leerling voldoet zowel aan de criteria voor type 2 als aan de criteria voor type 4, 6 of TYPE 7 TAAL & SPRAAK Kinderen en jongeren met een ontwikkelingsdysfasie of kinderafasie worden vanaf nu ook officieel erkend als doelgroep binnen type 7. De vereisten inzake diagnostiek zijn zeer streng geformuleerd. We citeren uit de nota Richtlijnen externe diagnostiek : Voor type 7 spraak-taal spreekt het M-decreet uitdrukkelijk over een diagnose door een erkend multidisciplinair team. Dit houdt in dat de diagnostiek van kinderafasie of ontwikkelingsdysfasie in een extern multidisciplinair team dient te gebeuren. Naast het erkend multidisciplinair team legt het M-decreet ook de betrokkenheid van een aantal disciplines op. Met name gaat het hier om een team dat minstens een logopedist, audioloog en NKOarts bevat. Diensten die al deze disciplines in huis hebben zijn niet dik gezaaid en dit zorgt in de praktijk voor problemen (gebrek aan aanbod + zeer lange wachtlijsten). Daarom worden een aantal afspraken gemaakt ter verduidelijking: o o Een COS en een CAR worden beschouwd als een erkend team, zelfs al is er geen NKO-arts of audioloog verbonden aan de dienst. Voor een diagnose die door een COS of een CAR gesteld werd, is geen bijkomend onderzoek door NKO of audioloog nodig. Het CLB-team brengt de onderwijsbehoeften multidisciplinair in kaart die de doorslag zullen geven om al dan niet tot een gemotiveerd verslag of verslag te komen. Diagnoses (vermoeden van) ontwikkelingsdysfasie of kinderafasie die door andere multidisciplinaire teams zijn gesteld, kunnen enkel aanvaard worden als de vereiste disciplines betrokken waren.

18 18 o Voor kinderen jonger dan 6 jaar is een vermoeden van ontwikkelingsdysfasie (gesteld door een erkend team) voldoende om in aanmerking te komen voor een gemotiveerd verslag of verslag indien de onderwijsbehoeften van die aard zijn dat er een zeer duidelijke nood is aan ondersteuning geïntegreerd onderwijs of een nood is aan een type 7 onderwijssetting. Er dient wel een afspraak gemaakt te worden op welk moment dit vermoeden van geherevalueerd wordt. Deze herevaluatie moet, in overleg met het betrokken erkende team, binnen een redelijke termijn gebeuren zonder in rigiditeiten te vervallen. Voor leerlingen die een gemotiveerd verslag of verslag krijgen op basis van een vermoeden van ontwikkelingsdysfasie, pleiten we ervoor om deze leerlingen gedurende 2 schooljaren goed op te volgen en ten laatste op het einde van die twee schooljaren de diagnose al dan niet te laten bevestigen. Wat de vereiste betreft dat ook een audioloog moet betrokken zijn, werd naar aanleiding van heel wat problemen op het veld op in overleg met de overheid bepaald dat het essentieel is dat een gehoorstoornis wordt uitgesloten. Als er een kwaliteitsvol audiogram aanwezig is, vanuit het consult bij de NKO-arts volstaat dit. 4.6 TYPE 9 Het M-decreet stelt een multidisciplinair onderzoek voorop met inbegrip van een psychiatrisch onderzoek We streven uiteraard zoveel mogelijk naar het voldoen aan de voorwaarden die het M-decreet ons oplegt. Zeker voor die situaties waarbij er nog een onderzoek moet worden aangeraden. Dit strookt ook met de vereisten binnen classificerende diagnostische protocollen zoals ze gehanteerd worden binnen VAPH en IJH en ook met de PRODIAprotocollen. Voor leerlingen die reeds een diagnose hebben en waarbij al ondersteuning werd voorzien vanuit geïntegreerd en buitengewoon onderwijs, stellen we volgende richtlijnen voor: Indien er twijfel is omtrent diagnose of vermoeden van bijkomende problematiek verwijzen voor multidisciplinair onderzoek Indien er geen twijfel is omtrent diagnose, wordt een vroegere monodisciplinair gestelde diagnose aanvaard en wordt vooral aandacht gegeven aan de bijkomende toelatingsvoorwaarden die M oplegt voor een gemotiveerd verslag of verslag. We citeren uit de nota Richtlijnen inzake externe diagnostiek : Er is sprake van multidisciplinaire besluitvorming voor leerlingen die reeds beschikken over een kwaliteitsvolle monodisciplinaire diagnose wanneer de monodisciplinaire diagnose (op basis van psychiatrisch onderzoek) aangevuld kan worden met voldoende kwaliteitsvolle multidisciplinaire informatie vanuit het CLB-dossier en de begeleiding van de leerling en contacten met zijn ouders en het schoolteam en wanneer er heel duidelijke onderwijsbehoeften zijn die de inzet van expertise van type 3 of type 9 vereisen. Het multidisciplinair CLBteam verrijkt de monodisciplinaire diagnose en op basis van alle informatie wordt multidisciplinair geoordeeld of een gemotiveerd verslag of verslag kan opgemaakt worden.

19 19 5. PRAKTISCHE AFSPRAKEN 5.1 TYPE BASISAANBOD We pleiten heel uitdrukkelijk voor het niet beschouwen van type basisaanbod als een alternatief voor die leerlingen die niet (op tijd) aan een diagnose geraken die hen toegang geeft tot andere types. Indien overduidelijk is dat het om leerlingen gaat die nood hebben aan een aanpak type 3, 4, 6, 7 of 9 dan raden we ten zeerste aan om verder in te zetten op het traject om de externe diagnostiek te bekomen zelfs als dat betekent dat de leerling een jaar of twee jaar langer in het gewoon onderwijs moet blijven. Voor deze leerlingen een verwijzing doen naar type basisaanbod komt noch de leerling, noch de ouders, noch het schoolteam type basisaanbod ten goede. 5.2 TYPE 2 We verwijzen hier naar de nota die werd opgemaakt rond operationalisatie criteria type 2 ( ). 5.3 AANDACHTSPUNTEN (KRITISCHE SUCCESFACTOREN) Bij het maken van de afweging gemotiveerd verslag of verslag willen we benadrukken dat het essentieel is om eerst te bekijken of de leerling aan de bijkomende toelatingsvoorwaarden voldoet, eerder dan eerst te gaan kijken of iemand wel tot een bepaalde doelgroep behoort. De realiteit en de vroegere manier van werken sturen vaak aan op de omgekeerde volgorde (mede gezien de grote wachtlijsten bij diagnostische centra), maar in functie van het bepalen van de ondersteuning is het belangrijker om eerst de overweging te maken of een gemeenschappelijk curriculum haalbaar is en welke aanpassingen hiervoor nodig zijn. De timing van een aantal zaken zal moeten wijzigen om de logica van het M-decreet goed te kunnen uitrollen. Opstartvergaderingen GON en het bepalen of ondersteuning geïntegreerd onderwijs aan de orde is, moet gebeuren met de nieuwe scholen en het nieuwe CLB-team. Of de maand september toereikend is om dit alles georganiseerd te krijgen, zal nog moeten blijken. Een warme overdracht vanuit school en CLB bij leerlingen die van school veranderen is essentieel. Verbindend samenwerken zal hier belangrijk zijn. Er zijn nog heel wat vragen die op dit moment nog onbeantwoord (moeten) blijven. We geven er een aantal mee en blijven hier ook op niveau van de koepels mee bezig o Wat indien een individueel aangepast curriculum bij een leerling met een verslag in gewoon onderwijs ontoereikend blijkt? Wat zijn dan de mogelijke stappen? o Wat zijn de consequenties van het volgen van een IAC in gewoon onderwijs (vs volgen van opleiding in OV3)? Verschil in kwalificatie? o Wat is de impact op het al dan niet krijgen van uitkeringen? (loopt dit gelijk voor alle leerlingen met een verslag? Ongeacht of ze kiezen voor gewoon of buitengewoon onderwijs?) Handtekeningen: o BVR verslaggeving bepaalt dat ook de bekwame leerling mee tekent. De handtekening van de ouders blijft echter doorslaggevend. Als ouders niet akkoord zijn, kan de ondersteuning niet leerlinggebonden worden ingezet. Als een leerling niet tekent en ouders wel, kan er in principe wel leerlinggebonden hulp worden ingezet, maar de manier waarop dit gebeurt moet goed afgewogen worden, gezien het niet tekenen van de leerling mogelijks ook betekent dat de motivatie voor de ondersteuning gering is. o Alle betrokkenen ontvangen een kopie van het (gemotiveerd) verslag.

20 Integratieplan valt weg. Dit heeft een aantal voordelen, maar roept tegelijk ook veel vragen op omdat in een aantal situaties nieuwe of recentere informatie nodig is dan die informatie uit het gemotiveerd verslag of verslag. Wijzigingen aan de situatie die zinvol en nodig zijn in functie van de ondersteuning van de leerling, worden in overleg met alle betrokkenen besproken en kan worden toegevoegd aan het individuele handelingsplan van de GON-begeleider. 20 Visietekst opgemaakt door de netoverstijgende werkgroep CLB ism de GON-netcoördinatoren versie 1.0 ( ) Veronique Decock (VSKO) - Lode De Geyter (VSKO) - Tine Gheysen (VCLB) - Veerle Hubrecht (GO!) Mart Nuyts (GO!) Stefanie Pieters (GO!) - Bruno Sagaert (OVSG) - Yolande Schulpen (OVSG) - Koen Schuermans (GO!) - Jef Van De Wiele (POV) Inge Van Trimpont (GO!)

Waarom een nieuw decreet?

Waarom een nieuw decreet? M-decreet Waarom een nieuw decreet? 1. Historiek 2. VN-verdrag Rechten Personen met een handicap 3. Cijfergegevens 4. Hypotheses 5. Nood aan een mentaliteitswijziging Historiek 1998: advies VLOR over inclusief

Nadere informatie

M-decreet. Joke Pauwels Hoofdadviseur BuO

M-decreet. Joke Pauwels Hoofdadviseur BuO 1 M-decreet Joke Pauwels Hoofdadviseur BuO 2 Inleiding Maatschappelijke betekenis van onderwijs Kansen Historiek Opleidingsvorm 2 Vragen Maatschappelijke opdracht onderwijs 3 4 Onderwijs vandaag Exclusie

Nadere informatie

VVKSO CODIS/DOC/12/22 2012-09-06. Kansen en. Brussel, BESLUIT: ./.

VVKSO CODIS/DOC/12/22 2012-09-06. Kansen en. Brussel, BESLUIT: ./. VVKSO CODIS/DOC/12/22 2012-09-06 Ontwerp van decreet betreffende dringende en andere maatregele n voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften DE VLAAMSE REGERING, Op voorstel van de Vlaamse minister

Nadere informatie

SCHRIJFWIJZER GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET

SCHRIJFWIJZER GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET 1 SCHRIJFWIJZER GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET Deze schrijfwijzer is bedoeld voor CLB-teams die multidisciplinair een gemotiveerd verslag opmaken. Netoverstijgend worden een aantal voorbeelden van gemotiveerde

Nadere informatie

COZOCO 19 maart 2014. M-decreet. Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014

COZOCO 19 maart 2014. M-decreet. Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014 COZOCO 19 maart 2014 M-decreet Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014 Situering 2005: lancering van het leerzorgkader 2009-2014 geleidelijke invoering van het decreet op leerzorg -geen

Nadere informatie

Ontwerp van decreet. betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Tekst aangenomen door de plenaire vergadering

Ontwerp van decreet. betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Tekst aangenomen door de plenaire vergadering stuk ingediend op 2290 (2013-2014) Nr. 7 12 maart 2014 (2013-2014) Ontwerp van decreet betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Tekst aangenomen door de plenaire vergadering

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

Onderzoek Praktijktest in het kader van Leerzorg

Onderzoek Praktijktest in het kader van Leerzorg Onderzoek Praktijktest in het kader van Leerzorg In opdracht van de Vlaamse Regering, Departement Onderwijs en Vorming Bijlage bij powerpoint persvoorstelling 28012009 Prof. Dr. Jo Lebeer & Prof. Dr. Elke

Nadere informatie

Ontwerp van decreet. betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Amendementen

Ontwerp van decreet. betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Amendementen stuk ingediend op 2290 (2013-2014) Nr. 2 30 januari 2014 (2013-2014) Ontwerp van decreet betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Amendementen Stukken in het dossier: 2290

Nadere informatie

Voorontwerp van decreet betreffende dringende en andere maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften DE VLAAMSE REGERING,

Voorontwerp van decreet betreffende dringende en andere maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften DE VLAAMSE REGERING, Voorontwerp van decreet betreffende dringende en andere maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften DE VLAAMSE REGERING, Op voorstel van de Vlaamse minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke

Nadere informatie

Implementatie van het M-decreet met linken naar redelijke aanpassingen en UDL

Implementatie van het M-decreet met linken naar redelijke aanpassingen en UDL Implementatie van het M-decreet met linken naar redelijke aanpassingen en UDL 23 oktober, Gent 24 oktober, Hasselt 25 november, Mechelen 27 november, Brugge 28 november, Antwerpen SITUERING Decreet van

Nadere informatie

Infomoment voor partners uit hulpverlening en gezondheidszorg. Patrick Lancksweerdt, directeur CLB-Roeselare

Infomoment voor partners uit hulpverlening en gezondheidszorg. Patrick Lancksweerdt, directeur CLB-Roeselare Infomoment voor partners uit hulpverlening en gezondheidszorg 26 maart 2015 Patrick Lancksweerdt, directeur CLB-Roeselare Overzicht 1. Inleiding 2. Context voor verandering 3. Enkele cijfers 4. Denkkaders

Nadere informatie

GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET

GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET IDENTIFICATIEGEGEVENS LEERLING Voor- en achternaam Geboortedatum Geslacht Adres OUDERS Voor- en achternaam moeder Voor- en achternaam vader Adres (indien anders dan adres

Nadere informatie

Infosessie Scholen 2015

Infosessie Scholen 2015 Infosessie Scholen 2015 Rol Coach en het M-decreet Wat verandert er? De rollen van de CLB-medewerker 2 De rol coach 2 Resultaatsgebieden : 1. Coachen van leerkrachten 2. Schoolondersteuning 3 De rol coach

Nadere informatie

Verantwoording door het CLB. Inhoud II - 1

Verantwoording door het CLB. Inhoud II - 1 Verantwoording door het CLB Inhoud Elk gemotiveerd verslag start met het invullen van de verantwoording: wat maakt dat deze leerling op deze school deze specifieke onderwijsbehoeften heeft? Voldoet de

Nadere informatie

Welke leerlingen komen in aanmerking voor GON-begeleiding?

Welke leerlingen komen in aanmerking voor GON-begeleiding? Wat is GON-begeleiding? GON: Geïntegreerd Onderwijs. Geïntegreerd onderwijs is een samenwerkingsverband tussen het gewoon- en het buitengewoon onderwijs. De GON-begeleider biedt extra ondersteuning aan

Nadere informatie

Voorontwerp van decreet betreffende het onderwijs XXII DE VLAAMSE REGERING,

Voorontwerp van decreet betreffende het onderwijs XXII DE VLAAMSE REGERING, VVKSO CODIS/DOC/12/02 2012-01-12 Voorontwerp van decreet betreffende het onderwijs XXII DE VLAAMSE REGERING, Op voorstel van de Vlaamse minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel, Na beraadslaging,

Nadere informatie

12/11/2013 Decreet maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Persconferentie 8/11/2013 Historiek 1994: The Salamanca statement and framework for action on special needs education 1998:

Nadere informatie

M-decreet. Het M-decreet: leerkrachten, scholen en CLB

M-decreet. Het M-decreet: leerkrachten, scholen en CLB M-decreet Het M-decreet: leerkrachten, scholen en CLB Citaat De school is bedacht om kinderen de kans te geven, later als ze in het ware leven staan, makkelijker hindernissen te nemen. Ze is in al te veel

Nadere informatie

Visietekst en stappenplan M decreet VCLB De Wissel-Antwerpen

Visietekst en stappenplan M decreet VCLB De Wissel-Antwerpen VCLB De Wissel Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding www.vclbdewisselantwerpen.be Campus Centrum Hallershofstraat 7 2100 Deurne Tel. (03) 285 34 50 Fax (03) 285 34 51 Campus Noord Markt 3 2180

Nadere informatie

Ik heb vragen rond 'expressieve taalstoornis' of 'taalstoornis' alleen en begon nu wat te twijfelen of dat synoniemen zijn voor dysfasie of niet.

Ik heb vragen rond 'expressieve taalstoornis' of 'taalstoornis' alleen en begon nu wat te twijfelen of dat synoniemen zijn voor dysfasie of niet. Vraag In de aanloop naar volgend schooljaar krijgen we heel wat vragen rond de type 7 taal-spraak groep. Onder andere over welke 'termen' ok of niet ok zijn ifv opmaak gemotiveerd verslag / verslag. Ik

Nadere informatie

M-decreet 05 mei 2015 Maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften

M-decreet 05 mei 2015 Maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften M-decreet 05 mei 2015 Maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Waarover gaat het M-decreet Over kinderen en jongeren die hun leraren uitdagen op hun Meesterschap Geen miskenning van

Nadere informatie

Rol van het CLB en samenwerking met schoolexterne hulpverleners in het M-decreet

Rol van het CLB en samenwerking met schoolexterne hulpverleners in het M-decreet Rol van het CLB en samenwerking met schoolexterne hulpverleners in het M-decreet Jan Coppieters Inge Lootens PVOC-medewerkers Doelen Je kent het zorgcontinuüm en denkt na over de samenwerking met het CLB

Nadere informatie

Op Stapel 2014-03. 04 februari 2014

Op Stapel 2014-03. 04 februari 2014 Op Stapel 2014-03 04 februari 2014 Sector Coördinatie Regelgeving Afdeling Onderwijsorganisatie- en personeel GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap Huis van het GO! - Willebroekkaai 36 1000 Brussel

Nadere informatie

LEERRECHT in het SBSO

LEERRECHT in het SBSO LEERRECHT in het SBSO Alle jongeren vanaf 13 jaar tot 21 jaar kunnen als regelmatige leerling in het buitengewoon secundair onderwijs worden toegelaten op basis van een inschrijvingsverslag. streeft ernaar

Nadere informatie

VERSLAG M-DECREET. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren.

VERSLAG M-DECREET. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren. VERSLAG M-DECREET DEEL I : ATTEST IDENTIFICATIEGEGEVENS LEERLING Geboortedatum Geslacht Adres OUDERS moeder vader Adres (indien anders dan adres leerling) Tel / mail: Tel / mail: CLB Begeleidend CLB Naam

Nadere informatie

Ontwerp van decreet. betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Amendementen

Ontwerp van decreet. betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Amendementen stuk ingediend op 2290 (2013-2014) Nr. 4 6 februari 2014 (2013-2014) Ontwerp van decreet betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Amendementen Stukken in het dossier: 2290

Nadere informatie

Zorg op school binnen een nieuw leerzorgkader. Prof. Dr. Pol Ghesquière. Gezins- en Orthopedagogiek. Leerzorgkader. één kader voor zorg in onderwijs

Zorg op school binnen een nieuw leerzorgkader. Prof. Dr. Pol Ghesquière. Gezins- en Orthopedagogiek. Leerzorgkader. één kader voor zorg in onderwijs Zorg op school binnen een nieuw leerzorgkader Gezins- en Orthopedagogiek Leerzorgkader één kader voor zorg in onderwijs 3 (+1) clusters in plaats van 8 types 4 (+1) zorgniveaus in plaats van 2 systemen

Nadere informatie

Commissie Zorgvuldig Bestuur. 1.2 Verzoeker [X] LOP-deskundige, Basisonderwijs en Secundair Onderwijs.

Commissie Zorgvuldig Bestuur. 1.2 Verzoeker [X] LOP-deskundige, Basisonderwijs en Secundair Onderwijs. Commissie Zorgvuldig Bestuur CZB/V/KBO/2011/285 BETREFT: revalidatie tijdens de schooluren 1 PROCEDURE 1.1 Ontvangst: 17.03.2011 1.2 Verzoeker [X] LOP-deskundige, Basisonderwijs en Secundair Onderwijs.

Nadere informatie

GON- BEGELEIDING Informatiebrochure voor ouders

GON- BEGELEIDING Informatiebrochure voor ouders BSBO Wilgenduin GON- BEGELEIDING Informatiebrochure voor ouders Inhoud p 1 Wie zijn wij? 3 2 Wat betekent GON? 4 3 Wie komt in aanmerking voor GON-begeleiding? 4 4 Aan welke voorwaarden moet je voldoen

Nadere informatie

Een netoverstijgende CLB-visie op attestering Buitengewoon Onderwijs (BuO) en Geïntegreerd Onderwijs (GON)

Een netoverstijgende CLB-visie op attestering Buitengewoon Onderwijs (BuO) en Geïntegreerd Onderwijs (GON) 2011 Een netoverstijgende CLB-visie op attestering Buitengewoon Onderwijs (BuO) en Geïntegreerd Onderwijs (GON) Netoverstijgende werkgroep CLB GON Annie Baroen (GO!) Tine Gheysen (VCLB) Veerle Hubrecht

Nadere informatie

ATTESTERINGSBUNDEL VOOR STUDENTEN MET EEN VISUELE FUNCTIEBEPERKING. Toelichting

ATTESTERINGSBUNDEL VOOR STUDENTEN MET EEN VISUELE FUNCTIEBEPERKING. Toelichting STUDENTENVOORZIENING NAAMSESTRAAT 80 BUS 5415 3000 LEUVEN, BELGIË ATTESTERINGSBUNDEL VOOR STUDENTEN MET EEN VISUELE FUNCTIEBEPERKING Toelichting Algemeen De Cel Studeren met een Functiebeperking staat

Nadere informatie

Handelingsgericht diagnosticeren 1

Handelingsgericht diagnosticeren 1 Handelingsgericht diagnosticeren 1 Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) is een kwaliteitskader met een geheel van uitgangspunten en fasen. Pameijer en van Beukering vullen het in met relevante inzichten

Nadere informatie

VERSLAG M-DECREET. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren.

VERSLAG M-DECREET. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren. VERSLAG M-DECREET DEEL I : ATTEST IDENTIFICATIEGEGEVENS LEERLING Jo Geboortedatum 2009 Geslacht Adres Man OUDERS moeder vader Adres (indien anders dan adres leerling) Tel / mail: Klik hier als u tekst

Nadere informatie

M decreet. Redelijke aanpassingen: nieuwe maatregelen Bron: onderwijsvlaanderen.be

M decreet. Redelijke aanpassingen: nieuwe maatregelen Bron: onderwijsvlaanderen.be M decreet Redelijke aanpassingen: nieuwe maatregelen Bron: onderwijsvlaanderen.be Schooljaar 2015 2016 Els Stroobant zorgcoördinator gbs De Windwijzer Laarne - Kalken Redelijke aanpassingen: nieuwe maatregelen

Nadere informatie

Opstart van het type basisaanbod in het buitengewoon onderwijs: uitdagingen en randvoorwaarden

Opstart van het type basisaanbod in het buitengewoon onderwijs: uitdagingen en randvoorwaarden Vast Bureau 7 mei 2015 AR-VB-END-1415-002 Opstart van het type basisaanbod in het buitengewoon onderwijs: uitdagingen en randvoorwaarden Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2

Nadere informatie

Opwaaiend stof over de conceptnota leerzorg. 1 Uitgangspunten. 2 Inhoud van de conceptnota

Opwaaiend stof over de conceptnota leerzorg. 1 Uitgangspunten. 2 Inhoud van de conceptnota Opwaaiend stof over de conceptnota leerzorg Onder meer naar aanleiding van de vele reacties op de conceptnota van minister Frank Vandenbroucke over leerzorg wenst het VSKO haar standpunt over de nota kort

Nadere informatie

BuSO GON-BEGELEIDING VANUIT BUSO TEN DRIES LANDEGEM ALGEMENE LEIDRAAD

BuSO GON-BEGELEIDING VANUIT BUSO TEN DRIES LANDEGEM ALGEMENE LEIDRAAD BuSO GON-BEGELEIDING VANUIT BUSO TEN DRIES LANDEGEM ALGEMENE LEIDRAAD Schooljaar 2013-2014 Gegevens GON-begeleider Leidraad voor ouders Vanuit het BuSO Ten Dries wordt GON-begeleiding aangeboden aan adolescenten

Nadere informatie

TELLING DECEMBER 2007: LEERLINGEN MET DIAGNOSE AUTISME Koen Scheurweg, Stafmedewerker beleidsondersteuning, VVKBuO

TELLING DECEMBER 2007: LEERLINGEN MET DIAGNOSE AUTISME Koen Scheurweg, Stafmedewerker beleidsondersteuning, VVKBuO TELLING DECEMBER 2007: LEERLINGEN MET DIAGNOSE AUTISME Koen Scheurweg, Stafmedewerker beleidsondersteuning, VVKBuO Onderstaand artikel geeft u, op basis van de tussentijdse telling door het VVKBuO, ten

Nadere informatie

Huisonderwijs Communicatie aan de CLB s

Huisonderwijs Communicatie aan de CLB s Huisonderwijs Communicatie aan de CLB s In het decreet betreffende het onderwijs XXIII werden een aantal nieuwe maatregelen doorgevoerd met betrekking tot huisonderwijs. Daarin werd ook een rol voorzien

Nadere informatie

Uw ervaringen na 1 jaar M-decreet

Uw ervaringen na 1 jaar M-decreet Uw ervaringen na 1 jaar M-decreet Heeft u leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften door de invoering van het M-decreet in uw klas of school? Is uw rol als ondersteuner gewijzigd omwille van de invoering

Nadere informatie

Voorstel van resolutie

Voorstel van resolutie stuk ingediend op 1206 (2010-2011) Nr. 1 28 juni 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van de dames Marleen Vanderpoorten, Irina De Knop, Ann Brusseel, Fientje Moerman, Gwenny De Vroe en Vera Van der

Nadere informatie

4/5/2012. Continuüm in zorg

4/5/2012. Continuüm in zorg Continuüm in zorg Studiedag Leerrijk Saar Callens 20 april 2012 De visie en methodiek van handelingsgericht werken (HGW) kan de school helpen om haar interne werking te optimaliseren. De school structureert

Nadere informatie

Resultaten enquête M-decreet: een overzicht

Resultaten enquête M-decreet: een overzicht Resultaten enquête M-decreet: een overzicht Deze enquête peilde naar de perceptie van leerkrachten over het M-decreet en inclusief onderwijs. De enquête werd afgenomen bij 900 leerkrachten van gewoon basis-

Nadere informatie

Het leerzorgkader. Het leerzorgkader. is een ordeningskader voor de zorg voor leerlingen met specifieke onderwijs- en opvoedingsbehoeften

Het leerzorgkader. Het leerzorgkader. is een ordeningskader voor de zorg voor leerlingen met specifieke onderwijs- en opvoedingsbehoeften 1 4 7 2 5 8 3 6 9 Leerzorg Conceptnota 30 maart 2007 Frank Vandenbroucke Minister van Werk, Onderwijs en Vorming Vice-ministerpresident van de Vlaamse Regering Presentatie 29 mei 2007 Tijdlijn 16 februari

Nadere informatie

Kinderen met een handicap op de schoolbanken

Kinderen met een handicap op de schoolbanken Kinderen met een handicap op de schoolbanken Ouders van een kind met een handicap moeten vaak een moeilijke weg bewandelen met veel hindernissen en omwegen om voor hun kind de geschikte onderwijsvorm of

Nadere informatie

Bevraging VCOV Ouders over het M-decreet

Bevraging VCOV Ouders over het M-decreet Bevraging VCOV Ouders over het M-decreet Sinds 1 september 2015 is het M-decreet in voege (M staat voor maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften). Het M-decreet wil meer kinderen met

Nadere informatie

Publicatie : 2015-03-30

Publicatie : 2015-03-30 Publicatie : 2015-03-30 VLAAMSE OVERHEID Werk en Sociale Economie 26 MAART 2015. - Ministerieel besluit tot uitvoering van artikel 13 en 51 van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 december 2014

Nadere informatie

Dit document legt de procedure en de criteria vast om te komen tot dit advies.

Dit document legt de procedure en de criteria vast om te komen tot dit advies. Raad levenslang en levensbreed leren RHE / 20 september 2011 RLLL-RLLL-BSL-001 RLLL-RLLL-ADV-002Bijl29 Procedure en criteria voor de beoordeling van opleidingsprofielen in het volwassenenonderwijs 1 Situering

Nadere informatie

RAAD VAN STATE afdeling Wetgeving

RAAD VAN STATE afdeling Wetgeving RAAD VAN STATE afdeling Wetgeving advies 59.882/1/V van 31 augustus 2016 over een ontwerp van besluit van de Vlaamse Regering betreffende de waarborgregeling in het secundair onderwijs in het schooljaar

Nadere informatie

ATTESTERINGSBUNDEL STUDENTEN MET EEN MOTORISCHE FUNCTIEBEPERKING

ATTESTERINGSBUNDEL STUDENTEN MET EEN MOTORISCHE FUNCTIEBEPERKING ATTESTERINGSBUNDEL STUDENTEN MET EEN MOTORISCHE FUNCTIEBEPERKING Onderstaand formulier dient ingevuld te worden door de (behandelend) arts. Het document wordt via de student aan de (functie en dienst)

Nadere informatie

Doelen. 1. Het onderzoek 2/09/2015. M-decreet: motiveren tot kwaliteitsvolle leertrajecten

Doelen. 1. Het onderzoek 2/09/2015. M-decreet: motiveren tot kwaliteitsvolle leertrajecten M-decreet: motiveren tot kwaliteitsvolle leertrajecten Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek 2014-2015 Projectteam: Mieke Meirsschaut, Frank Monsecour, Sarah Verslijcke Cofinanciering: scholengemeenschap

Nadere informatie

WIE? Aanmelden bij de toegangspoort. Iedere jeugdhulpaanbieder in Vlaanderen. Eén voorwaarde: registratie in E-Healthkadaster

WIE? Aanmelden bij de toegangspoort. Iedere jeugdhulpaanbieder in Vlaanderen. Eén voorwaarde: registratie in E-Healthkadaster Aanmelden bij de toegangspoort WIE? Iedere jeugdhulpaanbieder in Vlaanderen Eén voorwaarde: registratie in E-Healthkadaster 3 type aanmelders: jeugdhulpaanbieders uit RTJ of NRTJ jeugdhulpaanbieders buiten

Nadere informatie

Hoe/Wanneer het Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi)*** informeren?

Hoe/Wanneer het Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi)*** informeren? Huisonderwijs * Wat is huisonderwijs? elk onderwijs, gegeven aan leerplichtige leerlingen, buiten een erkende, gefinancierde of gesubsidieerde school (door de Vlaamse, Franse of Duitstalige Gemeenschap)

Nadere informatie

VCLB De Wissel Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding www.vclbdewisselantwerpen.be

VCLB De Wissel Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding www.vclbdewisselantwerpen.be VCLB De Wissel Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding www.vclbdewisselantwerpen.be Campus Centrum Hallershofstraat 7 2100 Deurne Tel. (03) 285 34 50 Fax (03) 285 34 51 Campus Noord Markt 3 2180

Nadere informatie

Een doelgericht en efficiënt handelingsplan bevat wenselijk de volgende onderdelen:

Een doelgericht en efficiënt handelingsplan bevat wenselijk de volgende onderdelen: HULPMIDDEL WERKEN MET EEN HANDELINGSPLAN Een mogelijke manier om de planmatige aanpak op school efficiënt te organiseren is het werken met een handelingsplan. Dat beschrijft de concrete aanpak en de interventies

Nadere informatie

Leerzorg in het onderwijsbeleid. Wim Van Rompu raadgever kabinet onderwijs

Leerzorg in het onderwijsbeleid. Wim Van Rompu raadgever kabinet onderwijs Leerzorg in het onderwijsbeleid Wim Van Rompu raadgever kabinet onderwijs Leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Sterke evolutie Vlaanderen (vb. zorgcoördinatie) Internationaal (vb. VN conventie)

Nadere informatie

Onrust bij ouders en leerkrachten over de begeleiding van leerlingen met bijzondere noden

Onrust bij ouders en leerkrachten over de begeleiding van leerlingen met bijzondere noden Brussel, 18 mei 2006 Onrust bij ouders en leerkrachten over de begeleiding van leerlingen met bijzondere noden 1. Algemeen De voorbije maand organiseerde CD&V vijf provinciale reactieavonden rond het leerzorgkader,

Nadere informatie

ATTESTERINGSBUNDEL VOOR STUDENTEN MET EEN AUDITIEVE FUNCTIEBEPERKING. Toelichting

ATTESTERINGSBUNDEL VOOR STUDENTEN MET EEN AUDITIEVE FUNCTIEBEPERKING. Toelichting STUDENTENVOORZIENING NAAMSESTRAAT 80 BUS 5415 3000 LEUVEN, BELGIË ATTESTERINGSBUNDEL VOOR STUDENTEN MET EEN AUDITIEVE FUNCTIEBEPERKING Toelichting Algemeen De Cel Studeren met een Functiebeperking staat

Nadere informatie

Schoolbrochure. Adres. Schillebeekstraat 20 A 9500 Geraardsbergen 054/41.25.41 054/42.22.58 bsbo.geraardsbergen@g-o.be www.de-drempel.

Schoolbrochure. Adres. Schillebeekstraat 20 A 9500 Geraardsbergen 054/41.25.41 054/42.22.58 bsbo.geraardsbergen@g-o.be www.de-drempel. Schoolbrochure Adres Telefoon Fax E-mail Website Schillebeekstraat 20 A 9500 Geraardsbergen 054/41.25.41 054/42.22.58 bsbo.geraardsbergen@g-o.be www.de-drempel.be Een verhaal... Mijn verhaal De laatste

Nadere informatie

Buitenschoolse logopedie voor school- gerelateerde problemen

Buitenschoolse logopedie voor school- gerelateerde problemen 1 Buitenschoolse logopedie voor schoolgerelateerde problemen Engagementsverklaring van de Vlaamse onderwijswereld en de Vlaamse Vereniging voor Logopedisten (Oudervriendelijke versie) Inleiding Steeds

Nadere informatie

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE DOELSTELLING De Linde is een school voor buitengewoon lager onderwijs. Onze doelstelling kadert volledig binnen de algemene doelstelling van de Vlaamse Overheid met betrekking

Nadere informatie

Type 4 Voor kinderen met een motorische en/of meervoudige beperking

Type 4 Voor kinderen met een motorische en/of meervoudige beperking Type 4 Voor kinderen met een motorische en/of meervoudige beperking Type 4 - Kleuter- en lager onderwijs op maat Kinderen met een motorische beperking zijn welkom bij De Leerexpert in Dullingen. We bieden

Nadere informatie

1. Kan de minister meedelen aan hoeveel ouders uit Brussel deze folder is uitgedeeld?

1. Kan de minister meedelen aan hoeveel ouders uit Brussel deze folder is uitgedeeld? Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.3 - December 2009-491- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 55 van 27

Nadere informatie

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ 2009. Bijlage 2. Grondslagen

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ 2009. Bijlage 2. Grondslagen 2009 Versie 1 januari 2009 Inhoudsopgave 1 Algemeen 3 2 Aandachtspunten 4 2.1 en functies 4 2.2 Vaststellen grondslag 4 2.3 Eén of meerdere grondslag(en) 5 3 De 6 grondslagen 6 3.1 Somatische aandoening

Nadere informatie

Inschrijven en aanmelden

Inschrijven en aanmelden Inschrijven en aanmelden Heb ik het recht om me in te schrijven in de school die ik het liefst wil? De vrije schoolkeuze is een heel belangrijk recht. Iedereen mag zich inschrijven in een school of vestigingsplaats

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.4 - Januari 2009-193-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.4 - Januari 2009-193- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.4 - Januari 2009-193- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. Functie: Zorgcoördinator. A. Functiebeschrijving. 1. Doel van de functie

FUNCTIEPROFIEL. Functie: Zorgcoördinator. A. Functiebeschrijving. 1. Doel van de functie FUNCTIEPROFIEL Functie: Zorgcoördinator A. Functiebeschrijving 1. Doel van de functie Hij/zij staat, samen met de leefgroepencoördinator, in voor de aansturing van een woonbuurt bestaande uit een aantal

Nadere informatie

Praktijktoets. Vragen van CLB. NIEUWSBRIEF 3-5 december 2014. Geachte directie, Beste CLB-verpleegkundige en CLB-arts, Beste VWVJ-lid of sympathisant,

Praktijktoets. Vragen van CLB. NIEUWSBRIEF 3-5 december 2014. Geachte directie, Beste CLB-verpleegkundige en CLB-arts, Beste VWVJ-lid of sympathisant, Geachte directie, Beste CLB-verpleegkundige en CLB-arts, Beste VWVJ-lid of sympathisant, Praktijktoets Het eerste trimester loopt haast op zijn einde en de praktijktoets zit volledig op koers. Er werden

Nadere informatie

Decreet betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Dag SO 3.02.2014 Jan Decuypere PBD GO! BuO

Decreet betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Dag SO 3.02.2014 Jan Decuypere PBD GO! BuO Decreet betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Dag SO 3.02.2014 Jan Decuypere PBD GO! BuO Waar het verleden je heeft gebracht, staat vast. Hoe je verder reist, bepaal

Nadere informatie

VISIETEKST: Autiwerking OV1, OV2 en OV3 IBSO De Horizon

VISIETEKST: Autiwerking OV1, OV2 en OV3 IBSO De Horizon VISIETEKST: Autiwerking OV1, OV2 en OV3 IBSO De Horizon 1. INLEIDING In het Pedagogisch Project van het Gemeenschapsonderwijs vindt men als één van de leidende principes terug dat het PPGO een project

Nadere informatie

Welkom op het Informatiemoment Standaard gehoor oktobercyclus

Welkom op het Informatiemoment Standaard gehoor oktobercyclus Welkom op het Informatiemoment Standaard gehoor oktobercyclus VOORMIDDAG Inleiding: doelstellingen Doelstelling 1 Doelstelling 3 Casusbespreking Praktische voorbereiding: Hoe gaan we het doen? Overzicht

Nadere informatie

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ 2011. Bijlage 7. Behandeling

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ 2011. Bijlage 7. Behandeling 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstelling functie 4 2.1 Algemeen 4 2.2 Continue, systematische, langdurige en multidisciplinaire zorg (CSLM) 5 2.3 gericht op herstel en/of het aanleren van vaardigheden

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT REGIONALE PRIORITEITENCOMMISSIE WEST-VLAANDEREN

HUISHOUDELIJK REGLEMENT REGIONALE PRIORITEITENCOMMISSIE WEST-VLAANDEREN HUISHOUDELIJK REGLEMENT REGIONALE PRIORITEITENCOMMISSIE WEST-VLAANDEREN BIJLAGE : GEHANTEERDE CRITERIA BINNEN DE REGIONALE PRIORITEITENCOMMISSIE WEST-VLAANDEREN Doelgroep MED++ (personen met een beperking

Nadere informatie

Geïntegreerd Onderwijs GON Inclusief Onderwijs ION

Geïntegreerd Onderwijs GON Inclusief Onderwijs ION Geïntegreerd Onderwijs GON Inclusief Onderwijs ION Geïntegreerd onderwijs en inclusief onderwijs Om leerlingen met een beperking de kans te geven om les te volgen in een gewone school, kunnen zij GON-begeleiding

Nadere informatie

VEELGESTELDE VRAGEN: MINSTENS EEN JAAR NAAR DE NEDERLANDSTALIGE KLEUTERKLAS

VEELGESTELDE VRAGEN: MINSTENS EEN JAAR NAAR DE NEDERLANDSTALIGE KLEUTERKLAS VEELGESTELDE VRAGEN: MINSTENS EEN JAAR NAAR DE NEDERLANDSTALIGE KLEUTERKLAS Kinderen mogen op vijf of zes jaar pas naar het gewoon lager onderwijs in een Nederlandstalige school als ze eerst een jaar lang

Nadere informatie

Hervorming secundair onderwijs

Hervorming secundair onderwijs Hervorming secundair onderwijs 4 juni 2013 Mijn mening is. 1. Het secundair onderwijs moet hervormd worden. o Ja o Neen 2. De schotten tussen de onderwijsvormen ASO BSO KSO TSO moeten worden afgeschaft.

Nadere informatie

Dringende beleidsmaatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften

Dringende beleidsmaatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Dringende beleidsmaatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften Op 15 juli 2011 besliste de Vlaamse Regering om, in afwachting van een invoering van leerzorg op langere termijn, een aantal

Nadere informatie

Leerzorgkader: een beetje historiek

Leerzorgkader: een beetje historiek De index voor inclusie en het nieuwe leerzorgkader: kansen en uitdagingen Jo Lebeer Project Leer- en Inclusiebevordering, Faculteit Geneeskunde, Universiteit Antwerpen Onderzoeksgroep Praktijktest Leerzorg

Nadere informatie

MDT - HET VEER - CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Het Veer

MDT - HET VEER - CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Het Veer MDT - HET VEER - CAR Revalidatiecentrum, v.z.w. Kazernestraat 35 A 9100 Sint-Niklaas Tel. 03/776.63.19 - Fax : 03/760.48.71 E-mail : revalidatiecentrum@hetveer.be Riziv : 9.53.406.07 HOE KAN ONS MDT U

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Bijdrage voor het updaten van software.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Bijdrage voor het updaten van software. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/V/KSO/2007/161 BETREFT: Secundair onderwijs: Bijdrage voor het updaten van software. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangst: 07.03.2007 1.2 Verzoeker Ouder van een leerling. 1.3 CZB

Nadere informatie

Wat betekent het CLB voor u? Hoe kan ons multidisciplinair team VAPH u helpen?

Wat betekent het CLB voor u? Hoe kan ons multidisciplinair team VAPH u helpen? Het multidisciplinair team VAPH van VCLB Leuven Infobrochure voor leerlingen en hun ouders Wat betekent het CLB voor u? Het centrum voor leerlingenbegeleiding biedt informatie, advies, diagnostiek en korte

Nadere informatie

Type 3 Voor kinderen met ernstige sociale, emotionele en/of gedragsproblemen

Type 3 Voor kinderen met ernstige sociale, emotionele en/of gedragsproblemen Type 3 Voor kinderen met ernstige sociale, emotionele en/of gedragsproblemen Type 3 - Kleuter- en lager onderwijs op maat De Leerexpert in de August Leyweg 4 biedt kinderen met gedrags- en emotionele stoornissen

Nadere informatie

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Gestichtstraat 4 9000 Gent 09/2401325 Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Binnen ambulante begeleidingsdienst ZigZag onderscheiden wij twee types van ondersteuning in

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT ONTWERP VAN DECREET. basisonderwijs AMENDEMENTEN. Stuk 451 (1996-1997) Nr. 8. Zitting 1996-1997. 7 januari 1997

VLAAMS PARLEMENT ONTWERP VAN DECREET. basisonderwijs AMENDEMENTEN. Stuk 451 (1996-1997) Nr. 8. Zitting 1996-1997. 7 januari 1997 Stuk 451 (1996-1997) Nr. 8 VLAAMS PARLEMENT Zitting 1996-1997 7 januari 1997 ONTWERP VAN DECREET basisonderwijs AMENDEMENTEN Zie : 451 (1996-1997) Nr. 1 : Ontwerp van decreet Nrs. 2 en 3 : Amendementen

Nadere informatie

Tot de doelgroep van dit besluit behoren de auditief gehandicapten die:

Tot de doelgroep van dit besluit behoren de auditief gehandicapten die: BESLUIT van de VLAAMSE REGERING van 20 JULI 1994 houdende vaststelling van de regels volgens dewelke het [Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap] de kosten van bijstand door [tolken voor doven

Nadere informatie

Internationale classificatie van het menselijk functioneren of ICF- CY 1

Internationale classificatie van het menselijk functioneren of ICF- CY 1 Internationale classificatie van het menselijk functioneren of ICF- CY 1 ICF 2 staat voor International Classification of Functioning, Disability and Health en is een classificatiesysteem van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Nadere informatie

ZORGFICHE GEDRAG EN EMOTIE*

ZORGFICHE GEDRAG EN EMOTIE* ZORGFICHE GEDRAG EN EMOTIE* FASE 0: PREVENTIEVE BASISZORG Wat de school doet ORGANISATIE VAN HET ZORGBELEID - Goed doordacht beleid rond sociaal-emotionele ontwikkeling (cfr. Preventiepiramide). - Positief

Nadere informatie

Bram Deeren VCLB Oostkust Blankenberge

Bram Deeren VCLB Oostkust Blankenberge Centrum voor Leerlingenbegeleiding Astridlaan 35 8370 Blankenberge tel. 050/ 41.84.22 fax. 050/ 42.68.43 info@clboostkust.be www.clboostkust.be Bram Deeren VCLB Oostkust Blankenberge Voorstelling CLB-team

Nadere informatie

HET ZORGBELEID OP ONZE SCHOOL

HET ZORGBELEID OP ONZE SCHOOL HET ZORGBELEID OP ONZE SCHOOL VISIE OP ZORG Elke leerling, elke leerkracht en elke medewerker is een unieke persoonlijkheid. Wij stimuleren de leerlingen om zich optimaal te ontplooien en scheppen mogelijkheden

Nadere informatie

De Sociale plattegrond. Missie en opdrachten

De Sociale plattegrond. Missie en opdrachten De Sociale plattegrond Sector: VAPH (minderjarigen) Spreker: Paul Ongenaert (De Hagewinde) Missie en opdrachten Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) wil de participatie, integratie

Nadere informatie

Schoolbrochure met schoolreglement algemene informatie

Schoolbrochure met schoolreglement algemene informatie Schoolbrochure met schoolreglement algemene informatie DEEL 3 Met de ouders Samenwerking Jullie zijn onze partners in de opvoeding van je kind. Goede samenwerking is hierbij cruciaal. Je kan steeds bij

Nadere informatie

VCLB. E. VCLB IN DE ZONNEWIJZER p. 2

VCLB. E. VCLB IN DE ZONNEWIJZER p. 2 VCLB E. VCLB IN DE ZONNEWIJZER p. 2 E.1 Werking van het CLB p. 2 E.2 Openingsuren van het centrum p. 3 E.3 Samenwerking met het Vrij Centrum voor Leerlingbegeleiding p. 3 E.4 Belangrijk voor leerlingen

Nadere informatie

Geïntegreerd Onderwijs. voor jongeren. met een motorische handicap

Geïntegreerd Onderwijs. voor jongeren. met een motorische handicap Geïntegreerd Onderwijs voor jongeren met een motorische handicap Opnameprocedure voor GOn-leerlingen door het BuSO Sint-Gerardus, Diepenbeek BuSO Sint-Gerardus Nieuwstraat 68 3590 Diepenbeek buso.gon@sintgerardus.be

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Teruggave boekengeld en bijdrage voor schoolreizen.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Teruggave boekengeld en bijdrage voor schoolreizen. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/V/KSO/2007/180 BETREFT: Secundair onderwijs: Teruggave boekengeld en bijdrage voor schoolreizen. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangst: 18.10.2007 1.2 Verzoeker Ouders van een leerling.

Nadere informatie

Toelichting bij het decreet betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften (M-decreet)

Toelichting bij het decreet betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften (M-decreet) Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel MEDEDELING referentienr. : M-VVKSO-2014-007 datum : 2014-01-16 gewijzigd : 2015-07-07 contact : Dienst Leerlingen en schoolorganisatie,

Nadere informatie

Visie rond zorg - Het Molenschip

Visie rond zorg - Het Molenschip Visie rond zorg - Het Molenschip Met het oog op het ontwikkelen van een krachtige visie rond zorg gingen we ons als zorgteam de vraag stellen wat het woord zorg eigenlijk betekent. Zorg is een werkwoord

Nadere informatie

Samenstelling van de ouderraad

Samenstelling van de ouderraad DECRETALE OUDERRAAD Inhoudstabel Inhoudstabel... 2 Samenstelling van de ouderraad... 3 Werking van de ouderraad en het huishoudelijk reglement... 3 Wijziging Participatiedecreet vanaf 1 september 2014:...

Nadere informatie