Ziektelastmeter COPD Lustrum Stichting Miletus Amersfoort 3 april 2014

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ziektelastmeter COPD Lustrum Stichting Miletus Amersfoort 3 april 2014"

Transcriptie

1 Ziektelastmeter COPD Lustrum Stichting Miletus Amersfoort 3 april 2014 drs. Emiel Rolink Long Alliantie Nederland

2 Inhoud 1. Longziekten: een groot probleem 2. Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten 3. Meten = weten 4. Ziektelastmeter COPD 5. Samenwerking Miletus en LAN

3 1. Longziekten een groot probleem mensen met een longziekte in Nederland mensen sterven per jaar aan/met een longziekte 2,6 miljard zorgkosten longziekten per jaar 1 miljard arbeidsverzuimkosten longpatiënten

4 1. Longziekten een groot probleem Projectie zorgkosten Bron: RIVM 2013, in opdracht van het Longfonds ALS WE NIETS DOEN WORDT HET PROBLEEM VAN LONGZIEKTEN GROTER, ERGER EN DUURDER

5 2. Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten Vijf doelen te behalen in vijf jaar ( ) Doel 1: 25% minder opnamedagen in het ziekenhuis door astma en COPD Doel 2: 15% vermindering verloren werkdagen door astma en COPD Doel 3: 20% meer rendement in kwaliteit van leven per euro die aan inhalatiemedicatie wordt besteed Doel 4: 25% minder kinderen onder de 18 jaar die beginnen met roken Doel 5: 10% minder doden door astma en COPD

6 2. Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten Longenveld in Nederland was nog nooit zo verenigd als nu: 34 lidorganisaties vormen samen de LAN Samenwerking met vele andere organisaties

7 2. Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten

8 2. Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten

9 2. Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten Zorgstandaarden & richtlijnen Astma en COPD: landelijke consensus over normen voor goede preventie en zorg:

10 3. Meten = weten Voor bepalen uitkomsten Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten / verbeteren van de longzorg zijn veel cijfers en metingen nodig, onder andere: CBS, VEKTIS, SFK, IMS, SZW data voor zorgkosten en arbeidsverzuim Kwaliteitsindicatoren Zorgstandaarden astma en COPD CQI / PROMS astma en COPD voor patiëntervaringen Ziektelastmeter COPD

11 CQI Astma en COPD Versie 1.1 (feb. 2010): 176 items Versie 1.2 (juni 2010): 162 items Versie 1.2 (okt. 2010): 117 items Versie 1.3 (jan. 2013): 59 items + PROMS (ziektelastmeter) + PAM= 61 vragen

12 Conclusies (NIVEL) 3. Meten = weten Verkorte CQI-vragenlijst (versie 1.3): Meet belangrijke aspecten van chronische, multidisciplinaire zorg voor mensen met Astma/COPD. Geschikt voor evaluatie van astma/copd-zorg door patiënten voor kwaliteitsverbetering en vergelijking zorggroepen. PROMs (Ziektelastmeter COPD): Meet andere aspecten van patiëntervaringen dan CQI. Klinisch relevante verschillen tussen zorggroepen. PAM (activatieniveau): Verschilt niet tussen zorggroepen en niet van andere patiënten. Biedt, gezien de duidelijke relatie met patiëntervaringen en uitkomsten/proms, aanknopingspunten voor zorgverbetering: zorg op maat en interventies.

13 4. Ziektelastmeter COPD Zorgstandaard COPD stelt ziektelast patiënt centraal (COPD > longfunctie) maar definitie en operationalisatie van ziektelast ontbreekt Ziektelastmeter COPD project Op initiatief van PICASSO voor COPD Onder auspiciën van de Long Alliantie Nederland uitgevoerd door de Universiteit van Maastricht Financieel mede mogelijk gemaakt door:

14 4. Ziektelastmeter COPD Zorgstandaard COPD stelt ziektelast patiënt centraal (COPD > longfunctie) maar definitie en operationalisatie van ziektelast ontbreekt Ziektelast is een fysieke, emotionele, psychologische dan wel sociale ervaring van de patiënt met COPD. Deze ervaring beïnvloedt de mogelijkheden om met de gevolgen van de ziekte en behandeling om te gaan. Vragenlijst ziektelastmeter (14 vragen) Symptomen (CCQ) Functionele status (CCQ) Mentale status (CCQ) Emotionele ervaringen Vermoeidheid Behandelalgoritme met concrete behandeladviezen

15 4. Ziektelastmeter COPD

16

17

18 4. Ziektelastmeter COPD Onderzoek: Gerandomiseerd onderzoek (n = 347) Effectiviteit van de ziektelastmeter Gereed begin 2015 Ziektelastindex Zorgverlening op individueel niveau doorvertalen naar zorgbehoefte op groepsniveau. Gereed eind 2015

19 5. Samenwerking Miletus en LAN Vragenlijst ziektelastmeter COPD maakt integraal onderdeel uit van de CQI /PROMS voor astma & COPD Toepassing CQI/PROMS astma & COPD en Ziektelastmeter COPD bij: Patiënten Zorgverleners Zorgverzekeraars ICT leveranciers Anderen Nu samenwerking bij bevorderen toepassing CQI/PROMS astma Samenwerking bij opstellen implementatieplan Ziektelastmeter COPD

drs. Emiel Rolink Long Alliantie Nederland

drs. Emiel Rolink Long Alliantie Nederland drs. Emiel Rolink Long Alliantie Nederland 1. Nieuwe producten Inhoud 2. Gewenste nieuwe producten? 3. Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten 1. Nieuwe producten weten? 1. Nieuwe producten www.inhalatorgebruik.nl

Nadere informatie

Hepatitis Congres, 16 september 2014. drs. Emiel Rolink Long Alliantie Nederland

Hepatitis Congres, 16 september 2014. drs. Emiel Rolink Long Alliantie Nederland Hepatitis Congres, 16 september 2014 drs. Emiel Rolink Long Alliantie Nederland Inhoud 1. Nationaal Plan van Aanpak Hepatitis? 2. Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten 3. Lessen 1. Nationaal

Nadere informatie

ZELFMANAGEMENT IN DE ZORGSTANDAARDEN

ZELFMANAGEMENT IN DE ZORGSTANDAARDEN ZELFMANAGEMENT IN DE ZORGSTANDAARDEN Sanne Niemer Anne-Margreet Strijbis Corrine Brinkman Emiel Rolink Helene Voogdt (PON) (Platform Vitale Vaten) (NDF) (LAN) (LAZ/CBO/CPZ) PROGRAMMA 1. QUIZ: wat is een

Nadere informatie

Indeling presentatie

Indeling presentatie Gho-Go COPD ketenzorg avond 10 september 2013 Norbert IJkelenstam Kaderhuisarts astma/copd 1 Indeling presentatie Aandachtspunten vanuit spiegelinformatie 2013 Het begrip ziektelast en de COPD ziektelastmeter

Nadere informatie

Landelijk Transmuraal Zorgpad COPD longaanval met ziekenhuisopname. Lidewij Sekhuis Projectleider LAN

Landelijk Transmuraal Zorgpad COPD longaanval met ziekenhuisopname. Lidewij Sekhuis Projectleider LAN Landelijk Transmuraal Zorgpad COPD longaanval met ziekenhuisopname Lidewij Sekhuis Projectleider LAN Wie is de LAN? Federatieve vereniging Bundelen van krachten Zorg voor patiënten met chronische longziekten

Nadere informatie

17-1-2013. De ontwikkeling van de ziektelastmeter Behandelalgoritme / computer programma Het onderzoek

17-1-2013. De ontwikkeling van de ziektelastmeter Behandelalgoritme / computer programma Het onderzoek Patiënt-empowerment; het individueel zorgplan en de ziektelastmeter bij COPD Onno van Schayck CAHAG 7e conferentie Utrecht, 24 januari 2013 Inhoud De ontwikkeling van de ziektelastmeter Behandelalgoritme

Nadere informatie

Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken

Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken Masterclass Eerstelijns Bestuurders 15 oktober 2010, Tulip Inn, Amersfoort Reinout van Schilfgaarde Kenmerken zorgstandaard Ziekte met

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Effectiveness of case management in the reduction of COPD re-admissions: results of a pilot study Annelies E. van Eeden, Ingrid van de Poll, Gertrud van Vulpen, Tim Roldaan, Wies Wagenaar, Melinde Boland,

Nadere informatie

GO COPD bv derde terugkomdag 07 10 2014 locatie Visio

GO COPD bv derde terugkomdag 07 10 2014 locatie Visio GO COPD bv derde terugkomdag 7 1 14 locatie Visio Programma 7 oktober 14 17.3 Presentatie spiegel informatie eigen zorggroep...joke Presentatie afspraken uitgifte voorzetkamers en inhalatie instructie

Nadere informatie

In deze rapportage is als zesde onderwerp opgenomen: andere onderwerpen (die niet in het jaarplan 2013 zijn opgenomen).

In deze rapportage is als zesde onderwerp opgenomen: andere onderwerpen (die niet in het jaarplan 2013 zijn opgenomen). Verslag van uitgevoerde activiteiten 2013 De ledenvergadering van december 2012 heeft het LAN jaarplan 2013 vastgesteld. Deze rapportage geeft een overzicht van de stand van zaken in de uitvoering. Het

Nadere informatie

Individueel behandelplan COPD/Astma

Individueel behandelplan COPD/Astma Individueel behandelplan COPD/Astma Persoonlijke gegevens Naam Adres Woonplaats Telefoon E-mail Geb. datum Diagnose Diagnose gesteld op Bij ongeval waarschuwen Naam Adres Telefoon Relatie met pasdrager

Nadere informatie

Welke items spelen een rol

Welke items spelen een rol COPD Ketenzorg Wat is ketenzorg? ketenzorg zorg waarin de verschillende schakels van zorgverlening op elkaar zijn afgestemd, zodat een samenhangend aanbod ontstaat, gericht op de behoeften van de patiënt

Nadere informatie

Uitgave 4, 28 april 2014. In dit nieuwsbericht:

Uitgave 4, 28 april 2014. In dit nieuwsbericht: Uitgave 4, 28 april 2014 In dit nieuwsbericht: 1. Longpatiënt aan het werk met werkwijzers 2. Multidisciplinaire richtlijn astma, actuele knelpunten uitgebracht 3. CQ index / PROMS astma en COPD beschikbaar

Nadere informatie

Veranderende zorgvraag - de visie van VWS

Veranderende zorgvraag - de visie van VWS 1 Veranderende zorgvraag - de visie van VWS Congres DiabeteszorgBeter 3 oktober 2008, Zeist Fred Krapels Hoofd Eerstelijns- en Ketenzorg, tvs plv. Directeur Curatieve Zorg Ministerie van VWS Toename chronische

Nadere informatie

Uitgave 7, 4 juli Graag informeren wij u over het volgende:

Uitgave 7, 4 juli Graag informeren wij u over het volgende: Uitgave 7, 4 juli 2012 Graag informeren wij u over het volgende: 1. Evaluatiecommissie Integrale Bekostiging: start populatiebekostiging 2. VWS start discussie: hoeveel extra geld is de zorg ons waard?

Nadere informatie

De ziektelastmeter COPD: de betrouwbaarheid en de ervaringen van huisartsen tot nu toe. Onno van Schayck. Cahag Conferentie 15-1-2015.

De ziektelastmeter COPD: de betrouwbaarheid en de ervaringen van huisartsen tot nu toe. Onno van Schayck. Cahag Conferentie 15-1-2015. De ziektelastmeter COPD: de betrouwbaarheid en de ervaringen van huisartsen tot nu toe Onno van Schayck Cahag Conferentie 15-1-2015 Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 2007

Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 2007 Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 27 Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt (M. Heijmans, NIVEL, Oktober 27). LEVEN MET COPD VRAAGT OM LEF

Nadere informatie

Betere en doelmatigere longzorg en meer longpatiënten aan het werk

Betere en doelmatigere longzorg en meer longpatiënten aan het werk Betere en doelmatigere longzorg en meer longpatiënten aan het werk 10 januari 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 5 1.1 Noodzaak voor NACL... 5 1.2 Missie Long Alliantie Nederland... 5 1.3 Visie Nationaal

Nadere informatie

Chronische longziekten en werk

Chronische longziekten en werk Chronische longziekten en werk Mensen met een longziekte hebben meer moeite om aan het werk te blijven of een betaalde baan te vinden dan de rest van de bevolking. Slechts 42% van de mensen met COPD heeft

Nadere informatie

Chronische longziekten en werk

Chronische longziekten en werk Chronische longziekten en werk Mensen met een longziekte hebben meer moeite om aan het werk te blijven of een betaalde baan te vinden dan de rest van de bevolking. Slechts 42% van de mensen met COPD heeft

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Goede zorg bij COPD

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Goede zorg bij COPD Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Goede zorg bij COPD z Goede zorg bij COPD 1 Er is vastgesteld dat u COPD hebt. In deze brochure staat welke zorg u kunt verwachten

Nadere informatie

Minutenschema zorgprogramma COPD (excl. Astma) 2015-2016

Minutenschema zorgprogramma COPD (excl. Astma) 2015-2016 Minutenschema zorgprogramma COPD (excl. Astma) 2015-2016 Inleiding Het minutenschema voor ketenzorg COPD is gebaseerd op het zorgprofiel voor ketenzorg COPD van de Stichting Ketenkwaliteit COPD uit juni

Nadere informatie

Van ziektelast naar gezondheidswinst Ans Nicolasen, POH Robbert Behr, kaderhuisarts astma-copd

Van ziektelast naar gezondheidswinst Ans Nicolasen, POH Robbert Behr, kaderhuisarts astma-copd Van ziektelast naar gezondheidswinst Ans Nicolasen, POH Robbert Behr, kaderhuisarts astma-copd 15-04-2015 Wie staat er centraal? Pad van een nieuwe COPD-patiënt Diagnostiek Scharnierconsult Intensieve

Nadere informatie

Uitgave 2, 28 februari 2014. Graag informeren wij u over het volgende:

Uitgave 2, 28 februari 2014. Graag informeren wij u over het volgende: Uitgave 2, 28 februari 2014 Graag informeren wij u over het volgende: 1. Knallende start Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten 2. Website www.inhalatorgebruik.nl gelanceerd 3. Kwaliteitsinstituut

Nadere informatie

Toekomst CVRM, binnen veranderende eerstelijnszorg. Op weg naar goede zorgresultaten. Martien Bouwmans Zorgverzekeraars Nederland sept 2015

Toekomst CVRM, binnen veranderende eerstelijnszorg. Op weg naar goede zorgresultaten. Martien Bouwmans Zorgverzekeraars Nederland sept 2015 Toekomst CVRM, binnen veranderende eerstelijnszorg. Op weg naar goede zorgresultaten. Martien Bouwmans Zorgverzekeraars Nederland sept 2015 Thema s Achtergrondontwikkelingen: substitutie, ouderenzorg in

Nadere informatie

LAN zorgstandaarden en NHG standaarden astma 2013 implementeren? Inkopen?

LAN zorgstandaarden en NHG standaarden astma 2013 implementeren? Inkopen? LAN zorgstandaarden en NHG standaarden astma 2013 implementeren? Inkopen? 24-1-2013 Jean Muris, huisarts, Kaderarts astma/copd Hoofd Huisartsopleiding Maastricht jean.muris@maastrichtuniversity.nl Astma

Nadere informatie

NIEUWSBERICHT. Uitgave 1, 7 juli 2009. Graag informeren wij u over het volgende:

NIEUWSBERICHT. Uitgave 1, 7 juli 2009. Graag informeren wij u over het volgende: NIEUWSBERICHT Uitgave 1, 7 juli 2009 Graag informeren wij u over het volgende: 1. Long Alliantie Nederland opgericht en aan de slag 2. Long Alliantie Nederland werkt aan LAN zorgstandaard COPD 3. VWS en

Nadere informatie

Zorgroep Kennemer lucht

Zorgroep Kennemer lucht Zorgroep Kennemer lucht Randvoorwaarden Knelpuntanalyse Epidemiologie Zorgstandaard Zorgprogramma Indicatoren Doelstellingen Huidige knelpunten toekomst Zorggroep Kennemer lucht HAPA HONK HZNK DM COPD-CVRM-GGZ

Nadere informatie

Derde invitational LAN geeft knallende start aan Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten

Derde invitational LAN geeft knallende start aan Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten Drie maal is scheepsrecht Derde invitational LAN geeft knallende start aan Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten Doorzettingsvermogen en ambitie kunnen Long Alliantie Nederland niet worden ontzegd.

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2015

Beleidsplan 2013-2015 Beleidsplan 2013-2015 Beleidsplan 2013-2015 Vastgesteld door de ledenvergadering van de LAN Amersfoort, 31 mei 2013 Long Alliantie Nederland Stationsplein 125 3818 LE Amersfoort T 033-4218418 E info@longalliantie.nl

Nadere informatie

LAN Jaarplan 2012. 16 december 2011

LAN Jaarplan 2012. 16 december 2011 LAN Jaarplan 2012 16 december 2011 Inhoudsopgave Inleiding... 1 1. Collectieve preventie en vroeg ontdekking... 3 1.1 Verkenning collectieve preventie... 3 1.2 Steunen van de preventie op het gebied van

Nadere informatie

CQ-index Astma en COPD

CQ-index Astma en COPD CQ-index Astma en COPD Ervaringen met de zorg voor astma en/of COPD Vragenlijst voor mensen van 16 jaar en ouder Verkorte versie 2.0 November 2013 Deze vragenlijst gaat over ervaringen met de zorg voor

Nadere informatie

AANBIEDINGSFORMULIER ZORGSTANDAARD COPD AANBIEDINGSFORMULIER KWALITEITSSTANDAARDEN. - 2013134350 v2 21 november 2013

AANBIEDINGSFORMULIER ZORGSTANDAARD COPD AANBIEDINGSFORMULIER KWALITEITSSTANDAARDEN. - 2013134350 v2 21 november 2013 AANBIEDINGSFORMULIER ZORGSTANDAARD COPD - 2013134350 v2 21 november 2013 AANBIEDINGSFORMULIER KWALITEITSSTANDAARDEN Om te beoordelen of een kwaliteitsstandaard of meetinstrument aan de criteria uit het

Nadere informatie

Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe. Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam

Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe. Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam Chronic disease burden - hart- en vaatziekten - diabetes - COPD - depressie / angst - obesitas Adequate preventie

Nadere informatie

Samenvatting Zorgstandaard astma

Samenvatting Zorgstandaard astma Samenvatting Zorgstandaard astma Hierbij een samenvatting van de Zorgstandaard astma voor volwassenen namens de COPD-werkgroep van de huisartsenkring Amsterdam. Wij hebben voor u geprobeerd de belangrijkste

Nadere informatie

Uitgave 3, 20 maart 2012. Graag informeren wij u over het volgende:

Uitgave 3, 20 maart 2012. Graag informeren wij u over het volgende: Uitgave 3, 20 maart 2012 Graag informeren wij u over het volgende: 1. Tweede Kamerlid Margreeth Smilde (CDA) bezoekt longafdeling UMCG 2. Zitdaterechtin.nl: Astma Fonds vergroot kennis over sigaretten

Nadere informatie

Betere en doelmatigere longzorg en meer longpatiënten aan het werk

Betere en doelmatigere longzorg en meer longpatiënten aan het werk Betere en doelmatigere longzorg en meer longpatiënten aan het werk 6 december 2012 2 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 0 1.1 Noodzaak voor NACL... 0 1.2 Missie Long Alliantie Nederland... 0 1.3 Visie Nationaal

Nadere informatie

13-5-2014 PROGRAMMA KEUZEMODULE THERAPIETROUW OPDRACHT. Invullen 0-meting: Vragenlijst Kennis huisarts-apotheker over therapietrouw

13-5-2014 PROGRAMMA KEUZEMODULE THERAPIETROUW OPDRACHT. Invullen 0-meting: Vragenlijst Kennis huisarts-apotheker over therapietrouw KEUZEMODULE THERAPIETROUW Samenwerking van ZEL, ZELA, GSK & Novo Nordisk 1 PROGRAMMA 19.00 uur Opening en presentatie Keuzemodule Therapietrouw Bart Bakkers, apotheker 19.30 uur Verdieping kennis over

Nadere informatie

Workshop -onderzoek. Zelfmanagementondersteuning vraagt om een recept op maat. Daphne Jansen & Lieke van Houtum NIVEL 24-04-2012

Workshop -onderzoek. Zelfmanagementondersteuning vraagt om een recept op maat. Daphne Jansen & Lieke van Houtum NIVEL 24-04-2012 Workshop -onderzoek Zelfmanagementondersteuning vraagt om een recept op maat Daphne Jansen & Lieke van Houtum NIVEL 24-04-2012 Centrale vragen Workshop: Hoe kunnen hulpbehoeften van mensen met een chronische

Nadere informatie

Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding.

Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Doorontwikkeling CQ-index Astma en COPD Validatie van een verkorte vragenlijst voor het meten van de kwaliteit

Nadere informatie

Centrum voor ouderenpsychiatrie Regio Apeldoorn 2009. HONOS 65+ Maart 2009 Gerda Rötert

Centrum voor ouderenpsychiatrie Regio Apeldoorn 2009. HONOS 65+ Maart 2009 Gerda Rötert Centrum voor ouderenpsychiatrie Regio Apeldoorn 2009 HONOS 65+ Maart 2009 Gerda Rötert Doelstelling: Het doel is het evalueren van het effect van de behandeling of begeleiding zowel op individueel- als

Nadere informatie

Samenvatting R1 R2 R3 R4 R5 R6 R7 R8 R9

Samenvatting R1 R2 R3 R4 R5 R6 R7 R8 R9 SAMENVATTING 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 134 Type 2 diabetes is een veel voorkomende ziekte die een grote impact heeft op zowel degene waarbij

Nadere informatie

Patiëntenervaringen in beeld : Wat kunnen we leren van de PROMs? Suzanne van der Meulen-Arts Symposium CQI-ziekenhuizen 9 oktober 2012

Patiëntenervaringen in beeld : Wat kunnen we leren van de PROMs? Suzanne van der Meulen-Arts Symposium CQI-ziekenhuizen 9 oktober 2012 Patiëntenervaringen in beeld : Wat kunnen we leren van de PROMs? Suzanne van der Meulen-Arts Symposium CQI-ziekenhuizen 9 oktober 2012 Miletus Doelstelling Stichting die voor zorgverzekeraars valide informatie

Nadere informatie

Leven met een longziekte in Nederland Cijfers en trends over de zorg- en leefsituatie van mensen met een longziekte

Leven met een longziekte in Nederland Cijfers en trends over de zorg- en leefsituatie van mensen met een longziekte Leven met een longziekte in Nederland Cijfers en trends over de zorg- en leefsituatie van mensen met een longziekte - 2016 Geeke Waverijn Peter Spreeuwenberg Monique Heijmans ISBN 978-94-6122-431-6 http://www.nivel.nl

Nadere informatie

VGE-congres 2012 Duurzaamheid zorguitgaven. Ketenfinanciering. Erik Schut. Goede coördinatie zorgverlening steeds belangrijker, als gevolg van:

VGE-congres 2012 Duurzaamheid zorguitgaven. Ketenfinanciering. Erik Schut. Goede coördinatie zorgverlening steeds belangrijker, als gevolg van: VGE-congres 2012 Duurzaamheid zorguitgaven Ketenfinanciering Erik Schut 2 Ketenfinanciering: waarom? Goede coördinatie zorgverlening steeds belangrijker, als gevolg van: toename chronische ziekten toename

Nadere informatie

Implementatie van de zorgstandaarden astma en COPD. Leren van de koplopers

Implementatie van de zorgstandaarden astma en COPD. Leren van de koplopers Implementatie van de zorgstandaarden astma en COPD Leren van de koplopers Implementatie van de zorgstandaarden astma en COPD Leren van de koplopers Implementatie van de zorgstandaarden astma en COPD:

Nadere informatie

Wat is nieuw in longfunctie? Jan Willem van den Berg Longarts

Wat is nieuw in longfunctie? Jan Willem van den Berg Longarts Wat is nieuw in longfunctie? Jan Willem van den Berg Longarts Oude situatie Referenties dateren uit de jaren 50-60 Groep mijnwerkers en staalarbeiders (ECCS) Vrouwen niet als referentie geïncludeerd (globaal

Nadere informatie

Zorg op maat voor COPD & Astma Waarom ontvangt u deze folder?

Zorg op maat voor COPD & Astma Waarom ontvangt u deze folder? Ketenzorg Zorg op maat voor COPD & Astma Waarom ontvangt u deze folder? Bij u is de chronische ziekte COPD of Astma vastgesteld. Om zo goed mogelijk met uw ziekte om te gaan, bent u onder behandeling van

Nadere informatie

Uitgave 1, 28 januari 2011. Graag informeren wij u over het volgende:

Uitgave 1, 28 januari 2011. Graag informeren wij u over het volgende: Uitgave 1, 28 januari 2011 Graag informeren wij u over het volgende: 1. Veel verzet tegen roken in de horeca 2. Versoepeling Tabakswet slecht voor komende generatie kinderen 3. Groot succes Davos School

Nadere informatie

Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op gestructureerd zorgaanbod voor COPD- en Astmapatiënten

Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op gestructureerd zorgaanbod voor COPD- en Astmapatiënten Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op gestructureerd zorgaanbod voor COPD- en Astmapatiënten 1. Algemene toelichting Een voorbeeldmodule is bedoeld als hulpmiddel voor

Nadere informatie

Het meten van ziektespecifieke kwaliteit van leven

Het meten van ziektespecifieke kwaliteit van leven Het meten van ziektespecifieke kwaliteit van leven Meetproblemen bij Tukkers Job van der Palen Universiteit Twente, Faculteit Gedragswetenschappen Vakgroep Onderzoeksmethodologie, meetmethoden en dataanalyse

Nadere informatie

Intensief transmuraal zorgpad COPD ITZ COPD

Intensief transmuraal zorgpad COPD ITZ COPD Intensief transmuraal zorgpad COPD ITZ COPD U heeft de chronische longaandoening COPD. Het afgelopen jaar bent u hiervoor meer dan 2 keer opgenomen in het ziekenhuis. Dit betekent dat uw COPD niet goed

Nadere informatie

DO NOT COPY. Chronische ziekten. Inhoud. De maatschappelijke opgave. Wat is er aan de hand? Wat doen we er aan? Rol overheid. Preventie in de zorg

DO NOT COPY. Chronische ziekten. Inhoud. De maatschappelijke opgave. Wat is er aan de hand? Wat doen we er aan? Rol overheid. Preventie in de zorg Chronische ziekten De maatschappelijke opgave Inhoud Wat is er aan de hand? Wat doen we er aan? Rol overheid Preventie in de zorg Aanpak diabetes 25 oktober 2007 Eric Koster Toename chronische aandoeningen

Nadere informatie

Het belang van ziektepercepties voor zelfmanagement COPD als voorbeeld

Het belang van ziektepercepties voor zelfmanagement COPD als voorbeeld Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Het belang van ziektepercepties voor zelfmanagement COPD als voorbeeld, M. Heijmans, NIVEL, augustus 2013) worden gebruikt.

Nadere informatie

Organisatie van de palliatieve zorg: zorgmodule, zorgpaden en gedeelde besluitvorming Masterclass Palliatieve Zorg. Kees Ahaus.

Organisatie van de palliatieve zorg: zorgmodule, zorgpaden en gedeelde besluitvorming Masterclass Palliatieve Zorg. Kees Ahaus. Organisatie van de palliatieve zorg: zorgmodule, zorgpaden en gedeelde besluitvorming Masterclass Palliatieve Zorg Kees Ahaus 9 september 2014 Ontwikkelingen in de gezondheidszorg Goed en duur: toegankelijk,

Nadere informatie

WAT MAG HET KOSTEN. Portugal september Milco Linssen. Wie kan zorg beter maken en hoe?

WAT MAG HET KOSTEN. Portugal september Milco Linssen. Wie kan zorg beter maken en hoe? VMedisch specialist Huisarts erzekeraar VMedisch specialist Huisarts Medisch specialist Huisarts Verzekeraar erzekeraar WAT MAG HET KOSTEN Portugal 17-20 september Milco Linssen Wie kan zorg beter maken

Nadere informatie

Uitgave 7, 2 juli2015

Uitgave 7, 2 juli2015 Uitgave 7, 2 juli In dit nieuwsbericht: 1. Boek Protocollaire Astma / COPD-Zorg van het NHG uitgebracht 2. Werving gestart: nieuwe voorzitter Long Alliantie Nederland 3. Inhalatorgebruik.nl uitgebreid

Nadere informatie

Uitgave 11, 28 november In dit nieuwsbericht:

Uitgave 11, 28 november In dit nieuwsbericht: Uitgave 11, 28 november 2016 In dit nieuwsbericht: 1. Minister Schippers lovend over de Ziektelastmeter COPD 2. Tweede Kamer ontvangt petitie over voorkomen van beroepsziekten 3. Ministerie SZW en LAN

Nadere informatie

Praktische informatie

Praktische informatie Praktische informatie Patiënten Informatie Map COPD Deze map is eigendom van Patiëntensticker Uw behandelend longarts is: Inhoud PIM COPD Praktische informatie PIM COPD Informatie Polikliniek Longziekten

Nadere informatie

Uitgave 9, 10 september 2012. Graag informeren wij u over het volgende:

Uitgave 9, 10 september 2012. Graag informeren wij u over het volgende: Uitgave 9, 10 september 2012 Graag informeren wij u over het volgende: 1. Politiek spreekt zich uit over aanpak Chronische Longziekten 2. Meer duidelijkheid over behandeling ernstig astma in het hooggebergte

Nadere informatie

Sneldiagnostiek COPD in Bernhoven. Waar staat de huisarts? COPD-zorg blijft lastig. Diagnostische dilemma s

Sneldiagnostiek COPD in Bernhoven. Waar staat de huisarts? COPD-zorg blijft lastig. Diagnostische dilemma s Sneldiagnostiek COPD in Bernhoven Waar staat de huisarts? COPD-zorg blijft lastig Ik zie patiënten vooral tijdens een exacerbatie POH ziet patiënten vooral als het goed gaat Ik blijf het assessment van

Nadere informatie

Longrevalidatie Informatie over het programma Longrevalidatie

Longrevalidatie Informatie over het programma Longrevalidatie Patiënteninformatie Longrevalidatie Informatie over het programma Longrevalidatie Longrevalidatie Informatie over het programma Longrevalidatie. U heeft een afspraak in Tergooi voor longrevalidatie. Onze

Nadere informatie

Het Huisartsenteam. Gaat verder dan genezen. COPD Zorgwijzer. Zorg die draait om ú

Het Huisartsenteam. Gaat verder dan genezen. COPD Zorgwijzer. Zorg die draait om ú Het Huisartsenteam Gaat verder dan genezen COPD Zorgwijzer Zorg die draait om ú 1 Inhoud Samenwerking leidt tot een verbetering van de zorg voor de mens met COPD. Zorgstandaard COPD 4 Een zorggroep: samenwerkende

Nadere informatie

WORKSHOP PROMS. 24 juni, Utrecht ISOQOL. Barbara Vriens Stichting Miletus

WORKSHOP PROMS. 24 juni, Utrecht ISOQOL. Barbara Vriens Stichting Miletus WORKSHOP PROMS 24 juni, Utrecht ISOQOL Barbara Vriens Stichting Miletus 2 Agenda 1. Visie en doelstellingen Miletus 2. PROMs metingen Miletus tot nu toe 3. PROMs en PREMs in de kwaliteitsregistratie (NBCA)

Nadere informatie

Van zorgen voor naar zorgen dat

Van zorgen voor naar zorgen dat Van zorgen voor naar zorgen dat fysiotherapeutisch COPD zorg in de eerste lijn. Annemarie de Vey Mestdagh- van der List van zorgen voor 1988 Cursus Astma en COPD Pt. werd gestuurd door arts Kracht en Cardio

Nadere informatie

Gezondheidsvaardigheden in Nederland

Gezondheidsvaardigheden in Nederland Gezondheidsvaardigheden in Nederland ontwikkelingen in onderzoek, beleid en praktijk Jany Rademakers NIVEL, Utrecht Gezondheidsvaardigheden op de agenda in Nederland (1) 2010 Alliantie Gezondheidsvaardigheden

Nadere informatie

Individueel zorgplan COPD

Individueel zorgplan COPD Individueel zorgplan COPD Neem dit zorgplan mee naar elk bezoek aan uw zorgverleners Leg het zorgplan thuis op een opvallende plaats Bespreek de inhoud met uw naasten Inhoudsopgave van uw individueel zorgplan

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg

Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg Eric Koster Cluster coördinator chronische ziekten en screeningen. Lid Kernteam vernieuwing chronische zorg. Chronisch ziekenbeleid: 1. Waarom 2. Ambitie

Nadere informatie

ecoaches Winst voor patiënten en hun zorgverleners

ecoaches Winst voor patiënten en hun zorgverleners ecoaches Winst voor patiënten en hun zorgverleners Voorsorteren.. want ook in de zorg wordt het steeds drukker Visie op zorg met ehealth Sananet helpt mensen hun leven lang vitaal te leven. Zelf werken

Nadere informatie

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk.

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk. SAMENVATTING Het aantal mensen met een chronische aandoening neemt toe. Chronische aandoeningen leiden tot (ervaren) ongezondheid, tot beperkingen en vermindering van participatie in arbeid en in andere

Nadere informatie

Uitgave 6, 6 juni 2016

Uitgave 6, 6 juni 2016 Uitgave 6, 6 juni In dit nieuwsbericht: 1. Leren van de koplopers: implementeren Zorgstandaarden astma en COPD 2. Veel meer mensen met COPD dan gedacht: 596.300 3. Succesvol kick-off symposium Transmuraal

Nadere informatie

Verslag invitational conference 19 september 2014. Juiste prikkelstructuur voor minder ziekenhuisopnamedagen COPD longaanvallen

Verslag invitational conference 19 september 2014. Juiste prikkelstructuur voor minder ziekenhuisopnamedagen COPD longaanvallen Verslag invitational conference 19 september 2014 Juiste prikkelstructuur voor minder ziekenhuisopnamedagen COPD longaanvallen Agendapunten 1 > Opening 2 > Het Nationaal Actieprogramma Chronische Longziekten

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Longrevalidatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Longrevalidatie PATIËNTEN INFORMATIE Longrevalidatie 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over het longrevalidatieprogramma. Wij adviseren u deze informatie

Nadere informatie

Zelfmanagement; bezuiniging of investering

Zelfmanagement; bezuiniging of investering Zelfmanagement; bezuiniging of investering Jan Walburg. Utrecht 12 mei 2011. Congres Zelfmanagement Jan A. Walburg loodgieter hypotheek notaris onderhoud bank schilder gemeente belasting parkeren garage

Nadere informatie

Zorgstandaard COPD: de patiënt centraal? Hans Berg Mireille Ballieux

Zorgstandaard COPD: de patiënt centraal? Hans Berg Mireille Ballieux Zorgstandaard COPD: de patiënt centraal? Hans Berg Mireille Ballieux WERKBLAD 1 STELLINGEN MOEILIJKE PATIËNTEN? VRAGEN GEEN HULP OMDAT ZIJ HUN BEPERKINGEN NIET MEER ALS ABNORMAAL BESCHOUWEN WETEN NIET

Nadere informatie

Jaarverslag Vereniging Long Alliantie Nederland

Jaarverslag Vereniging Long Alliantie Nederland Jaarverslag 2014 Vereniging Long Alliantie Nederland INHOUDSOPGAVE Pagina 1 Jaar- en bestuursverslag 3 2 Jaarrekening 2014 7 2.1 Balans per 31 december 2014 8 2.2 Staat van baten en lasten over 2014 9

Nadere informatie

Longrevalidatieprogramma

Longrevalidatieprogramma Longrevalidatieprogramma Inhoudsopgave 1. Regie in eigen hand 2 2. COPD 3 3. Longrevalidatie Flow 4 4. Verkennend gesprek met de longverpleegkundige 5 5. Onderzoeken voorafgaand aan de revalidatie 6 6.

Nadere informatie

Jaarverslag Vereniging Long Alliantie Nederland

Jaarverslag Vereniging Long Alliantie Nederland Jaarverslag 2015 Vereniging Long Alliantie Nederland INHOUDSOPGAVE Pagina 1 Bestuursverslag 2 1.1 Bestuursverslag per 31 december 2015 3 2 Jaarrekening 2015 7 2.1 Balans per 31 december 2015 8 2.2 Staat

Nadere informatie

Praktische informatie

Praktische informatie Praktische informatie Patiënten Informatie Map COPD Deze map is eigendom van Patiëntensticker Uw behandelend longarts is: Inhoud PIM COPD Praktische informatie PIM COPD Informatie Polikliniek Longziekten

Nadere informatie

De zorgverzekeraar als innovator

De zorgverzekeraar als innovator De zorgverzekeraar als innovator maken vanuit het patiëntenperspectief Caroline van Weert Doelstelling Stichting die voor zorgverzekeraars valide informatie genereert over patiëntervaringen in de zorg

Nadere informatie

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans!

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Eric Koster Clustercoördinator chronische ziekten en screeningen, directie Publieke Gezondheid Lid kernteam Inhoud 1. Aanleiding 2. Aanpak

Nadere informatie

Outline Zorgstandaard Kanker

Outline Zorgstandaard Kanker Outline Zorgstandaard Kanker Opdrachtomschrijving en werkplan werkgroep Zelfmanagement & Individueel zorgplan Blaauwbroek bureau voor Vraaggestuurde Zorg Nieuwstad 100c 1381 CE WEESP tel. 0294 491 400

Nadere informatie

VRM en de zorgverzekeraar

VRM en de zorgverzekeraar VRM en de zorgverzekeraar Achmea Divisie Zorg & Gezondheid en Menzis Dinsdag 11 december 2012 Zwolle 1 Wat gaan we doen Introductie visie verzekeraar op chronische zorg Hoe gaat de verzekeraar om met de

Nadere informatie

Diagnostiek van COPD: van spirometrie tot ziektelastmeter. Hanneke de Jong Meriam van der Zon Guus van der Meijden

Diagnostiek van COPD: van spirometrie tot ziektelastmeter. Hanneke de Jong Meriam van der Zon Guus van der Meijden Diagnostiek van COPD: van spirometrie tot ziektelastmeter Hanneke de Jong Meriam van der Zon Guus van der Meijden Disclosure belangen sprekers (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

Zorgstandaarden en integrale bekostiging

Zorgstandaarden en integrale bekostiging Zorgstandaarden en integrale bekostiging Aanleiding Onder andere: Demografische ontwikkelingen Epidemiologische ontwikkelingen Kwaliteitsoverwegingen Kostenbeheersing Hoe te organiseren? Zorgstandaarden

Nadere informatie

Praktijk voor Fysiotherapie. Altijd in beweging

Praktijk voor Fysiotherapie. Altijd in beweging Praktijk voor Fysiotherapie Altijd in beweging In samenwerking met. Viola Gijzen, diëtist Mieke Verschuren/Marijke Sligchers, fysiotherapeuten Inhoud Inleiding Wat is COPD? COPD en dan? COPD en voeding

Nadere informatie

In heldere, eenvoudige taal wordt uitgelegd wat copd inhoudt en wat goede zorg is. HENDriEN WittE, DirECtEur VAN DE PAtiËNtENVErENigiNg LONgfONDs:

In heldere, eenvoudige taal wordt uitgelegd wat copd inhoudt en wat goede zorg is. HENDriEN WittE, DirECtEur VAN DE PAtiËNtENVErENigiNg LONgfONDs: HENDriEN WittE, DirECtEur VAN DE PAtiËNtENVErENigiNg LONgfONDs: In heldere, eenvoudige taal wordt uitgelegd wat copd inhoudt en wat goede zorg is 16 LHV De Dokter September 2013 Dossier COPD Kennismaking

Nadere informatie

1. Start wetenschappelijk onderzoek meerwaarde longrevalidatie in het hooggebergte

1. Start wetenschappelijk onderzoek meerwaarde longrevalidatie in het hooggebergte Uitgave 9, 29 september 2015 In dit nieuwsbericht: 1. Start wetenschappelijk onderzoek meerwaarde longrevalidatie in het hooggebergte 2. NIVEL onderzoekt gevolgen preferentiebeleid inhalatiemedicatie bij

Nadere informatie

Kennis en ervaringen met e-health van mensen met een chronische longziekte

Kennis en ervaringen met e-health van mensen met een chronische longziekte Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Kennis en ervaringen met e-health van mensen met een chronische longziekte, J. Hofstede & M. Heijmans, NIVEL, november

Nadere informatie

Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer?

Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer? Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer? Geert Groenenboom, senior manager zorginkoop eerste lijn Achmea Divisie Zorg & Gezondheid 14 juni

Nadere informatie

Symposium Miletus. Delen van patientervaringen verbetert de zorg

Symposium Miletus. Delen van patientervaringen verbetert de zorg Symposium Miletus Delen van patientervaringen verbetert de zorg Welkom allemaal! Wie zitten er in de zaal: 26 Zorgverzekeraars 21 Zorgaanbieders 26 Meetorganisatie/ onderzoeksbureaus 4 Patiëntenorganisaties

Nadere informatie

Taakopdracht en samenstelling Werkgroep landelijk zorgpad COPD longaanval met ziekenhuisopname

Taakopdracht en samenstelling Werkgroep landelijk zorgpad COPD longaanval met ziekenhuisopname Werkgroep landelijk zorgpad COPD longaanval met ziekenhuisopname TAAKOPDRACHT en SAMENSTELLING (25 november 2013) Deze taakopdracht wordt besproken en vastgesteld tijdens de LAN ledenvergadering van vrijdag

Nadere informatie

Werken met een longziekte

Werken met een longziekte Werken met een longziekte 1. Feiten en cijfers 2. Longziekten op het werk 3. Aanpassingen en voorzieningen op het werk 4. Keuring van arbeidsgeschiktheid 1. Hoe kunt u voorkomen dat werk een longziekte

Nadere informatie

Vitaliteit en de Vita-16. Jorien Strijk (TNO) Wanda Wendel-Vos (RIVM) Susan Picavet (RIVM) Hedwig Hofstetter (TNO) Vincent Hildebrandt (TNO)

Vitaliteit en de Vita-16. Jorien Strijk (TNO) Wanda Wendel-Vos (RIVM) Susan Picavet (RIVM) Hedwig Hofstetter (TNO) Vincent Hildebrandt (TNO) Vitaliteit en de Vita-16 Jorien Strijk (TNO) Wanda Wendel-Vos (RIVM) Susan Picavet (RIVM) Hedwig Hofstetter (TNO) Vincent Hildebrandt (TNO) Aanleiding Positieve kijk op gezondheid Focus niet langer op

Nadere informatie

PROMs Outcome Measures. Wat zijn PROMs De toepassing van PROMs De toegevoegde waarde van PROMs Onze visie op PROMs

PROMs Outcome Measures. Wat zijn PROMs De toepassing van PROMs De toegevoegde waarde van PROMs Onze visie op PROMs PROMs Outcome Measures Wat zijn PROMs De toepassing van PROMs De toegevoegde waarde van PROMs Onze visie op PROMs Wat zijn PROMs? PROMs, wat zijn het? Definitie: Patient Reported Outcome Measures (PROMs)

Nadere informatie

Longrevalidatie. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Longziekten augustus 2012 pavo 0178

Longrevalidatie. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Longziekten augustus 2012 pavo 0178 Longrevalidatie Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Longziekten augustus 2012 pavo 0178 COPD Onder COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) vallen de ziekten chronische bronchitis en longemfyseem.

Nadere informatie

Congres Multidisciplinaire zorg Patientervaringen

Congres Multidisciplinaire zorg Patientervaringen Congres Multidisciplinaire zorg Patientervaringen Jan Benedictus, senior-beleidsmedewerker NPCF De Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) komt op voor de belangen van alle patiënten en consumenten

Nadere informatie

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst 24 april 2013, Deventer Leendert Tissink Msc Fysiotherapeut Van Zuilichem / Partners Oud Gastel; Docent

Nadere informatie

BEGRIPPEN EN DEFINITIES ZORGSTANDAARDEN

BEGRIPPEN EN DEFINITIES ZORGSTANDAARDEN BEGRIPPEN EN DEFINITIES ZORGSTANDAARDEN Werkgroep Begrippen en definities zorgstandaarden Januari 2010 1 Begrippen en definities zorgstandaarden Samenstelling werkgroep Begrippen en definities zorgstandaarden

Nadere informatie

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement 3 FASEN MODEL Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement INTRODUCTIE Het aanmoedigen van chronisch zieke patiënten door zorgverleners in het nemen van dagelijkse beslissingen,

Nadere informatie