Jaargang 17, nummer 3 maart 2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaargang 17, nummer 3 maart 2015"

Transcriptie

1 AVERS NIEUWS mededelingenblad van AVER de genealogische vereniging van de Universiteit Twente Jaargang 17, nummer 3 maart 2015 Redactie Avers-nieuws: Secretariaat Aver: WEB-pagina Aver: Cees van Hoogmoed (hoofdred.), Hans Hein, en Henk Alblas, Homme Martinus, Van de redactie We vervolgen onze artikelen in het kader van De eeuw van mijn vader met een bijdrage van Peter Hommes. Vanwege de lengte is deze weergave van herinneringen gesplitst in 2 delen. Het eerste deel, dat we in dit nummer afdrukken, bestrijkt de periode vanaf het begin van de 20 ste eeuw tot aan de Tweede Wereldoorlog. Het tweede deel volgt in een volgend nummer. Opvallend is dat alle bijdragen die we tot nu toe hebben afgedrukt, sterk verschillen, hoewel ze globaal de zelfde periode bestrijken. We krijgen een inkijk in verschillende milieus. Dat maakt deze serie zo boeiend. Een tijdsbeeld van de eerste helft van de twintigste eeuw; herinneringen van en aan mijn vader. Ten geleide. In dit opstel wordt een beeld geschetst van ruwweg de eerste helft van de twintigste eeuw. Het is een reconstructie van het verleden gebaseerd op herinneringen van schrijver dezes aan de verhalen van zijn vader en de directe herinneringen aan gedachten en het doen en laten van zijn vader. Daarenboven spelen ook eigen herinneringen aan de tijd, waarin ik bewust leefde, mee. Het tijdsbeeld is in sterke mate gekleurd door het milieu waarin mijn vader opgroeide en verkeerde, de zogenaamde gegoede liberaal conservatieve burgerij. De herinneringen aan de verhalen van mijn vader bestrijken de periode tot de begin jaren vijftig, de directe herinneringen mijnerzijds de periode tot de jaren zeventig. Behalve herinneringen als bron, zijn ter ondersteuning van dit opstel private documenten en enige andere geschriften geraadpleegd. De beschrijving van dit opstel is in chronologische volgorde i.e. vanaf de geboorte van mijn vader in 1904 tot zijn dood in De plaatsing van het opstel als bijdrage in een nieuwsbrief heeft schrijver dezes, vanwege de lengte van het essay, doen besluiten het op te splitsen in twee delen. Kenmerkend voor nieuwsbrieven is immers korte berichtgeving. In deze nieuwsbrief is het eerste deel van het opstel handelend over de periode tot de Tweede Wereldoorlog opgenomen. In de hierop volgende nieuwsbrief zal de periode vanaf de Tweede Wereldoorlog tot de jaren zeventig worden behandeld. Rest mij nog te vermelden dat het opstel, met name het eerste gedeelte, rijkelijk is voorzien van foto s uit die tijd. Deel 1 Het begin. Mijn vader, Marinus Hommes, werd geboren in s Gravenhage op 18 mei in Hij was de tweede zoon uit het huwelijk van Sebo Jan Hommes ( ) en Meta Grool ( ). Mijn grootvader was officier in het Nederlandse leger en rijk getrouwd met mijn grootmoeder. Onderstaand een foto bij gelegenheid van de viering van het twaalf en half jarig huwelijk in een etablissement te s Gravenhage d.d. 10 november Avers-nieuws, 17 e jaargang, nummer 3,maart 2015 Pagina 1

2 Twaalf en half jarig huwelijk S.J. Hommes en Meta Grool, 1911 Twee jaren na de viering van het twaalf en half jarig huwelijk overleed mijn grootmoeder in 1913 aan tuberculose en bleef mijn grootvader achter met drie zonen. In 1914 hertrouwde hij met een gefortuneerde gescheiden dame met twee kinderen uit haar vorige huwelijk. Zij betrokken een groot huis aan de Oldenbarneveltlaan, waar mijn vader het grootste deel van zijn jeugd heeft doorgebracht. Oldenbarneveltlaan 87 De Nutsschool In de jaren doorliep mijn vader de School van het departement s Gravenhage der Maatschappij tot nut van t algemeen kortweg de nutsschool genoemd, een school met een tamelijk elitair lees bekakt - karakter. Zijn klasgenoten waren, wat in het gemeen heet, van goede komaf. De Eerste Wereldoorlog ( ) is grotendeels aan mijn vader voorbij gegaan. Europa stond weliswaar in brand, Nederland was neutraal en het krijgsgeweld vond buiten haar grenzen plaats. Toch wil ik een gebeurtenis vermelden waarover hij mij verhaalde en die klaarblijkelijk grote indruk op hem heeft gemaakt want waarom zou hij zich deze anders hebben herinnerd. Het is een herinnering van mijn vader aan een belevenis aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog, toen de familie Hommes voor een kortstondig verblijf in Brussel verbleef en aldaar de mobilisatie van het Belgisch leger in volle gang was. Belgische soldaten met vrolijke gezichten, overtuigd van de overwinning met bloemen op de geweren, begaven zich, zoals mijn vader mij vertelde, naar de gereedstaande treinen richting de grens met Duitsland. Mijn grootvader zei tot zijn kinderen Kijk maar eens goed, die gaan allemaal dood. Later vertelde mijn vader mij dat deze opmerking van zijn vader hem had duidelijk gemaakt dat oorlog voeren ellende betekende en niets te maken had met de heroïek van het slagveld. Na de afkondiging van de mobilisatie in België begaf de familie Hommes zich spoorslags terug naar Nederland. Volgens zeggen van mijn vader brak voor mijn grootvader nu een tijd aan waarin hij het voor het eerst (en voor het laatst) echt druk had. Tot aan het einde van de mobilisatie in 1918 moest hij in het gehele land mede zorg dragen voor de financiële afwikkeling van de ravitaillering van de gemobiliseerde troepen. Kort na het einde van de Eerste Wereldoorlog ging hij met pensioen en wijdde hij zich aan de filosofie. Hij was met name een groot bewonderaar van Spinoza en wanneer hij door Den Haag wandelde nam hij bij het passeren van het standbeeld van Spinoza immer zijn hoed af. Van de werkeloosheid en de armoede ten tijde van de Eerste Wereldoorlog in Nederland heeft mijn vader hoegenaamd niets gemerkt. Hij leefde aan de goede zijde van de maatschappij en had geen weet van hoe het de ander kant verging. Er werd in huize Hommes aan de Oldenbarneveltlaan geen gebrek geleden, er waren ruim voldoende financiële middelen en, als er geen brood voorhanden was, waren er taartjes van Lensvelt Nicola, een bekende brood- en banketbakkerij in Den Haag. Nog een voorval, dat zich in die periode tijdens de Eerste Wereldoorlog voordeed en waarvan mijn vader mij gewag deed, wil ik de lezers niet onthouden, omdat zij kenschetsend is voor het liberaal conservatieve milieu waarin hij opgroeide. Tijdens de mobilisatie in het neutrale Nederland bracht mijn grootvader ter verpozing een bezoek aan de schouwburg. Tijdens de pauze van het toneelstuk kwam een dame ter begroeting met uitgestoken hand op hem af. Het was zijn zuster die hij meer dan twintig jaren niet meer had gezien. Deze zuster was getrouwd met een der oprichters van de SDAP en lid van de Tweede Kamer voor deze partij. Mijn grootvader die op zijn zachtst gezegd niet bepaald socialistisch georiënteerd was zei, de uitgestoken hand van zijn Avers-nieuws, 17 e jaargang, nummer 3, maart 2015 Pagina 2

3 zuster negerend ken ik U mevrouw en draaide zich om. Het Nederlands Lyceum Twee jaar na het begin van de Eerste Wereldoorlog ging mijn vader in 1916 naar het Nederlands Lyceum waar hij in 1923 het einddiploma Gymnasium β behaalde. Evenals de Nutsschool behoorde ook het Nederlands Lyceum tot de elitaire middelbare scholen in Nederland. Tijdens zijn schooltijd op het Nederlands Lyceum was prof. dr. Casimir rector. Casimir was de eerste rector en oprichter van deze toentertijd nieuwe onderwijsvorm, het Lyceum, dat in vele opzichten afweek van het in die tijd gangbare type. Mijn vader werd op het Nederlands Lyceum onder meer onderwezen door David Cohen leraar klassieke talen en later hoogleraar in Amsterdam. Als voor het eerst, zo vertelde mijn vader, Homerus werd gelezen verscheen Cohen, uit eerbied voor de Griekse schrijver, in jacquet voor de klas. vriendjes en klasgenoten in auto s met chauffeur reisjes ondernomen in de omgeving van Den Haag. Na het einde van de Eerste Wereldoorlog maakten de jongeheren eveneens reisjes naar het door inflatie geteisterde Duitsland. Dankzij de sterke Nederlandse gulden werd overnacht in luxueuze hotels bijvoorbeeld hotel Nassauer Hof in Wiesbaden. Met enthousiasme werd door mijn vader tijdens zijn Lyceumtijd de tennissport beoefend en vanzelfsprekend was hij lid van Leimonias, een keurige tennisvereniging in het Haagse. Leimonias, zomer 1922 Gymnastiekles, Nederlands Lyceum, maart 1921 Schoolreis Nederlands Lyceum Nijmegen (Kronenburger park), mei 1921 Mijn vader nam enthousiast deel aan de vele door het Lyceum georganiseerde activiteiten: excursies, toneel et cetera et cetera. Ook werden met rijke Mijn vader had, kort samengevat, een onbezorgde jeugd, met weinig interesse voor de sociale en politieke omgeving zowel nationaal als internationaal. De Russische Revolutie (1917) deed hem weinig tot niets. Wel vertelde hij mij van een tante die na de nationalisatie van de spoorwegen door de bolsjewiki met de in haar bezit zijnde coupons van de betreffende aandelen de muren van haar huis kon behangen. De moord op de tsarenfamilie (1918) werd als een walgelijke daad beschouwd en binnenlands werd de bijna-coup van Troelstra (1918) veroordeeld. Maar daar bleef het bij. Ook in zijn studententijd bleef deze politieke desinteresse bestaan. Studententijd Na het eindexamen ging mijn vader in 1923 geneeskunde studeren in Leiden. Zoals te doen gebruikelijk in de kringen waartoe mijn vader behoorde, dan wel in verkeerde, werd hij in Leiden lid van het Leids Studenten Corps. De ontgroening herinnerde mijn vader zich als een buitengewoon vervelende tijd. Oud-leerlingen van het Nederlands Lyceum die bekend stonden als bekakt en arrogant werden tijdens de ontgroening bijzonder hard aangepakt. Toch vond hij, zoals hij Avers-nieuws, 17 e jaargang, nummer 3, maart 2015 Pagina 3

4 mij later vertelde, dat van de ontgroening een vormende en opvoedkundige werking uitging. Het is wel eens goed om iemand die net eindexamen heeft gedaan en denkt er al bijna te zijn, te laten voelen dat hij nog helemaal niets is, zo zei hij mij. Gangetje 1 Ontgroening Leiden 1923 Mijn vader was tijdens zijn studententijd een zeer regulier bezoeker van Sociëteit Minerva aan de Breestraat, zowel individueel als in jaarclubverband. Jaarclub Sociëteit Minerva Evenals vele andere studenten zat mijn vader op kamers bij een hospita. in toen gangbare termen ook wel de ploerterij genoemd. Met jaarclubgenoten woonde hij lange tijd in een huis gelegen in het Gangetje aan het einde van de Breestraat te Leiden. De ploerterij hield de kamers schoon en verzorgde het ontbijt voor de Heeren studenten. De studententijd van mijn vader was, naar ik mij uit zijn verhalen herinner, naast hard studeren de studie geneeskunde werd binnen de daarvoor bestemde tijd voltooid een leven vol vertier, jolijt en reisjes. In Den Haag werden in de weekeinden bekende etablissementen bezocht als House of Lords, Royal en Palais de Danse. Kerstdiners vonden en famille plaats in Sociëteit de Witte waar mijn grootvader lid van was. Ook mijn vader bezocht deze Sociëteit bij tijd en wijle. Regelmatig ging mijn vader met enige jaarclubgenoten naar toneel en revue in het Gebouw van Kunsten en Wetenschappen in Den Haag waar een vader van een clubgenoot directeur was. Na een optreden van de Weense Revue met voor het merendeel vrouwelijke actrices en zangeressen werd na afloop - het was een zwoele zomeravond een boot gehuurd in Scheveningen om te gaan spelevaren. Dat kon in die tijd, althans als men aan de goede kant van de maatschappij zat. Ook vertelde mijn vader over een optreden van de beroemde Nederlandse clown Buziau. Hij heeft na afloop van zijn optreden nog met Buziau gesproken en het bleek een buitengewoon neerslachtige man te zijn. Van het onbezorgde en, laat ik eerlijk zijn, rijke leven dat mijn vader in zijn studententijd leidde, getuigen ook de vele uitstapjes met jaarclubgenoten naar Brussel en Parijs Ook met zijn ouders werden met regelmaat korte vakanties in het buitenland doorgebracht. Met vader en stiefmoeder in Parijs, oktober 1926 Avers-nieuws, 17 e jaargang, nummer 3, maart 2015 Pagina 4

5 In zijn studententijd speelde ook de luxueuze badplaats Noordwijk een belangrijke rol. In de zomermaanden van het jaar 1927 werd er door mijn vader en een aantal clubgenoten een huis gehuurd omdat de heren studenten zich in deze omgeving beter meenden te kunnen voorbereiden op de komende examens. Een blik op onderstaande fotografieken laat zien dat het daarbij niet alleen om studeren ging. Tennissen op de banen van het Casino en andere genoegens, al dan niet in vrouwelijk gezelschap, zorgden voor voldoende ontspanning bij het studeren Huis ter Duin, Noordwijk, 1927 Tennis Casino Noordwijk, 1927 Huize Buitenrust, zomer 1927 Voor het afleggen van examens toog men naar Leiden om aldaar na afloop uitbundig feest te vieren op Gangetje 1 en Sociëteit Minerva. Nadien begaf men zich weer naar Noordwijk Het was zo gezegd een hete zomer. Tijdens mijn vaders verblijf in Noordwijk kwamen zijn vader en broers regelmatig op bezoek. Er werd dan in Huis ter Duin koffie gedronken en geborreld. De studie geneeskunde werd door mijn vader zonder noemenswaardige moeilijkheden in zeven jaren volbracht en in 1930 behaalde mijn vader het artsendiploma. Twee anekdotes uit de studietijd van mijn vader wil ik de lezer niet onthouden. De eerste anekdote. Onder de studenten in de geneeskunde in Leiden was bekend dat een niet nader door mijn vader genoemde hoogleraar er tijdens zijn college erop wees dat het geslachtsorgaan van de zwarte man een aanmerkelijk grotere omvang had dan die van de blanke man. Onder de vrouwelijke studenten in de geneeskunde achtte men deze opmerking uitermate onbetamelijk. Een aantal studentes besloot daarom dat, indien de betreffende hoogleraar op zijn eerst volgende college wederom op deze welgeschapenheid van de zwarte man zou wijzen, zij de collegezaal ostentatief zouden verlaten. Welnu, aldus geschiedde. Waarop de hoogleraar de legendarische woorden sprak: dames de boot naar Afrika vertrekt pas morgen. Een tweede anekdote die mijn vader over zijn studietijd vertelde ging over een studiereis van een van de hooggeleerden naar Parijs. Toen zijn assistenten hem vroegen of hij zijn vrouw mee nam gaf hij als antwoord: Heren als ik naar München ga, dan neem ik toch ook geen bier mee. Hellendoorn Na vervulling van de dienstplicht als officier van gezondheid in Ede was mijn vader in de jaren als geneeskundige werkzaam in het Volkssanatorium te Hellendoorn waar hij zich bekwaamde in de longgeneeskunde. Tuberculose was toentertijd volksziekte nummer een. Ook werden in Hellendoorn patiënten verpleegd met stoflongen als gevolg van de slechte omstandigheden waaronder zij, de arbeiders in de Avers-nieuws, 17 e jaargang, nummer 3, maart 2015 Pagina 5

6 textielindustrie, hun werk moesten verrichten. In de Hellendoornse periode werden mijn vaders ogen geopend voor de andere kant van de maatschappij, waarvan hij zo lange tijd geen weet had gehad. Toch was het voor mijn vader geen reden om zich te bekeren tot het socialisme, maar hij trok zich het lot van de minder bedeelden wel aan. Elk jaar, zo staat mij bij, werd zolang het volkssanatorium nog bestond een donatie gedaan. Aangezien Hellendoorn een plaats was waar, om het maar populair te zeggen weinig te doen was, werden wel eens bezoeken gebracht aan omringende steden om met (andere) heren te kunnen verpozen. Een bezoek aan de Heeren Sociëteit in Enschede, zo vertelde hij mij, bleef tot een bezoek beperkt omdat hij de leden niet verstond en begreep. De Sociëteit in Deventer werd wel regelmatig bezocht omdat hij daar heren uit hetzelfde milieu trof. In Helledoorn bereidde mijn vader, naast zijn opleidding tot longarts, een proefschrift voor. In 1933 kreeg hij zelf tuberculose en werd hem op eigen verzoek eervol ontslag verleend. Hij reisde af naar een Zwitsers sanatorium in Montana voor een kuur van enkele maanden. In het sanatorium in Montana werkte hij verder aan zijn promotie, maar verrichtte ondanks het kuren ook werkzaamheden als longarts. Paviljoen sanatorium Hellendoorn, 1931 Sanatorium Hellendoorn, 1931 Sanatorium Bella Lui, Montana (Zwitserland), 1933 Na terugkeer in Nederland promoveerde hij in 1934 bij prof. Kuenen op een proefschrift getiteld Bijdrage tot de kennis der kunstmatige middenrifverlamming als behandelingsmethode der longtuberculose. Van de promotiecommissie maakten onder meer deel uit P.C.T van der Hoeven, hoogleraar in de verloskunde en J. van der Hoeve, hoogleraar in de oogheelkunde. Deze heren werden, zo vertelde mijn vader, ter onderscheiding van hun nagenoeg dezelfde naam door de studenten geneeskunde schertsenderwijs respectievelijk Piet Kut en Jan Oog genoemd. Dit terzijde. Avers-nieuws, 17 e jaargang, nummer 3, maart 2015 Pagina 6

7 Met koets en paranimfen op weg naar het Academiegebouw, Leiden 1934 Na zijn promotie was mijn vader werkzaam als longarts en internist bij het Gemeentelijk Ziekenhuis Bergweg in Rotterdam waar hij ook mijn moeder leerde kennen die daar in opleiding was bij de afdeling heelkunde. Vervolgens werkte mijn vader nog korte tijd op de afdeling interne geneeskunde van het Academisch Ziekenhuis in Groningen bij prof Polak Daniels. Na zijn huwelijk in 1937 vestigde hij zich als internist bij het Sint Lucas Ziekenhuis in Winschoten. Peter Hommes Het volgende nummer In het nummer dat in april verschijnt, publiceren we het vervolg op bovenstaand artikel. De schrijver geeft daarvan alvast het volgende voorproefje. Uitnodiging voor het promotiediner, 1934 Deel 2 van Herinneringen aan mijn vader In vervolge op dit eerste deel van deze verhandeling zal in het volgende nummer van de nieuwsbrief een tweede deel verschijnen. Hierin zal aan de orde komen mijn vaders beleving van de Tweede Wereldoorlog en de na-oorlogse periode tot ongeveer de beginjaren zeventig. Wat betreft de laatst genoemde tijdsspanne zullen onder meer de revue passeren: de wederopbouw in Nederland, de Koude Oorlog, de dekolonisatie en de sociaal culturele veranderingen in de jaren zestig. Evenals de in deel 1 beschreven periode is het een tijdsbeeld gekleurd door het liberaal conservatieve milieu waarin mijn vader opgroeide en verkeerde, evenwel nu hoofdzakelijk gebaseerd op directe herinneringen mijnerzijds. Ook deel 2 is doorspekt met persoonlijke reminiscenties en voorzien van foto s uit die tijd. Schrijver dezes heeft de vrijheid genomen deel 2 te eindigen met een slotbeschouwing bestrijkende de gehele periode i.e. ruwweg de eerste helft van de twintigste eeuw Peter Hommes Menu promotiediner, 1934 Avers-nieuws, 17 e jaargang, nummer 3, maart 2015 Pagina 7

DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000

DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000 DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000 DOOR U. TUKKER Op 3 november 2000 overleed op 92-jarige leeftijd in Zwitserland dr. Willem Frederik van Gunsteren. Wanneer men zijn leven bestudeert, komt men tot de ontdekking

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Elk jaar op de ochtend van 14 augustus is er een korte plechtigheid in de ontvangsthal van de oude Tweede Kamer. Een kleine groep

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

26 de psycholoog / juli - augustus 2011

26 de psycholoog / juli - augustus 2011 26 de psycholoog / juli - augustus 2011 zestig jaar foto s: marcel van den bergh de psycholoog / juli - augustus 2011 27 Emeritus Karel van de Loo Een diamanten niplidmaatschap zou je het kunnen noemen.

Nadere informatie

DR. J.H. LAMBERTS, 1911-1990

DR. J.H. LAMBERTS, 1911-1990 DR. J.H. LAMBERTS, 1911-1990 DOOR DRS. J. REEHORST Op 16 februari 1990 overleed op 78-jarige leeftijd Jan Lamberts, huisarts en politicus. De volgorde, eerst huisarts, daarna politicus, is opvallend, want

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

TANTE BETSIE. Charles & Herman Horsthuis. (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943)

TANTE BETSIE. Charles & Herman Horsthuis. (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943) Charles & Herman Horsthuis TANTE BETSIE (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943) De kunstzinnige familie Issels, waaruit wij mede voortgekomen zijn, telde één

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk.

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk. Werkblad 7 Ω Oorlog en crisis Ω Les : De Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog Rond 900 zijn er twee kampen in Europa. Rusland, Frankrijk en Groot- Brittannië aan de ene kant. Oostenrijk-

Nadere informatie

Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht

Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht [Gepubliceerd in Erik Heijerman & Paul Wouters (red.) Praktische Filosofie. Utrecht: TELEAC/NOT, 1997, pp. 117-119.] Van mij Een gezicht is geen muur Jan Bransen, Universiteit Utrecht Wij hechten veel

Nadere informatie

John (Johan Willem Helen) 1884-1971

John (Johan Willem Helen) 1884-1971 John (Johan Willem Helen) 1884-1971 IIId Johan Willem Helen 06-03-1884 te Kraksaan, Besuki, Oost-Java [RANI 1885] x 10-04-1910 te San Piero in Campo met Giuseppina Montauti IIIev ( 19-03-1889 te San Piero

Nadere informatie

Examen VMBO-KB 2012. Arabisch CSE KB. tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30 15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB 2012. Arabisch CSE KB. tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30 15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2012 tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30 15.30 uur Arabisch CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 44 vragen. Voor

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Mysterie De vluchtende keizer

Mysterie De vluchtende keizer Mysterie De vluchtende keizer De les in een oogopslag Onderwerp: Activiteit: Tijdsduur: Doelen: Beginsituatie: Voorbereiding: Vlucht Keizer Wilhelm naar Nederland Deze mysterie- activiteit is een goede

Nadere informatie

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Van wie ben jij er één? Dat was telkens de vraag van tante Betje als ik bij mijn oma, haar zuster, kwam logeren in Baarn. Die vraag

Nadere informatie

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Staden voor de oorlog STA_07 De Speyhoek in Staden, voor de oorlog. Iedereen komt naar buiten voor de fotograaf. Moeders met lange rokken en grote schorten, vaders

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF AUGUSTUS 2014

NIEUWSBRIEF AUGUSTUS 2014 S t u d e n t e n v e r e n i g i n g U t i l e D u l c i Telefoon: 073 6134006 E-mail: secrutiledulci@gmail.com Secretariaat: Ruth van der Grift Chr. Kannemansstraat 32 5246 AM Rosmalen NIEUWSBRIEF AUGUSTUS

Nadere informatie

Inventaris van archivalia van diverse leden van de Nederlandse Christen Studenten Vereniging

Inventaris van archivalia van diverse leden van de Nederlandse Christen Studenten Vereniging 725 Inventaris van archivalia van diverse leden van de Nederlandse Christen Studenten Vereniging (1917-1990) Samengesteld door T.L.H. van de Sande Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme

Nadere informatie

De persoonlijke voornaamwoorden op een rijtje.

De persoonlijke voornaamwoorden op een rijtje. De persoonlijke voornaamwoorden op een rijtje. Tekst: Judice Ledeboer Toen ze thuiskwam ze woonde tijdelijk bij haar tante in Den Haag zei ze tegen haar tante: Ik ga terug naar Curaçao want ik kan hier

Nadere informatie

6 Haagse periode, politieke aktiviteiten...32 6.1 Partijbestuur PvdA...32 6.2 Drees...32. 7 Stukjes schrijven...33

6 Haagse periode, politieke aktiviteiten...32 6.1 Partijbestuur PvdA...32 6.2 Drees...32. 7 Stukjes schrijven...33 Inhoudsopgave 1 Inleiding...3 2 Fa milieachtergrond en vroege jeugd...3 2.1 Geboorte en doop...3 2.2 Eerste herinneringen...3 2.3 Eerste schooltijd...4 2.4 Moeder en haar familie...4 2.5 Grootvader geheelonthouder...5

Nadere informatie

De Romeinen. Wie waren de Romeinen?

De Romeinen. Wie waren de Romeinen? De Romeinen Wie waren de Romeinen? Lang voor de Romeinen naar ons land kwamen, woonden ze in een kleine staat rond de stad Rome. Vanaf 500 voor Christus begonnen de Romeinen met gebiedsuitbreiding. Als

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Hannes van Gelderen Dienstplichtig soldaat bij 1 e sectie 1-II-8 R.I. en slapie van Evert Hoksbergen

Hannes van Gelderen Dienstplichtig soldaat bij 1 e sectie 1-II-8 R.I. en slapie van Evert Hoksbergen Hannes van Gelderen Dienstplichtig soldaat bij 1 e sectie 1-II-8 R.I. en slapie van Evert Hoksbergen Evert slaapt voor eeuwig op de Grebbeberg, rij 7 graf nummer 37. Tijdens de mobilisatie in augustus

Nadere informatie

Jacques (A.J.H.L.) 1877-1953

Jacques (A.J.H.L.) 1877-1953 Jacques (A.J.H.L.) 1877-1953 IIIa Albertus Jacques Henry Lau/wrence 06/7-03-1877 te Mülheim a/d Ruhr; een voorhuwelijks kind erkend bij het huwelijk in 1877. x 25-08-1905 te Leiden met Dieuwertje Lena

Nadere informatie

Artikelen. Een terugblik op het ouderlijk gezin. Arie de Graaf

Artikelen. Een terugblik op het ouderlijk gezin. Arie de Graaf Artikelen Een terugblik op het ouderlijk gezin Arie de Graaf Driekwart van de kinderen die in de jaren zeventig zijn geboren, is opgegroeid bij twee ouders. Een op de zeven heeft een scheiding van de ouders

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

De parel in de kroon

De parel in de kroon De parel in de kroon GAVIA BV Greta Joha Dordrecht, maandag 31 I 1916 Schagen, vrijdag 20 VI 2008 DOCHTER VAN DE ZEE/ KIND VAN HET LICHT In de gang bij ons thuis hing een koperen scheepslantaarn. Daarop

Nadere informatie

DE MIDDELEEUWEN. Gemaakt Door: Amy van der Linden Leonardo Middenbouw groep 6

DE MIDDELEEUWEN. Gemaakt Door: Amy van der Linden Leonardo Middenbouw groep 6 DE MIDDELEEUWEN Gemaakt Door: Amy van der Linden Leonardo Middenbouw groep 6 INHOUDSOPGAVE Middeleeuwen. Karel de Grote. Middeleeuwse straffen. De pest. Dokters in de Middeleeuwen. Beroepen in de Middeleeuwen.

Nadere informatie

Inhoud: Dierbare zoon... 7. Leren en werken... 9. De Achterhoek... 23. Roeping?... 32. Van Alles Wat... 39. Niet alles gaat vlekkeloos...

Inhoud: Dierbare zoon... 7. Leren en werken... 9. De Achterhoek... 23. Roeping?... 32. Van Alles Wat... 39. Niet alles gaat vlekkeloos... Inhoud: Dierbare zoon... 7 Leren en werken... 9 De Achterhoek... 23 Roeping?... 32 Van Alles Wat... 39 Niet alles gaat vlekkeloos... 51 Van odeur naar geur... 65 Kaas enzovoort... 77 Kaasboer... 89 Het

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

G E S C H I E D E N I S

G E S C H I E D E N I S M o n a Pa r s o n s e n We n d e l i e n v a n B o e t z e l a e r O o r l o g s v e r - w e r k i n g i n B e l g Een miljonaire en een barones in het verzet Door Max van den Berg Mona Parsons werd op

Nadere informatie

Daar mogen jullie niet naar kijken!

Daar mogen jullie niet naar kijken! Daar mogen jullie niet naar kijken! Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Mevr. Habets-Abrahams

Mevr. Habets-Abrahams NIEUWSBRIEF Nr.24-4 e JAARGANG uitgave nr.6 van 2015 opmaak: oktober 2015 info@heemkunde-margraten.nl www.heemkunde-margraten.nl Verenigingslokaal: Rijksweg 68 Margraten (naast feestzaal het Kroontje en

Nadere informatie

Best, 18 juli 2014. Programma 50-jarig jubileum Thema: LTVB Wereldclub

Best, 18 juli 2014. Programma 50-jarig jubileum Thema: LTVB Wereldclub Programma 50-jarig jubileum Thema: LTVB Wereldclub Programma 50-jarig jubileum Thema: LTVB Wereldclub Het programma voor het 50-jarig jubileum werd niet alleen beperkt tot een jubileum weekend. De jubileum

Nadere informatie

Wells of Joy, Malawi Blantyre BESTE MENSEN,

Wells of Joy, Malawi Blantyre BESTE MENSEN, Wells of Joy, 2015 nieuwsbrief Nr. 2 Malawi Blantyre BESTE MENSEN, Een half jaar geleden schreef ik mijn eerste nieuwsbrief. De tijd is gevlogen en het is dus tijd om weer iets van ons te laten horen.

Nadere informatie

Nota Deel 2. Rick Nouwen. Week 2, 2010

Nota Deel 2. Rick Nouwen. Week 2, 2010 1 Nota Deel 2 Rick Nouwen Week 2, 2010 2 Algemene Richtlijnen Wees zuinig met papier: nieuwe secties hoeven niet op een aparte pagina; de titel e.d. hoeft ook niet op een aparte pagina; maak er gewoon

Nadere informatie

Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012

Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012 Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012 De eerste gedachten die in mij opkomen bij Toyin Loye zijn: warm, sympathiek, hoffelijk, bescheiden en trots. Een Nigeriaanse kunstenaar met een aristocratische

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Naam: Vakantie. Vraag 1. Ben je weleens op vakantie geweest? Waarheen? Werkblad vakantie - Aardrijkskunde groep 5 - Niveau blauw.

Naam: Vakantie. Vraag 1. Ben je weleens op vakantie geweest? Waarheen? Werkblad vakantie - Aardrijkskunde groep 5 - Niveau blauw. Naam: Vakantie _ Een groot aantal Nederlanders gaat ieder jaar één keer op vakantie. Vaak gaat de reis naar het buitenland, bijvoorbeeld naar Duitsland, Frankrijk, Spanje, of nog verder. Maar Nederlanders

Nadere informatie

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT Wie zei: Het is mijn taak om dit land goed te besturen. Maar al die ministers moeten zich er niet mee bemoeien. 1. koning Willem I 2. koning Willem II 3. koning

Nadere informatie

VOOR JE BEGINT TE LEZEN

VOOR JE BEGINT TE LEZEN Met Ule slaagt Marc de Bel erin het monster oorlog een gezicht te geven. Maar hij toont ook aan dat ondanks alles, liefde en vriendschap de kracht geven om door te zetten. WOUTER SINAEVE, IN FLANDERS FIELDS

Nadere informatie

Museum & Buurtkamer. Nieuwsbrief Jaargang 1 Nummer 5. Bezoek burgemeester Den Oudsten aan De Vleeschhouwerij

Museum & Buurtkamer. Nieuwsbrief Jaargang 1 Nummer 5. Bezoek burgemeester Den Oudsten aan De Vleeschhouwerij Museum & Buurtkamer De Vleeschhouwerij Velve - Lindenhof Nieuwsbrief Jaargang 1 Nummer 5 Lage Bothofstraat 334, 7533 AV Enschede www.devleeschhouwerij.nl Bezoek burgemeester Den Oudsten aan De Vleeschhouwerij

Nadere informatie

Bernhard. Bernhard Von Lippe-Biesterfeld

Bernhard. Bernhard Von Lippe-Biesterfeld 7 30 Bernhard Bernhard Von Lippe-Biesterfeld Prins Bernhard, de man die op 7 januari 1937 met Juliana trouwde, werd geboren op 29 juni 1911 in Duitsland en was een telg uit het eeuwenoude geslacht Von

Nadere informatie

Mak de gesjiechte van ós sjtreek lebendig. Jaarverslag Sjtichting Genealogiek Sjènne 2009

Mak de gesjiechte van ós sjtreek lebendig. Jaarverslag Sjtichting Genealogiek Sjènne 2009 Mak de gesjiechte van ós sjtreek lebendig Jaarverslag Sjtichting Genealogiek Sjènne 2009 Inhoud Voorwoord pag. 3 Voortgang De Bokkerijders met de dode hand, een nieuwe visie pag. 4 Website www.sjtigs.eu

Nadere informatie

Het verhaal van de familie Wijnen, Langenboomseweg 39, Mill

Het verhaal van de familie Wijnen, Langenboomseweg 39, Mill Het verhaal van de familie Wijnen, Langenboomseweg 39, Mill Petrus Martinus Wijnen, mijn grootvader van vaders kant, werd geboren op 1 januari 1855 in Wanroij. Hij runde daar Café t Haantje aan de Lepelstraat

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Project Gouvernementsarts in Nederlands- Indie (werktitel)

Project Gouvernementsarts in Nederlands- Indie (werktitel) Project Gouvernementsarts in Nederlands- Indie (werktitel) Getekend en gefotografeerd dagboek van Annie Wijers-van Puffelen, kinderarts in Indonesië van 1930-1952. Een uniek ego-document van een onafhankelijke,werkende

Nadere informatie

Koos en Cilie Noordermeer

Koos en Cilie Noordermeer Je hebt welvaart en welzijn. We hebben enorme sprongen gemaakt op het gebied van welvaart. Maar ik twijfel wel eens aan het welzijn. Er zijn zoveel gestreste mensen. En problemen en dergelijke. Dus het

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind

1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind 1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind 1. Wat kijk je graag op tv? 2. Wat is je lievelingsfilm? 3. Wat doe je op internet? 4. Welke games speel je? 5. Waar praat je over op facebook, twitter, enzo? 6. Wat doe

Nadere informatie

Verslag van het huwelijk van Prinses Claire en Prins Laurant 12 april 2003

Verslag van het huwelijk van Prinses Claire en Prins Laurant 12 april 2003 Verslag van het huwelijk van Prinses Claire en Prins Laurant 12 april 2003 Vrijdag met mooi fris weer zijn we even na de middag in Brussel, voordat het gedoe begint effe gekeken waar het koninklijk paleis,

Nadere informatie

KIDSCREEN 52-items. Een Europees onderzoek naar de gezondheid en het welzijn van kinderen & jongeren. Vragenlijst voor ouders

KIDSCREEN 52-items. Een Europees onderzoek naar de gezondheid en het welzijn van kinderen & jongeren. Vragenlijst voor ouders KIDSCREEN 52-items Een Europees onderzoek naar de gezondheid en het welzijn van kinderen & jongeren Vragenlijst voor ouders Page 1 of 8 Datum: Maand Jaar Beste ouders, Hoe gaat het met uw kind? Hoe voelt

Nadere informatie

Hieronder een indruk van de Benefietavond die door welwillenden te Zwolle e.o. is georganiseerd ten behoeve van Stichting Zikna.

Hieronder een indruk van de Benefietavond die door welwillenden te Zwolle e.o. is georganiseerd ten behoeve van Stichting Zikna. Hieronder een indruk van de Benefietavond die door welwillenden te Zwolle e.o. is georganiseerd ten behoeve van Stichting Zikna. De avond werd gehouden in de synagoge van Zwolle. De synagoge van Zwolle

Nadere informatie

Dag! kennismaken. Ik ben Eric.

Dag! kennismaken. Ik ben Eric. Vocabulaire Oefening 1 Woordweb Dag! Waar kom je vandaan? groeten Goedemorgen! de ontmoeting Hoe heet je? kennismaken Hoi! mensen Hallo! Ik ben Eric. nieuw Ik kom uit Engeland. Hallo, ik ben Mila. Ik ben

Nadere informatie

THE BEST IN SWITZERLAND Leopold van Groningen tot Pontresina

THE BEST IN SWITZERLAND Leopold van Groningen tot Pontresina THEBESTINSWITZERLAND LeopoldvanGroningentotPontresina DICKVANHALSEMA Leopoldgingveeluitenopniveau.NetzoalsAdZuiderentdusendanooknogallebei dichter en docent. Verder lijken ze, denk ik, niet echt veel op

Nadere informatie

Beste vrienden en sympathisanten van ons project Hope For The Children in Cambodja,

Beste vrienden en sympathisanten van ons project Hope For The Children in Cambodja, Beste vrienden en sympathisanten van ons project Hope For The Children in Cambodja, We vonden dat het tijd werd dat we jullie, sponsors van ons project, op de hoogte houden van wat er allemaal gebeurt

Nadere informatie

Marie Anne Tellegen overleefde de oorlog. Zij werd na de oorlog benoemd tot directeur van het Kabinet der Koningin (1945-1959).

Marie Anne Tellegen overleefde de oorlog. Zij werd na de oorlog benoemd tot directeur van het Kabinet der Koningin (1945-1959). Werkblad 1: Marie Anne Tellegen. Mijn naam is Marie Anne Tellegen. Ik ben geboren in het jaar 1893 in Arnhem. Mijn vader was burgemeester van Amsterdam van 1915 tot 1921. In februari 1944 kwam ik in de

Nadere informatie

VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND

VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND Voorwoord en Inleiding Dr. Ir. H. Koopmans VIJFTIG JAAR SCHEIKUNDIGE NIJVERHEID IN NEDERLAND Uitgegeven ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Hoogewerff-Fonds UITGEVERIJ WALTMAN DELFT - 1967

Nadere informatie

Bron: De Oosterhoutse tijdmachine

Bron: De Oosterhoutse tijdmachine 1813 Aanleg Napoleonsbaan De grote weg Parijs-Amsterdam liep door Oosterhout. Hij werd aangelegd in de jaren 1813-1816. Napoleon begon met de aanleg, koning Willem I maakte hem af. Het traject maakte in

Nadere informatie

Sittard, dominicanen en Sint Rosa

Sittard, dominicanen en Sint Rosa Sint Rosa Sittard, dominicanen en Sint Rosa Wanneer de Amerikaanse dominicanessen naar Sittard komen, treden zij in de voetsporen van eerdere dominicanen en dominicanessen, die voor Sittard heel veel betekend

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001

NIEUWSBRIEF. Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001 NIEUWSBRIEF Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001 In het museum te München staat deze auto, een Tatra, prominent geëtaleerd. Er was geen toelichting bij. Van de toeschouwer werd verwacht

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2007 1 tijdvak 1 woensdag 30 mei 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten

Nadere informatie

Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh?

Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh? Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh? Soms weten bezoekers ons tijdens rondleidingen te vermelden dat Vincent van Gogh ooit een kamertje bewoonde in hotel Schafrath aan het Park in Nuenen.

Nadere informatie

- 35 - 6. Overlijden van een broer, zuster, schoonbroer, schoonzuster, van de grootvader, de

- 35 - 6. Overlijden van een broer, zuster, schoonbroer, schoonzuster, van de grootvader, de - 35 - Afdeling 8. - KLEIN VERLET Artikel 131 In de gevallen voorzien in het Koninklijk Besluit van 28 augustus 1963 betreffende het behoud van het normaal loon voor afwezigheidsdagen ter gelegenheid van

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Lang geleden was dit een probleem, dat sommige

Lang geleden was dit een probleem, dat sommige OP ZONDAG >BESTELLEN< OF >NIET BESTELLEN< Lang geleden was dit een probleem, dat sommige postadministraties trachtten op te lossen. De post werd toen nog enige malen per dag bezorgd, óók op zondag. Tegenwoordig

Nadere informatie

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST INTRO Bijna zeven miljoen boeken, miljarden pagina s, honderden miljarden woorden, beelden en ideeën. Eeuwen van onderzoek en werk om ze te begrijpen,

Nadere informatie

B R O N N E N B O E K. Arm en Rijk

B R O N N E N B O E K. Arm en Rijk B R O N N E N B O E K Arm en Rijk Hoeden en Petten Den Haag wordt ook wel de stad van de HOEDEN EN PETTEN genoemd. Vergeleken met andere steden wonen hier veel rijke mensen en veel arme mensen. Dat was

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Peeters (V2).indd 1 25-03-10 14:31

Peeters (V2).indd 1 25-03-10 14:31 Peeters (V2).indd 1 25-03-10 14:31 Peeters (V2).indd 3 25-03-10 14:31 Peeters (V2).indd 5 25-03-10 14:31 Peeters (V2).indd 7 25-03-10 14:31 Peeters (V2).indd 8 25-03-10 14:31 Peeters (V2).indd 9 25-03-10

Nadere informatie

DE FAMILIE VAN LOON 130 _

DE FAMILIE VAN LOON 130 _ DE FAMILIE VAN LOON Mooi idee: je familie en huis jarenlang laten portretteren door schilders en fotografen. De roemrijke familie Van Loon uit Amsterdam deed dat. De indrukwekkende stapel familieportretten

Nadere informatie

Van kaviaar tot burgerpot: De Rotterdamsche kookschool

Van kaviaar tot burgerpot: De Rotterdamsche kookschool Van kaviaar tot burgerpot: De Rotterdamsche kookschool Marijke Hester Mulder en Laura Hassink Op 15 december 1890 werd op particulier initiatief het Naamloze Vennootschap De Rotterdamsche Kookschool opgericht.

Nadere informatie

Vandaag een Bijzondere Dag: Feest van de Vlaamse Gemeenschap

Vandaag een Bijzondere Dag: Feest van de Vlaamse Gemeenschap 11 juli Vakantieoefeningen Vandaag een Bijzondere Dag: Feest van de Vlaamse Gemeenschap Bijbelhoekje: het verhaal van de verloren zoon. Deel 5. Lees het verhaal, dan kun je de vraagjes oplossen. Er wordt

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF januari 2015

NIEUWSBRIEF januari 2015 NIEUWSBRIEF januari 2015 Basisschool Bengel Zelebaan 9 9160 Lokeren 09/348.67.18 directie@basisschoolbengel.be www.basisschoolbengel.be Om even bij stil te staan... Woordje van de directie Beste ouders,

Nadere informatie

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 Opdrachten bij de film Naam Groep.. BEZETTING duur: ca. 15 minuten In de film zie je beelden van Hitler. Wie was hij? In welk jaar kwam Hitler aan de macht en welke plannen had

Nadere informatie

Hanneke van Herk. 1. Beschrijvingsopdracht: Uitgewerkt persoonlijke reactie:

Hanneke van Herk. 1. Beschrijvingsopdracht: Uitgewerkt persoonlijke reactie: 1. Beschrijvingsopdracht: Motivatie: Ik heb dit boek gelezen, omdat ik een deel van de film had gezien en nieuwsgierig was naar de rest van het verhaal. Ik was eerst begonnen aan het boek Karakter van

Nadere informatie

Appendix A 75 76 77 78 79 80 81 82 Appendix B 83 84 85 86 87 88 89 90 Nawoord Veel mensen hebben bijgedragen aan het tot stand komen van dit proefschrift. Mijn promotoren Jan Jakob Mooij, Jan Beks en Gwan

Nadere informatie

Nieuwsbrief. juni 2010 jaargang 3 nr.6

Nieuwsbrief. juni 2010 jaargang 3 nr.6 Nieuwsbrief juni 2010 jaargang 3 nr.6 Nieuwsbrief: Voor je ligt weer een nieuw exemplaar van de Minke-Dive nieuwsbrief. Wij hopen je met deze nieuwsbrief beter op de hoogte te houden van het reilen en

Nadere informatie

Mijn leven geschreven

Mijn leven geschreven Mijn leven geschreven Biedt ondersteuning bij het op papier zetten van uw eigen levensverhaal. Zo blijven uw eigen verhalen bewaard voor uw naasten. woord vooraf 1 Woord vooraf In ieder mens schuilt een

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede 2.3.1. Wereldoorlog I INHOUD OEFENBOEK De Eerste Wereldoorlog 02-03 2.3.2. Wereldoorlog II De Tweede Wereldoorlog 04-05 La Vita è Bella 06-07 3.1. Geweldige personen Jezus

Nadere informatie

workshop bij Rodica en Dodica

workshop bij Rodica en Dodica workshop bij Rodica en Dodica vier gedichten van Paul van Ostaijen met tekeningen van Paul Verrept taijen, met bij elk zins morgens de dingen, de que nègre, en Rodica en r al met groot succes ansee. Nu

Nadere informatie

De Burg te Wassenaar.

De Burg te Wassenaar. De Burg te Wassenaar. hierboven reeds door Dr. Holwerda in herinnering werd gebracht, deelde de heer W. J. J. C. Bijleveld in jaargang van ons Jaarboekje het een en ander aangaande den zoogenaamden burg

Nadere informatie

Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat. 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag.

Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat. 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag. 21 21 HOOFDSTUK 2 Te laat! WOORDEN 1 Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 2 Ron,! De bus komt bijna! 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag. 4 We komen

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr. 8 4 december 2015. Contactavond. Inleveren bestellijsten + geld oliebollenactie. Om 14.00 uur zijn alle kinderen vrij

Nieuwsbrief nr. 8 4 december 2015. Contactavond. Inleveren bestellijsten + geld oliebollenactie. Om 14.00 uur zijn alle kinderen vrij Nieuwsbrief nr. 8 4 december 2015 Agenda Maandag 7 december Groep 3 t/m 8 schaatsen in Nijverdal Contactavond Dinsdag 8 december Zwemles Vrijdag 11 december Inleveren bestellijsten + geld oliebollenactie

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog DAD_02 Dadizele, voor de oorlog. De kinderen wachten op de tram. Overal in de streek liepen tramlijnen. Maar de tram maakte plaats voor de auto. Ook

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2010 tijdvak 1 vrijdag 21 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Dinsdag 17 september 2013. Klaas Stekelenburg Hotel t Paviljoen & Hotelkamerveiling.nl

Dinsdag 17 september 2013. Klaas Stekelenburg Hotel t Paviljoen & Hotelkamerveiling.nl Dinsdag 17 september 2013 Klaas Stekelenburg Hotel t Paviljoen & Hotelkamerveiling.nl Het ontstaan Introductie concept Wat is Hotelkamerveiling.nl? Toekomstvisie Hotel t Paviljoen 1923 Paviljoentje, een

Nadere informatie