Belgisch-Nederlands is gewoon leuk. Ludo Permentier en Rik Schutz over de toekomst van onze taal. GRATIS TICKETS VOOR CULTUUR zie p.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Belgisch-Nederlands is gewoon leuk. Ludo Permentier en Rik Schutz over de toekomst van onze taal. GRATIS TICKETS VOOR CULTUUR zie p."

Transcriptie

1 GRATIS TICKETS VOOR CULTUUR zie p euro P JUNI-JULI-AUGUSTUS 2015 VERSCHIJNT VIER KEER PER JAAR AFGIFTEKANTOOR ANTWERPEN X Belgisch-Nederlands is gewoon leuk Ludo Permentier en Rik Schutz over de toekomst van onze taal 24 MET BILL (4) OP DE MUUR Davidsfonds Zomerzoektocht, ook op kindermaat 32 WATERLOO 1815 Napoleons ondergang, 200 jaar later 38 KUNST AAN DE KUST Beaufort 2015, veel meer dan beelden

2

3 peter Meer en betere informatie De balans tussen nieuws dat er écht toe doet en spektakel of banaliteit lijkt alsmaar meer uit evenwicht J Jimmy Kets ongeren willen meer en betere informatie over de alsmaar sneller globaliserende wereld, zo bleek onlangs op de slotzitting van het scholierenparlement in Brussel. Ze zien een belangrijke rol weggelegd voor het onderwijs, maar ook voor de overheid, de media en de middenveldorganisaties. Die aanbeveling is opmerkelijk, nu het volume en de toegankelijkheid van informatie met dank aan het internet nooit groter zijn geweest. Jongeren willen dan ook vooral beter en daar willen ze meer van. Ze willen betrouwbare feiten en inzichten over echt belangwekkende gebeurtenissen, ontwikkelingen en trends. Ze willen diepgang, achtergrond, nuance. Ik kan hen volgen, want zelf blijf ik ook vaak op mijn honger zitten. De balans tussen nieuws dat er écht toe doet en spektakel of banaliteit raakt alsmaar meer uit evenwicht. Diepgravende journalistiek moet het afleggen tegen de snelle, hapklare brok. In een geglobaliseerde wereld is zo veel navelstaarderij stuitend. Ik heb het recent zelf ervaren, tijdens een bezoek aan Palestina en Israël. Een reeks intense ontmoetingen met mensen en organisaties uit beide kampen maakte me pijnlijk duidelijk hoe weinig ik eigenlijk echt weet van een conflict dat zo n zwaar stempel drukt op het Midden-Oosten én de wereld. Het onrecht dat het Palestijnse volk door de Joodse staat elke dag wordt aangedaan, was me nog veel te weinig bekend. Het is te gemakkelijk om de media met de vinger te wijzen. Niet dat ze geen verantwoordelijkheid dragen. Net nu de wereld ons dorp is geworden, is buitenlandjournalistiek het gemakkelijkste slachtoffer van besparingen. Daar moeten we ons vragen bij stellen. Maar we moeten ook onszelf een spiegel durven voor te houden: willen we wel weten wat er in de wereld gebeurt, ook als dat ons confronteert met onszelf en onze manier van leven? De vraag van jongeren is terecht en het antwoord moet van verschillende kanten komen. Van de media, maar zeker ook van het onderwijs. Davidsfonds auteur Pieter Boussemaere ging onlangs nog bij minister Crevits pleiten voor beter klimaatonderwijs. En verenigingen zoals het Davidsfonds moeten hun rol blijven spelen om informatie, duiding en inzicht aan te reiken en om aan te zetten tot gesprek, discussie en uitwisseling. Lezingen waarvan we dachten dat ze hadden afgedaan doen het opvallend goed bij onze lokale afdelingen. Een hoopvol teken dat mensen meer en beter geïnformeerd willen zijn over wat er in de wereld gebeurt. Peter Peene nationaal voorzitter 3

4 bladwijzer INTERVIEW Belgisch-Nederlands is gewoon leuk Ludo Permentier en Rik Schutz over de toekomst van onze taal 16 Thomas De Boever EVENEMENTEN CURSUSSEN In het spoor van Boonen en Vandenbroucke Davidsfonds Zomerzoektocht op kindermaat Johan Martens 24 BOEKEN Waterloo is een keerpunt in de Europese geschiedenis Nieuw boek van Luc De Vos over de Slag bij Waterloo 32 Jimmy Kets KORT 36 Boeken 42 Cursussen 48 Reizen COLUMNS 15 Kurt Van Eeghem 37 Kristl Strubbe EN OOK 6 Cultuur beleven 8 Agenda 30 Cultuur maken 52 Cultuur smaken 54 Wedstrijd 4

5 REIZEN CURSUSSEN Kunst aan de kust Davidsfonds zomercursus op Beaufort Provincie West-Vlaanderen Het vlaggenschip van Davidsfonds Cultuurreizen Cultuurcruises in alle kleuren en maten Lut Deschuttere 44 COLOFON Davidsfonds Cultuurmagazine Hoofdredactie: Filip Salmon Redactiecoördinatie: Lieselotte De Snijder Teksten: Sieglinde Michiel, Peter Peene, Kristl Strubbe, Kurt Van Eeghem Foto s: Davidsfonds, Thomas De Boever, Shutterstock, Katrijn Van Giel, Wouter Van Vooren Beeld cover: Thomas De Boever Concept, eindredactie en opmaak: Jansen&Janssen, Advertenties: Publicarto, contactpersoon: Ann De Leeuw, tel. 053/ Druk: Moderna Printing Verantwoordelijke uitgever: Tine Verhelst, Davidsfonds, Quinten Metsysplein 12, 3000 Leuven, tel. 016/ , fax 016/ , Het Davidsfonds is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de commerciële advertenties. WIN GRATIS TICKETS 08 Expo Sweet 18, 30 gratis duotickets 11 Expo 3D World Magic & Fun, 25 gratis duotickets 13 Expo Schijn bedriegt, 20 gratis duotickets 13 Expo De passie voor het ontoegankelijke, 20 gratis duotickets 41 Expo Beaufort 2015, 10 gratis participatiekaarten 54 Expo Twice upon a Castle, 15 gratis duoviptickets VOLG ONS OP 5

6 Louise De Blauwe (7) Niet te missen: De voorleesnamiddagen bij Davidsfonds Hoegaarden zijn heel leuk. Er komt dan een schrijver vertellen en je krijgt een lekker snoepje en een drankje. Wouter Van Vooren 6

7 cultuur beleven Kris De Blauwe (35), technical service d irector bij VWR Filmtip: Black Swan met Natalie Portman in de hoofdrol. De film gaat over een balletdanseres die tot het uiterste gaat voor haar danspassie. Annelore De Vriendt (34), apotheker Danstip: Als het balletgezelschap van Maurice Béjart naar België komt, wil ik dat zeker niet missen. In 2016 brengen ze een choreografie op de Negende Symfonie van Beethoven. Hélène De Blauwe (4) Niet te missen: Vorige zomer hebben we voor de eerste keer de Gezinszoektocht gedaan. Dat vonden we zo leuk dat we dat ook dit jaar gaan doen! De Davidsfonds familie In elk nummer van Davidsfonds Cultuurmagazine zetten we een Davidsfonds familie in de kijker. In dit nummer is dat de familie De Blauwe-De Vriendt uit Meldert bij Hoegaarden. Twee jaar geleden werden ze lid van Davidsfonds Hoegaarden. Een van de bestuursleden kwam affiches ophangen in de apotheek en maakte de familie warm voor het lidmaatschap. Daar hebben ze nog geen moment spijt van gehad. Integendeel. Louise is al verschillende keren naar de voorleesnamiddagen gegaan en wil die niet meer missen. Vorig jaar nam het hele gezin ook voor de eerste keer deel aan de Gezins zoektocht. De combinatie van fietsen en opdrachten uitvoeren vonden de meisjes heel leuk: ze zijn er nog altijd vol van. Ook deze zomer zal de familie dus zeker van de partij zijn in Geraardsbergen. M Museum Leuven is een andere plek waar Kris, Annelore, Louise en Hélène graag naartoe trekken, vanwege het leuke gezinsparcours. Zo hebben ze erg genoten van Vesalius en Fred en de wolk. Louise kreeg vorig jaar het boek van Fred en de wolk cadeau en las het in enkele dagen uit. Het is nog steeds een van haar favoriete boeken. WILT U OOK GRAAG MET UW FAMILIE IN DAVIDSFONDS CULTUURMAGAZINE STAAN? LAAT HET ONS DAN WETEN VIA 7

8 agenda Korting met uw Davidsfonds Cultuurkaart Uit het ruime culturele aanbod selecteerden we voor u een aantal topevenementen die u niet mag missen. Jessica Harrison 8

9 LEDENVOORDELEN Tot en met augustus krijgt u met uw Davidsfonds Cultuurkaart korting en/of andere voordelen bij de volgende cultuurhuizen: SWEET 18 Tot en met zondag 5 juli De voormalige zomerresidentie van de adellijke familie d Ursel in Hingene is het decor voor een uitzonderlijke tentoonstelling. SWEET 18 toont u de 18de eeuw door de ogen van 50 hedendaagse kunstenaars, mode ontwerpers en designers: van Erwin Olaf en Wim Delvoye tot Walter Van Beirendonck en Philippe Starck. In de expo is een grote rol weggelegd voor Marie Antoinette. Met haar opzichtige levensstijl, haar toonaangevende gevoel voor mode en haar tragische dood spreekt de Franse koningin nog altijd tot de verbeelding en inspireert ze verschillende kunstenaars. INFO Davidsfonds Cultuurmagazine mag 30 duotickets wegschenken voor de tentoonstelling (de deelnemingsinfo staat op p.14). 30 gratis duotickets BRUSSEL WIELS: reductietarief voor alle tentoonstellingen. INFO KASTEEL VAN GAASBEEK: reductietarief voor de vaste collectie en voor Twice upon a Castle. INFO FLAGEY: 25% korting op het concert van Brussels Philharmonic met Michel Tabachnik op 18 juni. INFO BOZAR: reductietarief voor Faces Then, Faces Now en Het rijk van de sultan voor maximaal twee personen. INFO ANTWERPEN MAS: korting voor twee personen op de toegangsprijs voor alle tijdelijke expo s. INFO RED STAR LINE MUSEUM: korting op de toegangsprijs voor twee personen INFO AMUZ: korting op alle concerten. INFO GENT HANDELSBEURS: reductietarief voor alle concerten in de genres klassiek, jazz, fado en flamenco. INFO BRUGGE MUSEA BRUGGE: reductietarief voor de permanente collecties in alle 16 musea én voor alle tijdelijke tentoonstellingen. INFO OOSTENDE MU.ZEE: reductietarief voor de vaste en tijdelijke collecties voor maximaal twee personen. INFO TONGEREN GALLO-ROMEINS MUSEUM: reductietarief voor de permanente collectie. INFO LEUVEN M MUSEUM LEUVEN: 2 euro korting op de toegangsprijs van de expo s Zilver. Kunst, object, verhaal (tot 12 juli), Michael Vanden Abeele (vanaf 25 juni) en Plein Air (vanaf 25 juni). INFO AMSTERDAM AMSTERDAM EXPO: 3 euro korting op de kassaprijzen voor volwassenen, jongeren (6-18 jaar), studenten (< 30 jaar), senioren (65+) en gezinnen. INFO BODY WORLDS: 3 euro korting op de kassaprijzen, voor volwassenen, jongeren (6-18 jaar), studenten (< 30 jaar), senioren (65+) en gezinnen. INFO INFO (bij over Davidsfonds/Partners ) en natuurlijk ook op de website van onze partners zelf 9

10 agenda korting met uw Davidsfonds Cultuurkaart Dagevenement over Keizer Karel Donderdag 18 en vrijdag 19 juni Wist u dat Keizer Karel de meest afgebeelde persoon van de 16de eeuw was? Daar is natuurlijk een goede reden voor. Die ontdekt u op de zomercursus van Davidsfonds Academie in Brussel. Twee dagen lang dompelen professor Jozef Janssens, historicus Roel Jacobs en dr. Ingrid De Meûter u onder in de tijd van Keizer Karel, de tijd van rederijkers, ontdekkingsreizigers en humanisten. Met boeiende lezingen, een bezoek aan de prachtig gerestaureerde wandtapijten in het Jubelparkmuseum en een rondleiding door historisch Brussel. Davidsfonds Academie organiseert deze zomer nog andere boeiende zomercursussen. U leest er meer over vanaf pagina 38 in dit magazine. INFO Met uw Davidsfonds Cultuurkaart krijgt u 6 euro korting. korting met uw Davidsfonds Cultuurkaart Internationaal Cartoonfestival Van zondag 5 juli t.e.m. woensdag 2 september Naar jaarlijkse gewoonte loopt deze zomer in Knokke-Heist opnieuw het Internationale Cartoonfestival. De thematentoonstelling van het festival neemt u dit jaar mee op een cartooneske tocht doorheen het buitengewone universum van Superhelden. Samen met onder meer Homerus, Superman en Joda kunt u zich laten verrassen door de frisse kijk van de cartoonisten op die helden. Win een reis naar Malta! 10

11 Zomerzoektocht in Geraardsbergen Van zaterdag 6 juni t.e.m. zondag 20 september Dankzij de Davidsfonds Zomerzoektocht kunt u de hele zomer lang Geraardsbergen en omstreken verkennen. De streek van de Muur dus, maar ook van de mattentaarten, de groene heuvels en de zwierige paadjes langs de Dender. Kies tussen de speelse Gezinszoektocht of de uitdagende Klassieke zoektocht en trek op pad met de fiets of met de auto. Alle info over de zoektocht vindt u op pagina 24 van dit magazine en in de bijgevoegde folder. INFO Met uw Davidsfonds Cultuurkaart krijgt u 5 euro korting. Vladimir Skantovski INFO cartoonfestival.knokke-heist.be. Het Cartoonfestival is gratis en dagelijks te bezoeken op de dijk van Knokke-Heist van 10 tot 19 uur. 3D World Magic & Fun Van zaterdag 11 juli t.e.m. woensdag 26 augustus korting met uw Davidsfonds Cultuurkaart + 25 gratis duotickets Deze zomer kunt u opnieuw terecht in het C.C. Casino Koksijde voor 3D World Magic & Fun. Dat is een interactieve tentoonstelling met een 50-tal grappige 3D-scènes die geschikt zijn voor de hele familie. U mag alles aanraken, lawaai maken en foto s nemen: het is immers de bedoeling dat u zelf een onderdeel van het tafereel wordt door een bepaalde pose aan te nemen. Dat levert natuurlijk hilarische beelden op. Net als vorig jaar zijn er ook nu weer een heleboel nieuwig heden. Zo is er elke woensdagavond een nocturne van 18 tot 22 uur. INFO 3D World Magic & Fun is dagelijks open van 14 tot 17 uur. Met uw Davidsfonds Cultuurkaart krijgt u voor maximaal 4 personen 3 euro korting per ticket vanaf 12 jaar: u betaalt dus 7 i.p.v. 10 euro per ticket. Davidsfonds Cultuur magazine mag 25 duotickets wegschenken voor de expo (de deelnemingsinfo staat op p.14). Hebt u een leuke foto gemaakt op een Davidsfonds Cultuurreis? Dan wordt dat misschien wel uw gratis ticket voor een nieuwe reis. Net als vorig jaar organiseert Davidsfonds Cultuurreizen een fotowedstrijd met als hoofdprijs een reis naar Malta. Alle foto s die u tijdens een van onze cultuurreizen hebt gemaakt zowel van landschappen en gebouwen als van mensen komen in aanmerking. Elke maand kiest onze jury ook een maandwinnaar die een reischeque van 100 euro wint. De winnaars van de voorbije maanden waren Marleen Cuvelier (januari), Rob Bloemen (februari) en Jean-Pierre Debyser (maart), die op vakantie in Griekenland deze sfeervolle foto van herders met hun schapen maakte. INFO 11

12 agenda Herdenkingsviering Pieter Willems Zaterdag 12 september KANTL, Piet de Kersgieter De eerste Nederbelg en de tweede voorzitter van het Davidsfonds: zo kunnen we Pieter Willems ( ) summier schetsen. De tot Belg genaturaliseerde Maastrichtenaar was een spilfiguur in de Vlaamse Beweging en een gangmaker in de strijd voor gelijke taal- en cultuurrechten voor het Nederlands in België. 175 jaar na zijn geboorte, 150 jaar na zijn benoeming tot hoogleraar aan de KU Leuven, 140 jaar na de oprichting van het Davidsfonds en 130 jaar na de start van zijn omvangrijke dialectenquête vonden alle organisaties voor wie Pieter Willems van betekenis is geweest de tijd gekomen om hem te herdenken. Dat gebeurt met een tentoonstelling, een herdenkingsboek en een aantal herdenkingsvieringen in Maastricht, Sint-Joris-Weert en Leuven. De herdenking in Sint-Joris-Weert en Leuven vindt plaats op 12 september, met o.a. de onthulling van een gedenksteen op twee locaties, een academische zitting en een feestelijke opening van de tentoonstelling. INFO U kunt de herdenkingsviering op 12 september gratis bijwonen (exclusief maaltijden), maar u moet zich wel inschrijven via de website. Davidsfonds schenkt klok voor mobiele beiaard Op zondag 29 maart legde het Davidsfonds zijn vrijwilligers in de watten met een Culturele Verwendag in Mechelen. Meer dan vrijwilligers namen deel aan een cultureel topprogramma met rondleidingen, wandelingen, voorstellingen, concerten en andere activiteiten. Het Davidsfonds wil onze culturele rijkdom niet alleen laten zien, maar er ook aan bijdragen. Naar aanleiding van die Verwendag schenken we daarom een bronzen klok ter waarde van euro voor de mobiele beiaard die de Koninklijke Beiaardschool Jef Denyn wil aan- 12

13 De passie voor het ontoegankelijke t.e.m. zondag 27 september Image et son 20 gratis duotickets Het Chartreusemuseum in Douai eert de schilder Claude Génisson met een 50-tal werken. Génisson is bekend voor zijn fantasierijke, sciencefictionachtige werken die qua stijl en werkwijze doen denken aan de Vlaamse meesters uit de 15de en 16de eeuw. Hoogtepunt is zijn Toren van Babel, die centraal staat in de tentoonstelling. In het museum, dat gehuisvest is in het voormalige klooster van de Kartuizers, heeft een knappe vaste collectie met werken van Vlaamse meesters. INFO Davidsfonds Cultuurmagazine mag 20 duotickets wegschenken voor de expo (de deelnemingsinfo staat op p.14). Het Chartreuse museum is een van de twintig Noord- Franse musea waar u korting krijgt met de bonnen uit Op stap in Noord-Frankrijk. Die gids kunt u gratis aanvragen via Schijn bedriegt t.e.m. zondag 20 september In de tentoonstelling Schijn bedriegt (Se fier aux apparences) gaat kunste nares Françoise Pétrovitch een dialoog aan met de collecties van de Duinkerkse musea FRAC en LAAC, een van de grootste verzamelingen hedendaagse kunst van 1940 tot Françoise Pétrovitch kreeg carte blanche en liet zich inspireren door de werken van beide musea. Het resultaat is een poëtische kijk op de wereld om ons heen. INFO Davidsfonds Cultuurmagazine mag 20 duotickets wegschenken voor de expo in het LAAC (de deelnemingsinfo staat op p.14). Het LAAC is een van de twintig Noord-Franse musea waar u korting krijgt met de bonnen uit Op stap in Noord-Frankrijk. Die gids kunt u gratis aanvragen via com/davidsfonds 20 gratis duotickets H. Plumet schaffen. Zo n mobiele beiaard bestaat nog niet in Vlaanderen, maar zal een mooie verrijking vormen: hij kan het instrument dichter bij het publiek brengen en nog meer toehoorders bekoren. Op zondag 29 mei 2016 wordt de mobiele beiaard feestelijk in gebruik genomen. 13

14 agenda JIJ Pulitzerprijs voor het boek Het zesde uitsterven Het zesde uitsterven (oorspronkelijke titel: The Sixth Extinction) van Elizabeth Kolbert heeft de prestigieuze Amerikaanse Pulitzerprijs voor nonfictie gewonnen. Het boek werd in het Nederlands uitgegeven bij Davidsfonds Uitgeverij. Dier- en plantensoorten sterven uit in een alarmerend tempo. Vijfmaal al in de geschiedenis van de aarde vond een grote sterftegolf plaats. Wetenschappers van over de hele wereld zijn ervan overtuigd dat we nu midden in de zesde sterftegolf zitten, veroorzaakt door de mens zelf. INFO Het zesde uitsterven van Elizabeth Kolbert kost 24,95 euro (ISBN ). U kunt het boek met minimum 5% korting bestellen via RUHR WIJ Muziek, dans, theater, performances en beeldende kunst in de voormalige industriehallen in de Ruhr-metropool in Duitsland WIN GRATIS TICKETS Om kans te maken op gratis tickets voor SWEET 18, 3D World Magic & Fun, De passie voor het ontoegankelijke en Schijn bedriegt stuurt u vóór maandag 8 juni 2015 een mail naar met in de onderwerpregel de titel van het agenda-item waarvoor u een ticket wilt. Vermeld steeds uw naam, adres, lidnummer en adres. Inzendingen die niet aan de bovenstaande criteria voldoen, zijn niet geldig. De winnaars krijgen persoonlijk bericht. Festival der kunsten Artistiek directeur: Johan Simons 14

15 kurt & kristl Satirisch, serieus of scherp: radio presentator en cultuurkenner Kurt Van Eeghem is altijd even spits en rad van tong. In elk Davidsfonds Cultuur magazine neemt hij cultureel Vlaanderen onder de loep en vertelt hij wat hem mateloos ergert of net grenzeloos fascineert. Verderop in dit nummer, op pagina 37, geeft Kristl Strubbe haar visie op de culturele actualiteit. Zet drie Vlamingen bij elkaar en ze vormen een vereniging. Laat ze een jaar bestaan en er volgt een feest Wouter Van Vooren De festivalzomer: één groot feest V laanderen gaat deze zomer weer massaal naar muziek luisteren. Geen land ter wereld met zo veel festivals in de aanbieding. En elke keer verbaas ik mij over de bezoekersaantallen. Veertigduizend mensen hier, tachtigduizend daar, en allemaal dansen ze tot een gat in de nacht. Kijk naar de schilderijen van de oude Bruegel en je ziet waar we de pap zelfs letterlijk vandaan halen. Feesten zit in onze genen ingebakken. Zet drie Vlamingen bij elkaar en ze vormen een vereniging. Laat ze een jaar bestaan en er volgt een feest. Na vijf jaar wordt het lustrum luister bijgezet met een festival. En zo verder, en zo voort. Deze zomer kun je letterlijk van de ene weide naar de andere fietsen om zo een perpetuum mobile vol muzikaal vertier te creëren. Sommigen denken dat de meeste festivals alleen maar pop en rock brengen, en daar houden ze niet van. Maar één blik op de festivalagenda leert mij dat er veel meer te beleven valt: jazz, folk, oude muziek, opera en noem maar op. Daar komt de grote massa meestal niet op af en dat is mooi meegenomen voor wie houdt van rustig keuvelen tussen twee optredens, terwijl de oleanders geuren na een frisse zomerbui. Als zo n bui op een drukke popweide drenst, keer je geheid met kilo s slijk terug naar huis. Wie niet houdt van de eeuwige dreunende beats kan zijn geluk niet op. Ach, ik vind die hele festivalzomer één groot feest. Mensen die zich verenigen rond een podium, het is verdorie het doel van mijn bestaan. En als dat zo massaal en voor zo veel verschillende muziekjes gebeurt, kan ik op een pagina als deze ronduit lyrisch worden. Ik pleit ervoor om genres niet te demoniseren. Hou je van Bach? Dan moet je Stromae niet minnetjes achten. En omgekeerd ook niet natuurlijk. Het lijkt vanzelfsprekend, maar geloof me, het gebeurt gedurig. Goed, wie bijvoorbeeld aan de verkeerde kant van Boom woont en drie dagen lang letterlijk uit zijn bed wordt getrild door de aanhoudende bassen van Tomorrowland, die mag wat mij betreft een bloedhekel hebben aan alle hedendaagse dj s. Maar de tolerantiedrempel moet in de vakantiemaanden een beetje hoger dan anders. Zo is het nogal sneu wanneer de plaatselijke Chiro, die zich maanden uit de naad heeft gewerkt om pakweg Genoelselderen op de festivalkaart te zetten, rond elf uur s avonds wordt gesommeerd om de hoofdact van het festivalletje af te blazen omdat mijnheer Duttekens, die ruim een halve kilometer verder woont, een klacht heeft ingediend bij de plaatselijke dienders. Duttekens zal na twee dagen alweer helemaal in zijn normale ritme zijn weggezakt, terwijl de enthousiaste jongens en meisjes van de jeugdbeweging hun spaargeld aan het tellen zijn om het verlies bij te passen. Als zo n festival in uw buurt losbarst, feest dan gewoon mee. Wie weet wat voor vlinders er plots komen opspelen in uw buik. Een prettige zomer allemaal! 15

16 interview Belgisch- Nederlands is gewoon leuk Ludo Permentier en Rik Schutz over de toekomst van onze taal Hoe Vlaams is uw Nederlands? Met die vraag startte eind vorig jaar een heuse discussie over de waarde van Belgisch-Nederlands. Weldra verschijnt er een uit de kluiten gewassen uitloper: Typisch Vlaams. Dat is een naslagwerk en een weetjesboek over het Belgisch-Nederlands, geschreven door taalspecialisten Ludo Permentier en Rik Schutz. Een perfecte aanleiding voor een uitdagend gesprek over onze taal en de weg die ze opgaat. 16

17 TEKST Filip Salmon BEELD Thomas De Boever 17

18 interview die in Nederland niet voorkomen, die geen Algemeen Nederlands zijn, maar die je in Vlaanderen overal kunt lezen en horen. Op die manier stelden ze een taalboek samen vol interessante en boeiende weetjes over onze taal. Bij elke uitdrukking geven de heren ook aan of ze die oké vinden of niet. Lees: of ze vinden dat ze al dan niet goed Nederlands is. Want natuurlijk leidt een en ander tot de vraag wat goed Nederlands dan wel is. Wat is de standaardtaal vandaag? En mag die niet wat Vlaamser of raakt het Nederlands daardoor net in verval? Geen betere gesprekspartners daarvoor dan de Vlaming Ludo Permentier en de Nederlander Rik Schutz. De eerste werkte enkele jaren voor Van Dale en de Nederlandse Taalunie en ging op 1 januari met pensioen. Hij was ook taalraadsman van De Standaard, schrijft nog altijd een taalcolumn in die krant en is notoir jurylid van het Groot Dictee der Nederlandse Taal. De tweede is bij ons misschien minder bekend, maar Rik Schutz was jarenlang uitgever van de Dikke Van Dale en werkt nu voor de Nederlandse Taalunie. Daarnaast begeleidt hij nog heel wat andere taalprojecten. Vluchtmisdrijf. Speurder. Schoonbroer. Pendelaar. Nefast. Holebi. Eindejaarspremie. Het zijn ongetwijfeld woorden waarvan u denkt dat elke Nederlandstalige ze kent. Mis poes! Ze zijn Belgisch-Nederlands en in Nederland begrijpt men niet of nauwelijks wat u ermee bedoelt. En zo zijn er wel meer. Veel meer. Honderden, zelfs duizenden. Dat vonden Ludo Permentier (64) en Rik Schutz (61) bijzonder interessant en onder meer daarom lijstten ze een heleboel van die woorden en uitdrukkingen op in een lijvig naslagwerk met maar liefst van zulke eigen aardigheden. Termen en idiomen Heren, een klepper van maar liefst 500 pagina s met Belgisch- Nederlandse woorden en uitdrukkingen! Hoe is het zo ver kunnen komen? Permentier: Het begon allemaal met een vraag van De Standaard. Op de redactie had men regelmatig stevige taaldiscussies over de vraag of een bepaald Belgisch- Nederlands woord wel of niet in de krant kon. Daaruit groeide het idee om een enquête te doen over dat Belgisch-Nederlands: eerst bij taalprofessionelen en later bij het grote publiek. Allemaal kregen ze een flink aantal zinnen voorgelegd met typisch Vlaamse termen. Ze moesten dan beoor delen of ze die aanvaard- 18

19 baar vonden of niet. En wat bleek? Niet alleen werd de enquête massaal ingevuld we hadden zo n kwart miljoen respondenten maar vooral: veel minder mensen namen aanstoot aan belgi cismen dan zowat iedereen had gedacht. De krant vond dat zéér opmerkelijk en vroeg ons of we geen lijst konden maken van aanvaardbare Belgisch- Nederlandse uitdrukkingen. Die zouden ze dan als een soort lakmoesproef kunnen gebruiken. Dat hebben we gedaan en zo is het Gele Boekje geboren dat in januari gratis bij de krant zat. Toen dachten we meteen ook aan een boek, want er was natuurlijk immens veel materiaal voorhanden. SCHUTZ: De taal van Martine Tanghe als norm? Wel, dat is niet gelukt. Want mensen praten niet zo Zo veel materiaal zelfs dat u er Rik Schutz bij haalde om de klus te klaren. Waarom moest uitgerekend een Nederlander zich buigen over het Belgisch-Nederlands? Schutz: Omdat Ludo met pensioen is, hij wil niet meer zo hard werken! (lacht) Permentier: Ik wilde er absoluut een Nederlander bij, iemand die lexicografie in de vingers heeft én in wie ik een grenzeloos vertrouwen kon hebben. En zo is er maar één. Schutz: Ik heb een verleden bij Van Dale. Lang geleden begon ik er als freelance redacteur en van begeleidend redacteur voor vertaalwoordenboeken evolueerde ik naar uitgever, wat ik twintig jaar gedaan heb. Ik weet dus wel wat van woordenboeken. Daarnaast werk ik nu bij de Nederlandse Taalunie, waar Ludo en ik tot voor kort collega s waren en het goed met elkaar konden vinden. Toen de vraag kwam, dacht ik dan ook: nou, leuk! Permentier: Ik vind het bijzonder dat een Nederlander het Belgisch-Nederlands wil onderzoeken, zonder er neerbuigend over te doen, maar uit nieuwsgierigheid of verwondering. Dat is vroeger wel anders geweest. Ook in Vlaanderen: wij gingen er lange tijd van uit dat Nederland de norm bepaalde en de neus ophaalde voor Belgische afwijkingen. Het complex van de Vlaming die naar Nederland opkijkt voor zijn taalgebruik, zijn we dat dan kwijt? Schutz: Via mijn Belgische collega s bij Van Dale en de Nederlandse Taalunie sta ik al heel lang bloot aan Belgisch-Nederlands taalgebruik. En ik heb het echt zien verschuiven: er heeft zich een gedragsverandering voltrokken. Terwijl mijn Vlaamse collega s zich vroeger probeerden te spiegelen aan de Nederlandse school, gebruiken ze nu spontaan de taal die ze van thuis uit kennen. Ongefilterd. Op gehoorsafstand van een Nederlander! (lacht) Belgen hebben heel lang gedacht dat als ze iets zeiden, het wel verkeerd zou zijn dat ze wel weer op een belgicisme zouden worden betrapt. Die schroom is nu weg, of is alleszins sterk aan het verminderen. Permentier: Ik heb dat zelf ook als ik met Rik praat ik zet mijn filter niet meer bewust uit. En nog sterker: Rik spreekt nu enorm veel Belgisch-Nederlands. (lacht) Straks beweren jullie nog dat Belgisch- Nederlands sexy geworden is. Schutz: Het is vooral erg bloemrijk en WIE IS Ludo Permentier? Ludo Permentier begon eind de jaren 1980 bij het Het Nieuwsblad om niet veel later naar De Standaard te trekken, waar hij eerst cultuurredacteur was en later taalraadsman van de krant werd. Vanaf de jaren 2000 werkte hij mee aan Van Dale. Hij schreef de Leidraad voor het Groene Boekje van In 2008 ging hij aan de slag bij de Nederlandse Taalunie als communicatiemedewerker en werd ook docent aan de UGent. Vandaag is Permentier met pensioen, maar hij schrijft nog altijd zijn column Woorden weten alles in De Standaard. En één keer per jaar is hij jurylid van het Groot Dictee der Nederlandse Taal. 19

20 interview WIE IS Rik Schutz? Rik Schutz werkte van 1982 tot eind 2005 bij Van Dale Lexicografie. De eerste twee jaar als redacteur, later als projectbegeleider en uitgever. De laatste jaren was hij als senior uitgever verantwoordelijk voor de Grote Van Dale en de reeks grote vertaalwoordenboeken. Sinds 2006 is hij partner in het bedrijfje Onder Woorden. De eerste grote opdracht: de voorlichting over spelling verzorgen voor de Nederlandse Taalunie. Sinds 2007 werkt hij deeltijds voor de Taalunie als projectleider spelling. In die functie werkt hij mee aan de voorbereiding van de geactualiseerde editie van de Woordenlijst Nederlandse Taal (het Groene Boekje), die in oktober 2015 zal verschijnen. beeldrijk taalgebruik. Neem nu zoiets als door de bomen het bos niet meer zien. Nederlanders vinden dat prachtig, omdat ze die uitdrukking zelf niet gebruiken. Is er iets veranderd bij de Nederlanders? Schutz: Goh, veel Nederlanders hebben nog altijd het gevoel dat zíj echt Nederlands spreken en dat de rest Vlaams of een andere variant gebruikt. Neem nu de journalist Jeroen Pauw. Die hoorde ik eens een interview afnemen van Dimitri Verhulst waarin hij hem herhaaldelijk vroeg waarom Verhulst zo veel woorden gebruikte die hij niet kende. Buitengewoon aanmatigend vond ik dat, want je spreekt hier toch met een groot Vlaams schrijver. Permentier: Het is Nederlanders ook zo aangeleerd. Goed Nederlands is wat ik heb geleerd, zeggen veel Nederlanders. Dat zal je een Vlaamse hoogleraar nooit horen zeggen. Het Standaardnederlands is nooit de taal van de Vlamingen geweest, maar van de Nederlanders. Vlamingen hebben die taal geïmiteerd tot op een niveau waarop ze besloten: nu is het welletjes geweest. Even terug naar het boek. Het moet een ontzettend karwei zijn geweest om al die woorden en uitdrukkingen op te lijsten. Schutz: Je begint natuurlijk met bestaande naslagwerken te raadplegen, dat geeft je een enorme referentielijst. Die schoon je op en terwijl je bezig bent, kom je andere dingen op het spoor. Tegenwoordig heb je met de digitalisering natuurlijk ook prachtige hulpmiddelen waarmee je gericht op het internet en elders kunt zoeken. Permentier: We hebben ook erg veel gehad aan een grote collectie literatuur van Vlamingen. Het verzameld werk van Louis Paul Boon, bijvoorbeeld. Naast Cyriel Buysse of Stijn Streuvels, maar ook Annelies Verbeke, Tom Lanoye en Jef Geeraerts. Met de nieuwe technologieën kun je al die teksten bliksemsnel doorzoeken. En met welk doel hebben jullie dat nu gedaan? Wat willen jullie bereiken met dit boek? Schutz: We willen registreren en documenteren wat er aan de hand is in België. Jullie taalonzekerheid neemt af, dat willen we tonen. We willen niets propageren, maar wel wat tegenwicht bieden tegen de zeg niet dit maar zeg dat -lijstjes. We bevelen ook niemand aan om plots helemaal Belgisch- Nederlands te gaan praten of schrijven, SCHUTZ: Het vervelende is dat spontaan en creatief taalgebruik als negatief wordt ervaren door mensen die het anders hebben geleerd maar als het boek mensen helpt om hun taal zelfverzekerder te gebruiken, dan hebben ze daarvoor mijn zegen. Permentier: Wie met een taalvraag zit op het vlak van Belgisch-Nederlands krijgt vaak geen zwart-wit antwoord. Vaak klinkt het zo: De meeste mensen zullen dat normaal Nederlands vinden of Veel mensen zullen denken dat je daar een taalfout maakt, maar of u dit woord wilt gebruiken, hangt volkomen van uzelf af. Dat vindt zo n vragensteller onbevredigend. Wij willen dat genuanceerde beeld onderbouwen. We geven cijfers die aanduiden hoe zeldzaam of gewoon een woord is, hoe algemeen of hoe Belgisch. Als je dan toch een ja of een nee wil horen, krijg je van ons een duim omhoog of een duim omlaag. Dat 20

Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt?

Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt? Beste kinderen, Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt? In mijn vrije tijd ben ik natuurgids. Met mijn verrekijker en vergrootglas trek ik naar allerlei plekjes om de natuur

Nadere informatie

Welkom op de Pionier

Welkom op de Pionier Welkom op de Pionier Wat lees je allemaal in dit boekje? 1. Wat is de Pionier voor een school? 2. Op school zijn verschillende klassen. 3. Zo gaat het op de Pionier. 4. Hoe ziet een schooldag er op onze

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014 @ KureghemNet is een project van MAKS vzw Computerles Programmaboekje sep dec 2014 2 Iedereen mee met de PC Heb je nog nooit een computer gebruikt en wil je de basis leren? Zoek je werk of wil je beter

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht 1 Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht Betty: Ik ben Betty Cerda de Palou. Ik woon in Maastricht al 32 jaar. Ik ben 63 jaar. Ik ben arts, maar

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

En hoe blijf jij fit in je hoofd?

En hoe blijf jij fit in je hoofd? En hoe blijf jij fit in je hoofd? boekje-105x105-def.indd 1 30-01-2009 12:05:22 1,2,3,..., 10 stappen boekje-105x105-def.indd 2 30-01-2009 12:05:23 Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees

Nadere informatie

het begin van dit boek

het begin van dit boek De autisme survivalgids 9 het begin van dit boek Ken je dat gevoel? Je bent een kind. Een jongen of een meisje. Om je heen zijn er heel veel andere kinderen. Allemaal zien ze er net een beetje anders uit.

Nadere informatie

WAAR GAAN WE NAARTOE?

WAAR GAAN WE NAARTOE? WAAR GAAN WE NAARTOE? De familie Janssens wil op uitstap. Maar vader, moeder en de kinderen hebben hun eigen wensen! Kan je de familie helpen? Bekijk de brochures. Welke uitstap is goed voor iedereen?

Nadere informatie

En hoe blijf jij fit in je hoofd?

En hoe blijf jij fit in je hoofd? En hoe blijf jij fit in je hoofd? 1,2,3,..., 10 stappen Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees rustig de tien stappen. Ze inspireren je om fit te blijven in je hoofd en hebben al heel

Nadere informatie

Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken

Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken Plaats: Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Datum: 21 maart 2013 Om de twee maanden organiseert het Fonds Vrijetijdsparticipatie een themanamiddag

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

INHOUD PERSMAP KUNSTENDAG VOOR KINDEREN

INHOUD PERSMAP KUNSTENDAG VOOR KINDEREN INHOUD PERSMAP KUNSTENDAG VOOR KINDEREN 1. DE 5 W S OP EEN RIJTJE... 2 2. HET AANBOD... 2 3. IDEEEN... 3 Vooraf... 3 De dag zelf... 5 4. CONTACT... 5 www.kunstendagvoorkinderen.be 1 1. DE 5 W S OP EEN

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Buurtkrantje Elegast - Den Dam. buurtwerking in de Damwijk

Buurtkrantje Elegast - Den Dam. buurtwerking in de Damwijk Buurtkrantje Elegast - Den Dam buurtwerking in de Damwijk Editie juli 2013 1 Inhoud Voorwoord 3 Vrijwilligers 4 Kamp 6 Spektakeldagen 7 Damcomité 8 Vooruitblik 9 Fotopagina 10 Programma spelnamiddag 12

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt.

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 215 215 HOOFDSTUK 13 Naar het museum WOORDEN 1 Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 2 De Nederlandse schilder Van Gogh schilderde vaak met kleuren.

Nadere informatie

SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier

SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier SPAAR EN DRINK MET MATE(N) voor jouw favoriete band of DJ! Klik hier HOME HOE WERKT HET? POLL SCORE PRESENTATIE AGENDA 11 oktober 2013 Giel Beelen t Juupke, Veldhoven Metallica de Koffer, Roermond Kings

Nadere informatie

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten!

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten! 2 portfolio Lisa Van Damme Lisa Van Damme begon, geïnspireerd door sociaal geëngageerde fotografen, op 17-jarige leeftijd aan een studie fotografie. Voor haar is fotografie meer dan een doel; het is eerst

Nadere informatie

Het onderzoek van de burgemeester 5/6

Het onderzoek van de burgemeester 5/6 Het onderzoek van de burgemeester De burgemeester hoorde dat kinderen ongerust zijn. Nee, ze zijn niet bang voor onweer of harde geluiden. Ze maken zich zorgen over de natuur. Dieren krijgen steeds minder

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Goudse Rembrandts bekend!

Goudse Rembrandts bekend! PERSBERICHT 17 juli 2014 Goudse Rembrandts bekend! De jury (directeur Museum Gouda, Gerard de Kleijn) heeft ruim honderd tekeningen en schilderwerken ontvangen voor de tekenwedstrijd: Wie is de beste Rembrandt

Nadere informatie

Het is een grote eer om u hier in het Errera Huis, de officiële. residentie van de Vlaamse Regering, te mogen verwelkomen. Dit

Het is een grote eer om u hier in het Errera Huis, de officiële. residentie van de Vlaamse Regering, te mogen verwelkomen. Dit Donderdag 2 februari 2012 Welkomstwoord JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Ontmoeting Chinese minister van Cultuur Cai Wu - Errera, Brussel Zeer geachte collega, minister

Nadere informatie

En hoe blijf jij Fit in je Hoofd?

En hoe blijf jij Fit in je Hoofd? En hoe blijf jij Fit in je Hoofd? 1,2,3,..., 10 stappen Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees rustig de tien stappen. Ze inspireren je om fit te blijven

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk. 1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Voor kleuters is het belangrijk om een knuffel vast te houden, het geeft houvast, een knuffel troost, geeft vertrouwen, een veilig gevoel.

Voor kleuters is het belangrijk om een knuffel vast te houden, het geeft houvast, een knuffel troost, geeft vertrouwen, een veilig gevoel. Pasen Wat lijkt het lang geleden dat we met Kerst de geboorte van Jezus vierden. Het thema van Pasen is vasthouden en loslaten. Om te ontdekken dat het geloof in Jezus houvast biedt, moeten de mensen om

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Op het einde van de negentiende eeuw werd het Nederlands een van de officiële talen in België. Maar welk Nederlands? Er waren twee kampen.

Op het einde van de negentiende eeuw werd het Nederlands een van de officiële talen in België. Maar welk Nederlands? Er waren twee kampen. 1 Op het einde van de negentiende eeuw werd het Nederlands een van de officiële talen in België. Maar welk Nederlands? Er waren twee kampen. De particularisten pleitten voor een eigen Nederlands pleitten,

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

LESMAP PANFLUIT MET GOUDEN NOTEN. Uitgeverij Kramat. Marina Defauw. www.marinadefauw.com. 1.Schrijfopdracht

LESMAP PANFLUIT MET GOUDEN NOTEN. Uitgeverij Kramat. Marina Defauw. www.marinadefauw.com. 1.Schrijfopdracht LESMAP PANFLUIT MET GOUDEN NOTEN Uitgeverij Kramat Marina Defauw www.marinadefauw.com 1.Schrijfopdracht Na het lezen van Panfluit met gouden noten draag je Timo ongetwijfeld een warm hart toe. Klim nu

Nadere informatie

weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016

weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016 weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016 Bijbelverhalen voor de komende week Vijf broden en twee vissen, Matteüs 14:13-21 Jezus loopt over het water, Matteüs 14:22-33 Petrus weet wie Jezus is, Matteüs

Nadere informatie

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail ons dan eerst even via info@pitcc.nl en dan hebben we

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 12/11/14 1 LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 1. (lezen) Ik.... een lange tekst. 2 Hij.... een moeilijk boek. 3. Zij.... een gemakkelijk tekstje. 4..... jullie veel? Ja, wij.... graag kinderboeken.

Nadere informatie

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST INTRO Bijna zeven miljoen boeken, miljarden pagina s, honderden miljarden woorden, beelden en ideeën. Eeuwen van onderzoek en werk om ze te begrijpen,

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Verhaal van verandering

Verhaal van verandering Belgische Ashoka Fellow Ashoka : Kun je ons iets vertellen over je familie en waar je bent opgegroeid? Ingrid : Ik ben opgegroeid in Antwerpen, een belangrijke stad in Vlaanderen, België. Ik heb een oudere

Nadere informatie

de hoofddoek of muts. over Babbelonië. De één heeft het hart op de tong, de ander spreekt

de hoofddoek of muts. over Babbelonië. De één heeft het hart op de tong, de ander spreekt inleiding Je hebt ze in alle maten, modellen en kleuren... Rokken. En ook vrouwen. Vrouwen zijn natuurlijk niet te vergelijken met rokken. Al vertelt een rok soms veel over de vrouw die hem draagt. Maar

Nadere informatie

Waarom moet je altijd een dieet volgen?

Waarom moet je altijd een dieet volgen? Nynke en Zara interviewen kinderarts MDL Frank Kneepkens, 22 juni 2009 Waarom moet je altijd een dieet volgen? Onder het genot van een grote zak M&M s, jawel glutenvrij, nemen Nynke en Zara een interview

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Thema In en om het huis.

Thema In en om het huis. http://www.edusom.nl Thema In en om het huis. Les 22. Een huis zoeken Wat leert u in deze les? Praten over uw huis Informatie over het vinden van een nieuwe woning Praten over wat afgelopen is Veel succes!

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Mariska Wijlens Klas 3T2 Docent: Mevrouw Scholten 1. Zakelijke gegevens Titel: Op blote voeten Auteur: Maren Stoffels Uitgever: Leopold Jaar van verschijnen:

Nadere informatie

Lou en Lena in Ecuador

Lou en Lena in Ecuador Mijn prentenboek Prentenboek voor leerlingen 1 e en 2 e leerjaar Lou en Lena in Ecuador Mijn naam:... Mijn klas:... Mondiale Vorming - Plan België Hallo, wij zijn Lou en Lena! Kom, we nemen je mee naar

Nadere informatie

Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht

Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht Verhalen, informatie en nieuwtjes van het meditatiecentrum Bestemd voor kinderen en tieners Zomer 2015 Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht Als je vindt dat je te druk bent, dan kun

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Fladderkrant MEI 2016

Fladderkrant MEI 2016 Fladderkrant MEI 2016 Kom met de fiets of te voet naar school, net als Sam! Onze school neemt deel aan de campagne Sam de Verkeersslang. Met die campagne stimuleert Mobiel 21 vzw ouders en kinderen om

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

Gefeliciteerd, je hebt ADHD!

Gefeliciteerd, je hebt ADHD! Gefeliciteerd, je hebt ADHD! Eerste druk, augustus 2012 2012 Petra van der Burg-Jansen Illustrator: Roel van Gestel Kaft: Denise Kennedy van Dam & Roel van Gestel Voorwoord: Mw. E. Chatrou, kinder- en

Nadere informatie

Arie van der Veer & Ellen Laninga. Luister maar. Met illustraties van Rike Janssen. Boekencentrum

Arie van der Veer & Ellen Laninga. Luister maar. Met illustraties van Rike Janssen. Boekencentrum Luister maar Met illustraties van Rike Janssen Arie van der Veer & Ellen Laninga Boekencentrum Verhalen uit het Oude Testament 4 Het begin van de wereld God maakt de wereld Genesis 1:1-2:4 Lang, heel

Nadere informatie

Recreatieprogramma. Zaterdag 21 t/m vrijdag 27 augustus 2010. Hollywood VOORBEELD. Zo zou een programma in een 'groene' Week eruit kunnen zien.

Recreatieprogramma. Zaterdag 21 t/m vrijdag 27 augustus 2010. Hollywood VOORBEELD. Zo zou een programma in een 'groene' Week eruit kunnen zien. Recreatieprogramma Zaterdag 21 t/m vrijdag 27 augustus 2010 Hollywood Camping De Veerhoeve Veerweg 48 4471 NC Wolphaartsdijk tel. (0113) 581155 www.deveerhoeve.nl info@deveerhoeve.nl Theater Met Otto,

Nadere informatie

Maandlijst April - Mei - Juni

Maandlijst April - Mei - Juni Maandlijst April - Mei - Juni Algemene informatie Aangezien dat iedereen in juni moet studeren, gaan er die maand minder activiteiten doorgaan. Geen nood, op kamp wordt dit zeker ingehaald Elke activiteit

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Tekstsoortenles Brief niveau B

Tekstsoortenles Brief niveau B Tekstsoortenles Brief niveau B Wat doe je in deze les? Bij de les Andere tekstsoort van Nieuwsbegrip XL lees je allerlei verschillende soorten teksten. Zoals een verslag, een reclametekst, een brief of

Nadere informatie

DE NATIONALE VOORLEES- KAMPIOENSCHAPPEN

DE NATIONALE VOORLEES- KAMPIOENSCHAPPEN DE NATIONALE VOORLEES- KAMPIOENSCHAPPEN Handleiding voor leerkrachten Voorwoord Na de succesvolle Nationale Voorleeskampioenschappen van 2014 zijn wij weer op zoek naar voorleestalent. En ook nu hebben

Nadere informatie

DE KRIEBELDAMMER EEN UITGAVE VAN DE KINDERVAKANTIESPELEN KRIEBELDAM

DE KRIEBELDAMMER EEN UITGAVE VAN DE KINDERVAKANTIESPELEN KRIEBELDAM Bij deze Kriebeldammer nogmaals een overzicht van onze sponsoren! SPONSOREN De doos met gevonden voorwerpen staat bij ons op het podium! IETS KWIJT? Namens iedereen op Kriebeldam een hele fijne vakantie

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. 2 De modderman is een verhaal. Hoe weet je dat? Kruis aan.

1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. 2 De modderman is een verhaal. Hoe weet je dat? Kruis aan. Blok 2 LB 16-17 LES 1 EEN KLODDER MODDER Lees de tekst in het leesboek nog niet. 1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. de aarde schoon glijden nat de blubber

Nadere informatie

vtbkultuur Scherpenheuvel-Zichem 01-02-03. 2015 Nummer 5 En we zijn weer vertrokken! De feestdagen zijn verteerd. Het nieuwe jaar zijn we al gewoon.

vtbkultuur Scherpenheuvel-Zichem 01-02-03. 2015 Nummer 5 En we zijn weer vertrokken! De feestdagen zijn verteerd. Het nieuwe jaar zijn we al gewoon. vtbkultuur Scherpenheuvel-Zichem 01-02-03. 2015 Nummer 5 Verantwoordelijke uitgever: Ingrid Callebaut En we zijn weer vertrokken! De feestdagen zijn verteerd. Het nieuwe jaar zijn we al gewoon. In januari

Nadere informatie

1 e zondag van de herfst Geroepen als Abraham? Bij Genesis 11 : 27 12, 9

1 e zondag van de herfst Geroepen als Abraham? Bij Genesis 11 : 27 12, 9 1 e zondag van de herfst Geroepen als Abraham? Bij Genesis 11 : 27 12, 9 Geslachtsregisters zijn niet echt populair. Behalve misschien voor degenen die er hun hobby van maken om de familiesporen zo ver

Nadere informatie

14 februari is het Valentijnsdag! Vol verwachting kloppen de harten van de vele jongens en meisjes.

14 februari is het Valentijnsdag! Vol verwachting kloppen de harten van de vele jongens en meisjes. Valentijnsdag 14 februari is het Valentijnsdag! Vol verwachting kloppen de harten van de vele jongens en meisjes. In Engeland en de Verenigde Staten (VS) vieren mensen al eeuwen Valentijnsdag. In België

Nadere informatie

Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van:

Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van: Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van:... Auteurs: Titia Boers en Anja Valk Projectleiding en eindredactie: Carola van der Voort cwh.vander.voort@let.vu.nl 020 5986575 Vrije Universiteit

Nadere informatie

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks De kerker met de vijf sloten Crista Hendriks Schrijver: Crista Hendriks Coverontwerp: Pluis Tekst & Ontwerp ISBN: 9789402126112 Crista Hendriks 2014-2 - Voor Oscar... zonder jou zou dit verhaal er nooit

Nadere informatie

FAMILIES EN KINDEREN 2012 2013 G R O E N E R U I T E R O P B L A U W P A A R D AMSTERDAM STEDELIJK MUSEUM WAT IS BEWEGING?

FAMILIES EN KINDEREN 2012 2013 G R O E N E R U I T E R O P B L A U W P A A R D AMSTERDAM STEDELIJK MUSEUM WAT IS BEWEGING? STEDELIJK MUSEUM FAMILIES EN KINDEREN 2012 2013 G R O E N E R U I T E R O P B L A U W P A A R D WAT IS BEWEGING? AMSTERDAM WELKOM! Het Stedelijk, Nederlands grootste museum voor moderne en hedendaagse

Nadere informatie

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren'

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren' De tovenaar tovert De verhalenvertelster vertelt Wat zou een tovenaar allemaal kunnen toveren? Hoe zouden de kinderen zich voelen? Waar zie je dat aan? Is de tovenaar blij/ boos/ verdrietig of bang? Hoe

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Bijlage interview meisje

Bijlage interview meisje Bijlage interview meisje Wat moet er aan de leerlingen gezegd worden voor het interview begint: Ik ben een student van de Universiteit van Gent. Ik wil met jou praten over schrijven en taken waarbij je

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd

ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd ProJOP jeugdwerk VPKB 40 Days stilstaan in de 40 dagentijd Hey! Voor je ligt 40 Days. De veertigdagentijd is de periode waarin we uitkijken naar Pasen, het feest van Jezus opstanding. Onderweg lezen we

Nadere informatie

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek Wat leert u in deze les? Hoe je kunt leren in de bibliotheek en op het internet Grammatica: voltooide tijd Veel succes! Deze les is

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Kinderboekenweek 2012

Kinderboekenweek 2012 www.dekloostertuin.nl De Kloostertuinier Informatiebulletin van: CBS De Kloostertuin te Assen 8 e Jrg. nr. 2 27 september 2012 Kinderboekenweek 2012 Hallo wereld in tachtig dagen Mooi project, mooi project

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

Ivonne Bressers: Dank je wel. Rob Kleijs: Ivon, Kun je nog eens uitleggen wat het Usher Syndroom is?

Ivonne Bressers: Dank je wel. Rob Kleijs: Ivon, Kun je nog eens uitleggen wat het Usher Syndroom is? 100 Col 's beklimmen in 40 dagen met een totale afstand van 4100 kilometer. Eddy Driessen uit Arnhem wil die tocht gaan afleggen en dat doet hij voor zijn plezier maar ook voor het goede doel. Namelijk

Nadere informatie

Opstartlessen. Lesbrief 9. Muziek. Wat leert u in deze les? Veel succes! www.edusom.nl

Opstartlessen. Lesbrief 9. Muziek. Wat leert u in deze les? Veel succes! www.edusom.nl www.edusom.nl Opstartlessen Lesbrief 9. Muziek Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u iets mooi vindt. Een gesprek voeren over muziek. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie