vis en schaaldieren BELGISCHE CONSUMPTIE VAN VIS BLIJFT STABIEL logistieke dienstverleners DE TOEKOMSTIGE UITDAGINGEN MAART 2014 I N D U S T R Y

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "vis en schaaldieren BELGISCHE CONSUMPTIE VAN VIS BLIJFT STABIEL logistieke dienstverleners DE TOEKOMSTIGE UITDAGINGEN MAART 2014 I N D U S T R Y"

Transcriptie

1 MAART 2014 I N D U S T R Y ONAFHANKELIJK MAGAZINE VOOR DE VOEDINGSMIDDELENINDUSTRIE - 14 DE JAARGANG NR. 2 MAANDELIJKS (UITGEZONDERD - JANUARI, APRIL, JULI, AUGUSTUS, DECEMBER) AFGIFTEKANTOOR 8500 KORTRIJK 1-2 AFD. - P3A AFZ. - V.U.: EVOLUTION MEDIA GROEP - VLASSTRAAT WIELSBEKE vis en schaaldieren BELGISCHE CONSUMPTIE VAN VIS BLIJFT STABIEL logistieke dienstverleners DE TOEKOMSTIGE UITDAGINGEN

2 I N D U S T R Y MAART 2014 EEN REALISATIE VAN bvba Evolution Media Group Vlasstraat Wielsbeke Tel Fax HOOFDREDACTIE Els Jonckheere tel REDACTIE Bert Claes Els Jonckheere Stijn Vanbiervliet Mieke Witdouck FOTOGRAFIE Marc Masschelein RECLAMEREGIE Annick Bauwens, tel François Drory, tel ABONNEMENTENSERVICE Jaarabonnement: 35 Buitenland: 54 Tel De abonnementen kunnen maandelijks onderschreven worden ING VERANTWOuDELIJKE UITGEVER Mieke Witdouck Vlasstraat 17, 8710 Wielsbeke your partners for the food industry. VOORWOORD 03 Consumptie van vis in Europa is licht stijgend INTERNATIONAAL NIEUWS 04 Op zoek naar NPD-inspiratie? REEKS EXPORT 08 Halal biedt groeimogelijkheden ACTUA 20 Flanders FOOD voedingsonderzoek van de toekomst HOE ZOU HET NOG ZIJN MET Dirk Peeters, afgevaardigd bestuurder van Didess DOSSIER VIS & SCHAALDIEREN 14 Belgische consumptie van vis blijft stabiel 26 Houdbaarheid van vis verlengen? SPECIAL LOGISTIEK 28 Luchtcargo s concentreren op een groen imago 30 Food Port: naar groene transport corridors rond de Noordzee 32 Op zoek naar een rendabelere logistiek

3 VOORWOORD / food INDUSTRY / MAART 2014 / 3 CONSUMPTIE VAN VIS IN EUROPA IS LICHT STIJGEND De algemene evolutie van de visconsumptie in Europa kent de laatste jaren een licht stijgend verloop, met een jaarlijkse toename die tussen 0,50 % en 2,50 % varieert. Binnen de E.U. stellen we wel een verschillend groeipatroon vast. Landen die traditioneel een lagere visconsumptie hadden, kennen een groei. De belangrijkste contreien qua visconsumptie, zoals Spanje en Portugal, kennen eerder een stagnatie of lichte daling. Voorwoord door Francis Pil VOORZITTER VAN DE BELGISCHE GROEPERING VAN DE VISINDUSTRIE Nog steeds komt het grootste deel van de geconsumeerde vis van buiten de E.U. Inderdaad, de 27 E.U.-lidstaten voorzien in slechts circa 42 % van de benodigde volumes. Voor bepaalde vissoorten is de afhankelijkheid van derde landen echter nog veel groter. Vooral voor de witvissoorten is dit zeer uitgesproken. Kabeljauw, koolvis, heek en schelvis komen voor 75 à 90 % uit import van buiten de E.U. Voor Alaska pollak, hoki en pangasius is de externe afhankelijkheid zelfs 100 %. De E.U. is niet in staat om zelf integraal in de actuele (en toekomstige) behoeften van de visconsumptie te voorzien. Vandaar dat ze voor import van vis uit derde landen dient open te staan. De invoer uit die landen vormt echter geen bedreiging voor de eigen aanvoer uit visvangst of kweek. Integendeel, ze is een noodzakelijke aanvulling om aan de totale consumptie te voldoen. De beschikbaarheid van bepaalde vissoorten en de daaraan gekoppelde vangstquota bepalen in veel belangrijkere mate de grootte van de aanvoer van de Europese visserij. Het blijft belangrijk om initiatieven te steunen die de lokale visserij ten goede komen en een positieve aandacht voor het product teweeg brengen. Actueel lopen er verschillende projecten, ondersteund of uitgevoerd door ILVO, Provincie West-Vlaanderen, VLAM,..., die de kwaliteit, voedselveiligheid en duurzaamheid van vis in de kijker plaatsen (verwerkvis, Valduvis,...). Deze initiatieven kunnen een positieve stimulans betekenen voor de vissector en de consumptie van vis in het algemeen, alsook deze van bepaalde minder bekende soorten doen toenemen. Tenslotte blijft het een belangrijke uitdaging voor de sector om verder in convenience te investeren, en zo de toegevoegde waarde van vis in de rayons te verhogen. Deze evolutie is niet nieuw, en bestaat al veel langer bij de andere proteïnebronnen. Maar we stellen vast dat onze sector aan een belangrijke inhaalbeweging bezig is. De actuele consument wenst namelijk een gezond en gemakkelijk te bereiden product. Productinnovatie kan dan ook voor minder bekende vissoorten een belangrijke toegevoegde waarde betekenen.

4 12 / MAART 2013 / food INDUSTRY / INTERNATIONAAL NIEUWS OP ZOEK NAAR NPD-INSPIRATIE? NIEUW: CHIAZADEN VOOR BROOD In 2009 aanvaardde de EU chiazaden als novel food. Spaanse onderzoekers hebben ondertussen getest of de zaden voor brood zijn geschikt. En hun bevinding was positief: zowel ongemalen als gemalen zaden kunnen ervoor worden gebruikt, zelfs indien ze ruim 5 % van het deeg uitmaken. De mengeigenschappen van het deeg veranderden niet, uitgezonderd dan de waterabsorptie. Ook bleken de thermische eigenschappen evenmin te wijzigen. Consumenten vonden de kwaliteit van het brood identiek tot zelfs beter als die van dezelfde exemplaren zonder de zaden. Verder stelden de vorsers vast dat chia veel antioxidanten bevat, wat niet alleen gezond zou zijn, maar ook de houdbaarheid van het brood verlengt. Tevens merkten ze dat de zaden een bron zijn van de nutrienten riboflavine, niaã ne, thiamine en mineralen (zoals calãum, fosfor, kalium, zink, magnesium en koper). Tenslotte bevatten ze heilzame voedingsvezels. Een nadeel bleek wel dat het (soms als ongezond beschouwde) amylopectine minder snel afbreekt. Tevens waren het volume en de kleur van het brood ietwat anders. << (Instituto de Agroquímica y Tecnología de Alimentos, Spanje) Foto 1: Chiazaden doen het goed in brood. LEKKERE EUROPESE QUINOA De Inca s kenden al quinoa. Het zijn kleine zaadjes die bijzonder rijk zijn aan eiwitten, vitamines en aminozuren. Sedert enkele jaren consumeren ook steeds meer westerlingen ze. De vraag scheert steeds hogere toppen, met als gevolg dat de prijs sinds 2006 is verdrievoudigd. Deels komt dat omdat de quinoaplant tot voor kort enkel op grote hoogtes in Peru en Bolivia gedijde. Onderzoekers aan Wageningen University and Research Centre werken evenwel aan een variant die in Europese omstandigheden groeit en nog lekker is ook. Ze creëerden de variëteiten Atlas, Pasto en Rio bamba. Bijzonder is dat deze zelfs rauw zijn te eten, wat met de Zuid-Amerikaanse types niet kan. Intussen worden de nieuwe quinoa s al geteeld, onder meer in de Loire Valley in Frankrijk. Er zouden zelfs al voedingsbedrijven (onder meer fabrikanten van babyvoeding) zijn die nadenken over manieren om de nieuwe quinoa in hun producten te gebruiken. << (Wageningen UR, Nederland) Foto 3: De vraag naar quinoa scheert steeds hogere toppen SYNTHETISCHE GIST Het genoom van een organisme is het geheel van erfelijke informatie in een cel. Momenteel loopt een internationaal project (Sc 2.0) waarbij wordt geprobeerd om het genoom van gist met chemische bouwstenen na te maken. Tegen 2017 willen ze dus met dode materie leven maken. Als ze daarin slagen, is het de bedoeling om verschillende giststammen te creëren. Hiermee zouden ze dan producten maken, zoals chemicaliën, vacã ns, biobrandstoffen,... De onderzoekers benadrukken dat dit initiatief kan leiden tot nieuwe valorisatiemogelijkheden voor voedselrestanten. << (Johns Hopkins University School of Mediãne, VK) Foto 2: Onderzoekers willen met chemische bouwstenen het gistgenoom namaken. ONEVEN ZOUTVERDELING SMAAKT ZOU- TER Franse onderzoekers deden testen met een (niet nader omschreven) warme snack die uit laagjes bestaat. Ze ontdekten dat een verlaagd zoutgehalte kan worden gecompenseerd door de zoutgehaltes in alternerende lagen te variëren. Volgens de vorsers is de techniek perfect toepasbaar in lasagnes en sandwiches << (Université de Bourgogne, Frankrijk) Foto 4: Minder zout en toch dezelfde smaak. Anticimex bestrijdt doeltreffend en biedt een permanente preventieve bescherming. Veilig, milieuvriendelijk en met 100 % waarborg. Insecten - knaagdieren (tox/non-tox) - houtworm - vogelwering - ruimtebehandeling - ISPM15 Conform ISO 9001-VCA, HACCP, BRC, IFS, AIB,... 4 service 24/7 4 discreet 4 gratis bestek 4 snelle service! T: Je kan ons vinden in Roeselare, Lokeren, Antwerpen, Heusden-Zolder, Anderlecht, Floreffe en Rocourt.

5 BRAAMBESSAP VOORKOMT GROEI VOEDSELPATHOGENEN Braambessap blijkt e en effiãënt wapen in de strijd tegen boosdoeners, zoals Listeria monocytogenes, Salmonella Typhimurium en E.coli O157:H7. Onderzoekers merkten namelijk dat de groei van al deze ziekteverwekkers werd geremd wanneer ze zich in een vloeistof met 10 % braambessap bevonden. In concreto ging het om bouillon (Luria Bertani, en de bekende brain heart infusion ), afgeroomde en volle melk. Het aantal Listeria monocytogenes, Salmonella typhimurium en Escherichia coli O157:H7 verminderde met 2 à 4 logaritmische eenheden (dus 100 à keer) in de bouillon en met 1 à 2 in de melk. De vorsers vermoeden dat de fenolcomponenten in de bes dit effect genereren. Eerder onderzoek had al aangetoond dat het sap van bosbessen de groei van voedselpathogenen remt. Verschil is evenwel dat braambessap dat ook voor probiotische bacteriën doet. << (University of Maryland, USA) Foto: Naar alle waarschijnlijkheid doden de fenolcomponenten in braambessen voedselpathogenen. FLUORESCEREND KWALLENIJS Een Britse uitvinder creëerde roo mijs dat fluoresceert in het donker als je eraan hebt gelikt. Het bevat een proteïne dat oorspronkelijk in één of andere groen fluorescerende kwal werd gevonden. Maar een Chinese wetenschapper slaagde erin die molecule in zijn lab aan te maken. De stof zou een klein beetje zoet smaken. Wie het wil proeven, moet er wel een flinke duit voor neerleggen: 140 product door de voedselveiligheidsorganisaties is aanvaard, bedrijven de stof op grote schaal zullen produceren. Over anderhalf jaar zouden de prijzen dan ook dalen. Niet alleen verwacht hij veel van roomijs. Ook fluorescerende lolly s zijn volgens hem een voor de hand liggend product. Het gaat trouwens niet om de eerste stof die voedsel doet fluoresceren. Kinine, aanwezig in frisdranken zoals tonic, licht namelijk eveneens op, maar dan wel enkel onder UV-licht << (Lick Me I m Deliãous, VK) Foto: Binnenkort kunnen we fluorescerende ijsjes eten. NIEUW VETMENGSEL ALTERNATIEF VOOR CACAOBOTER Chocolade wordt op een gegeven moment in zijn productieproces getempereerd. In deze fase wordt de cacaoboter voorgekristalliseerd. Dit zorgt voor de hardheid, krimpkracht en glans van het afgekoelde eindproduct. Omdat de gemiddelde smelttemperatuur van cacaoboter 34 C bedraagt, verloopt het tempereren in hete, tropische landen bijzonder moeilijk. Maleisische onderzoekers ontdekten evenwel dat palmstearine (uit palmolie) en olie uit mangozaden enig soelaas bieden. Een mengsel van die vetten smelt namelijk pas bij 37,5 C. Dit helpt bij de productie, en zorgt ervoor dat het eindproduct niet meer in de winkelschappen ligt te smelten. << (School of Industrial Technology, International Islamic University, Maleisië) Foto: Een mengsel van olie uit mangozaden en palmstearine (uit palmolie) zou helpen bij het tempereren van chocolade in tropische landen. LEKKERE LABELS Onderzoekers lieten 44 personen twee kopjes identieke koffie proeven. Ze vertelden dat één ervan milieuvriendelijk geproduceerde koffie bevatte. 74 % van het panel dat aangaf erg met het milieu te zijn begaan, vond die lekkerder en wilden er ook meer voor betalen. Personen die zich minder met de groene problematiek bezighielden, proefden geen smaakverschil. Volgens de vorsers toont dit experiment aan dat de smaakperceptie van de groene proevers wordt beïnvloed door de mate waarin ze zich de productiemethodes van het gewas kunnen voorstellen. Als hun hypothese klopt, zouden de proevers minder smaakverschil proeven bij frisdranken, omdat ze zich de aanmaak ervan moeilijker voor de geest kunnen halen. Ze overwegen trouwens ook testen met producten met andere moreel geladen labels, genre fair trade, biologisch en goed voor het milieu, omdat ze een gelijkaardig effect op smaakperceptie en spendeergedrag vermoeden. << (Högskolan i Gävle, Zweden) at yourrr r service BARIAS Roeselare - België TEL Bekijk nu hoe we u van dienst kunnen zijn op Foto: Moreel geladen labels zouden smaakperceptie en spendeergedrag veranderen.

6 14 / MAART 2013 / food INDUSTRY / INTERNATIONAAL NIEUWS VORM VERANDERT SMAAKPERCEPTIE Vorig jaar maakte een chocoladeproducent de vorm van zijn melkchocolade ronder. Consumenten meldden massaal dat ze de smaak ervan minder goed vonden. Nochtans was het recept niet aangepast. Onderzoekers gingen na waarom deze reacties er kwamen. Ze testten een chocoladeproduct in tien verschillende vormen. Vreemd genoeg stelden ze vast dat de vorm wel degelijk een invloed had op smeltkarakteristieken, zachtheid en (in mindere mate) de nasmaak. Ook de perceptie van smaak en geur veranderde enigszins, maar niet de intensiteit ervan. Zo resulteerden de vormen vleugel en zeil in een opvallend sterke cacaosmaak en -geur met karameltoetsen en prominente nasmaak. Rond en rechthoekig hadden de sterkste invloed op textuur: snel smelten, heel zacht. Een verklaring voor de invloed van de vorm zou onder meer liggen in wijzigingen in smeltsnelheid, maar ook een andere luchtãrculatie in de mond. In die context is het nuttig mee te geven dat de proefpersonen de instructie kregen de chocolade in de mond te laten smelten in plaats van erop te bijten. << (Nestlé Research Center, Zwitserland) Foto: Een andere vorm resulteert in een andere smaak en geur. DODE BACTERIE WINT VAN CARIËS In Duitsland werd een experiment met snoep gedaan. Drie groepen van twintig personen aten op anderhalve dag vijf snoepjes, gemaakt van isomaltitol, maltitol, water, sucralose en muntolie. Bij groep 1 bevatten de snoepjes ook 1 of 2 milligram van de melkzuurbacterie Lactobaã llus paracasei DSMZ Bij groep 2 was er niks extra, en bij groep werd een placebo gebruikt. Vervolgens werd het speeksel van iedereen getest op een bacterie die cariës veroorzaakt. De onderzoekers ontdekten dat de toevoeging van melkzuurbacterie aan snoep zorgde voor een beduidend mindere aanwezigheid van de cariësbacterie in het speeksel. Opmerkelijk was dat dit effect er al na anderhalve dag was. Interessant is bovendien dat de melkzuurbacterie bij de aanmaak van het snoepje door de hitte was afgedood. Intussen is verder onderzoek gepland en zijn er plannen om kauwgom met deze bacterie te maken. << (Organo Balance, BASF, Duitsland) Foto: Snoepjes met bacterie is goed voor de tanden. Claes MEER INFO? BEL ONS! 011 / Henneken tumbler Industrietumbler met roterende, horizontale kuip Inhoud van L ACTIEPRIJS 3000 L = KG Wetter vleesmolen Test de beste vleesmolen met belading G160 Capaciteit: 8000 kg/u Overtuig uzelf en vraag een testopstelling aan! VOOR MEER INFO: CONTACTEER ONZE VERTEGENWOORDIGERS 011 /

7 Een nieuwe vloer in 24u! deva floor Kunststofvloeren klaar voor gebruik 2u na plaatsing II fl exibele werkploegen (eigen personeel) II diverse graden van slipvastheid II taai II heel duurzaam en een hoge slijtvastheid II elastisch II naadloos II hittebestendig systeem beschikbaar II hygiënisch en gemakkelijk te reinigen II geschikt voor hogedrukreiniging II goede weerstand tegen zuren en logen II esthetisch verantwoord, met gekleurd kwartszand of chips II kan aangebracht worden op oude of nieuwe ondergronden II Gratis opmeting en offerte Rode Dries 24 I 2288 Bouwel I I oor.eu verkoop & advies I allesondercontrole.com Temperatuurbewaking en -registratie bij geconditioneerd transport. NL BE Blackbox voor fragiele transporten. Datalogger testo 184: Eenvoudige registratie van kwaliteitsgegevens Snelle en eenvoudige configuratie via USB - zonder software Duidelijke weergave van alarmen Gecertificeerd volgens HACCP Internationaal

8 8 / MAART 2014 / food INDUSTRY / EXPORT TEKST ELS JONCKHERE - FOTO S FIT / ARCHIEF HALAL BIEDT GROEIMOGELIJKHEDEN Zowel voor export als binnenlandse markt Eén van de snelst groeiende voedingsmarkten is niet zozeer geografisch, maar wel religieus gebonden: de islamitische bevolking. Niet alleen is het een bevolkingsgroep die gestaag toeneemt. Ook verwerft ze overal ter wereld meer koopkracht. Overweegt u te exporteren en tegelijkertijd de omzet in eigen land te verhogen, dan is een halal -productie misschien de sleutel tot succes. Informeer u echter goed. Want de regels zijn niet overal dezelfde... Halal is een Arabisch woord waarmee wordt aangegeven wat voor moslims is toegestaan. Het gaat om reine, zuivere en rechtmatige producten (veelal voeding, maar ook kledij, cosmetica, geneesmiddelen,...), handelingen en zelfs diensten (bijvoorbeeld het logistieke gebeuren van levensmiddelen, maar ook bankieren, verzekeringen, reizen,... ). Als we het over voeding hebben, dan speelt zowel de oorsprong als de slacht- en bereidingswijze een belangrijke rol om als halal te worden bestempeld. Iedereen weet intussen dat alcohol en varkensvlees uit den boze zijn. Maar moslims mogen ook len eten. Nu ja, dat is niet meteen het soort product waarmee de Belgische voedingsbedrijven bezig zijn. Toch kan u er niet component, moeten rein zijn. Voor vlees ligt het redelijk eenvoudig: de slachting moet volgens de juiste rituelen gebeuren. Probeer echter maar eens te achterhalen of bijvoorbeeld additieven halal zijn. Jan Bruffaerts, Hoofd Dienst Reglementering, Cel Handelsbelemmeringen & Markttoegang van Flanders Investment & Trade: Bovendien hebben islamitische geleerden de voedingsvoorschriften uit de Koran vissoorten op basis van interpretaties van Koranverzen en de Hadith (de islamitische overleveringen over het doen en laten en de uitspraken van de profeet Mohammed - nvdr). Afhankelijk van de stromingen binnen de islam kunnen er dus verschillen in deze uitgebreide lijst optreden. Zo zijn mosselen ERG COMPLEXE MATERIE Stel dat u wel zekerheid hebt over de reinheid van alle componenten, dan nog kan u het voedingsproduct niet zomaar naar eender welk moslimgebied uitvoeren. Jan Bruffaerts: Het probleem is dat er wereldwijd geen standaard bestaat over wat als halal wordt beschouwd. Alles hangt af van de interpretatie en opgelegde regulering van de erkende moslimautoriteiten in het betreffende land. Een bekomen halal deel: voor elke moslimgemeenschap zal je een ander certi- er anders zijn. Zo zal de ene executieve toelaten om bij het slachten verdoving te gebruiken, en de andere niet. Sommige moslimautoriteiten zullen ook eisen dat de volledige logistieke keten halal is. Dit betekent dat opslag en transport door den: de logistieke actoren moeten ervoor zorgen dat de halal goederen niet met onreine producten in aanraking komen, bijvoorbeeld door ze in eenzelfde ruimte te stockeren of met dezelfde vrachtwagen te vervoeren. En we spreken hier niet alleen over vleeswaren, hé. Het principe is van toepassing op alle voedingsmiddelen, zoals chocolade, groenten, koekjes,... Tevens moet alles worden ontsmet vooraleer de halal levensmiddelen worden opgeslagen of getransporteerd. En dit mag dan weer niet met middelen die bedwelmende componenten of alcohol bevatten. Hetzelfde geldt trouwens voor de productie van halal levensmiddelen. Elke lijn moet worden ontsmet en veelal mogen er in dezelfde omgeving geen andere onreine voedingswaren (zelfs al is het op een andere lijn) worden gefabriceerd. Tenslotte is er nog een andere barrière: het zijn de moslimautoriteiten in het invoerland die bepalen welke controleorganismen in het uitvoerland de halalcerti- dat u het slachten en productieproces door verschillende instanties moet laten controleren als u naar meerdere moslim- dat u hiertoe halal controleurs uit het invoerland moet laten maar voor een bepaald aantal moslimgemeenschappen.

9 EXPORT / food INDUSTRY / MAART 2014 / 9 WIE ZOEKT, DIE VINDT instantie is het belangrijk om na te gaan of uw producten onder de voorwaarden van halal vallen. Jan Bruffaerts: De Codex Alimentarius bevat ook richtlijnen voor halal voedsel en duidt het belang aan van een goed georganiseerde halal keten. Let wel, de Codex erkent dat er tussen de verschillende stromingen binnen de Islam meningsverschillen zijn, maar stelt enkel algemene richtlijnen op. U kan ook de website van de Market Access Database van de Europese Commissie (http:// madb.europa.eu/madb/indexpubli.htm) gebruiken. Door ingave van de douanetariefnummers kan u er per land de invoereisen voor uw producten terugvinden. Indien het een moslimland betreft, krijgt u daar meteen de melding halal bij indien dat van toepassing is. Wenst u de moslimgemeenschap in een ander land te benaderen, kan u bij wordt aangeduid. Dan weet u al iets, maar dan moet u wel nog uitpluizen hoe reinheid in de beoogde afzetmarkt wordt geïnterpreteerd kan u de hulp van de Dienst Reglementering van Flanders Investment & Trade inroepen. Want intussen hebben we een expertise terzake land niet, dan treden onze Vlaamse economische vertegenwoordigers in actie. Hierbij wil ik nog opmerken dat wij de meeste halal certi- - Verpakkingsmachines en doseersystemen Decatechnic, uw verpakkingspartner! schalensluitmachines met of zonder vacuüm en gas semi-automatische tot vol automatische verpakkingsmachines Ontstapelen, vullen sealen, dekselen,... De moslimautoriteiten in het invoerland bepalen welke controleorganismen in het uitvoerland de halal certificaten mogen uitreiken. HALAL RITUEELSLACHTEN Het ritueelslachten moet als een religieus gegeven worden beschouwd: de slachting moet richting Mekka gebeuren en telkens moet een gebed worden uitgesproken. Het is ook een offerritueel, wat betekent dat het dier levend moet worden geslacht, dat er zoveel mogelijk bloed uit het dier wordt verwijderd én dat dit alles gebeurt met respect voor het dierenwelzijn. Daarom wordt soms (maar niet altijd) toegestaan dat de dieren worden verdoofd. Tevens is het belangrijk dat er manueel wordt geslacht door erkende en opgeleide moslimslachters zodat het offeraspect integraal wordt behouden. Let wel: dit geldt enkel voor vlees. Vissen en andere zeedieren moeten niet ritueel worden geslacht. Verkoop én verhuur mogelijk Decatechnic nv Toekomstlaan Herentals T

10 10 / MAART 2014 / food INDUSTRY / EXPORT verwijzen. Deze organisaties kunnen voor hun dienstverlening immers het bedrag vragen dat ze willen, aangezien ze buiten het reguliere controlecircuit staan. De kans om met de moslimautoriteiten in bepaalde - Want voor de Belgische voedingsproducent is het natuurlijk een stuk gemakkelijker en door één en dezelfde instantie kan laten afleveren. Op dat vlak is echter nog werk aan de winkel. Toch verwachten we dat de situatie zal verbeteren naarmate meer Belgische voedingsbedrijven halal producten zullen exporteren. EXPLOSIEF GROEIENDE MARKT Halal produceren is geenszins goedkoop. de diversiteit ervan), de aangepaste manier van slachting, de speciale reiniging van de productielijnen, de voorwaarden voor aparte opslag en transport,... Maar daar staat tegenover dat u een explosief groeiende markt kunt aanboren, zowel in eigen land als over de hele wereld. De totale moslimbevolking wordt op 1,6 miljard geschat (1/4 van de wereldbevolking). Het Pew Research Center s Forum on Religion & Public Life verwacht dat dit aantal tegen 2030 nog met 35 % zal toenemen. Jan Bruffaerts: Je hoeft de afzetmarkt niet ver te gaan zoeken, want in Europa wordt de moslimgemeen- ze zich meer op sociaal en politiek vlak, en is er sprake van een groeiend bewustzijn van het religieuze aspect. Het is een verjongende bevolking die aan koopkracht wint. De halal markt in de EU wordt op 69,3 miljard dollar geschat en de grootste moslimgemeenschappen bevinden zich in onze buurlanden. Op kop staat Frankrijk: daar wordt jaarlijks 7,6 miljard dollar aan halal voeding uitgegeven. Interessant om te weten: onderzoek heeft uitgewezen dat moslims gemiddeld meer geld aan levensmiddelen spenderen dan anderen. Zo consumeren ze bijvoorbeeld tot dubbel zoveel vlees als niet-moslims. Eenmaal ze een product vertrouwen, zijn ze ook erg loyaal. Gevogelte is één van de belangrijkste voedingsmiddelen in de Europese halal markt. OOK VOOR NIET-MOSLIMS? Nog een positief punt is dat halal producten aan alle wettelijke normen inzake voedselveiligheid voldoen. Veelal is er geen smaakverschil en op kwalitatief vlak zouden ze in principe even goed moeten scoren. Hierdoor kunnen halal levensmiddelen dus even goed door niet-moslims worden gegeten. Bij overproductie durven bedrijven deze producten dan ook ongelabeld in de markt te WAT IS HALAL? zetten. Jan Bruffaerts: Maar dat is eigenlijk wat onethisch, want de Westerse consument zou het recht moeten hebben om zelf te kiezen of hij al dan niet halal voedsel koopt. Zoals al eerder gesteld: halal is interessant, maar staat qua regelgeving nog in de kinderschoenen. We hopen dan ook dat het eenvoudiger wordt om halal te produceren en te exporteren. Want dat zou voor de Belgische voedingsindustrie wel eens dé kans kunnen zijn om haar omzetcijfer een serieuze boost te geven. Halal vlees: schapen, runderen, pluimvee, kamelen, paarden, wilde ezels, konijnen, egels, stekelvarkens, sprinkhanen, wormen in fruit, vogels en dieren die in de zee leven (met Ook halal: plantaardige enzymen, brood, andere graanproducten, groenten en fruit, melk(producten). Maar bijvoorbeeld bij kaas moeten de gebruikte enzymen afkomstig zijn van een halal dier dat op de juiste manier is geslacht. Niet halal: alcohol, varkensvlees, bloed, vlees van gestorven (niet geslacht, maar natuurlijke dood of door ziekte gestorven) dieren, vlees dat niet volgens islamitische voorschriften is geslacht, vleesetende dieren met slagtanden (bv leeuwen, honden, wolven en tijgers), vogels met scherpe klauwen), landdieren zonder oren (bv kikkers en slangen), ratten, bedwelmende planten. BELANGRIJKSTE HALAL MARKTEN BELANGRIJKSTE VOEDSELPRODUCTEN IN EUROPESE HALAL MARKT Gevogelte Vlees (producten) Chocolade Brood Biscuiterie Melk (producten) Dranken Additieven (kruiden, marinades, gelatine,...) Noord-Afrikaanse en Arabische landen (Verenigde Arabische Emiraten, Europa: Rusland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk Koopkrachtige moslimgemeenschappen in Europa: Noord-Frankrijk, Zuidelijk Verenigd-Koninkrijk, Duitsland en Nederland. Jan Bruffaerts

11 PROCESSES AND PACKAGING LEADING TRADE FAIR De Business-IT-oplossing voor uw complete bedrijf Succes is een kwestie van het juiste systeem DÜSSELDORF, GERMANY MAY 2014 FOOD.INTERPACK.COM VOER VOOR DE LEVENSMIDDELEN INDUSTRIE Sneller Betrouwbaarder Productiever Succesvolle bedrijven in de voedings-middelenbranche vertrouwen wereldwijd op het CSB-systeem. Verhoog ook uw concurrentievermogen met onze IT-oplossingen. Uw voordelen: Optimaal vooraf geconfigureerde processen Dekking van alle branche-eisen Snelle ROI door korte implementatietijden QR-Code scannen en nader informeren! CSB- System, Office Belgium & Luxembourg Brusselstraat Antwerpen, België Tel.: Fax: Voor meer informatie: Fairwise BVBA Hubert Frère-Orbanlaan 213 _ B-9000 Gent T: _ F:

12 12 / MAART 2014 / food INDUSTRY / TEKST ELS JONCKHEERE - FOTO S ELS JONCKHEERE/BRASSERIE LES 3 FOURQUETS TOENEMEND CO2-VERBRUIK BIJ BRASSERIE LES 3 FORQUETS Westfalen zorgt voor kostenefficiënte oplossing Toen Pierre Gobron zijn brouwerij d Achouffe in 2006 aan Moortgat-Duvel verkocht, had hij de bedoeling om te gaan rentenieren. Maar het duurde niet lang of het brouwersvirus borrelde terug op. Hij besloot om samen met zijn zonen Julien en Tim in Gouvy een nieuwe brouwerij op poten te zetten: Brasserie Les 3 Fourquets. Dit was een schot in de roos, want het zakencijfer neemt sindsdien jaarlijks met gemiddeld 40 % toe. En hiermee groeit ook het verbruik aan CO2. Vandaar dat huisleverancier Westfalen onlangs een tank van liter op de site installeerde. Een service die Brasserie Les 3 Fourquets veel centen oplevert... Eind jaren zeventig besloten de schoonbroers Pierre Gobron en Christian Bauweraerts om in hun vrije tijd een bier te ontwikkelen. Ze kozen voor een blond bier gefermenteerd en de naam La Chouffe meekreeg. Hun experiment lukte beter dan verwacht. Want al snel konden beide van het brouwen leven. Meer nog, het bier werd een waar succesverhaal in binnen- en buitenland. In 2006 kregen de oprichters een overnamebod van Moortgat-Duvel dat ze niet konden weigeren. Omdat ik 25 jaar lang heel hard had gewerkt, dacht ik eraan om wat van het leven te gaan genieten, vertelt Pierre Gobron. Maar na enkele maanden sloeg de verveling toe en kriebelde het om opnieuw te brouwen. Samen met mijn zonen begon ik met recepturen te experimenteren. En dit leidde tot een bijzonder blond bier van 8,6 met een ietwat bittere smaak. We besloten het Lupulus te noemen naar de Latijnse term voor hop, umulus lupulus, dat ook kleine wolf betekent. Vandaar dat ons logo een kleine wolf is die met hop wordt omringd. enkel in de herfst wordt gebrouwen. Het eerste jaar zijn we erg kleinschalig gestart met amper negentig hectoliter, vervolgt Pierre Gobron zijn verhaal. Maar al snel kregen we er bekendheid mee in binnen- en buitenland. De bal ging aan het rollen en we moesten een heuse brouwerij op poten zetten. Deze werd stelselmatig uitgebreid tot een capaciteit van zevenduizend hectoliter. Alleen is dat onvoldoende om de vraag in te vullen. Vandaar dat we binnenkort starten met de bouw van een nieuwe vestiging op het terrein achteraan onze site. Het betreft een gebouw van m2 (brouwzaal en afvulafdeling) en 500 m2 kelder om de bieren te laten rijpen. Speciaal is dat we een vergunning hebben gekregen om zelf bronwater te boren. In plaats van stadswater zullen we dit gebruiken, wat de smaak van het bier absoluut ten goede zal komen. POPULAIR IN HET BUITENLAND Bedoeling is dat Brasserie Les 3 Fourquets met de nieuwe brouwerij een capaciteit van 15 à hectoliter krijgt. Deze zal niet meteen helemaal worden opgevuld, maar Pierre Gobron verwacht toch de gemiddelde jaarlijkse groei van +/- 40 % nog enige tijd te kunnen handhaven. Er is veel vraag naar de Lupulus vanuit het buitenland, en dan vooral uit Italië, legt hij uit. Daarnaast exporteren we ook naar Spanje, Zwitserland, Oostenrijk, Nederland, Denemarken, de Verenigde Staten en Brazilië. In totaal wordt 80 % van ons zakencijfer door uitvoer gerealiseerd. Intussen werkt eenmaal de nieuwe fabriek operationeel is, zal het team nog met enkele werkkrachten worden uitgebreid. Aan het format zal niet worden geraakt: de kans is erg klein dat de NOOD AAN NIEUWE FABRIEK Al snel werd ook een bruine variant van 8,5 ontwikkeld. Hoewel die wat meer suiker bevat, blijft de Lupulus Brune toch naar een bittere smaak neigen. Daarnaast is er nog de Lupulus Hibernatus, een winterbier Bedoeling is dat Brasserie Les 3 Fourquets met de nieuwe brouwerij een capaciteit van 15 à hectoliter krijgt.

Op weg naar een duurzame agro-foodindustrie. Marie Demarcke, Flanders FOOD Nathalie Bernaert, ILVO Food Pilot

Op weg naar een duurzame agro-foodindustrie. Marie Demarcke, Flanders FOOD Nathalie Bernaert, ILVO Food Pilot Op weg naar een duurzame agro-foodindustrie Marie Demarcke, Flanders FOOD Nathalie Bernaert, ILVO Food Pilot Outline Flanders FOOD Wat is een duurzame agro-foodindustrie? Lopende en komende acties Food

Nadere informatie

Wereldoriëntatie - Natuur Wereldoriëntatie - Techniek Geschatte lesduur Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt dat niet alle

Wereldoriëntatie - Natuur Wereldoriëntatie - Techniek Geschatte lesduur Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt dat niet alle Wereldoriëntatie - Natuur Algemene vaardigheden: 1.1 & 1.2 Levende en niet-levende natuur: 1.3 & 1.5 Wereldoriëntatie - Techniek 2.16* Geschatte lesduur 50 minuten Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt

Nadere informatie

Masters in Taste & Functionality

Masters in Taste & Functionality Rotterdam, 29 April 2015 Historie Snick EuroIngredients Founding by Philippe Snick Brugge Relocation to Nijverheidsstraat Brugge Relocation to industrial area in Beernem Acquisition TEFCO ( 1979) by Acomo

Nadere informatie

De biobestedingen groeien tegen de algemene voedingstrend in

De biobestedingen groeien tegen de algemene voedingstrend in De biobestedingen groeien tegen de algemene voedingstrend in De biobestedingen groeiden in 2014 verder door terwijl de totale voedingsbestedingen voor het eerst sinds jaren daalden. Ruim negen op de tien

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid. van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid. van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Lieve Busschots Directeur Communicatie FAVV 23/11/2013 1 VEILIG VOEDSEL UW ZORG ONZE

Nadere informatie

Sojaproducten - Een bron van hoogwaardige eiwitten

Sojaproducten - Een bron van hoogwaardige eiwitten Sojaproducten - Een bron van hoogwaardige eiwitten Standpuntnota van de ENSA Scientific Advisory Committee Inleiding Eiwitten zijn een belangrijke voedingsstof die nodig zijn voor de groei en het herstel

Nadere informatie

Z O U T : TOP? ZOUT : STOP!

Z O U T : TOP? ZOUT : STOP! ZOUT : STOP! ZOUT : TOP? Zout, wat is dat nu eigenlijk? In feite is het zout dat we in onze voeding gebruiken natriumchloride of NaCl. Het element dat in deze formule voor problemen zorgt, is het natrium.

Nadere informatie

EetbaarSoest - Workshop Fermenteren 23 Jan 2016, G. Christiansson, EetbaarSoest & IVN Eemland Duurzaamheid

EetbaarSoest - Workshop Fermenteren 23 Jan 2016, G. Christiansson, EetbaarSoest & IVN Eemland Duurzaamheid EetbaarSoest - Workshop Fermenteren 23 Jan 2016, G. Christiansson, EetbaarSoest & IVN Eemland Duurzaamheid Fermenteren = Voedsel te laten verbeteren door micro-organismen (bacteriën, schimmels). Wilde

Nadere informatie

Verklaring van de symbolen

Verklaring van de symbolen Verklaring van de symbolen lactosevrij UTZ CERTIFIED gecertificeerde koffieboeren verbouwen hun koffie met zorg en aandacht voor mens en milieu. Inter IKEA Systems B.V. 2009 Producten die geschikt zijn

Nadere informatie

Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Je bent wat je eet

Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Je bent wat je eet Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Versnellen melkproducten de ziekte van Huntington? Is er een verband

Nadere informatie

Rapport samengesteld door: Lilong Mei Tom Vansteenkiste. Juni 2013. Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg

Rapport samengesteld door: Lilong Mei Tom Vansteenkiste. Juni 2013. Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg De Belgische Voedingsindustrie Rapport samengesteld door: Lilong Mei Tom Vansteenkiste Juni 2013 Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg Tervurenlaan 168 bus 2 1150 Brussel +32-2-219-11-74

Nadere informatie

Water in AGF koelvers industrie problematiek rondom water in de wereld. Joyce Schroot Adviseur AGF verwerkende industrie 2 december 2014

Water in AGF koelvers industrie problematiek rondom water in de wereld. Joyce Schroot Adviseur AGF verwerkende industrie 2 december 2014 Water in AGF koelvers industrie problematiek rondom water in de wereld Joyce Schroot Adviseur AGF verwerkende industrie 2 december 2014 Inhoudsopgave Intro aardappelen, groente en fruit verwerkende industrie

Nadere informatie

BIO BASED ECONOMY WERKT!

BIO BASED ECONOMY WERKT! HENNEP een lekkere voedingsbron?! Onverwachte voedingsbron BIO BASED ECONOMY WERKT! GROENE GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen GROENE GRONDSTOFFEN HENNEP een lekkere voedingsbron?! Inleiding Hoewel hennep algemeen

Nadere informatie

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten?

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? Alles wat je eet en drinkt noemen we voedingsmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn: brood, boter, groenten en vlees. In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen:

Nadere informatie

Artikelnummer: 4075 EAN: 8712200049155. Marinade Spaans Puur

Artikelnummer: 4075 EAN: 8712200049155. Marinade Spaans Puur Smedes Fine Food Lichtgele marinade op oliebasis. Een tekening van rode spikkeltjes, met knoflook smaak. Namen Commerciele naam Ingrediënten informatie Plantaardige olie (Raapzaad, onnebloem), Groente

Nadere informatie

Rapport samengesteld door: Jolanda van Essen. Tom Vansteenkiste. Januari 2016. Tervurenlaan 168 bus 2. 1150 Brussel

Rapport samengesteld door: Jolanda van Essen. Tom Vansteenkiste. Januari 2016. Tervurenlaan 168 bus 2. 1150 Brussel De Belgische Voedingsindustrie 2016 Rapport samengesteld door: Jolanda van Essen Tom Vansteenkiste Januari 2016 Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg Tervurenlaan 168 bus 2 1150 Brussel

Nadere informatie

Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd. Hoofdkantoor. Certificatie Schema

Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd. Hoofdkantoor. Certificatie Schema Celsiusstraat 42 6711 HA Ede Nederland Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd Hoofdkantoor Vinçotte ISACert Nederland Obrechtsestraat 28E 8031 AZ Zwolle Nederland Locatie Certificatie

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant.

Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant. Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant. MISSIE Rodanar is een Belgisch familiebedrijf dat sinds 1982 houten pallets produceert. Wij zijn echter meer dan een producent,

Nadere informatie

Appel-peer konfijt met kaneel 1.5 kg

Appel-peer konfijt met kaneel 1.5 kg NV DIDDEN SA Gentsestwg 617-619 Chée de Gand Brussel 1080 Bruxelles Appel-peer konfijt met kaneel 1.5 kg (Art. nr 184101) Leverancier Didden nv Adres van leverancier : Genstesteenweg 617-619 1080 Brussel

Nadere informatie

SWEET MARTIQUE SAUS Art. Nr: 101531 (3l)/ 101551(5l)/ 101561 (10l)

SWEET MARTIQUE SAUS Art. Nr: 101531 (3l)/ 101551(5l)/ 101561 (10l) NV DIDDEN SA Gentsestwg 617-619 Chaussée de Gand Brussel 1080 Bruxelles SWEET MARTIQUE SAUS Art. Nr: 101531 (3l)/ 101551(5l)/ 101561 (10l) Leverancier Didden nv Adres van leverancier : Genstesteenweg 617-619

Nadere informatie

standaard gebruikers Voedingsmiddel gemiddelde afwijking aantal [%] Overigen 112 92 4952 83 td ochtend 0 4 6 0 td middag 1 7 49 1 td avond 1 11 63 1

standaard gebruikers Voedingsmiddel gemiddelde afwijking aantal [%] Overigen 112 92 4952 83 td ochtend 0 4 6 0 td middag 1 7 49 1 td avond 1 11 63 1 Tabel 24 Dagelijkse consumptie van groepen voedingsmiddelen door diverse bevolkingsgroepen naar tussendoorgebruik (berekening bij gebruikers van tussendoortjes) Project : Basis rapportage VCP (SAS) Weergave:

Nadere informatie

Studie over uitvoerpotentieel agrovoedingssector

Studie over uitvoerpotentieel agrovoedingssector Studie over uitvoerpotentieel agrovoedingssector Brussel, 20 januari 2016 Uit een studie van de FOD Economie over de Belgische agrovoedingsindustrie blijkt dat de handel tussen 2000 en 2014 binnen de Europese

Nadere informatie

Voeding bij kaakreconstructie. Afdeling Mondziekten en Kaakchirurgie

Voeding bij kaakreconstructie. Afdeling Mondziekten en Kaakchirurgie Voeding bij kaakreconstructie Afdeling Mondziekten en Kaakchirurgie Gemalen voeding bij kaakreconstructie Na een chirurgische ingreep waarbij de kaak/kaken gereconstrueerd zijn, is het noodzakelijk dat

Nadere informatie

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 1 Dit is een voorproefje in druk van het digitale Cosun MVO-verslag over 2011. Wilt u meer gegevens raadplegen over wat wij zoal ondernemen met het oog op onze maatschappelijke

Nadere informatie

AMERICAN VOORBEREIDEN SAUS (K) Art. Nr: 101501 / 101601

AMERICAN VOORBEREIDEN SAUS (K) Art. Nr: 101501 / 101601 NV DIDDEN SA Gentsestwg 617-619 Chée de Gand Brussel 1080 Bruxelles AMERICAN VOORBEREIDEN SAUS (K) Art. Nr: 101501 / 101601 Leverancier Didden nv Adres van leverancier : Genstesteenweg 617-619 1080 Brussel

Nadere informatie

Doelstelling VALORFOOD

Doelstelling VALORFOOD VALORFOOD Valorisatie van reststromen uit de agro- voedingsindustrie (West-Vlaanderen) Doelstelling VALORFOOD 1/ Welke zijn de grootste reststromen (voeding) in West-Vlaanderen? --> alle reststromen in

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL 2004

Bijlage VMBO-GL en TL 2004 Bijlage VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 1 BIOLOGIE CSE GL EN TL BIOLOGIE VBO-MAVO-D Deze bijlage bevat informatie. 400009-1-586-543b BIOTECHNOLOGIE INFORMATIE 1 OUDE TECHNIEKEN Al eeuwen gebruiken mensen organismen

Nadere informatie

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen leren de actieve voedingsdriehoek kennen en begrijpen de indeling ervan. De leerlingen kunnen zelf voedingsmiddelen indelen bij de passende voedselgroep. geeft

Nadere informatie

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over gezonde voeding. Nu vraag je je misschien af wat dit met de horeca te maken heeft. Gasten komen toch naar een horecabedrijf om lekker te eten en toch niet

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

van... Greet Lybaert (Diëtiste) Polenstraat 169a 9940 Sleidinge Tel: 09/357.60.86 Rachel Hillaert Kegelstraat 3 9940 Sleidinge

van... Greet Lybaert (Diëtiste) Polenstraat 169a 9940 Sleidinge Tel: 09/357.60.86 Rachel Hillaert Kegelstraat 3 9940 Sleidinge en bordje Koken in gezond de wok ten & goedkoop huize van... Kook-& winkelvaardigheden voor sociaal zwakkeren Stap -voor-stap recept Quiche met winkeloefening, dagmenu & quiz over de voedingsdriehoek Greet

Nadere informatie

De filosofie van het voeren

De filosofie van het voeren Terug naar Voorwoord Terug naar Inhoudsopgave Verder naar volgende hoofdstuk De filosofie van het voeren Inhoudsopgave van dit hoofdstuk: Het algehele beeld Hoe voeding in de Natuur er uit zou zien...

Nadere informatie

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen?

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen? Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen Deze kaart gaat over micro-organismen. Microorganismen zitten in voedsel. Als je voedsel bereidt is het belangrijk om te weten wat micro-organismen

Nadere informatie

NEWSLETTER THEMAROLLADES. De wereld van voeding in verandering!

NEWSLETTER THEMAROLLADES. De wereld van voeding in verandering! MET NIEUWE RECEPTUUR! THEMAROLLADES NEWSLETTER AUGUSTUS 2014 EDITIE NR.12 HERFST/NAJAARS ROLLADE Nieuwe receptuur. Een traditionele topper: een mager spek rond een fijn deeg van kip en kalkoen, verrijkt

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek 2014

Klanttevredenheidsonderzoek 2014 Klanttevredenheidsonderzoek 2014 Een beknopt overzicht van de resultaten September 2014 Passie voor zorg Bedankt! Geachte relatie, U heeft onlangs deelgenomen aan het Klanttevredenheidsonderzoek van Holland

Nadere informatie

de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren.

de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren. Woordenlijst bij hoofdstuk 6 de aardappel Wat eten we vanavond, rijst of a? alcoholvrij zonder alcohol Graag een a bier. Ik moet nog auto rijden. de andijvie A is een soort groente met grote groene bladeren.

Nadere informatie

De biobestedingen groeien stevig door in 2015

De biobestedingen groeien stevig door in 2015 De biobestedingen groeien stevig door in 2015 De biomarkt deed het vorig jaar uitstekend. De bestedingen van biologische producten groeiden in 2015 met 18%. De groei was het sterkst in Brussel. Het totaal

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

Bio, goed voor de natuur, goed voor ons

Bio, goed voor de natuur, goed voor ons Bio, goed voor de natuur, goed voor ons Certisys BE-BIO-01 VOOR GEVOGELTE ACTI KUIKEN [438000000] Volledig voeder voor kuikens in de vorm van meel, geproduceerd volgens Acti Kuiken bestaat uit 100% plantaardige

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Exclusieve gebakken hondenbiscuits

Exclusieve gebakken hondenbiscuits Exclusieve gebakken hondenbiscuits Bon Bon Pocket Line Specialties Animal Lovers bedrijfsprofiel : is al meer dan twintig jaar toonaangevend in de productie van premium gebakken snacks voor honden, knaagdieren

Nadere informatie

Wat zijn biogene aminen?

Wat zijn biogene aminen? Biogene aminen Wat zijn biogene aminen? Biogene aminen zijn stoffen die van nature voorkomen in plantaardige en dierlijke producten. Ze komen ook van nature in het menselijk lichaam voor. Het zijn stoffen,

Nadere informatie

Taste the world. Komijn

Taste the world. Komijn Taste the world Komijn Spice Oil Pure smaken op olie gedragen We nemen u graag mee naar de keukens van de wereld, zo ook met Spice Oil. Verstegen is constant op zoek naar authentieke smaken, dat is onze

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

FLANDERS INVESTMENT & TRADE MARKTSTUDIE

FLANDERS INVESTMENT & TRADE MARKTSTUDIE N H C A M L T X R T S U D T D N Ë L A T N FLANDRS NVSTMNT & TRAD MARKTSTUD D TXTLMACHN-NDUSTR N TALË Overzicht van de sector 1 De taliaanse industrie van textielmachines en -accessoires bestaat uit ongeveer

Nadere informatie

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE?

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? SPREEKBEURT OF WERKSTUK WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? Hier vind je informatie voor een spreekbeurt of werkstuk over genetische modificatie. De informatie is ingedeeld in stappen. Dit zijn de verschillende

Nadere informatie

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam 1 2 VOORKOMEN VAN ONDERVOEDING BIJ OUDEREN Bij het bezoek op de polikliniek is u een aantal vragen gesteld over gewichtsverlies en uw eetlust. Hiermee wordt

Nadere informatie

Groentenvezels als basis voor biobased verpakkingen

Groentenvezels als basis voor biobased verpakkingen Groentenvezels als basis voor biobased verpakkingen Recent was het Natuurvezel Applicatie Centrum-NAC in Raamsdonkveer gastheer voor de inspiratiemeeting over Duurzame Verpakkingen. Leon Joore, directeur

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? De Rabobank verwacht een moeizaam derde kwartaal voor de Nederlandse varkenssector. Aan het einde

Nadere informatie

De NVG, 40 jaar jong

De NVG, 40 jaar jong De NVG, 40 jaar jong Dier boven mens? 75 % van de Amerikaanse huisdiereigenaren besteden niet minder geld aan hun huisdier; 26 % vindt de gezondheid huisdier belangrijker dan van zichzelf; 34 % geeft

Nadere informatie

Voedselbedeling door de Voedselbanken

Voedselbedeling door de Voedselbanken Voedselbedeling door de Voedselbanken Het bereiken van onze doelgroep op een efficiënte manier: het logistieke vraagstuk. Jean-Marie MORTIER Afgevaardigd bestuurder Voedselbank Oost-Vlaanderen 1 De Voedselbanken

Nadere informatie

Party-assortiment van Molco

Party-assortiment van Molco Party-assortiment van Molco Party-assortiment van Molco Mensen vieren graag feest en willen hun gasten meer en meer verwennen. Daarbij zijn ze op zoek naar iets anders om op tafel te kunnen zetten waarmee

Nadere informatie

Effectmeting bij kinderen, ouders, leerkrachten en directie van smaakklassen

Effectmeting bij kinderen, ouders, leerkrachten en directie van smaakklassen Effectmeting bij kinderen, ouders, leerkrachten en directie van smaakklassen Vakgroep Landbouweconomie Prof. Dr. Xavier Gellynck Dr. Hans De Steur Ir. Sara De Pelsmaeker Universiteit Gent Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen

Nadere informatie

Bewust en gezond winkelen. Doelstellingen. De leerlingen kunnen een gezonde keuze maken op basis van het etiket.

Bewust en gezond winkelen. Doelstellingen. De leerlingen kunnen een gezonde keuze maken op basis van het etiket. Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen zien in dat het zinvol is om een boodschappenlijstje op te stellen vooraleer boodschappen te doen. De leerlingen kunnen het etiket lezen en verschillende etiketten

Nadere informatie

3 gouden sterren in de Superior Taste Awards 2014 voor de drie nieuwe smaken van Guylian zeepaardjes

3 gouden sterren in de Superior Taste Awards 2014 voor de drie nieuwe smaken van Guylian zeepaardjes Persbericht Chocolaterie Guylian NV EUROPARK-OOST 1 9100 SINT-NIKLAAS TEL. +32 3 760 97 00 6 juni 2014 3 gouden sterren in de Superior Taste Awards 2014 voor de drie nieuwe smaken van Guylian zeepaardjes

Nadere informatie

VARKENSSLACHTERIJ / UITSNIJDERIJ / VERWERKER

VARKENSSLACHTERIJ / UITSNIJDERIJ / VERWERKER VARKENSSLACHTERIJ / UITSNIJDERIJ / VERWERKER Normen voor varkensslachterij / uitsnijderij / verwerker Aan deze criteria kunnen geen rechten worden ontleend. Onjuistheden en aanpassingen voorbehouden. =

Nadere informatie

Vitamines zitten in kleine hoeveelheden in je eten en drinken. Je hebt het halve alfabet aan vitamines: A, B, C, D, E, K.

Vitamines zitten in kleine hoeveelheden in je eten en drinken. Je hebt het halve alfabet aan vitamines: A, B, C, D, E, K. Testlab Er zitten heel veel voedingsstoffen in gezonde producten. Dat hebben jullie in de film gezien. Nou ja gezien? Voedingsstoffen zijn niet zichbaar in producten, maar we kunnen ze wel aantonen. Daar

Nadere informatie

KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË

KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË ECONOMISCH JAARRAPPORT 27 Federplast.be Vereniging van Producenten van Kunststof- en Rubberartikelen VZW Association des Producteurs d Articles en Matières Plastiques

Nadere informatie

Advies EGTOP over additieven in bio 17/10/2012 samenvatting Elke Denys

Advies EGTOP over additieven in bio 17/10/2012 samenvatting Elke Denys Advies EGTOP over additieven in bio 17/10/2012 samenvatting Elke Denys 1/ Een team van experts (Expert Group on organic Processing, EGTOP) boog zich over de lijst met toegelaten additieven in biologische

Nadere informatie

Voedingskundige criteria reclame voor voedingsmiddelen gericht op kinderen - Reclame Code voor Voedingsmiddelen 2015

Voedingskundige criteria reclame voor voedingsmiddelen gericht op kinderen - Reclame Code voor Voedingsmiddelen 2015 Categorie 1: Plantaardige en Dierlijke oliën en vetten, incl. smeer-en bereidingsvetten alsmede sauzen die op emulsies zijn gebaseerd 1. Subcategorie A: plantaardige en dierlijke oliën en vetten en smeer-

Nadere informatie

Gezonde Voeding Tips

Gezonde Voeding Tips Gezonde Voeding Tips Waarom is een gezond dieet zo belangrijk? A) Voorkom risico s op aandoeningen Weet je dat de meeste aandoeningen kunnen worden voorkomen? Voorbeelden hiervan zijn:» Hartaandoeningen»

Nadere informatie

Een handvol pompoenzaden per dag: goed op bijten. Pompoenpitten zijn lekker in yoghurt, slaatjes, brood of gebak, pastagerechten,...

Een handvol pompoenzaden per dag: goed op bijten. Pompoenpitten zijn lekker in yoghurt, slaatjes, brood of gebak, pastagerechten,... Toepassingen van pompoenpitten Werkt mee aan de instandhouding van normale testosterongehalten in het bloed door zink Dragen bij tot een normale vruchtbaarheid en voortplanting door zink Goed voor je blaas

Nadere informatie

ALTERNATIEVE EIWITBRONNEN : SAMENVATTING IDEEËN BRAINSTORM

ALTERNATIEVE EIWITBRONNEN : SAMENVATTING IDEEËN BRAINSTORM ALTERNATIEVE EIWITBRONNEN : SAMENVATTING IDEEËN BRAINSTORM Aan de bedrijven werden 6 vragen gesteld voor deze brainstorm. De eerste vraag was individueel en overkoepelend, en hiervan werd ook een schema

Nadere informatie

Inleiding Het spel Algemeen doel van het spel

Inleiding Het spel Algemeen doel van het spel Brochure Inleiding Boerenbusiness van grond tot mond, is ontwikkeld door jonge vrijwilligers van verschillende kinderboerderijen in Vlaanderen. Ze verdiepten zich in het thema Voedsel, ontwikkelden er

Nadere informatie

Marinade Italiaans Pesto

Marinade Italiaans Pesto Smedes Fine Food Lichtgroene marinade op oliebasis. et een fijne tekening & pesto smaak. Namen Commerciele naam Wettelijke benaming Functionele naam arinade Ingrediënten informatie Plantaardige olie (Raapzaad,

Nadere informatie

KONIJNENSLACHTERIJ/ UITSNIJDERIJ / VERWERKER VERSIE 15-11-2012

KONIJNENSLACHTERIJ/ UITSNIJDERIJ / VERWERKER VERSIE 15-11-2012 Aan deze criteria kunnen geen rechten worden ontleend. Onjuistheden en aanpassingen voorbehouden. Versie 1 Slachten: Controle op slachthuis Personeel BLKSAP01 IKB certificaat Jaarlijks wordt het bedrijf

Nadere informatie

Vers van de Visser. Resultaten LEI-enquête. Kees Taal en Mike Turenhout. April 2014

Vers van de Visser. Resultaten LEI-enquête. Kees Taal en Mike Turenhout. April 2014 Vers van de Visser Resultaten LEI-enquête Kees Taal en Mike Turenhout April 2014 Europees Visserij Fonds: Investeren in een duurzame visserij. Vers van de Visser is geselecteerd in het kader van het Nederlands

Nadere informatie

Voedingskundige criteria Reclame Code voor voedingsmiddelen

Voedingskundige criteria Reclame Code voor voedingsmiddelen Voor referentieporties: zie portielijst. In deze lijst staan de meest gehanteerde portiegroottes, tenzij anders aangegeven op de verpakking van producten. Categorie 1: Plantaardige en Dierlijke oliën en

Nadere informatie

Appelsap. 1 KH portie. 51 kcal / 215 kj. 115 ml ± 1 halfvol glas GI = 44

Appelsap. 1 KH portie. 51 kcal / 215 kj. 115 ml ± 1 halfvol glas GI = 44 Dranken Dranken Voldoende drinken is belangrijk voor de algemene gezondheid. Bekijken we aandachtig de voedingsdriehoek dan is het duidelijk dat drank een belangrijk onderdeel is. Als volwassenen moeten

Nadere informatie

EVA vzw. Ethisch Vegetarisch Alternatief

EVA vzw. Ethisch Vegetarisch Alternatief EVA vzw Ethisch Vegetarisch Alternatief EVA (Ethisch Vegetarisch Alternatief) vzw werd in juli 2000 opgericht met als doel het grote publiek evenals de horeca en voedingsindustrie, dokters en diëtisten,

Nadere informatie

Superfoods voor meer energie

Superfoods voor meer energie Superfoods voor meer energie Je bent nu al lekker op weg om een gezonde levensstijl te creëren. Je voelt al meer energie nu je aan het afvallen bent. We zijn ervan overtuigd dat het belangrijk is om continue

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

Welkom bij Forte kinderopvang

Welkom bij Forte kinderopvang Welkom bij Forte kinderopvang Gezonde voeding van 0-12 jaar Voedingsbureau PUUR! Donderdag 5 maart 2015 Inhoud 1. Belang gezonde voeding 2. Duurzaam & puur 3. Interactief informeren 4. Vragen 1. Belang

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

1,6 miljoen. Fairtrade in het Zuiden 87,7% 12,3% leden. kleinschalige boeren. arbeiders. kleinschalige boeren en arbeiders binnen Fairtrade.

1,6 miljoen. Fairtrade in het Zuiden 87,7% 12,3% leden. kleinschalige boeren. arbeiders. kleinschalige boeren en arbeiders binnen Fairtrade. Jaarcijfers Fairtrade in het Zuiden arbeiders en Dit zijn cijfers die verzameld zijn in op basis van auditrapporten van FLO Cert. Ze zijn verwerkt door Fairtrade International in en gepubliceerd begin

Nadere informatie

Bijdrage (%) van de tussendoortjes aan de consumptie van productgroepen in drie voedselconsumptiepeilingen

Bijdrage (%) van de tussendoortjes aan de consumptie van productgroepen in drie voedselconsumptiepeilingen Tabel 18 Bijdrage (%) van de tussendoortjes aan de consumptie van productgroepen in drie voedselconsumptiepeilingen Bijdrage (%) van tussendoortjes aan de consumptie van groepen voedingsmiddelen bij de

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 AARDAPPELEN 15 1.1. Wat zijn aardappelen? 15 1.2. Nachtschade-achtigen 15 1.3. Het groeiproces 15 1.4. Aardappelteelt 16 1.5. Het bewaren van aardappelen 16 1.6. Kookeigenschappen 17 1.7. Voedingswaarde

Nadere informatie

ID PASSEPORT POISSON

ID PASSEPORT POISSON ID VISPASPOORT ID PASSEPORT POISSON Kies bewust! Motivatie Compass duurzaamheidfiches Om u te helpen bewuste keuzes te maken aangaande uw voeding, heeft Compass, in samenwerking met zijn partners, een

Nadere informatie

Spreekbeurt over ZOUT

Spreekbeurt over ZOUT Wat is zout? Zout zit in bijna alle voedingsmiddelen die we eten. Zelfs in die producten waarin je het helemaal niet verwacht, zoals zoete koeken en zoete drop. Zout geeft smaak aan het eten. En het zorgt

Nadere informatie

3.1 Inleiding 67 3.2 Suiker en suikers

3.1 Inleiding 67 3.2 Suiker en suikers INHOUD 13 17 1.1 Inleiding 17 1.2 Definitie van vet 18 1.2.1 Structuur van vet 18 1.2.2 Vetzuurgroepen 19 1.2.3 Oorsprong van vet 23 1.3 Aanwezigheid van vet in levensmiddelen 24 1.3.1 Onverzadigde vetzuren

Nadere informatie

1. Belang Hygiënecode

1. Belang Hygiënecode 1. Belang Hygiënecode 1. Waarom wordt er in de slagerij met een Hygiënecode gewerkt? Om op een structurele manier hygiënisch en veilig met voedsel te werken. Om mensen te leren om gezonder en gevarieerder

Nadere informatie

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm Onze veehouders zorgen voor prachtige en heerlijke producten. Van melk en kipfilet tot eieren en subliem varkensvlees van eigen bodem. Vele mensen

Nadere informatie

Rawfood. tips & tricks 66 FRONTIER LIFE 15.02

Rawfood. tips & tricks 66 FRONTIER LIFE 15.02 Rawfood tips & tricks 66 FRONTIER LIFE 15.02 Auteur: Noëlle Kabel VOEDING In augustus 2013 kwam ik in aanraking met rawfood. Ik had toen al een jaar alle geraffineerde suikers uit mijn eetpatroon geschrapt,

Nadere informatie

Lijsten met gluten- en melkvrije AH Eigen Merk producten

Lijsten met gluten- en melkvrije AH Eigen Merk producten Lijsten met gluten- en melkvrije AH Eigen Merk producten Over deze lijsten Deze lijsten zijn niet meer dan een richtlijn. Ofschoon Albert Heijn veel zorg besteedt aan een actuele beschrijving, kan het

Nadere informatie

LES 16C VOEDINGSSTOFFEN: Beschermende (Bouw)stoffen en Mini lasagne

LES 16C VOEDINGSSTOFFEN: Beschermende (Bouw)stoffen en Mini lasagne [1] VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN LES 16C VOEDINGSSTOFFEN: Beschermende (Bouw)stoffen en Mini lasagne INLEIDING Deze les gaat over beschermende stoffen. Brandstoffen, bouwstoffen en beschermende

Nadere informatie

Waarom is bioverwerking anders dan gangbaar?

Waarom is bioverwerking anders dan gangbaar? Waarom is bioverwerking anders dan gangbaar? 1/ Zowat alle voedingsmiddelen zijn in biologische kwaliteit te verkrijgen, hoewel basis- en seizoensproducten weliswaar gemakkelijker te vinden zijn dan exotische

Nadere informatie

Gezonder eten, meer bewegen: leuk voor jezelf en goed voor je hart

Gezonder eten, meer bewegen: leuk voor jezelf en goed voor je hart Gezonder eten, meer bewegen: leuk voor jezelf en goed voor je hart Ontdek hoe kleine veranderingen elke dag een verschil maken Nicolas Guggenbühl, diëtist-voedingsdeskundige, met de medewerking van prof.

Nadere informatie

Invloed van water op het brouwproces. Patrick De Clercq 't Wijnneusje Haacht VAW lesgeversdag Geel 22/03/2014

Invloed van water op het brouwproces. Patrick De Clercq 't Wijnneusje Haacht VAW lesgeversdag Geel 22/03/2014 Invloed van water op het brouwproces Patrick De Clercq 't Wijnneusje Haacht VAW lesgeversdag Geel 22/03/2014 Patrick De Clercq Lesgever bierbrouwen bij 't Wijnneusje Haacht ~ 20 jaar actief als hobbybrouwer

Nadere informatie

Vijgen en dadels delicatessen Art. n 133006

Vijgen en dadels delicatessen Art. n 133006 NV DIDDEN SA Gentsestwg 617-619 Chée de Gand Brussel 1080 Bruxelles Vijgen en dadels delicatessen Art. n 133006 Leverancier Didden nv Adres van leverancier : Genstesteenweg 617-619 1080 Brussel E-mail

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 8.2.2016 COM(2016) 48 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD over fixatiesystemen waarin runderen ondersteboven of in een onnatuurlijke houding

Nadere informatie

Adviezen bij slikproblemen

Adviezen bij slikproblemen Adviezen bij slikproblemen 2 Inleiding In deze folder vindt u adviezen die u kunnen helpen het slikken zo makkelijk mogelijk te maken. Houding - Zorg dat u goed rechtop op de stoel zit. - Zorg ervoor dat

Nadere informatie

Workshop: Voedingsgewoontes van jongeren

Workshop: Voedingsgewoontes van jongeren Workshop: Voedingsgewoontes van jongeren Opinies van jongeren mbt voeding (Carine Vereecken) Kieskeurig : Dranken en tussendoortjes op school (Olaf Moens & Loes Neven) Opinies van jongeren mbt voeding

Nadere informatie

Produktspecificatie. Artikelbenaming 1090374-001 KEURSLAGERS TOMATENSAUS FINESSE

Produktspecificatie. Artikelbenaming 1090374-001 KEURSLAGERS TOMATENSAUS FINESSE Artikelbenaming 1090374-001 KEURSLAGERS TOMATENSAUS FINESSE Handelsbenaming kruidensaus Ingrediënten (in afnemende volgorde) water, tomaten, sacharose, gemodificeerd maïszetmeel: geacetyleerd dizetmeeladipaat

Nadere informatie

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak 26-03-2015 Toespraak van de staatssecretaris Dijksma (EZ) bij het Groentecongres op 26 maart 2015 in het World Trade Centrum in Rotterdam.

Nadere informatie