'* Nieuws uit Blijdorp en. '* Veel info over. '* Verslag van. '* Interview met. In dit nummer. andere dierentuinen. Stokstaartjes.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "'* Nieuws uit Blijdorp en. '* Veel info over. '* Verslag van. '* Interview met. In dit nummer. andere dierentuinen. Stokstaartjes."

Transcriptie

1 NOVEMBER 1989 n dit nummer '* Nieuws uit Blijdorp en andere dierentuinen '* Veel info over Stokstaartjes '* Verslag van Excursie Burgers' '* nterview met Gerard Visser,*Convocatie Zondagochtendlezingen Losse nummers f. 2,25 4

2 Ue jaargang nummer 4c VERENGNG VRENDEN V A,N BLJDORP Sehepenstraat 71, 3Û'39 Ne Rotterdam Vdendennieuws is een ~itgave van de Vereniging Vrienden vanblijdorp en verschijnt tenminste 4 maaj~r jaar. OPLAGE: "::'. De Vereni~ing Vrienden van B ijdorp stelt zich ten doel: "het "o!,lwekken van belangstelling voor de Diergaarde Blijdoril, het steunen daarvan 'door het bi nbrengen van gelden en het doen van $'iften in of natura, voorts het.geven van bekendheid aan het doel en streven van culturele zoölogische tuinen". De jaarlijkse contributie bedraagt (minimaal) f. 30,-, waarvoor de leden 4 keer per jaar het verenigingsor-gaan Vriendennieuws ontvangen, alsmede 2 gratis toegangsoewijzen voor Diergaarde Blijdorp in Rotterdam of ArtJs inamsterdam. Bovendien worden de leden in staat gesteld om deel te nemen aan excursies naar binnen- en buitenlandse dierentuinen, speciale lezingen gedurende het winterseizoen bij te wonejl en worden zij uitgenodigd voor de jaarlijkse Blijdorp-dag annex Algemene ledenvergadering Yerenigingsseçretariaat: A.M: Bos, Schepenätraat 7f:3039NG Rotterdàp},.:l VRENDEN FOON ; giro Bankrekeningnr Ver. Spaarbank Afdeling Reizen: mevr. C. Berger-Kindt, Kortedreef 48,3075 GR Rotterdam, telefoon ; giro Promotieteam: fam. H. Gerritse, Cleyburchstraat 5a, 3039 DA Rotterdam, telefoon Red~ctie-adres VriendenDÎeuws: A. NoordermeerJl. Visscherstra,at 118,3132 EV Vlaardingen, telefoon Samenstelling Verenigin~b;;t~ltr:.. voorzitter B. Swaep vice-voorzitter A. Noorderme.er secr.-penningmeester A.M. Bos 2esecretaris C.M. Groenhorst leden C:Berger-Kindt D.A. van Herwijnen T.Slijkoorï Foto's el) illustraties:. Bristol Zoo (1), Zoo Frankfurt(2),G. Groshart(), Howletts Zoo Park (l), Jerse~Zoo(l), tondon Zoo (1), MarwellZoo (ll, A. Noorderméer(l), Skansen AKvariet(), Uw Thuiskrant(l)..,Aan dit nummer werkten mee: R.J. Bruin, H. Hagen, D.A. van Herwijnen, A. Noordermeer.. '0, Foto voorpagina: Stokstaartjes in Blijdorp (zie pagina 9) W NHOUDSOPGAVE Van de redactie Vriendenkiosk Verslag excursie naar Arnhem Dier in het vizier: Stokstaartjes nterview met Gerard Visser Nieuws uit andere dierentuinen Dierentuinen van de wereld (13) Het tinnen dwergnijlpaardenbeeldje Nieuws uit Blijdorp Lezingen voor de Vrienden Kerstlunch in de Diergaarde Schenkingen en legaten pag U komt toch ook naar de interessante zondagochtendlezingen! Zie verder pagina 33. ~~~,'''~ o '''i' - ~i~joj: o. Van de redactie andere verenigingen, bedrijven, scholen en anderen, die de Vereniging Vrienden van Blijdorp een warm hart toedragen. Maar we ontvangen ook regelmatig klei ne re giften die alle even welkom zijn. Zo heeft een verenigingslid uit Rodenrijs een maandelijkse overschrijving van f 15,- ge regeld (misschien een idee voor U?). Eerder dit jaar ontvingen we van een Rot terdams lid drie overschrijvingen van elk f 50,-, uit Ridderkerk kwam een gift van f 500,- binnen, de Rotary Delfshaven maak te eveneens f 500,- over en U na Assuran tiën bedacht ons ook al met f 500,-. De Openbare Basisschool De Wetering in Vlaardingen organiseerde ten bate van onze vereniging een sponsorloop die maar liefst f2.l78,05 opbracht! Winkeliersver eniging Groot Jsselmonde bestaat dit jaar 20 jaar en een maand lang werd het winke lend publiek onthaald op een groot aantal activiteiten. Op 21 juni j.l. werd aan ons bestuurslid mevrouw Berger een symbo lische cheque overhandigd van f 1O.000,-! Het jaar 1989 loopt alweer ten einde en het lijkt ons goed om met u weer eens even bij te praten over een aantal zaken. Allereerst is daar dan de onvermijdelijke acceptgirokaart ter voldoening van de jaarlijkse contributie. Let u wel goed op: net als vorig jaar ontvangt u nu reeds uw lidmaatschapskaart 1990 (met daaraan bevestigd uw toegangsbewijs voor de Algemene ledenvergadering van volgend jaar en de twee gratis kaartjes voor Blijdorp of Artis) vooruitlopend op de betaling van uw contributie. Gooit u dus vooral met de begeleidende brief niet ook per ongeluk uw lidmaatschapskaart (en uw toegangsbewijzen!) weg: duplicaten worden niet verstrekt! Wij vertrouwen er op, dat u uw betaling zo spoedig mogelijk verricht. U weet wel: het minimum bedrag is f 30,-, maar hogere bedragen zijn méér dan welkom! En nu we het toch over geld hebben: u leest in Vriendennieuws regelmatig over grotere giften die onze vereniging ontvangt van... -.~ -.-.~ Een gigantische che~ uit Groot-J sselmonde 4

3 ~~~~--.~--_._.. _--._-----~- ~,J.~ Door al deze giften en de verkoopresultaten van ons onvolprezen Promotieteam in onze kiosk in de Diergaarde en daarbuiten (o.m. tijdens de Femina) groeit ons banksaldo gestadig. Hoewel het tot dusverre bijeengebrachte bedrag (we staan nu op bijna zeven ton!) aanzienlijk is, zal het niet toereikend zijn om de Blijdorpse dikhuiden van een geheel nieuwe huisvesting te voorzien. Voor de realisatie daarvan zullen zeker aanvullende bedragen nodig zijn; hierover zal t.z.t. nog uitvoerig gesproken worden met de directie van Blijdorp. Desondanks zullen we de actie "Maak je dik voor de dikhuiden" in de loop van volgend jaar afsluiten. Onlangs heeft het verenigingsbestuur overleg gepleegd met Blijdorp-directeur Dorresteyn over de stand van zaken m.b.t. het dikhuidengebouw. Vast staat inmiddels dat gekozen is voor een geheel nieuw dikhuidenverblijf. Als plek daarvoor is de omgeving van de huidige bavianenrots/ rosarium aangewezen (passend binnen het toekomstige Azië-gebied van het Masterplan). Maar nog altijd speelt de mogelijkheid dat het grondgebied van Diergaarde Blijdorp wordt uitgebreid met (een deel van) het Roe Langerakpark (aan de andere kant van de spoorlijn). n het geval van een dergelijke uitbreiding lijkt deze nieuwe plek de voorkeur te hebben voor de bouw van een nieuw dikhuidenverblijf. Zolang de gemeenteraad hierover echter geen beslissing heeft genomen blijft het een lastig probleem om de plannen verder uit te werken. Ook het idee voor een architectenprijsvraag is ter sprake gekomen bij het eerdergenoemde overleg. Omdat Blijdorp voor de uitvoering van de eerste fase van het Masterplan reeds met een architect in zee is gegaan ligt het voor de hand, dat deze tevens het programma van eisen voor het nieuwe dikhuidengebouw uitwerkt. n gezamenlijk overleg is daarom besloten de prijsvraag niet uit te schrijven, zodat in elk geval het prijzengeld, verbonden aan een prijsvraag, beter besteed kan worden. Met de Blijdorp-directie hopen wij nu maar, dat de Rotterdamse gemeenteraad snel knopen zal doorhakken over de toekomst van het Roe Langerakpark! Dan nog enkele woorden over V ri endennieuws. Er bereikten de redactie vragen over de verpakking van ons blad. Wij kunnen alle milieubewuste leden hieromtrent geruststellen: het plastic omhulsel, waarin Vrienden nieuws u wordt toegezonden is milieuvriendelijk en afbreekbaar. Over de inhoud van Vriendennieuws komen in toenemende mate (gelukkig vooral positieve) reacties binnen. Dat bewijst, dat het blad goed gelezen wordt en uw reacties worden altijd zeer op prijs gesteld, omdat ze ons kunnen helpen bij het maken van een blad naar uw smaak. Overigens zijn we nog altijd op zoek naar bedrijven, die willen adverteren in V riendennieuws. Via de Vriendenfoon ( ) wil onze secretaris-penningmeester u graag informeren over de mogelijkheden en de advertentietarieven. Om Vriendennieuws in de huidige vorm te laten verschijnen (en betaalbaar te houden!) zijn enkele nieuwe adverteerders onontbeerlijk. We doen daarom een beroep op alle leden met contacten in het bedrijfsleven om potentiële adverteerders op ons blad opmerkzaam te maken. Met een oplage van stuks en een verschijningsfrequentie van (minimaal) vier maal per jaar loont het beslist om in Vriendennieuws te adverteren en men steunt er nog een goed doel mee ook! Zelf zoeken we als vereniging natuurlijk ook zoveel mogelijk publiciteit: naast radio en t.v. zijn publicaties in allerlei bladen uiteraard prima middelen om leden te werven en de naamsbekendheid van de Vereniging Vrienden van Blijdorp verder te vergroten. Zo verscheen onlangs een stukje over de vereniging in Evocatief, het personeelsorgaan van de Algemene verladers- en eigen vervoer organisatie, dat diverse nieuwe leden opleverde. Wellicht een idee voor u om een stukje over de Vrienden te (laten) plaatsen in uw personeelsblad of andere publicaties. Als u zelf geen kans ziet om een stukje te schrijven, kunt u altijd contact opnemen met het verenigingssecretariaat (telefoon ). Vriendenkiosk Uit de bijgaande folder zijn inmiddels uitverkocht: /--...,-{ "".'.""',!Ç i''" \... "'rl,..\ ''\ l,' ~,'{(,.". Aio. ~ r'j i!,~',"<" ~~ Tenslotte wijzen wij u op de mogelij~heid '-11f om voor de komende feestdagen leuke \ cadeautjes te bestellen uit de ingesloten \ cadeaufolder. Op deze pagina van Vriendennieuws treft u hierover nadere informatie aan, met name over de inmiddels ~t uitverkochte en de nieuw in het assortiment opgenomen artikelen. Dan rest ons slechts u allen prettige feestdagen en een voorspoedig 1990 toe te wensen en natuurlijk veel leesplezier met het voor u liggende exemplaar van Vriendennieuws! blz. nr. artikel Koperen olifantenset Triplex dierfiguren Dikke houten puzzle-dieren Kaarsenset 040 Safari-auto; hiervoor hebben we onderstaande Commer-bestelauto in het assortiment opgenomen. 5 Betreffende de T-shirts moeten wij u melden, dat nr. 056 maat 98 niet meer leverbaar is, terwijl van de overige maten de prijs moest worden aangepast; deze is nu: 055 T -shirt maat 86/92 : f 12, T-shirtmaatl04/116: f13, T-shirt maat 128/140: f 15,00 6 Van de ijsberen is na dit Laska-jaar alleen nr. 103 nog leverbaar en de nrs. 104 en 105 tijdelijk uitverkocht. NEUW - NEUW - NEUW- NEUW. NEUW - NEUW - NEUW nr. 040 Commer-bestelauto wit f 5, 'Vriendenfantle' klein, per stuk f 3,95 (4 voorflo,oo) 151 'V riendenfant groot pluche f 7,50 Zuignapdieren met ver zuigers: 155 L euw f14, Muis f14, Olifant fl4, Kleuter-v loerpuzzle (24 grote st.) f12,50 i,:k ~ i ',., ~,

4 ri" lol) 'ta,.., j ;; ~V ~ V Van Aardvarken futzeekoeien... / De Vrienden van Blijdorp op najaarsexcursie naar Burgers' Dierenpark in ( Arnhem.!,J! Drie vrijwel volle bussen vertrokken op zaterdag 30 september j.l. om negen uur uit Rotterdam richting Arnhem. Anderhalf uur later arriveerden de Vrienden bij de gloednieuwe ingang van Burgers' Dierenpark, vanwaar de excursiegangers eerst naar het Bush Restaurant wandelden voor een kopje koffie in tropische entourage. Onder leiding van een viertal rondleiders werden de Vrienden in groepjes door de Bush gevoerd, waarna iedereen in principe vrij was om op eigen gelegenheid door Burgers' Dierenpark te dwalen. Wel was voor onze groep om half drie een speciale safaritrein gereserveerd voor een rit door het safaripark. Burgers' Bush bleek beslist een opmerkelijke publiekstrekker: de grootte van de hal en de overdadige plantengroei maakten terecht veel indruk op de bezoekers. De grote waterval, leuke stroom pjes, speelse oerwoudpaadjes waarbij flink geklommen en watertjes d.m.v. losse stenen of smalle bruggetjes overgestoken moeten worden, roepen avontuurlijke gevoelens op. Een zeer ruim verblijf met veel water wordt gedeeld door een schitterende fokgroep Capibara's en (sinds juli van dit jaar) een paartje Zeekoeien. Deze laatste zijn respectievelijk in 1986 en 1988 in Neurenberg geboren. Burgers' is daarmee na Amsterdam en Neurenberg de derde Europese dierentuin (en een van de zeer weinige dierentuinen in de hele wereld) die deze merkwaardige waterzoogdieren in de collectie heeft. Persoonlijk ben ik van mening, dat dit verblijf (tesamen met het otterverblijf; de ottertjes vertoonden zich echter niet) het beste van de Bush is; voor het overige staat het "rendement" aan zichtbare dieren mijns inziens niet in verhouding tot de gigantische afmetingen van de Bush (behalve de eerdergenoemde Capibara's en Zeekoeien bleven mijn dierwaarnemingen beperkt tot een slapend Aardvarken, enkele vogels zoals Toerako's, een Bladvogel, Krokodilwachtertjes en Boomeendjes, een school Tilapia's in een van de waterpartijen, enkele fraaie vlinders en een dikke bromvlieg!). Bovendien haalt de horeca naar mijn smaak een wel erg grote hap uit de Bush! Desondanks is de Bush een interessante poging om binnen de dierentuin wereld grenzen te verleggen. We zullen het experiment met veel interesse volgen. Tot de overige opvallende diersoorten in Arnhem behoorden zeker de grote fokgroep Japanse makaken, de Zwarte kuifmangabeys, de mooie groepen Chimpansees en Gorilla's op hun respectievelijke eilanden, de vele interessante vogelsoorten en als klap op de vuurpijl twee Boshonden, wellicht de eerste vertegenwoordigers van hun soort die ooit in Nederland te zien zijn geweest. De rit door het safaripark betekende een goede aanvulling op al datgene wat in de Bush en in het "normale" dierentuingedeelte van Burgers' te zien was. Het bezoek aan Arnhem kon ondanks de sombere weersvoorspellingen vrijwel geheel droog worden volbracht. Pas tegen het einde van de dag vielen de eerste druppels en toen de bussen om vijf uur uit Arnhem vertrokken kwam het hemelwater met bakken naar beneden. Dat kon echter niet meer verhinderen, dat deze excursie zeer geslaagd genoemd mag worden. Lex Noordermeer DE ADRESSEN VAN MULTMAL 'MlliliMNi. het modem geoutilleerde mailingbureau in 't hert van bedrijvig Nedertand: Rotterdam! Alle denkbare (en soms ondenkbare!) adressen zijn direct beschikbaar voor het adresseren van uw mailings. Naar 2255 zelfstandige apotheken of 165 deurwaarders. Naar 6410 groenteboeren of 10 wapen-en munitiefabrikanten. Kortom, naar bijna 16OO(!!) verschillende adresgroepen. '44;"i" 'ij;u'w'i MALNGS N 24 UUR OP DE POSP Dat wordt geregeld' Want MultiMail levert niet alleen adressen. Ook het gehele traject van vouwen, insteken, adresseren en ter post bezorgen wordt door MultiMail verzorgd.overigens, kleinere aantallen zijn even welkom en worden met dezelfde zorg behandeld! BEHEER VAN UW ADRESSENBESTAND Er is nog ruimte op de computer van MultiMail voor het beheren van uweigen adressenbestand. Dat is praktisch, want dan bent u verzekerd van up to date adressenlijsten, die u meteen kunt inzetten voor uw mailings. DE 3 PS VAN MUL T1MAL alle technische faciliteiten onder één dak: adresseren op che shire/davac of zelfklevende etiketten, prepostale verwerking, insealen, vacumeren, verpakken, enz., enz. "vliegensvlug mailen" is het motto van MultiMail. Daar zijn al onze medewerkers op getraind. lä~:r~'1p.!"1~:j~i!"a"il:!':i door een goede organisatie, kunnen wij efficiënt werken. En dat merkt u in de kosten. Het dagelijks bij de PT aanleveren van gigantische. hoeveelheden post, levert bovendien een belangrijk porto voordeel op. Dat kanoplopentoteentotaalkortingvanwello%! ~~.- -~r; vlkt~vlmf VvLfJi~ htd Postcode Plaats _ Tav Tel Fax Telex. Deze bon in ongefrankeerde enveloppe zenden aan: MultiMail B.V. Antwoordnummer 3027,3000 WB Rotterdam.

5 Waar u aan denkt als u "stokstaartjes" hoort, weet ik niet, maar het woord alleen al komt op mij grappig over. Wat voor een beest zou er nou zo'n naam hebben? Blijdorp heeft een aantal van deze komische diertjes in haar "verzameling", laten we er dus het vizier maar op richten! " 1 ~ van Dijk Automobielbedrijf J. van Dijk & Zoon B.V. Schuttevaerweg 116, Spaanse Polder, Rotterdam, Telefoon , Telex merdy nl, Telefax Eerst even de indeling binnen het dieren- over de lippen uit, je zou het een "slurf je" rijk. De latijnse naam is Suricata suri- kunnen noemen. Zo, nu heeft u een beetje catta. Het stokstaartje behoort tot de super- een idee hoe hij eruit ziet. familie Herpestoidea, familie Viverridae De stok staart jes zijn sociale dieren, die (civetkatachtigen), geslacht Suricata, met vaak met andere dieren samen (b. v. grond- 6 ondersoorten verspreid over Zuid-Afri- eekhoorns) grote ondergrondse nesten en ka. Het diertje meet ongeveer 30 cm en er gangenstelsels bewonen. Ook slaapt het zit natuurlijk een staart aan vast (hoe zou diertje groepsgewijs. U kent dat wel; zo'n hij anders aan die naam gekomen zijn, niet- hoop dwars over elkaar heen liggende waar). Die staart heeft dan nog eens een diertjes, allemaal diep in slaap! Zo hou je lengte van zo'n 20 cm. De vacht is bruinig- het bovendien ook nog eens lekker warm! grijs met op de rug zwarte dwarsstrepen. Als een stokstaartje "alleen" slaapt, vouwt De kop is bijna wit van kleur met om de hij zijn kopje helemaal naar beneden op ogen een donkere ring. De oren en het zijn achterpoten, tussen zijn voorpootjes puntje van de staart zijn zwart. Het stok- door. Zo blijf je ook nog redelijk warm, staartje (of stokstèrtjie in het Zuid-Afri- namelijk. Niet alleen deze houding, maar kaans) is slank gebouwd, met een spits toe- ook andere karakteristieke poses, bepalen lopende kop. De snuit steekt een beetje mede het komisch aandoende gedrag van

6 de dieren. Als een van de dieren de beurt heeft om "wacht te lopen" in de omgeving van het hol, richt hij zich regelmatig helemaal op, zodat hij op zijn teentjes komt te staan. Hij kan op deze manier de omgeving afspeuren naar mogelijke vijanden. Zijn staartpuntje dient hem in deze houding als extra steuntje. De oplettendheid in de houding doet heel potsierlijk aan. Meestal vinden we de stokstaartjes echter in een rusthouding, met de achterpootjes plat op de grond, staart naar achteren en voorpootjes op de buik rustend, heerlijk van de zon genietend! (Binnen de groep in Blijdorp zijn alle houdingen trouwens goed waar te nemen.) Stokstaartjes zijn mangoesten, vleeseters die echt alles lusten. Ze hebben aan hun voorpoten lange sterke nagels, waarmee ze niet alleen uitstekend kunnen graven maar ook een grote prooi kunnen bemachtigen. Zelfs slangen worden gevangen en met de nagels lelijk toegetakeld!! Stokstaartjes in het wild eten insekten, spinnen, hagedissen, mujzen, ratten, vogels en de eieren van vogels en reptielen en af en toe dus, zoals eerder genoemd, een slangetje. Het gezicht- en reukvermogen van de diertjes zijn uitstekend. Zijn goede reukvermogen helpt hem niet alleen de prooi te vinden, maar ook om het gevangene aan een uitgebreide ruik-inspectie te onderwerpen, vóór het wordt opgegeten. Al zittend op de achterpoten wordt de buit onder de neus rondgedraaid. s de uitslag gunstig dan blijft hij zo zitten en eet alles lekker op. De kans dat je eten door een ander afgepakt wordt, is trouwens ook aanwezig, alsje een stokstaartje bent. Een van de methodes om dat te voorkomen is eenvoudigweg even op je prooi te gaan zitten! Stokstaartjes zijn redelijk netjes op zichzelf, echt poetsen is er niet bij, het overtollige vuil wordt uit de vacht gehaald met de voorpootjes. n het wild zijn gieren de ergste vijanden van de stokstaartjes, de lucht wordt dan ook goed in de gaten gehouden. Komt er een gier in zicht, dan wordt er alarm geslagen en het stel vlucht het hol in of blijft onbeweeglijk zitten. Bij de voortplanting is er van rivaliteit tussen de mannetjes vrijwel geen sprake. De draagtijd is ongeveer 11 weken. Er is geen speciale voortplantingsperiode zodat de jongen het hele jaar door worden geboren. Het aantal jongen is meestal 4, soms 5. Na een zoogperiode van plm. 6 weken krijgen de jongen hun eerste vaste voedsel. Het mannetje helpt ook mee de jongen schoon te houden. Gelukkig hebben de stokstaartjes in Blijdorp weinig te vrezen van slangen of gieren (die zitten namelijk als het goed is, óók opgesloten!), zodat ze niet al te zeer op hun hoede hoeven te zijn. Toch nemen ze vaak de "uitkijkhouding" aan, waarbij ze met hun zwarte oogjes stráál langs je heen kijken, in de verte, blik op "oneindig". Deze k0mische kleine "zonaanbidders" zijn uw bezoek ook weer zeker waard. ZONDER ONZE ADVERTEERDERS/SPONSORS ZOU VRENDEN NEUWS N DE HUDGE VORM ONMOGELJK ZJN. MAAK DAAROM GEBRUK VAN DE DOOR HEN AANGEBODEN GOEDEREN EN DENSTEN! H.Hagen Varanen zijn echt heel pientere ''beulen "1 Gerard Visser, Curator van de afdeling reptielen, amfibieën, vissen en ongewervelden, in gesprek met de Vrienden: een gloedvol relaas over de koudbloedigen. PERSONALA, VERLEDEN EN HEDEN Na zijn HBS-opleiding gaat Visser op t6-jarige leeftijd bij de Kinderbescherming aan de Wijnhaven werken. Hij houdt het in die kantoorbaan, zij het met veel moeite, uit tot na zijn militaire diensttijd. n die periode heeft hij een grote belangstelling gekregen voor, zoals hij zegt, "diertjes die je achter glas kunt houden", zowel vissen als reptielen. Thuis druk in de weer met zijn zes aquaria en twee terraria beseft hij, dat hij liever met dieren dan met mensen werkt. Een lokkende advertentie in een vakblad voor aquarium- en terrariumhouders trekt dan, begin jaren '70 zijn aandacht. Er blijkt een vacature "aquariumverzorger" in de Rotterdamse Diergaarde te bestaan! Hij gaat in Blijdorp informeren naar het "hoe en wat" van deze baan. n 1971 moet hij aanvankelijk nee zeggen als blijkt dat hij (misschien) wel eens een uurtje het aquarium mag verzorgen, maar de meeste tijd moet besteden aan het rondbrengen van hooi en aan het poetsen van het ijsberenbassin. Toch neemt zijn loopbaan in Blijdorp in datzelfde jaar nog een aanvang: Visser wordt gevraagd bij de koudbloedigen ("alles onder de vogels") te komen werken; hij stemt toe, dit keer en verlaat de Wijnhaven. Hij weet dan nog niet, dat hij zijn eerste tijd in Blijdorp als bediende van het voedselmagazijn werkzaam zal zijn. ("emand zei me, dat het wel aardig was om in Blijdorp met het magazijn te beginnen...!) Die eerste vier maanden maakt Visser zware en sombere momenten door: zijn favoriete dieren zijn ver weg en de balen die hij te sjouwen heeft zijn honds-zwaar! Het kost hem veel moeite om uiteindelijk bij het voedselrnagazijn weg te komen. Terugblikkend op zijn ongebruikelijke entree in Blijdorp meent Visser dat zoiets heden ten dage niet meer mogelijk is. nmiddels vinden er in Blijdorp wat veranderingen plaats bij de aquarium/terrarium-afdeling. Er is sprake van een eerste aanzet tot een betere aanpak bij de presentatie van vissen en reptielen. Visser brengt, geleidelijk aan, steeds meer uren door in de sectie (toen nog veel bescheidener van omvang en opzet) waarnaar zijn hart uitgaat. Via de "Vissen" komt hij in 1974 bij de "Reptielen" (bij de giraffen) terecht. Tijdens zijn eerste dienstweekend verzorgt hij helemaal alleen o.a. krokodillen, mamba's, ratelslangen en... aapjes. De reptielen zullen even daarna naar de Rivièrahal verhuizen. Gerard Visser is inmiddels "post-oppasser"/hoofd-dierenverzorger bij de vissen en reptielen geworden. Sinds 1984 is hij afdelingshoofd (curator) van de koudbloedigen (met de amfibieën en ongewervelden erbij). Onder zijn kundige en inspirerende leiding heeft een team van "heel goede mensen" sinds 1974 o.m. bij de sectie reptielen voor schitterende fokresultaten gezorgd. Het is aan de gezamenlijke inzet van deze groep enthousiaste verzorgers te danken, dat Blijdorp als een van de beter reptielenfokkende dierentuinen ter wereld bekend staat. (Visser: "We zijn er toen met het fokken

7 "."!~ ) '\~ '. ~,,>,~ " '~ 12, r.. Groene mamba fors tegenaan gegaan!") Resultaat: zo'n 60 tot 70 soorten hebben zich in de Rivièrahal voortgeplant. n het oude reptielenhuis plantten zich 2 of 3 soorten per jaar voort (o.m. Boa's en Gaboenadders). Ook aan nieuwe verblijven is er heel wat tot stand gebracht: o.m. Amazone-hal, krokodillengebouw, het voorbeeldige Sonora Desertdiorama en de heel goede en originele "open" fokruimte. Visser heeft een belangrijk aandeel gehad in de organisatie van enkele belangrijke thema-tentoonstellingen in Blijdorp: o.a. Notogaea en Aquaterra '85, maar ook de Prachtvinkententoonstelling. Hij maakt tevens deel uit van de op volle toeren draaiende Masterplan-commissie. Talrijk zijn de wetenschappelijke artikelen en publicaties die hij op zijn vakgebied in binnen- en buitenland het licht heeft doen zien. Wie kent niet zijn boeiende reisverslagen o.a. over de dierenwereld van Australië in het tijdschrift "Dieren"? Een eerste vraag die u, zelf afkomstig uit de grote groep van enthousiaste privé-reptielen- en vissenhobbyisten/fokkers, als geen ander kunt beantwoorden: hoe belangrijk zijn de particuliere fokkers voor de dierentuinen? Blijdorp vindt een goede samenwerking met deze "specialisten" erg belangrijk voor het goed vervullen van haar conserverende taak (behoud van bedreigde diersoorten). Er zijn echter nog veel dierentuinen die het belang van deze thuiswerkende hobbyisten niet voldoende erkennen. Toch vormen zij een reservoir aan kennis, knowhow en fokmogelijkheden voor de dierentuin. Vergeleken met de kennis over andere (dierentuin)dieren is er m. b. t. vooral de reptielen nog sprake van een achterstand, van veel "witte vlekken". Die achterstand kan in samenwerking met particulieren ingelopen worden. De hobbyist thuis heeft vaak veel pioniersarbeid verricht t.a.v. die ene soort (bijvoorbeeld gif- Het ideale arrangement voor partijen personeelsfeestjes en gezelschappen Diner met avondrondleiding Voor meer informatie: DERGAARDE BLJDORP Van Aerssenlaan KE Rotterdam Telefoon

8 1 - Vereniging vrienden van Blijdorp Van Hoorn BYe BOUW EN AANNEMNGSBEDRJF Groenedijk LZ Capelle aan den jssel Tel.: Telefax (010) kikkertjes of discusvissen) die hij in huis heeft. H ij weet daar alles van! Voor ons in de dierentuin is dat niet doenlijk. Wij maken daarom graag gebruik van de grote kennis en adviezen van sommige particuliere fokkers. n ruil daarvoor laten wij hen delen in de kennis die door ons in de tuin is vergaard. Ook worden er natuurlijk onderling dieren in fokleen uitgewisseld. Op het moment zijn we bezig om in samenwerking met particuliere reptielenhouders in Nederland een uniek fokprogramma op te zetten voor het behoud van de Bonte gordelstaart. Dit heel kleine hagedisje uit Zuid-Afrika wordt in zijn natuurlijke leefgebied door de landbouw geweldig bedreigd. Deze diersoort mag niet meer in Nederland worden geïmporteerd. Als we dus niet uitkijken zijn we dat diertje voorgoed kwijt uit de terraria! Het lijkt een onooglijk project waarmee we bezig zijn: zo'n spectaculair dier is het immers niet. Toch verdient dit eerste fokproject van deze soort en omvang in Nederland alle succes. We kunnen er namelijk ervaring mee opdoen voor de opzet en organisatie van toekomstige projecten t. b. v. het behoud van "belangrijkere" soorten reptielen. HoeweL.., elke te redden soort is buitengewoon belangrijk! Hoe zal uw afdeling in het Masterplan gestalte krijgen? Laat ik voorop stellen dat we, na de jaren waarin de fok op de eerste plaats stond en succesvol is verlopen, ons nu moeten gaan richten op een betere presentatie van onze dieren. n Blijdorp zijn wij eigenlijk altijd beperkt geweest in eventuele plannen tot een beter, ook visueel aansprekend onderbrengen van onze dieren. We waren immers gebonden aan de Rivièrahal. k heb maar al te vaak gezien, dat in de traditioneel opgezette aquarium- en terrariumgebouwen van b.v. Londen, Berlijn en Artis bij het publiek na zes "bakken" al de verveling enorm toeslaat. Men "speert' vervolgens zonder echt veel gezien te hebben naar buiten! Om ons te oriënteren op nieuwe presentatietechnieken hebben we veel gereisd. Vooral in de Verenigde Staten (Monterey, San Diego en New York) hebben we geleerd hoe het ook kan. Aan de Bondsrepubliek Duitsland, - toch een dierentuinland bij uitstek -, hebben we minder gehad: Duitsers zijn in deze materie veel traditioneler dan de (ook nog eens zeer rijke) Amerikanen. Het concept van het nieuwe aquarium van Düsseldorf (in een fantastisch gebouw ondergebracht, overigens) weerspiegelt dat traditionele denken: nog steeds die bakken en vitrines op een rij en (te) veel begeleidende tekst. n het Masterplan, zoals ons dat voor ogen staat, gelden de volgende hoofd-uitgangspunten: 1. de presentatie van de dieren zal gespreid (decentraal) naar continent, regio, ja zelfs naar biotoop plaatsvinden. n een paviljoen binnen het continent Zuid-Amerika zullen bijvoorbeeld de in het tropisch regenwoud levende vissen, reptielen en vogels naast de daar levende zoogdieren zo veel mogelijk bij elkaar te vinden zijn (bijvoorbeeld Piranha, Anaconda en Ara met Ocelot). 2. Door die gegroepeerde presentatie zal de dierentuinbezoeker de kennismaking met de dierenwereld van een continent of biotoop als natuurlijk en totaal beleven. Hij zal zich bewust worden van de eenheid-in-verscheidenheid binnen zo'n dierlijke leefgemeenschap. Elke diersoort, ook onze dieren, heeft daarin zijn plaats. Die totaal beleving bij de bezoeker moet zeker ook ruimtelijk tot stand gebracht worden: door een doorloop-parcours (met loop- ;JrJ ~ 1-"

9 ,(, )f~j < > (.).,)-ij> ~i;r :'t,-.-b-ru;~tj-'e-en-i:- of doork-ijk-je-s) '~n ~.m. i/. de dieren zullen met behulp van de beeldplaat en video. De verblijven van nieuwste presentatietechnieken een natuurgetrouwe weergave van de werke- ~'" i lijkheid zijn (b.v. slijkspringers in een " door eb en vloed geregeld mangrove- :, bos-habitat). _ ' (. ~\..i ' {' #!,, 1 Vooral bij' de dieren die onder uw verantwoordelijkheid in BliJ'dorp leven, zijn er nogal wat, die als "eng" bekend staan bij het grote publiek. Bij de lezers van "Vriendennieuws" kunt u nu sommige "slachtoffers" van zo'n negatieve reputatie, van zo'n "slechte pers" door uw reactie "opwa<:-rd~-. ren". Aan welke dieren denkt u h1,erbtj meteen? Allereerst zou ik de Tijgerpythons in de Rivièrahal willen noemen, exemplaren van zo'n 5 meter lengte. Meestal zie ik de mensen voor hun vitrine echt ontzettend Roodknie-vogelspinnen kunje zo op je huid zetten... griezelen. Toch zeg ik ronduit, dat je er zonder gevaar zomaar naar binnen kunt gaan; je kunt er zelfs de nacht doorbrengen. Er zal er nooit een naar je bijten. Ze keken niet eens naar Martin Gaus toen deze enige tijd geleden voor een t.v.-opname in hun kooi was gegaan! Maar ook deze dieren hebben een patroon van stereotype gedragingen, reacties en meer of minder activiteiten. Als je 's morgens de kooi opent, weten ze dat er wordt schoo~gemaakt. Prima, niks aan de hand.. Ga.Je 's middags naar binnen, dan moet Je Utkijken! De slangen zijn dan veel alerter en levendiger (richten zich op) omdat ze weten dat de kooi dan meestal opengaat voor de ~oertijd. Ze hebben dan gewoon trek in die rat. Als ze merken dat er niet wordt gevoerd, gaan ze gewoon weer liggen. N aast de Tijgerpython lijden ook de gifslangen onder de foutieve vooringenomen standpunten van en bij het grote publiek. Hoe vaak is ons in westerns niet getoond dat een ratelslang, liefst op geringe afstand van de "good, bad or ugly-held", door deze met een ferm en welgemikt pistoolschot onvermijdelijk gedood moet worden. Zo'n sensationele scene berust op een hardnekkige fabel en leidt "alleen maar" tot misvattingen over dit soort slangen. k durf te stellen, dat je een ratelslang wel onder je hak moet hebben, wil deze tot de aanval overgaan! Hoe zit het namelijk in werkelijkheid? Alle gifslangen zullen altijd eerst waarschuwen voordat ze een "prooi" die ze niet aankunnen/niet kunnen opeten (= een "niet-prooidier", bijvoorbeeld een mens) zullen aanvallen en bijten. De verschillende soorten gifslangen hebben namelijk hun eigen signaal van "tot hier en niet verder!" voor de tegenstander: een cobra gaat rechtop staan, een ratelslang -u raadt het al- ratelt, terwijl andere slangen "kwispelen". Dit signaal is een niet mis te verstane waarschuwing voor de (te grote) vijand, maar drukt tevens een angstreactie bij de slang uit. Deze weet immers maar al te goed dat zijn beet bijvoorbeeld bij een Bizon tot zijn eigen onherroepelijke dood zal leiden. Vogelspinnen, tot slot, hebben ook een slechte naam. Natuurlijk, er zijn in die grote familie zéér giftige soorten te vinden. De Roodknie-vogelspinnen in Blijdorp kun je echter probleemloos op je huid zetten! Sommige dierentuinen stellen de bezoeker in de gelegenheid om juist de dieren die behept zijn met een (ten onrechte) twijfelachtige naam, aan te raken. Volgens het "touchzoo"-principe zouj'e zo bestaande barrières tussen mens en dierlijke "engerds" (who's who?) kunnen opheffen. Bestaat deze mogelijkheid ook op uw afdeling? Op onze afdeling is er nauwelijks gelegenheid voor de doorsnee-dierentuinbezoeker om de dieren aan te raken. Voor blinden bestaat die zeer doelgerichte mogelijkheid wel degelijk! Geen vogelspinnen e.d. voor "touch"-doeleinden achter de schermen, omdat we heel doelbewust elk onnodig contact tussen mens (verzorger en bezoeker) en dier willen beperken. Dat is een gulden regel bij ons, maar eigenlijk in heel Blijdorp. Een leguaan aanhalen, "onder z'n kin aaien", is onnodig en zinloos: hij heeft er eenvoudigweg niets aan! Als we toch de gelegenheid bieden tot aanraken, dan alleen met dieren die er duidelijk geen last van hebben (bijvoorbeeld "taaie" slangen). Zodra een dier het minste teken van onbehagen geeft, wordt het contact stopgezet. Anderzijds is het misschien aardig te vermelden, dat we voorzichtig constateren, dat sommige van onze diersoorten, zoals de Grijze rattenslang, zich wellicht beter voortplanten naar mate ze meer aangehaald worden! Een vraag die met wat u zojuist hebt verteld, zij'delings verband houdt: tonen reptielen en vissen een voor mensen herkenbare genegenheid of ziin het allemaal "kouwe kikkers"? Onze dieren tonen geen enkele genegenheid. Van vissen valt zoiets natuurlijk al helemaal niet te verwachten. k vind dit alleen maar een voordeel en waardeer de dieren er des te meer om. De dieren in deze sectie zijn niet te programmeren op je eigen wensen en verwachtingen, ze blijven zichzelf! Als overtuigd "reptielenfreak" doet een op schoot spinnende kat m ij daarom ook niets. Wij vragen van onze koudbloedige dieren geen genegenheid. Blij zijn we als de dieren gezond zijn, er goed uitzien en zich voortplanten. r~ jl.. "" \,...,

10 ! j'! Als een goed gelukt verblijf als het "Sonora Desert" daarbij heeft geholpen, des te beter! Door van de dieren menselijke reacties te verwachten heeft de mens veel schade aangericht, namelijk hun natuurlijke fok onmogelijk gemaakt. Kunt u niettemin een dier of dieren noemen die bij u favoriet ziin? (Na lang nadenken.) k ben niet zo'n man van grote voorkeuren, maar ik vind hagedissen heel interessante dieren. Eén groep daarvan, de Varanen, valt met name op door grote intelligentie. k ben altijd verwonderd dat zo'n primitief dier als een varaan zo ontzettend veel kan leren en onthouden. Varanen kunnen daarbij door hun kracht ook nog bijna alles: zwemmen, graven en klimmen. Kortom, het zijn echt heel pientere "beulen". Het allermooiste om te zien vind ik een hele zware, oude krokodil die, hoog op zijn poten het water ingaat... k heb zo'n onvergetelijke scene vaak in het wild mogen aanschouwen. Dat zoiets bestaat! Tenslotte zou ik uw mening graag kennen over de kennis en interesse van het huidige dierentuinpubliek. De mensen zouden door de verbeterde scholingsmogelijkheden en via de verhoogde aandacht voor de natuur in de ATELER ES E Berkend aa XD Rotterdam tel.: SCHLDERJEN media beter geïnformeerd zijn. Bent u het daarmee eens? Hoewel ik minder in de gelegenheid ben om me onder het doorsnee-publiek te begeven dan vroeger, hoor ik de mensen voor de vitrines toch nog steeds ontzettend domme dingen zeggen. Ze kijken ook niet goed. Als er in één verblijf twee totaal verschillende diersoorten als de Neushoornleguaan en de Woudschildpad leven, hoor je, als een van de twee soorten niet te zien is, toch steevast voor de wel zichtbare dieren een verkeerde naam noemen. En dat ondanks duidelijk beschilderde bordjes bij het verblijf...! k praat dan nog maar niet over het blijkbaar niet bij te brengen verschil tussen de hagedis en de salamander! Dat zie ik echt als een bijna hopeloze zaak, een desillusie... Toch wil ik met nadruk stellen dat de afdeling Koudbloedigen in deze problemen van presentatie en kennisoverdracht een grote uitdaging voor de toekomst (lees: bij verwezenlijkingvan het Masterplan) ziet. De redactie van "Vriendennieuws" dankt Gerard Visser voor zijn zeer gewaardeerde medewerking bij het realiseren van dit artikel over Blijdorp's dynamische afdeling Koudbloedigen. Daan van Herwijnen portretopdrachten - ontwerpen Ferdinand Sikken Joyce Turek AQUARELLEN GRAFEK KERAMEK Om te beginnen een uitzonderlijke geboorte dicht bij huis: in oktober van dit jaar werd in Artis in AMSTERDAM een Zeekoe geboren. De eerste geboorte in Artis vond plaats in 1977 (van dezelfde ouders); dit jong werd zonder noemenswaardige problemen grootgebracht. Daarna verliep de Zeekoeienfok uiterst moeizaam; het bleef bij dat ene grootgebracht jong totdat nu dan opnieuw een levenskrachtig jong ter wereld kwam. Tierpark Hellabrunn in MÜNCHEN meldt de aankomst van twee Sneeuwgeiten (later zal nog een derde dier aan het tweetal worden toegevoegd), terwijl de geboorte van maar liefst drie Muskusossen in juni van dit jaar zeker niet onvermeld mag blijven. De apen in Wilhelma Zoo van STUTT GART zorgden eveneens voor gezinsuitbreiding: een Sumatraanse orang oetan, een Javaanse kuiflangoer en een Bonobo zagen er het levenslicht. Andere opmerkelijke geboorten in Stuttgart vormen 2 Vicuna's en een Bongo. Sensationeel nieuws meldt de dierentuin van ZÜRCH: waarschijnlijk een primeur voor Europa vormen de twee Galapagos olifantschildpadden die in mei van dit jaar in deze Zwitserse Zoo uit het ei kwamen! Tot dusverre was slechts een handjevol Amerikaanse dierentuinen er in geslaagd fokresultaten met deze bedreigde diersoort te bereiken, zoals Honolulu en San Diego. De vader-schildpad leeft sinds 1962 in Zürich, de moeder zelf als sinds 1946(!). Een mogelijke wereldprimeur betekenen de vier Koritrappen, die dit jaar in de dierentuin van NEURENBERG in de broedmachine uit het ei kropen. Hoewel zeker geen algemene vogels in dierentuinen worden deze imposante dieren met name in de grotere dierentuinen (ook in Blijdorp) toch betrekkelijk regelmatig gehouden, maar tot fokresultaten was het voor zover bekend tot heden nog nergens gekomen. n Neurenberg kwamen nog meer interessante vogels uit hetei: een Darwin nandoe, een Witkopzeearend, een Andes-condor en twee Oeraluilen. Ook werd hier op 2 augustus 1989 de zevende Zeekoe geboren, en enkele dagen eerder een Somali-ezel. n de dierentuin van NEUWED is op dit moment een zoölogische sensatie te aanschouwen: 9 Cheetah-babies worden gezamenlijk door hun twee moeders in een zeer ruim verblijf grootgebracht. Ook in Amerikaanse dierentuinen veel sensationele geboortes: in CNCNNAT werden in mei van dit jaar twee Gestreepte linsangs (Prionodon linsang) geboren, de eerste geboorte van deze soort in Noord Amerika en pas de tweede in de wereld (de eerste geboorte vond plaats in Wassenaar in 1968). De altijd weer voor nieuws zorgende SAN DEGO Zoo meldt de geboorte van de allereerste Takin in Noord-Amerika en MAM's Metrozoo verwelkomde een jonge Baird's tapir, de vierde geboorte van deze bedreigde diersoort sinds Een unieke Gorilla-familie in de dierentuin van COLUMBUS. Colo, de eerste in gevangenschap geboren Gorilla verwacht omstreeks haar 33e verjaardag haar vierde jong. Haar zeventienjarige dochter verwacht haar zesde jong en haar 10-jarige kleindochter zal naar verwachting binnenkort zorgen voor de eerste vertegenwoordig(st)er in vijfde generatie! Ook zwanger is een 25 jaar oud wijfje uit N ew York, dat haar vijfde baby verwacht.

11 la's in de dierentuin van Columbus, ver deeld over 4 families. Zeven daarvan zijn "on breeding loan" afkomstig uit andere dierentuinen. De vader van alle vier verwachte jongen is een 15 jaar oud mannetje uit de San Francisco Zoo, die al eerder vier jongen verwekt heeft. n totaal bevinden zich nu 17 goril- Dierentuinen van de wereld, deel 18 GROOT-BRTTANN~ (1) GUERNSEY ~, JERSEY W Van alle Europese landen beschikt Groot-Brittannië ongetwijfeld over het grootste aantal voor publiek toegankelijke dierentuinen, vogel parken, aquaria en andere zoölogische verzamelingen. Het "verloop" daaronder is echter niet onaanzienlijk: er gaat vrijwel geen jaar voorbij of er worden op de Britse eilanden wel weer nieuwe dierentuintjes geopend, terwijl andere, reeds bestaande tuinen hun poorten moeten sluiten. n het kader van deze reeks zal de nagestreefde volledigheid dan ook zeker niet bereikt worden, al kunt u er van verzekerd zijn, dat de meest bezoekwaardige en grootste dierenverzamelingen van het land in elk geval de revu zullen passeren. We beginnen onze reis langs de Engelse dierentuinen in het uiterste zuiden en wel opde Kanaal-eilanden. De Zoo op GUERNSEY is heel klein (1.2 ha) en huisvest een zeer bescheiden dierencollectie. Op het naburige eiland JERSEY daarentegen bevindt zich de wereldberoemde dierentuin van Gerald Durrel!, die in de eerder dit jaar verschenen nummers van Vriendennieuws al uitgebreid aan bod is gekomen als gevolg van het bezoek van de Vrienden van Blijdorp aan deze tuin in juni j.l. Volledigheidshalve zij hier dan ook vermeld, dat de Jersey Zoo 9 ha. groot is, jaarlijks zo'n kwart miljoen bezoekers verwelkomt en beschikt over een unieke dierenverzameling (ca dieren in ruim 100 verschillende soorten). n deze zoo is alles er op gericht om met de aanwezige dieren zo goed mogelijke fokresultaten te bereiken en indien dat tot de mogelijkheden behoort, de gefokte dieren terug te brengen naar de vrije natuur of anders nieuwe fokgroepen in andere dierentuinen op te zetten. Dit gebeurt op Jersey met bijvoorbeeld de Vruchtenetende vleermuizen van Rodrigues, de Roze duiven van Mauritius, Vulkaankonijntjes en diverse uiterst zeldzame soorten papegaaien, zoals de St. Lucia-amazone. St. Lucia-amazone Hoewel zebra's, olifanten, neushoorns, giraffen en andere publiekstrekkers ontbreken, zorgen prachtige fokgroepen Gorilla's en andere apen en halfapen, Brilberen, Babirussa's, Sneeuwluipaarden en vele kraanvogels, fazanten en watervogels er voor, dat ook dierentuin"leken" een bezoek aan de Jersey Zoo zeker zal bevallen. Voor dierentuin"kenners" is zo'n bezoek zonder meer een must! Wie meer dan een dag op Jersey verblijft kan ook nog een bezoek brengen aan het Jersey aquarium, dat is ondergebracht in Fort Regent, een tot amusementspark omgebouwd fort, dat in 1814 werd gebouwd ter verdediging van het eiland. De belangrijkste dierentuin van Engeland is de "mother of all zoos": LONDON Zoo. Gesticht in 1828 is de Londense dierentuin niet alleen een van de oudste dierentuinen van de wereld, maar zeker ook een van de rijkste aan historie en internationale invloed. Ondanks het feit, dat deze dierentuin op diverse gebieden (zoals zo vele van de oude, beroemde standaarddierentuinen) is voorbijgestreefd door jongere (veelal particuliere) zoos, telt de Londense Zoo nog altijd tot de voornaamste instellingen, niet in de laatste plaats door al het waardevolle wetenschappelijk onderzoek, dat door de London Zoological Society werd en wordt verricht. De dierentuin beslaat 15 ha. van Regent's Park en wordt jaarlijks door ca. één en een kwart miljoen mensen bezocht. De dierenverzameling is bewust teruggebracht van een van 's werelds grootste "postzegelverzamelingen" naar een nog altijd aanzienlijke collectie van bijna drie duizend dieren in ruim 800 verschillende soorten zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën, vissen en ongewervelden. n de zestiger jaren werd de tuin aan een grootscheeps moderniseringsprogramma onderworpen, dat niet op alle punten even succesvol uitgepakt is. De bekende Snowdon-volière is zeker een 21

12 opvallend en karakteristiek bouwwerk, evenals het moderne dikhuidengebouw, waarvan de hele dierentuingemeenschap meeprofiteert. Tot de meest opvallende diersoorten die u in Londen te zien kunt krijgen behoren Okapi's, Gaurs, Zwarte neushoorns, Poedoes, Bongo's, Bruyns mierenegels en Kiwi's. London Zoo moet iedere dierentuinliefhebber beslist eens gezien hebben! drukkerij Cachet Hoombrekersstraat 10a 3011 CL Rotterd(}m Telefoon * Telefax l!!ll " De drukker voor al uw handelsdrukwerk maar hebben elders (terecht) weinig tot geen navolging gevonden. Tot de betere nieuwbouwprojecten behoren het Charles Clore Pavillion for Small Mammals (het gebouw voor kleine zoogdieren met op de begane grond een groot aantal verblijven voor dagactieve soorten en in de kelder dito voor de nachtactieve zoogdiersoorten) en het complex voor de (grote) katachtigen. Zoals reeds opgemerkt is de dierencollectie inmiddels aanzienlijk ingekrompen, maar is nog altijd dermate uitgebreid en omvat zoveel bijzonderheden, dat een hele dag eigenlijk te weinig is om alles goed te bekijken. Ook op het gebied van de internationale samenwerking tot het behoud van bedreigde diersoorten heeft Londen een voortrekkersrol, terwijl de London Zoological Society tevens het nternational Zoo Yearbook uitgeeft (naast vele andere wetenschappelijke uitgaven), Giraffen in Bristol Zoo BRSTOL Zoo is een van de kleinste "grote" dierentuinen: slechts 5 ha. meet deze fraaie dierentuin. Door alle gebouwen aan de periferie te plaatsen kon het middengedeelte van de tuin open gehouden worden met grote grasvelden, als gevolg waarvan de Zoo een veel grotere indruk maakt dan de werkelijke geringe oppervlakte toestaat. Bristol Zoo ontvangt jaarlijks ruim een half miljoen betalende bezoekers, zodat het er op topdagen behoorlijk "overcrowded" kan zijn. Om z'n taak als fokstation goed te kunnen uitoefenen beschikt men over een buitentuin die nooit verstek laat gaan! Gespecialiseerd in zelfdoorschrijvende sets, briefpapier, visitekaartjes, enveloppen, meerkleurenwerk, copieerpapier, computerpapier.

13 Hobby Centrum Magazijn Blij dorp Nobelstraat SP Rotterdam Telefoon Gereedschappen jzerwaren Elektra Sanitair Verf Sleutelservice rl:;ch~nenbet9 b.v. De VREND voor uwogen Brillen en kontaktlenzen Walenburgerweg 77 - Tel AE Rotterdam Wiii~i ' - -- ~ s uw huidige telefooncentrale te klein? Of aan vervanging toe? Bel meteen naar TELEMATE voor een vrijblijvende oherte. Ook voor autotelefoon, mobilifoon, fax, antwoordapparaten, doormelders, bedrijfsalarmkiezers, faxselect (de slimme schakelaar die uw faxlijn weer bruikbaar maakt voor telefoonverkeer) zijn wij de juiste leverancier. TEL EmRTE TELECOMMUNCATE ARCHTECTUUR Telefooncentrales NKT /KEMA gekeurd. Gerenommeerde merken O.a. Panasonic (Hollywood Tower Estate), die echter niet voor het publiek toegankelijk is. Zo kan het gebeuren, dat in de Zoo één paartje Okapi's te zien is, terwijl de werkelijke fok groep zich in de buitentuin bevindt. Bristol Zoo is een oude dierentuin (1836) en kent een rijke geschiedenis. n de tijd, dat dergelijke geboorten nog uiterst zeldzaam waren, werden er in Bristol al Zwarte neushoorns, Okapi's, Witte tijgers, Gorilla's en Orang Oetans geboren. De dierencollectie is ook nu nog een all-round-verzameling met ongeveer 75 zoogdier-, ruim 100 vogel-, 30 reptielen- en ongeveer 50 1'\ t ", ".,,' vissensoorten, waaronder zeldzaamheden als Perzische panters, Okapi's, Dwergnijlpaarden, Gorilla's, Zilvergibbons, Wanderoes, Tarsiers, Koningspinguins, Kea's en Neushoornleguanen. Voortdurend worden dierenverblijven gerenoveerd of nieuw gebouwd, zoals het nachtdierenhuis, apenhuis, reptielengebouw en het aquarium (World of water) waardoor Bristol Zoo kans heeft gezien tot op de dag van vandaag een, ondanks zijn geringe oppervlakte, leidende rol te blijven vervullen in de internationale dierentuinwereld. (,.( "li"j (\:;~~( ;'! - J"!~l ~l, il U zoekt een spaarvonn die goed voor uw geld zorgt. Als u spaart, kiest u natuurlijk de spaarrekening die u het meeste oplevert Bij ons vindt u spaarvormen die uw spaargeld snel laten groeien: spaarrekeningen waarbij uw tegoed altijd opvraagbaar is, spaarrekeningen met vaste looptijd en hoge rente, en verschillende soorten waardepapieren. Geïnteresseerd? Op onze kantoren vertelt men u er graag meer over. De Verenigde Spaarbank doet meer. Ei verenigde spaarbank Grevy-zebra's in Marwell Zoo n het zuidelijke deel van Engeland bevinden zich drie nieuwe dierentuinen, die door twee rijke zakenlieden werden opgericht en inmiddels wereldfaam hebben verworven. John Knowes, een succesvolle kippenfokker, kocht in 1972 het uitgestrekte landgoed MARWELL in de buurt van Winchester. Het Marwel Zoological Park beslaat daarvan zo'n 40 ha. en heeft als doel te fungeren als een Ark van Noach, waar een aantal bedreigde diersoorten in veiligheid kan leven en zich ongestoord kan voortplanten. Centraal in het park ligt Marwel Hall met daaromheen voor het merendeel zeer ruime verblijven voor ten dele zeer waardevolle dieren.

14 Deze dierentuin is internationaal stamboekhouder voor de Grevy-zebra en de Hartmann-bergzebra, waarvan men hier (uiteraard) over grote fokgroepen beschikt. De derde zebrasoort is eveneens vertegenwoordigd, net als Przewalskipaarden en Koelans. Andere onevenhoevigen in Marwel zijn Zuidamerikaanse en Maleise tapirs en Zwarte neushoorns. Evenhoevigen worden ruimschoots in Marwel gehouden: veel antilopen als een grote beroemde fokgroep Algazelles, Gemsbokken, Damagazelles, Addaxen, Zwarte paardantilopen, Laaglandnyala's, Sitatunga's, Grote koedoes, Arabische gazelles en Arabische oryxen, maar ook Woudbuffels, Barasingha's en Giraffen zijn hier te bewonderen. Roofdieren ontbreken evenmin: o.a. Aziatische leeuwen, Sneeuwluipaarden, Manenwolven, Hyenahonden en Kleine Panda's, terwijl ook de primaten vertegenwoordigd zijn (o.m. klauwaapjes, DeBrazzameerkatten en Celebes kuifapen). Naast de ruim 500 zoogdieren (75 verschillende soorten) worden er ook vogels gehouden, met name kraanvogels, fazanten en watervogels. Marwel Zoo is een bezoek zeker waard (Blij dorp-abonnees hebben er gratis toegang!). HOWLETT'S Zoo Park (bij Canterbury) werd in 1957 gestart door John Aspinall, een door gokken rijk geworden "zonderling", die het landgoed kocht voor zijn privé-dierenverzameling (o.m. Tijgers en Gorilla's). Pas in 1975 werd het park (beperkt) opengesteld voor het publiek, dat tegenwoordig zo'n belangstellenden per jaar bedraagt. De dieren collectie is weliswaar zeer beperkt (in totaal slechts 60 verschillende soorten, voornamelijk zoogdieren), maar de fraaie entourage en de wel zeer waardevolle dieren maken een bezoek tot een gebeurtenis! De nadruk ligt in Howletts op de primaten (o.m. Vari's, Leeuwaapjes, Goeldi's springtamarins, Witgezichtsaki's, Douc-angoeren, Bruine mutslangoeren, Zilvergibbons, Siamangs en natuurlijk de fameuze fokgroepen Gorilla's, die nu tesamen zo'n veertig exemplaren tellen!), roofdieren (Boshonden, Dholes, Honingdassen, Zwartvoetkatten, Marmerkatten, Sneeuwluipaarden, Nevelpanters, Bengaalse en Siberische tijgers) en hoefdieren (o.m. Bongo's en Vierhoorn- Een grote fokgroep Afrikaanse olifanten is eveneens zeer vermeldenswaard. De verblijven zijn over het algemeen eenvoudig geconstrueerd maar ruim en dat ze goed voldoen bewijzen de opvallende fokresultaten. Toch vond Aspinall de ruimte van Howletts (22 ha.) te gering voor veel van zijn dieren. Daarom kocht hij in 1973 het schitterend gelegen landgoed PORT LYMPNE (160 ha.) erbij. Hier kon hij zijn ruimtebehoevende dieren eindelijk verblijven naar maat verschaffen: uitgestrekte weiden zijn er ingericht voor Przewalskipaarden (een kudde van ongeveer 50 dieren!), een fokgroep ndische olifanten, Zwarte neushoorns, Sumatraanse neushoorns, Zuidamerikaanse en Maleise tapirs, Babirussa's, Axisherten, Calamianhertjes, Barasingha's, Sambarherten en Kafferbuffels. Maar ook apen (Capucijners, Witgezichtsaki's, Dianameerkatten, DeBrazzameerkatten, Guereza's, Siamangs en Chimpansees) en roofdieren (Timberwolven, Manenwolven, Hyenahonden, Honingdassen, Bruine en Gestreepte hyena's, Roestkatten, Aziatische en Afrikaanse goudkatten, Vissende katten, Atlas-leeuwen, Sneeuwluipaarden en Nevelpanters) zijn hier rijkelijk vertegenwoordigd. Zowel Howletts als Port Lympne (eveneens bezoekers per jaar) zijn zeer bezoekwaardige zoos: beide parken bestaan uit fraaie, maar heel verschillende terreinen en veel van de hierboven genoemde diersoorten zult u elders vergeefs zoeken. De PAGNTON Zoological and Botanical Gardens adverteert zichzelf als "Britain's most beautiful zoo", hetgeen meer slaat op de fraaie beplanting van het 40 ha. grote terrein, dan op de dierenverblijven. De tuin dateert uit 1923 en wordt jaarlijks door een kleine mensen (vooral toeristen gedurende het hoogseizoen) bezocht. Paignton Zoo is een dierentuin met een doorsnee-dieren verzameling, variërend van Chimpansees tot ongewervelden; in totaal heeft men er ca dieren in ruim 300 verschillende soorten zonder uitschieters. CHESSNGTON Zoo is een onderdeel van Chessington World of Adventures, een soort pretpark voorzien van achtbaan, wildwaterbaan, circus en andere vermakelijkheden. Toch is de dierentuin van oudsher zeker geen simpel hoekje met wat dieren, maar een echte zoo van 14 ha. Chessington Zoo werd al in 1931 geopend en krijgt jaarlijks ruim bezoekers binnen de poorten. Echt bijzondere dieren zult u in Chessington niet te zien krijgen, maar de dierencollectie is zeker representatief te noemen met o.m. Gorilla, Orang oetan, Giraffe, nd. olifant, Nijlpaard, Jsbeer, Robben, Leeuwen en Tijgers. Kleinere dierentuinen in het zuidelijk deel van Engeland zijn onder meer te vinden in ALFRSTON (Drusillas Zoo Park, 5 ha. groot en gespecialiseerd in kleine zoogdieren), CRCKET ST. THOMAS (West Country Wildlife Park, 16 ha.), EX MOUTH, LOWER BASLDON, PLY MOUTH, POOLE en SOUTHAMPTON. Niet ver van de plaats Bath bevindt zich 's werelds eerste safaripark: Lions of LONGLEAT. Geopend in 1966 als leeuwenpark is deze inrichting geleidelijk uitgegroeid tot een echt safaripark van 81 ha. Jaarlijks trekt Longleat nog altijd een half miljoen bezoekers, die zich per personenauto of bus tussen Giraffen, Zebra's, Witte neushoorns, Afrikaanse olifanten, Elandantilopen, Kafferbuffels, Leeuwen, Wolven, Tijgers en Rhesusapen begeven. Per boot maken de bezoekers temidden van rond zwemmende Californische zeeleeuwen een watersafari over een meer, langs eilanden met Gorilla's en Chimpansees, terwijl een bezoek aan het imposante Longleat House de bezoekersdag completeert. Opvallend is de (druk benutte) mogelijkheid om in de Oost-Afrikaanse sectie de auto/bus te verlaten en rustig rond te lopen tussen een grote fokgroep Giraffen, Zebra's, Drommedarissen, Watoessirunderen en... kangoeroes(!). Longleat onder- 127,1 ~"

15 scheidt zich van de meeste andere safariparken in positieve zin vooral door het werkelijk prachtige glooiende Engelse landschap. Vogel parken zijn in Engeland volop aanwezig. De meest bekende in het zuidelijke deel van het land kunt u vinden in F ARN HAM (Birdworld; geopend in 1968) en RODE (the Tropical Bird Gardens; 7 ha. met ca. 200 vogelsoorten, geopend in 1962). Andere vogel parken bevinden zich in AMBLESDE (Aviaries), BLEAN, GAT WCK (Garden Aviaries; behalve vogels ook enkele Zuidamerikaanse aapjes), HAYLE (Paradise Park; 4 ha.), MER LEY, RYDE (Flamingo Park), PAD STOW, WEYHLL (Hawk Conservancy, 5 ha., gespecialiseerd in roofvogels en uilen), WDCOMBE en WNGHAM. Gespecialiseerd in watervogels zijn de parken van ARUNDEL (Wildfowl Trust), BENTLEY (Wildfowl Collection) en SPRNG HLL. Behalve in de aquaria van dierentuinen als Londen, Bristol en Paignton kan de vissenliefhebber terecht in een groot aantal (niet echt grote) zelfstandige publieksaquaria: het aquarium van Jersey kwam in dit artikel al eerder ter sprake, BRGHTON (Aquarium and Dolphinarium; reeds gevestigd in 1869!), BRXHAM, CHEDDAR, EXMOUTH, LOOE, LYME REGS, PAGNTON, PLYMOUTH (het in 1888 gebouwde aquarium werd in 1958 ontmanteld en in 1959 op dezelfde plek voor het publiek heropend), TEGNMOUTH en TORQUAY (Aqualand). Tenslotte moet hier nog melding gemaakt worden van The Monkey Sanctuary bij LOOE, waar een grote fokgroep Wolapen gehouden wordt (en welk park de inspiratiebron vormde voor de oprichting van Apenheul) en de nieuwste rage: vlindertuinen. Behalve in Chessington Zoo en Lions of Longleat bevinden zich o.m. gespecialiseerde vlindercollecties op Guernsey, in SWNGFELD (the Butterfly Centre) en SHERBORNE (Worldwide Butterflies). Lex Noordermeer Het tinnen dwergnijlpaardenbeeldje onder vermelding van het gewenste ar tikel. Beide uitvoeringen (geheel tin of met marmeren voet) zijn nog steeds leverbaar. U kunt het fraaie beeldje aanschaffen door langs te komen bij onze eigen kiosk op het Diergaarde-terrein (dat bespaart u de verpakki ngs- en verzendkosten) of per post door overmaking van het verschuldigde bedrag(f 40,- voor de geheel tinnen uitvoering en f 45,- met marmeren voet), vermeerderd met f 7,50 verzendkosten naar girorekening t.n.v. Vereniging Vrienden van Blijdorp te Rotterdam BUN N G H N TER E U R.~=-~~~~--~~~ :=. Karaktervolle charme Prenten, verzameld doordejaren heen. Burostoel, geërfd van grootpapa. Genoeglijke bank en leren fauteuils gekocht b ij Buningh Een kamer die slechts op zichzelf lijkt. Van een karaktervolle charme. Wij houden daar rekening mee! Rotterdam Nieuwe Binnenweg 190. Tel Ede Verlengde Maanderweg 63. Tel !, ~ BUNNGH basilo TT~~rn),iTil:;;:~TT JlïT).J.! '\J ~\.Vm dakbedekkingsbedrijf 1) Voor renovatie reparatie isolatie en vernieuwen van bitumineuze dakbedekking en singhels, keramische dakpannen betonnen, polytuil stalen dakpannen, of licht doorlatende daken. Op alle soorten daken geven wij "}inimaal1 0 :~r garantie. Als extra service voor de Vflenden van ljdorp U mag ons bellen voor een gratis dakinspektie. U krijt van ons een uitge~reid dakrapport. Dan kunt u de lekkage en de gevolgsc ade een stap voor ZJn. Van Hogendorplaan 109a tel BJ Vlaardingen b.g.g UTVAARTVERZORGNG e.m. Bouwman Noorderhavenkade 27a, 3039 RD Rotterdam, Tel Stijlvolle uitvoering van begrafenissen en crematies. nformatie over: het O.R.V. depositofonds (= verzorgingsfonds) de N.V.V.O. natura (gezins, kinder (tot 20 jaar) en per persoon), aanvullende-, senioren - (tot 83 jaar) en monumentenverzekeringen. nschrijving wilsbeschikking met vrij lidmaatschap.

16 Nieuws uit Blijdorp T KRAANVERHUUR vlaardingweg CK rotterdam tel * fax Hoogwerkers. Vorkheftrucks ;:r.th TRANSPORT vlaardingweg CK rotterdam tel * fax Enige maanden geleden is de Technische Dienst van Blijdorp begonnen met de rigoreuze verbouwing van de tapirstallen. Eigenlijk had dit al veel eerder moeten gebeuren, het gebouw verkeerde in een slechte staat en had geen deugdelijke verlichting. Ook tochtte het aan alle kanten, waardoor de bewoners, met hun eigenaardige neusjes, vaak last hadden van verkoudheid. Het karwei werd echter steeds uitgesteld omdat nog niet duidelijk was wat Blijdorp met zijn tapirs zou gaan doen. Uiteindelijk is de knoop doorgehakt; er blijft nog één soort in de kollektie en het verblijf is inmiddels grondig opgeknapt. Er is uiteindelijk gekozen voor de Maleiseof sjabraktapir. Ten eerste omdat ze erg zeldzaam en moeilijk te fokken zijn en ten tweede met het oog op het Azië-gedeelte van het Masterplan. Van deze soort zijn er nu drie vrouwtjes in de tuin. De drie Zuidamerikaanse tapirs zijn in fokleen naar dierentuinen in Tsjecho Slowakije gegaan. De buitenkant van de stal blijft er hetzelfde uitzien, de binnenkant werd grondig gewijzigd. Van de oorspronkelijke negen stallen blijven er vijf over. De kleedruimte voor de verzorgers is ook verdwenen, er zal een nieuwe worden gebouwd in de bantengstal. De vijf stallen zijn van elkaar gescheiden door separatie-wanden van het corton-systeem. Deze schuifwanden hebben hun goed functioneren reeds bewezen in maneges. De schuifwanden zijn overigens van boven open, zodat er in de hele stal hetzelfde klimaat heerst. De klimaatbeheersing is een belangrijk aspekt van de nieuwe stallen. Tapirs zijn zeer gevoelig voor tocht, kunnen niet goed tegen vorst en hebben een vochtige omgeving nodig. Vandaar dat de buitenmuren en het plafond goed gèisoleerd zijn en de asfaltvloeren op de "nestplaatsen" voorzien zijn van elektrische verwarmingsmatten, zodat het er ook 's winters aangenaam toeven is. Het ventilatiesysteem in de stal kan ook zonodig voor verwarmde lucht zorgen. n alle vijf de stallen is een douche-installatie ingebouwd, tot nog toe hadden de tapirs vaak last van huidirritatie doordat de luchtvochtigheid te laag was. Nu kunnen de dieren, zoals een goed mens betaamt, iedere dag een douche nemen. De drie middelste stallen zijn voorzien van draaibare voerbakken. De verzorgers hoeven het verblijf niet meer in, om het voer te verstrekken, het simpel draaien van de bak, volgooien en weer terugdraaien is voldoende. Privacy dus gegarandeerd. Het buitenperk is ook opgeknapt. Er zijn afgesloten driehoeken in geplaatst met planten en struiken. Dit om het geheel een wat natuurlijker uiterlijk te geven. Tevens dienen deze groenhoeken als afsluiting tussen de twee of, indien nodig, drie buitenperken. De drie Maleise tapirs zitten inmiddels in hun nieuwe verblijf en wachten op hun nieuwe man, die binnenkort uit Dortmund zal arriveren. n het Henri Martinhuis is een nieuwe Roloway-meerkatman de gelederen komen versterken. Het dier is afkomstig uit de dierentuin van Mulhouse (Frankrijk). n deze tuin heeft hij zijn waarde als fokman reeds bewezen, vervelende komplicatie was alleen dat de jongen steeds dood werden geboren. De juiste oorzaak hiervan kon men niet achterhalen. Het dier mag nu zijn geluk beproeven bij de twee Blijdorpse dames. Het was overigens nog afwachten of deze hun nieuwe man wel accepteerden. De twee vrouwen staan bekend als zeer dominant en "overrulen" duidelijk de twee reeds aanwezige mannetjes. Misschien is dat wel de reden dat deze heren nog steeds niet voor nageslacht hebben }.\ ~w! -.f

17 ~~~1. ~'(i') ~lî ~~~ r _ ~-.-.' '--.:.----'-'- gezorgd. De nieuwe man bleek gelukkig geen problemen met de twee daadkrachtige dames te hebben. Na de nodige vechtpartijen -normaal in een huwelijk - accepteerden de vrouwtjes de Fransman als leider en blijkbaar viel hij ook nog in de smaak, want al na een paar dagen werden de eerste paringen waargenomen. Het vijfhoekige glazen verblijf tussen de krokodillen- en de Rivièrahal is opnieuw ingericht. Het dient als onderkomen voor een familie Doornstaartagamen en Berberskinken. Uit de Victoria-serre is de laatste paradijsvogel (de Kleine gele) vertrokken met bestemming N ew Y ork. Slingeraapman Bill blijft voorlopig nog even in Blijdorp. De verhuizing, met dochter, naar Engeland is uitgesteld omdat de speciale quarantaine vol zit. Medio maart komt er pas een plaatsje vrij voor Bill & Co. Nog even wachten dus. De schilderwerkzaamheden aan het H.M. huis zijn klaar. Hierdoor kunnen de Witkopmaki's weer aan het publiek getoond worden. Op 10 september zag voor de vierde keer sinds 1974 een Dwergnijlpaardje het levenslicht. Moeder Sassandra en kind maken het uitstekend. Een herhaling van het drama van begin dit jaar, toen na drie dagen het jonge mannetje plotseling overleed, lijkt uitgesloten. Dwergnijlpaarden zijn pas in 1844 ontdekt in de dichte wouden van Liberia. De Zwitserse onderzoeker Büttikofer, later direkteur van de Rotterdamse diergaarde, ontdekte dat het geen dwergvorm van het gewone nijlpaard was, maar een aparte soort. n 1912 was in Rotterdam het eerste dwergnijlpaard te bewonderen. Dwergnijlpaarden zijn solitair levende dieren. Ze komen alleen tijdens de paartijd bij elkaar. Hun natuurlijke schuilplaatsen of reviers worden fanatiek tegen soortgenoten verdedigd. Met de hoektanden kunnen ze elkaar behoorlijk verwonden. Dit gedrag heeft als konsekwentie dat in Blijdorp de dieren buiten de paartijd gescheiden dienen te blijven. Door de verhuizing van het nijlpaard naar Artis kwam er de nodige ruimte en men besloot om zich te gaan toeleggen op de fok met dwergnijlpaarden. Dwergnijlpaarden staan in het Red data book als ernstig bedreigde diersoort. n het leeuwengebouw zit op dit moment een Gestreepte hyena. Zoals de lynx mag ook de hyena 's nachts het perk op. Eerstdaags zullen zijn twee collega's zich bij hem voegen. n het pinguinverblijf zit weer een Zwartvoet pinguin te broeden. Bijzonder is dat het een van de Z.g. 'groene-label' pinguins is, een diertje dat met de hand is grootgebracht. De broedende, tamme pinguin is voor iedereen te zien, hij zit namelijk achter het muurtje dicht bij het verblijf van de fotografen. De Vale gier die als verstekeling in Blijdorp werd gebracht, bleek achteraf een Rüppell-gier te zijn. Het dier verkeerde overigens in een uitstekende conditie en is reeds verhuisd naar Arnhem. De jonge panda in het verblijf bij de zeeleeuwen laat zich de laatste tijd steeds meer zien. Hij ziet er overigens schitterend uit. Loop er dus eens langs! Binnenkort wordt er weer begonnen met de uitvoer van één van de onderdelen van het Masterplan. n dit geval is dat de bouw van het mangrovebos. De plaats is de Rivièrahal, waar thans de Z.g. 'schroot jeskubus' staat, oftewel de ex-vogelkooi, exlevendbarende afdeling, ex-amfibarium, ex-insektarium en dan ex-reptielenquarantaine. De bedoeling is om er een groot bassin te bouwen van ca.10 x 8 meter. Over dit bassin komt een loopbrug voor het publiek, zodat die van bovenaf in het water kunnen kijken. De loopbrug doet tevens dienst als afscheiding, zodat er twee bassins ontstaan: een groot en een klein. Het kleine bassin zal worden voorzien van een zandstrandje en als bewoners komen er slijkspringers, degenkrabben, heremietkreeften e.d. Het grote bassin zal geschikt worden gemaakt voor tropische roggen, kleine tropische haaien en een nog niet nader bekende scholenvis. Het geheel zal worden omzoomd door een heus mangrovebos, zodat de bezoekers zich in verre oorden wanen. n deze dichte groenstrook komen één of twee verblijven voor de verschillende boa's die thans nog op deze plek huizen. Aan het begin van de loopbrug wordt ook een aquarium gebouwd in de vorm van een getijdepoel. Deze was al eens eerder te bewonderen in Blijdorp, maar moest uiteindelijk plaats maken voor het Groot Barrièrerif. Tegen de voorwand van de Rivièrahal wordt een halve cirkel van aquaria gebouwd. Hierin zullen onder andere drie rifbakken komen en verder twee oeveraquaria voor respectievelijk de vieroogvissen en de schuttersvissen. De oever begroeiing die in de bakken komt sluit mooi aan op het tegenover gelegen mangrovebos. Ook de Gele anaconda's zullen een terrarium in dit rijtje krijgen. Lezingen voor de Vrienden Traditiegetrouw worden ook het komende winterseizoen weer speciaal voor onze leden zondagochtendlezingen georganiseerd door stafleden van Diergaarde Blijdorp. De lezingen (veelal geïllustreerd met dia's) vinden plaats op elke tweede zondag van de wintermaanden, te beginnen op zondag 10 december a.s. Aanvangstijd: uur Duur : ongeveer 1 uur Plaats : Educatief Centrum van Diergaarde Blijdorp Toegang : gratis op vertoon van uw lidmaatschapskaart voor het lopende jaar Noteert u de volgende data alvast in uw agenda, zodat u deze interessante lezingen niet hoeft te missen! 10december1989: Blijdorp-directeur Dorresteyn stelt u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in en rond Blijdorp. 14 januari 1990: nieuws vanuit de Levende Have. 11 februari 1990: nieuws vanuit de Biologisch/Veterinaire afdeling. 11 maart 1990 en 8 april 1990: t.z.t. wordt u nader geïnformeerd over de onderwerpen die op deze ochtenden aan de orde zullen komen. "...

18 /.. Pl /,,-', f ~ \, Geheel tot dienst. ~1;h::::~~!:s~~;~;À~~ Giften aan de Vereniging Vrienden van de schenking en de rente. De Vereniging -~ Blijdorp mogen van de inkomstenbelas- Vrienden van Blijdorp is een "instelling '\ ting worden afgetrokken, mits u per jaar van algemeen nut", waardoor de volgende meer dan 1% van uw onzuiver inkomen regelingen gelden: (minimaal f 120,-) schenkt aan instellingen van algemeen nut. - schenkingen tot een bedrag van f6.500, Dit geldt tot een maximum van 10% van zijn vrij van schenkingsrecht uw onzuiver inkomen. - legaten of erfstellingen zijn tot een Het is ook mogelijk een schenking te doen, bedrag van f ,- vrij van successierechten. die pas na uw overlijden bij notariële acte zal worden uitbetaald (met rente). Hogere bedragen worden niet zwaarder U heeft dan recht op fiscale aftrek van belast dan met 11 %. BANKMEES'&HOPENV KERSTLUNCH N DERGAARDE BLJDORP Op 25 en 26 december a.s. vindt in het Blijdorp V..P.-restaurant een kerstlunch plaats. Aanvangtussen en uur; einde uur. Deze kerstlunch bestaat uit: Gerookte forelfilet Melba toast en boter *** Tournedos met paté en rode wijnsaus Tomaat met maïs Bleekselderij Snijbonen Denneappel *** Chipolatapudding met marasquinsaus *** Mokka met bonbon De prijs voor het bovenstaande menu bedraagt f 52,50 per persoon. U kunt telefonisch reserveren onder nummer , toestel 168. AANMELDNG LEDEN (BLOKLETTERS S.V.P.) Naam: Voorletters: Adres: ~n=r~. Postcode: Woonplaats: Geb. datum: Giro/banknr.: geeft zich hierbij op als lid en verzoekt om toezending van een acceptgiro. Bovenstaand lid is opgegeven door: Datum: Handtekening: rv '

19 Port betaald Portpayé Rotterdam Vergeet uw acceptgiro, bewijs van lidmaatschap en toegangskaarten niet. Zie enveloppe. ndien onbestelbaar retour afzender VERENGNG VRENDEN VAN BLJDORP Schepenstraat 71,3039 Ne Rotterdam Postzegel mag wel hoeft niet Vereniging Vrienden van Blijdorp Antwoordnummer WB ROTTERDAM

Kijk je mee? Oerwoud. 2006, Parasol N.V. België

Kijk je mee? Oerwoud. 2006, Parasol N.V. België Kijk je mee? Oerwoud 2006, Parasol N.V. België Pag. 2 Inhoudsopgave In het oerwoud 3 De luiaard 4 De toekan 5 De jaguar 6 De leguaan 7 De tapir 8 De papegaai 9 De aap 10 De adder 11 Lianen 12 Woordenlijst

Nadere informatie

DE IJSBEER. Super speurneus

DE IJSBEER. Super speurneus DE IJSBEER Super speurneus Hij is groot, wit en ziet eruit als een echte knuffelbeer. Toch zou je deze reus niet graag tegenkomen in de sneeuw. Gelukkig gebeurt dit ook niet snel, want waar deze poolreiziger

Nadere informatie

Spreekbeurt over Burgers Zoo

Spreekbeurt over Burgers Zoo Spreekbeurt over Burgers Zoo 9-12 jaar Wil je een spreekbeurt houden of een werkstuk maken over Burgers Zoo? Hartstikke leuk! Met deze tekst kom je meer te weten over Burgers Zoo. Hopelijk helpt het je

Nadere informatie

* makkelijk (voor kleine kinderen) ** normaal (voor kinderen) *** moeilijk (voor volwassenen)

* makkelijk (voor kleine kinderen) ** normaal (voor kinderen) *** moeilijk (voor volwassenen) FAMILIE SPEURTOCHT Deze speurtocht is voor de hele familie! De sterretjes geven aan hoe moeilijk de vragen zijn. * makkelijk (voor kleine kinderen) ** normaal (voor kinderen) *** moeilijk (voor volwassenen).

Nadere informatie

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 3-5

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 3-5 Een hoort erbij! Over dieren uit een ei groepen 3-5 1. Een ei hoort erbij Veel dieren leggen eieren: vogels en vissen. Maar ook insecten leggen kleine eitjes. Uit dat eitje komt een klein diertje. Dat

Nadere informatie

SPEURTOCHT. Groep 7 en 8

SPEURTOCHT. Groep 7 en 8 SPEURTOCHT Groep 7 en 8 Met deze speurtocht loop je door het hele park. Door de vragen goed te beantwoorden kun je letters verdienen. Verzamel alle letters uit de dikgedrukte vakjes. Met deze letters kun

Nadere informatie

Arie van der Veer & Ellen Laninga. Luister maar. Met illustraties van Rike Janssen. Boekencentrum

Arie van der Veer & Ellen Laninga. Luister maar. Met illustraties van Rike Janssen. Boekencentrum Luister maar Met illustraties van Rike Janssen Arie van der Veer & Ellen Laninga Boekencentrum Verhalen uit het Oude Testament 4 Het begin van de wereld God maakt de wereld Genesis 1:1-2:4 Lang, heel

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Apenheul Geschiedenis Apenheul ging voor het eerst open in 1971. Het eerste en enige park ter wereld waar apen vrij in het bos leefden en vrij tussen de bezoekers konden lopen. Het begon met wolapen, slingerapen

Nadere informatie

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer KOMODOVARAAN Door: Jade Boezer 1 Voorwoord Mijn werkstuk gaat over Komodovaranen. Ik doe het erover omdat ik een onderwerp zocht voor mijn werkstuk en nog niets over Komodovaranen wist. Toen ik aan het

Nadere informatie

ONTDEKKINGSTOCHT. Veel plezier! Deze speurtocht is voor de hele familie! De sterretjes geven aan hoe moeilijk de vragen zijn. makkelijk moeilijk

ONTDEKKINGSTOCHT. Veel plezier! Deze speurtocht is voor de hele familie! De sterretjes geven aan hoe moeilijk de vragen zijn. makkelijk moeilijk ONTDEKKINGSTOCHT Deze speurtocht is voor de hele familie! De sterretjes geven aan hoe moeilijk de vragen zijn h f makkelijk moeilijk h Volg de wandelroute, dan komen jullie alle dieren tegen! Veel plezier!

Nadere informatie

Ordening. Voor groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs. D M O B - B & E - j u l i - 2 0 1 2

Ordening. Voor groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs. D M O B - B & E - j u l i - 2 0 1 2 Ordening Voor groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs D M O B - B & E - j u l i - 2 0 1 2 1 In de dierentuin leven heel veel dieren. Sommige lijken op elkaar, andere juist helemaal niet. Door te kijken

Nadere informatie

DE SIBERISCHE TIJGER

DE SIBERISCHE TIJGER DE SIBERISCHE TIJGER In de sneeuw! Er zijn veel verschillende soorten katten op de wereld. Denk maar eens aan de huiskat, leeuw, sneeuwpanter of cheeta. Allemaal behoren ze tot de familie van de katachtigen.

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Neushoorn Inleiding De neushoorn is een groot en zwaar landdier en kan wel 60 jaar oud worden. De witte neushoorn is de grootste en weegt wel 3000 kilo. Alleen de olifant is groter. De neushoorn is één

Nadere informatie

ONTDEKKINGSTOCHT. Deze speurtocht is voor de hele familie! Er zijn kennisvragen en doe-opdrachten. kennisvragen. doe-opdrachten

ONTDEKKINGSTOCHT. Deze speurtocht is voor de hele familie! Er zijn kennisvragen en doe-opdrachten. kennisvragen. doe-opdrachten ONTDEKKINGSTOCHT Deze speurtocht is voor de hele familie! Er zijn kennisvragen en doe-opdrachten. kennisvragen doe-opdrachten. h f hl [ Volg de wandelroute, dan zien jullie alle dieren! Let op: Door werkzaamheden

Nadere informatie

SAFARIPARK BEEKSE BERGEN

SAFARIPARK BEEKSE BERGEN SAFARIPARK BEEKSE BERGEN Lespakket groep 7 en 8 Zo, wij zullen jou eens een spannend lesje leren! Groep 7 Opdracht 1 Wij hebben in het safaripark verschillende giraffen. Ga er eens goed voor zitten om

Nadere informatie

HET STOKSTAARTJE. Aardmannetje

HET STOKSTAARTJE. Aardmannetje HET STOKSTAARTJE Aardmannetje Hij roept altijd een vertederend gevoel op, een stokstaartje. Maar vergis je niet! Een stokstaartje is geen knuffeldier, hij is een klein roofdier. Deze schildwacht van de

Nadere informatie

Lesboek onderbouw klas 1 & 2 WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN?

Lesboek onderbouw klas 1 & 2 WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? Lesboek onderbouw klas 1 & 2 WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? Excursie safaripark Beekse Bergen Docent: Klas: Naam (of naam groep) 2 Welkom in safaripark Beekse

Nadere informatie

WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA

WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA Toen onderzoekers meer dan 100 jaar geleden voor het eerst een gorilla zagen, schrokken ze zich een ongeluk. Dat is ook niet zo gek! Een gorilla kan er gevaarlijk uitzien. Vooral

Nadere informatie

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 5-6. uitgave 2013

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 5-6. uitgave 2013 Een hoort erbij! Over dieren uit een ei uitgave 2013 groepen 5-6 inhoud blz 1 Een ei hoort erbij 3 2 De kip en het ei 4 3 Eitjes op een blad 5 4 Eieren op het strand 6 5 Op zoek naar een ei 7 6 Eitjes

Nadere informatie

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen.

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Amfibieën Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker Inhoud 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Hulpmiddel Prezi les 1: http://prezi.com/hwpatwdyvqpv/?utm_campaign

Nadere informatie

Kaartenset gewervelde dieren

Kaartenset gewervelde dieren Kaartenset gewervelde dieren Deze set met plaatjes is het tweede en laatste deel van de kaartjes met gewervelde- en ongewervelde dieren op. Ieder kaartje bevat een afbeelding van het dier in kwestie, met

Nadere informatie

Inleiding Burgers Zoo Buitenverblijf

Inleiding Burgers Zoo Buitenverblijf Stokstaartjes Inleiding Vanuit het Dierentuinbesluit moeten dierentuinen omschrijven hoe ze hun dieren houden, huisvesten, verzorgen en tonen. Hoe dat gebeurt, verschilt per dierentuin en per diersoort.

Nadere informatie

DE MELKSLANG. Na-aap slang

DE MELKSLANG. Na-aap slang DE MELKSLANG Na-aap slang De melkslang heeft mooie, opvallende kleuren. Met zijn rode, zwarte en witte ringen zie je hem zeker niet over het hoofd. En dat is nou precies de bedoeling! DIERENPASPOORT MELKSLANG

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema de dierentuin

Auditieve oefeningen bij het thema de dierentuin Auditieve oefeningen bij het thema de dierentuin Boek van de week: 1; Nijntje in de dierentuin 2; De dierentuin 3; 4; Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende vragen: Wat staat er op de voorkant

Nadere informatie

!!! "# $ %!!!!! ( " %!!+!! " # +

!!! # $ %!!!!! (  %!!+!!  # + Dit boekje is van !!! "# "# $ %!!!!!!&!! ' " # ( " %!!)*!!!!+!! " # + #!!!!! &,!!!* %! Weetjes van giraffen Hoorntjes Een mannetje heeft midden op zijn kop nog een hoorntje. Hij heeft er dus drie. Een

Nadere informatie

Lesboek onderbouw klas 1 & 2

Lesboek onderbouw klas 1 & 2 Lesboek onderbouw klas 1 & 2 WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? Werkbladen bovenbouw havo/vwo Werkbladen onderbouw klas 1 & 2 Welkom in safaripark Beekse Bergen Om ervoor te zorgen dat jullie een leuke

Nadere informatie

DE ORANG OETAN. Bosmens

DE ORANG OETAN. Bosmens DE ORANG OETAN Bosmens Sommige mensen hebben last van hoogtevrees. Dit langharige bosmens heeft het omgekeerde. Hoog in de bomen van het tropische regenwoud zoekt hij naar rijp fruit om te eten. Hij komt

Nadere informatie

DE GEWONE ZEEHOND. Huiler

DE GEWONE ZEEHOND. Huiler DE GEWONE ZEEHOND Huiler Je gelooft het bijna niet als je in die mooie zwarte ogen kijkt, maar een gewone zeehond is een echt roofdier. Zijn scherpe tanden en gestroomlijnde lichaam zijn perfect voor het

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3. Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4. Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6

Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3. Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4. Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Literatuurlijst 1 Inleiding 2 Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3 Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4 Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6 Hoofdstuk 4: Verzorging

Nadere informatie

Werkstuk groep 7 Een dier

Werkstuk groep 7 Een dier Werkstuk groep 7 Een dier Alle informatie over je werkstuk kun je hier vinden. Mocht je na het lezen van de informatie nog vragen hebben dan kun je altijd even langskomen! Hulpblad bij het maken van een

Nadere informatie

dieren Werkstuk Arianne van der Graaf dieren 26-2-2007

dieren Werkstuk Arianne van der Graaf dieren 26-2-2007 dieren Arianne van der Graaf dieren 26-2-2007 Inhoudsopgave Woord vooraf...3 Mijn dieren...4 Nog meer dieren...5 De leeuw...5 De huiskat...5 De olifant...6 De giraf...7 De ijsbeer...8 De hond...8 De vlieg...9

Nadere informatie

VOEDING. groep 8 / brugklas VO

VOEDING. groep 8 / brugklas VO groep 8 / brugklas VO VOEDING Volg in het dierenpark de genummerde routepijlen, dan kom je de diersoorten, waar de vragen betrekking op hebben, in de juiste volgorde tegen. 1. Volwassen ZWARTVOETPINGUÏNS

Nadere informatie

WOLF. Huilend roofdier

WOLF. Huilend roofdier WOLF Huilend roofdier Wolven hebben vaak een hele slechte naam. Denk maar eens aan de wolf in het verhaal van Roodkapje, die haar oma heeft opgegeten. Of Midas de wolf, die tevergeefs op de drie biggetjes

Nadere informatie

DE WOLF. Huilend roofdier

DE WOLF. Huilend roofdier DE WOLF Huilend roofdier De wolf heeft vaak een hele slechte naam. Denk maar eens aan de wolf in het verhaal van Roodkapje, die oma heeft opgegeten. Of Midas de wolf, die tevergeefs op de drie biggetjes

Nadere informatie

De Savannah Algemeen

De Savannah Algemeen De Savannah Algemeen Mijn belangstelling voor de Savannah werd al vele jaren geleden gewekt nadat ik met een Amerikaanse pionier van de Savannah correspondeerde. Zij - Judee Frank - creëerde een eerste

Nadere informatie

Opdrachten Jaar van de Bever voor groep 3,4,5 van de basisschool

Opdrachten Jaar van de Bever voor groep 3,4,5 van de basisschool Opdrachten Jaar van de Bever voor groep 3,4,5 van de basisschool 2012 is het jaar van de bever. Vroeger kwam de bever in een groot deel van Nederland voor, maar er kwamen er steeds minder. De bevers werden

Nadere informatie

Deze mooi gekleurde vogels hebben een grote snavel. Niemand weet precies waarom, maar hij lijkt handig om noten open te breken.

Deze mooi gekleurde vogels hebben een grote snavel. Niemand weet precies waarom, maar hij lijkt handig om noten open te breken. Jungle Een paar junglebewoners: Orang-oetang: Deze oranjeachtige apen zijn bijna uitgestorven omdat hun bomen worden gekapt. Ze kunnen dan moeilijk eten vinden en gaan dood. Orang-oetang betekent bosmens.

Nadere informatie

SPREEKBEURT Chinchilla

SPREEKBEURT Chinchilla l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT Chinchilla ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE CHINCHILLA

Nadere informatie

DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW

DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is één van de meest elegante waterdieren die er bestaat. Met snelheden van wel 40 kilometer per uur schiet hij als een pijl door het

Nadere informatie

Stichting Vogelpark Avifauna

Stichting Vogelpark Avifauna Stichting Vogelpark Avifauna Ligging: Alphen aan den Rijn in de provincie Zuid Holland Bestaat sinds: 1950 Avifauna door de jaren heen In 1950 is het vogelpark ontstaan uit de hobby van de familie Van

Nadere informatie

kan verstoppen en daarna nog precies weet waar elk nootje verstopt ligt? Wat denk je, zou jij dat nog weten, bij tienduizend nootjes?

kan verstoppen en daarna nog precies weet waar elk nootje verstopt ligt? Wat denk je, zou jij dat nog weten, bij tienduizend nootjes? Het is NOOIT slim om te liegen. Ik heb eens een keer tegen mijn vrienden gezegd dat ik een broodje knakworst was. Echt waar, hoor, zei ik. Toen ze me eindelijk geloofden, knepen ze een fles tomatenketchup

Nadere informatie

GEWONE ZEEHOND. Huiler

GEWONE ZEEHOND. Huiler GEWONE ZEEHOND Huiler Je zou het bijna niet geloven, maar een gewone zeehond is een echt roofdier! De zeehond is met zijn gestroomlijnde lichaam, speciale neus en handige snorharen helemaal aangepast op

Nadere informatie

peterschappen 2015 & 2016

peterschappen 2015 & 2016 peterschappen 2015 & 2016 peterschappen 2015 & 2016 Een peter geeft... en krijgt. Vanaf 75 kan je een peterschap nemen op een bepaalde diersoort. Met jouw steun geven we onze dieren een sterrenbestaan!

Nadere informatie

1. Mensapen (mensapengebouw, binnen en buiten) Welke ledematen zijn het langst bij de chimpansee?

1. Mensapen (mensapengebouw, binnen en buiten) Welke ledematen zijn het langst bij de chimpansee? Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen Educatieve dienst Werkblad ATLETEN te WATER, te LAND en in de LUCHT: beweging bij gewervelde dieren. Naam: Klas: Het is je taak om te observeren. En

Nadere informatie

LESPAKKET GEDRAG. Naam. Dierenrijk is onderdeel van

LESPAKKET GEDRAG. Naam. Dierenrijk is onderdeel van LESPAKKET GEDRAG VMBO Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK GEDRAG Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie hebt, volgen hier

Nadere informatie

Mijn spreekbeurt gaat over een exotisch dier, de Koala. Ik heb de koala als onderwerp voor mijn spreekbeurt gekozen omdat

Mijn spreekbeurt gaat over een exotisch dier, de Koala. Ik heb de koala als onderwerp voor mijn spreekbeurt gekozen omdat De Koala Inleiding. Mijn spreekbeurt gaat over een exotisch dier, de Koala. Ik heb de koala als onderwerp voor mijn spreekbeurt gekozen omdat Ik ga over de volgende punten iets vertellen: Wat is een koala?

Nadere informatie

dieren in de dierentuin

dieren in de dierentuin dieren in de groep 4-5 Geachte leerkracht, Dit lespakket ondersteunt u bij het voorbereiden van uw schoolreisje naar Burgers Zoo. Daarnaast kan het ook prima worden ingezet als u een thema over en of exotische

Nadere informatie

Spreekbeurt: Dierverzorger word je niet zomaar!

Spreekbeurt: Dierverzorger word je niet zomaar! Spreekbeurt: Dierverzorger word je niet zomaar! 10-14 jaar Als men aan kinderen tussen tien en twaalf jaar oud de vraag stelt, wat ze later willen worden, dan staat het beroep van dierverzorger in de top

Nadere informatie

DE WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA

DE WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA DE WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA Toen onderzoekers meer dan 100 jaar geleden voor het eerst een gorilla zagen schrokken ze zich een ongeluk. Dat is ook niet zo gek! Een gorilla kan er gevaarlijk uitzien!

Nadere informatie

Auditieve oefeningen - dierentuin. Hakken en plakken

Auditieve oefeningen - dierentuin. Hakken en plakken Auditieve oefeningen - dierentuin Hakken en plakken (hak de woorden in stukken, laat de kinderen het hele woord zeggen) die-ren die-ren-tuin leeuw-en gi-raf ze-bra ijs-beer kro-ko-dil was-beer-tje o-li-fant

Nadere informatie

Rondleidingen ZOO Antwerpen

Rondleidingen ZOO Antwerpen Rondleidingen ZOO Antwerpen boeiend en speels vernieuwd! Hieronder vind je een handig overzicht van al onze rondleidingen, per doelgroep en leeftijdscategorie. Zowel en als, families en andere kunnen reserveren

Nadere informatie

Flora en fauna. Flora

Flora en fauna. Flora Flora en fauna Flora De bomen in Australië zijn het hele jaar groen. Niet altijd het mooie groen zoals bij ons, maar meer het grijze groen. Zoals de eucalyptus, waarvan de meeste soorten nooit hun bladeren

Nadere informatie

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE LESPAKKET ORDENING VMBO EN EVOLUTIE Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK KENMERKEN Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie

Nadere informatie

CALIFORNISCHE ZEELEEUW

CALIFORNISCHE ZEELEEUW CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is een van de meest elegante waterdieren die er bestaan. Met snelheden van wel 40 kilometer per uur schieten ze als een pijl door het

Nadere informatie

Voeding. Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs

Voeding. Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs Voeding Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs DMVVOO-B&E-2012 Voeding is belangrijk voor de mens, dier en plant. In het dierenpark zie je heel veel verschillende dieren. De planteneter eet planten,

Nadere informatie

kort gras tot ±40 jaar mannetjes 2000-3500kg, vrouwtjes 1400-2000kg ±17 maanden 1 jong bijna bedreigd één per keer gevoelig

kort gras tot ±40 jaar mannetjes 2000-3500kg, vrouwtjes 1400-2000kg ±17 maanden 1 jong bijna bedreigd één per keer gevoelig BREEDLIPNEUSHOORN Breedlipneushoorn Verspreiding: Voedsel: Leeftijd: Gewicht: Draagtijd: Aantal jongen: IUCN-status: (Ceratotherium simum) de zuidelijke vorm in reservaten in Zimbabwe, Botswana, Namibië,

Nadere informatie

TOEN GOD ALLES MAAKTE

TOEN GOD ALLES MAAKTE Bijbel voor Kinderen presenteert TOEN GOD ALLES MAAKTE Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: Bob Davies en Tammy S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Herbivoor, carnivoor, omnivoor. Leeftijd geslachtsrijp. Worpgrootte

Herbivoor, carnivoor, omnivoor. Leeftijd geslachtsrijp. Worpgrootte OPMAAK OPZOEKBOEKDIER_DEF_XP5 06-12-2005 12:02 Pagina 183 183 TA M M E R AT zoogdieren Latijnse naam Herbivoor, carnivoor, omnivoor Speenleeftijd Leeftijd geslachtsrijp Leeftijd fokrijp Bronstig om de

Nadere informatie

SPREEKBEURT MONGOOLSE GERBIL

SPREEKBEURT MONGOOLSE GERBIL l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT MONGOOLSE GERBIL ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE MONGOOLSE

Nadere informatie

11. o - 8 ... ... ... ... f e. d i. Apenrots Leeuwenterras Kleine-Zoogdierenhuis Uilenruïne Californische zeeleeuwen Insectarium

11. o - 8 ... ... ... ... f e. d i. Apenrots Leeuwenterras Kleine-Zoogdierenhuis Uilenruïne Californische zeeleeuwen Insectarium o - 8 11. We hadden al gezien dat sommige dieren toevallig bepaalde voordelige eigenschappen hebben. Je kunt je voorstellen dat zo n dier-met-voordeel meer nakomelingen krijgt dan andere dieren. En die

Nadere informatie

De beestige vragentocht

De beestige vragentocht De beestige vragentocht Wandel rustig door het park, observeer de dieren en lees de informatie op de borden. De dieren en vragen staan gegroepeerd per continent. Vaak is slechts één antwoord het goeie,

Nadere informatie

DE HUMBOLDT PINGUÏN. Een levend kostuum

DE HUMBOLDT PINGUÏN. Een levend kostuum DE HUMBOLDT PINGUÏN Een levend kostuum Er zijn verschillende soorten pinguïns. Die verschillen maar weinig van elkaar. Ze hebben immers allemaal een donkere rug en een witte buik. Toch zie je, als je goed

Nadere informatie

SPEURTOCHT THEMA BUSH. voor groep 8 / brugklas VO

SPEURTOCHT THEMA BUSH. voor groep 8 / brugklas VO SPEURTOCHT THEMA BUSH voor groep 8 / brugklas VO Deze Bush-speurtocht bevat open en meerkeuze vragen. Bij de meerkeuze vragen is steeds één antwoord goed. Denk er ook aan, dat je de paden niet mag verlaten.

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Galápagos-eilanden. Inleiding. Inhoudsopgave. 1. Algemeen

Galápagos-eilanden. Inleiding. Inhoudsopgave. 1. Algemeen Galápagos-eilanden Inleiding Ik wil mijn spreekbeurt graag houden over de Galápagos-eilanden. De Galápagos-eilanden liggen in de Stille Oceaan en zijn heel bijzonder omdat er dieren en planten leven die

Nadere informatie

Naam: DE GIRAFFE. Vraag 1b. Hoe zwaar kan een giraffe worden? Vraag 1a. Hoe lang kan een giraffe worden?

Naam: DE GIRAFFE. Vraag 1b. Hoe zwaar kan een giraffe worden? Vraag 1a. Hoe lang kan een giraffe worden? Naam: _ DE GIRAFFE Hoe ziet de giraffe eruit? Het eerste wat opvalt aan de giraffe is zijn lange nek. Deze heeft hij om bij de bovenste blaadjes van de bomen te kunnen komen. Op deze hoogte mag hij alles

Nadere informatie

1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. 2 De modderman is een verhaal. Hoe weet je dat? Kruis aan.

1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. 2 De modderman is een verhaal. Hoe weet je dat? Kruis aan. Blok 2 LB 16-17 LES 1 EEN KLODDER MODDER Lees de tekst in het leesboek nog niet. 1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. de aarde schoon glijden nat de blubber

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen 26 maart 2014)

Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen 26 maart 2014) AH 1534 2014Z02723 van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen 26 maart 2014) 1 Kent u het bericht over de jonge giraf die in een Deense dierentuin is gedood om inteelt te voorkomen? 1

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kangoeroe Inhoud De ontwikkeling van de kangoeroe De meeste bekende soorten De kenmerken van een kangoeroe De levensloop van de kangoeroe Hoe komt hij aan zijn naam? De ontwikkeling van de kangoeroe Toen

Nadere informatie

WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN?

WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? Lesboek dierverzorging WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? Werkbladen dierverzorging E xscaufarrsipiaerk Beekse Bergen Docent: Klas: ep) Naam (of naam gro 2 Welkom

Nadere informatie

LESPAKKET GEDRAG. DIERENRIJK Lespakket Gedrag HAVO / VWO 1 Dierenrijk is onderdeel van

LESPAKKET GEDRAG. DIERENRIJK Lespakket Gedrag HAVO / VWO 1 Dierenrijk is onderdeel van LESPAKKET GEDRAG HAVO / VWO Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN DIERENRIJK Lespakket Gedrag HAVO / VWO 1 Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK GEDRAG Om ervoor te zorgen dat je

Nadere informatie

Voorwoord. Onderzoeksverslag Flippen

Voorwoord. Onderzoeksverslag Flippen Johnny Spies M1A Voorwoord Dit onderzoeksverslag heb geschreven naar aanleiding van het onderzoek voor project flippen. Tijdens deze onderzoeks periode zijn we naar dierentuin Arits en naar groep 4 van

Nadere informatie

SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD

SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief

Arie Aardvarken. Lesbrief Arie Aardvarken Lesbrief Arie Aardvarken Lesbrief In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat

Nadere informatie

Plakzijde Schutblad links Schutblad rechts Ziek Eerder verscheen: Niks zeggen! Bekroond met een Vlag en Wimpel 2008 www.gideonsamson.nl www.leopold.nl Gideon Samson Ziek Leopold / Amsterdam Voor Jolijn,

Nadere informatie

TONEELSTUK Hoe Zebra aan zijn strepen komt. Een Afrikaanse fabel over een onverstoorbare grazende zebra.

TONEELSTUK Hoe Zebra aan zijn strepen komt. Een Afrikaanse fabel over een onverstoorbare grazende zebra. TONEELSTUK Hoe Zebra aan zijn strepen komt. Een Afrikaanse fabel over een onverstoorbare grazende zebra. AKTE I Scène 1 Op een open grasvlakte in Afrika zijn dieren aan het grazen. Een zebra, twee antilopen,

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips Lesbrief Arie Aardvarken In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat uit een interactieve rondleiding

Nadere informatie

Berta en Giovanni Berta and Giovanni

Berta en Giovanni Berta and Giovanni Lessuggesties bij Berta en Giovanni Berta and Giovanni van Gionata Bernasconi ISBN 9789490139049 verkrijgbaar in de boekhandel Korte inhoud van het boek Berta is een giraf en Giovanni een nijlpaard. Ze

Nadere informatie

Noach. moest een ark gaan bouwen. 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl

Noach. moest een ark gaan bouwen. 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl Noach moest een ark gaan bouwen 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl 1 2 De ark van Noach Vouw een ( bruin) vel karton dubbel. Vouw de beide zijkanten 3 cm om. Plak deze plakstroken (A) tegen de

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Praktische Opdracht Safaripark Beekse Bergen Vmbo bbl-kbl

Praktische Opdracht Safaripark Beekse Bergen Vmbo bbl-kbl Praktische Opdracht Safaripark Beekse Bergen Vmbo bbl-kbl 1 Algemene inleiding Afrika in één dag beleven in Safaripark Beekse Bergen in Hilvarenbeek wacht een Afrikaans avontuur met brullende leeuwen,

Nadere informatie

Lesboek dierverzorging

Lesboek dierverzorging Lesboek dierverzorging WIE DURFT MIJ BETER TE LEREN KENNEN? Werkbladen bovenbouw havo/vwo Werkbladen dierverzorging Welkom in safaripark Beekse Bergen Om ervoor te zorgen dat jullie een leuke en leerzame

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-13-1-b Dieren van Australië Lees eerst informatie 1 tot en met 6 en beantwoord dan vraag 38 tot en met

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda

De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda Uit de serie Natuur in Gouda 10 2 colofon tekst: Cyclus, gemeente Gouda en RAVON lay-out: Steenbergen Ontwerp Studio foto s: André van Kleinwee en Richard

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde.

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. 1 In het begin GENESIS 1:1-25 In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. De aarde is nat en donker. God wil van de aarde iets heel moois maken.

Nadere informatie

VOOR EEN CIRCUS ZONDER WILDE DIEREN

VOOR EEN CIRCUS ZONDER WILDE DIEREN VOOR EEN CIRCUS ZONDER WILDE DIEREN wilde dieren in het circus Wilde dieren ervaren veel stress en verveling in het circus. Dat komt doordat aan hun natuurlijke gedrag en natuurlijke behoeften niet tegemoet

Nadere informatie

UITZONDERLIJKE KOMST VAN EEN FAMILIE VAN VIJF OLIFANTEN, WAARONDER DRIE JONGEN.

UITZONDERLIJKE KOMST VAN EEN FAMILIE VAN VIJF OLIFANTEN, WAARONDER DRIE JONGEN. PAIRI DAIZA Persbericht 07 oktober 2014 13u00 UITZONDERLIJKE KOMST VAN EEN FAMILIE VAN VIJF OLIFANTEN, WAARONDER DRIE JONGEN. Beste journalisten, Het doet ons veel plezier een belangrijke gebeurtenis te

Nadere informatie

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os)

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os) Keutelgedichten Het konijntje Er was eens een konijntje en hij was echt niet dom hij keek wanneer hij drukken moest steeds even achterom Dan telde hij de keuteltjes die vielen in het gras zo wist hij elke

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Natuur en Cultuur. Dag 1 Maun

Natuur en Cultuur. Dag 1 Maun BOTSWANA SELF DRIVES Natuur en Cultuur Dag 1 Maun U haalt de 4x4 op bij het vliegveld en krijgt een uitgebreide 1-2 uur durende overdracht van de auto, de uitrusting en de route. Er is volop gelegenheid

Nadere informatie

KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN

KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN Vul de benamingen van onderstaande dieren in rooster 1 in. 10 3 6 18 16 12 8 23 21 22 19 5 9 17 4 15 14 20 27 1 7 2 13 26 24 25 11 KRUISWOORDRAADSEL

Nadere informatie

Bestuur van de vogelvereniging Zang & Kleur Woudenberg

Bestuur van de vogelvereniging Zang & Kleur Woudenberg Mei 2012 Bestuur van de vogelvereniging Zang & Kleur Woudenberg Voorzitter: Erik-Jan Huisman de Heuvel 5 3931 RH Woudenberg tel. 033-2866901 1 e Secretaris: Daan Huisman John F. Kennedylaan 101 3931 XH

Nadere informatie

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE LESPAKKET ORDENING HAVO / VWO EN EVOLUTIE Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK KENMERKEN Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie

Nadere informatie

Winterslaap. groep 5/6

Winterslaap. groep 5/6 Winterslaap groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers 8 Werkblad winterslaap 15 Schrijf je eigen e-boek 16

Nadere informatie