(c) ten Hagen & Stam. Voorwoord

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "(c) ten Hagen & Stam. Voorwoord"

Transcriptie

1 Voorwoord Het rapport Taken, Functies, Rollen en Competenties in de Informatica is de opvolger van het rapport Taken en Functies in de Bestuurlijke Informatica van Mede met de rapporten Functies in de Bestuurlijke Informatica van 1982 en 1986 is door het Nederlands Genootschap voor Informatica (NGI) een ordening gemaakt en een standaard neergezet op het gebied van taken, functies en competenties in dit vakgebied. Andere rapporten van het NGI in deze serie hebben betrekking op functies in de technische informatica en informatiemanagement. Al deze rapporten zijn ontwikkeld door de Werkgroep Functies Bestuurlijke Informatica (WFBI) onder auspiciën van de Commissie Beroepsontwikkeling (COMBO) van het NGI. Het rapport Taken, Functies, Rollen en Competenties in de Informatica biedt als basisinformatie taakclusters, vaktechnische en persoonlijke competenties, rollen en context. Juist de toevoeging van competenties en de actualisering van de taken en functies naar de 21ste eeuw is een verrijking van de voorgaande rapporten, iets waar de gebruikers van deze rapporten uitdrukkelijk om hebben gevraagd. Naast die basis-informatie biedt het rapport vele toepassingen hiervan, bijvoorbeeld voor personeelsmanagement, competentie management en opleidingen. Bovendien biedt het rapport vele 'bruggen' naar andere taak- en functiemodellen, waaronder L_PASO, ISM3 en ITIL. Het rapport is tot stand gekomen in samenwerking met vele deskundigen op de terreinen van de informatica, competenties en de toepassing van de genoemde basisinformatie. Hiermee wil het NGI - meer dan voorheen - de toepassers van de functierapporten ondersteunen bij het uitvoeren van haar werkzaamheden. Het NGI wil met dit nieuwe rapport wederom voorop lopen in de ordening van taken, functies, rollen en competenties in de informatica en hiermee bijdragen aan de verdere profilering van het beroep van informaticus. ir. Johan C. Op de Coul Voorzitter NGI/WFBI

2 Samenstellers van het rapport Het rapport is door de Werkgroep Functies (WFBI) ontwikkeld onder auspiciën van de Commissie Beroepsontwikkeling (COMBO) van het NGI. De studie hiervoor is gestart in 1994 en is ten volle ontplooid in december Begin 2001 was het onderzoek afgerond en is gestart met het analyseren van de onderzoeksresultaten en het samenstellen van het voorliggende rapport. De vaste kern van de Werkgroep Functies is: - ir. Johan C. Op de Coul, interim ICT-manager (Fourtune Consultants), Voorzitter van de Werkgroep Functies - dr. Peter van den Berg, Universitair docent (Katholieke Universiteit Brabant, vakgroep Arbeids- en Organisatiepsychologie) - Sjaak Breijer, HR-manager (G&D) - drs. René Jung (Partner Converge) - mr. Victor van der Kloet, Technisch Projectleider (ESP Consultancy) - Pieter Riegen, Senior Consultant (Atos Origin) - Peter Selles, HR-manager (G&D) - mr. drs. Dick Kleijne, Senior Business Consultant (Cap Gemini Ernst & Young) Eindredactie van het rapport: ir. Johan C. Op de Coul, interim ICT-manager (Fourtune Consultants) De auteurs van het rapport zijn: - dr. Peter van den Berg - Sjaak Breijer - ir. Johan C. Op de Coul - Pieter Riegen - Peter Selles Het onderzoek voor het rapport is - naast de vaste leden van de Werkgroep Functies - uitgevoerd door: - Lex Dekker, Opleidingsadviseur (Global Knowledge) - dr. Myrte Ferwerda, Productmanager (SHL) - ir. Wouter de Jong, Wetenschappelijk medewerker (Technische Universiteit Delft, Vakgroep Informatiestrategie en Beheer) - Han Keizer, HR-manager (Ministerie van Binnenlandse Zaken) - Herman Laferte, Senior Consultant (Cap Gemini Ernst & Young) - Ronald Miltenburg, HR-manager (Commit Arbo) - drs. Ruben Taris, Consultant Productontwikkeling & Psychologisch Advies (LTP) - Pim Wits, adviseur competentie management (Wits Consultancy) - drs. Petri Ykema, Senior adviseur (GITP) - Hans van der Zanden, Consultant IT/Service Management (Cap Gemini Ernst & Young)

3 - Lia de Zoete, HR-manager (G&D) Afstemming - in de vorm van een klankbordgroep waaraan de opzet van het rapport is gepresenteerd - heeft plaatsgevonden met: - Marcel Claessens, Senior Coördinator examens (EXIN) - ir. A.J.L. de Breed MBA (De Breed & Partners B.V. Management Consultants) - Prof. dr. ir. Jan Dietz, Hoogleraar Informatiesystemen (Technische Universiteit Delft) - Ben Freriksen, Interim HR-manager (Yacht Management) - Ron Jansen, HR-adviseur (Rabobank) - dr. Paul Laagland, Voorzitter Raad van Advies (EXIN) - Nico Leerkamp, Coördinator VRI - Kees Louwman, Directeur (NOVI, BPP Projects) - Ton Manuel, Directeur (Topskill) - Nederlandse Vereniging voor Personeelsbeleid - Wilma van Vuuren, Adjunct-directeur (Deloitte Human Capital Group) - Harry van der Werk, HRD-adviseur (Pink Roccade) - drs. Ben Wesseling, Manager European Human Resources (Yokogawa Europe B.V.) - Pieter Zuidema, Vice President C&CC / ICT Development (ABN Amro Bank)

4 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Het NGI Het NGI, Nederlands Genootschap voor Informatica, heeft zich altijd ingespannen om het beroep van informaticus te professionaliseren. Vanaf de jaren zeventig toen het vakgebied zich sterk ontwikkelde, was het NGI dè beroepsvereniging waar de ontwikkelingen in het vakgebied tezamen kwamen en waar je als lid op de hoogte bleef van alle ontwikkelingen in het veld. Met studies bij haar Afdelingen en Commissies, door bijeenkomsten in de Regio's en door congressen en seminars heeft het NGI met haar leden een grote bijdrage bij de ontwikkeling van het beroep van informaticus geleverd en doet dat nog steeds. Veelal waren er samenwerkingsverbanden met andere verenigingen, zoals ASI van het KIVI, maar ook internationaal in het kader van de CCTA, het internationale samenwerkingsverband van informatica beroepsverenigingen. De laatste jaren is er een grote diversificatie van stromingen in de informatica in Nederland ontstaan. Als eerste wordt het VRI, de Vereniging Register Informatici, genoemd dat als doel heeft om een beroepscode te hanteren en informatici die zich daaraan willen verbinden, te verenigen. Daarnaast hebben informatici zelf diverse verenigingen opgericht, zoals het GIA (Genootschap voor Informatie Architecten) die zich specialiseerden of groepeerden gelet op een gezamenlijk inzicht of filosofie. Op zich worden deze ontwikkelingen toegejuicht. Het is een duidelijk teken dat het vakgebied zich sterk ontwikkeld. Het is wellicht jammer dat deze ontwikkelingen zich buiten het NGI hebben afgespeeld. Het doel van het NGI, zijnde hèt platform voor de gehele beroepsgroep, is daarmee onder druk komen te staan. Momenteel vindt weer een convergentie van doelen en samenwerking plaats. SPITS heeft tot doel om binnen Nederland alle verenigingen weer te verenigen en een gezamenlijk platform te bieden voor alle informatici. SPITS is ook een antwoord naar de politiek. De Taskforce 'Werken aan ICT', ingesteld door de ministers Jorritsma (Economische Zaken) en Hermans (Onderwijs) en onder leiding van Risseeuw, heeft in 1999 een rapportage uitgebracht naar aanleiding van het groeiende tekort aan informatici in Nederland. De aanbevelingen waren - naast het stimuleren van meer bevolkingsgroepen om in de informatica werkzaam te worden en diverse investeringsprogramma's - ook gericht op het verder ontwikkelen en professionaliseren van het beroep. Het nieuwe rapport Taken, Functies, Rollen en Competenties in de Informatica speelt direct op deze verlangens in. 1.2 Rapporten voor functie-ordening

5 Zoals gezegd heeft het NGI zich altijd al gericht op het professionaliseren van het beroep van informaticus. De COMBO, de Commissie Beroepsontwikkeling, is één van de commissies van het NGI die zich expliciet hierop richt. De COMBO heeft zich als doel gesteld om de ontwikkelingen in de ICT-technologie, in het veld, bij het bedrijfsleven, bij de overheid en bij andersoortige organisaties, te signaleren en te onderzoeken, en met stimulerings- en adviesactiviteiten het beroep verder te doen professionaliseren. Een van de eerste activiteiten in dit kader was het uitbrengen van het - eerste - rapport Functies in de Bestuurlijke Informatica (1982). Onderkend werd dat er een woud aan informatica-functies was ontstaan, zonder enige ordening, standaardisatie of normering. We kunnen rustig stellen dat de COMBO ruimschoots in haar doel is geslaagd. Dit rapport, en het vervolg rapport in 1986, werd dè standaard op het gebied van informaticafuncties voor de bestuurlijke en de administratieve informatica. Daarnaast zijn rapporten uitgebracht voor functies in de technische informatica en gericht op informatica-management. Vele organisaties in Nederland hebben de gepresenteerde normering overgenomen voor het opstellen van functieprofielen, functieclassificatie, salariëring, carrièreplanning, werving en selectie, het opstellen van opleidingscurricula, enz. Het jaarlijkse salarisonderzoek van Berenschot en het jaarlijkse beroepenonderzoek van het CBS zijn ook op deze rapporten geënt. In de jaren eind tachtig, begin negentig, werd duidelijk dat er behoefte was aan een flexibilisering van functies. In kleine organisaties werden vele informaticataken geclusterd in bepaalde functies, terwijl in grote organisaties er soms een verdere differentiatie van de in de rapporten van het NGI gegeven functies noodzakelijk was. Dit heeft ertoe geleid dat de COMBO in 1993 het rapport Taken en Functies in de Bestuurlijke Informatica heeft uitgebracht. De ordening vond plaats op het niveau van informaticataken - taakclusters genoemd - en waarmee functies konden worden samengesteld. Normering op het niveau van functies werd echter niet verlaten: er werden nog steeds 'standaard' functies benoemd die als referentie konden worden gebruikt. We kunnen stellen dat de toevoeging van die taakclusters een verrijking was, maar de behoefte aan normering op het niveau van functies bleef - destijds - de overhand houden. 1.3 Andere functiemodellen Wellicht logisch, als je de ontwikkeling van het vakgebied beschouwd en de internationale ontwikkelingen (waaronder bij de Europese Unie (EU)), ontstonden ook andere modellen voor functie-ordening. Genoemd worden het EIS-rapport, ISM3 en L_PASO. Het EIS-rapport behandelt een ordening die is opgesteld door de British Computer Society en later is geadopteerd door de EU. Binnen de EU is men op zoek naar een normering van informaticafuncties waarmee het mogelijk wordt om de mobiliteit van

6 informatici binnen het EU-gebied te bevorderen. Iemand met een opleiding in enig informatica-specialisme moet binnen alle EU-landen gelijk worden beoordeeld en een baan kunnen krijgen. ISM3 is een model voor functie-ordening binnen het totale vakgebied van de informatica, eveneens opgesteld door de British Computer Society. Het model heet voluit: 'Industry Structure Model' en is een verzameling standaarden voor taken, functies en rollen met betrekking tot het beheer van informatiesystemen. Het model is - evenals het NGI model van de Werkgroep Functies - bedoeld om een standaard in het Verenigd Koninkrijk neer te zetten op basis waarvan functies in organisaties kunnen worden gecreëerd, opleidingen kunnen worden gedefinieerd, en op basis waarvan de competenties van informatici kunnen worden bepaald. Het L_PASO model is ontwikkeld binnen het VRI door Prof. dr. ir. Jan Dietz, hoogleraar Informatiesystemen aan de Technische Universiteit Delft. Het heeft tot doel om een conceptueel raamwerk te bieden waarbinnen taak-domeinen, rollen en bijvoorbeeld competenties een plaats krijgen. L_PASO biedt geen invulling van taken, rollen en competenties maar beperkt zich tot een eenduidig conceptueel raamwerk voor het opstellen van functies, competentieprofielen, opleidingen, etc. Vele van deze modellen en rapporten hebben het uitgangspunt om informaticafuncties te ordenen in genormeerde domeinen of taakvelden. Deze taakvelden zijn dan wellicht goed omschreven, de functies en daarbij behorende taken blijven vaak onderbelicht. Dit is overigens niet verwonderlijk omdat deze rapporten andere doelen dienen dan de rapporten Taken en Functies van het NGI. 1.4 Het nieuwe rapport Taken, Functies, Rollen en Competenties in de Informatica Net als iedereen die als informaticus werkzaam is of met informatica in aanraking komt, heeft ook de COMBO geconstateerd dat het vakgebied sinds 1993 (weer) een enorme ontwikkeling heeft doorgemaakt. In 1993 was er nog nauwelijks invulling van het specialisme 'beheer'. Professor dr. ir. Maarten Looijen had net zijn boek Beheer van de Informatievoorziening uitgebracht. ITIL (IT Infrastructure Library) was net in Nederland geïntroduceerd. Sindsdien heeft het vakgebied 'beheer' een enorme ontwikkeling en professionalisering doorgemaakt. Het Internet was toen nog vooral een 'speeltje' dat door 'computerfreaks' werd gebruikt. Bijna niet voor te stellen als je nu het Internet opgaat. Geen zichzelf respecterende organisatie ontbreekt meer op 'het net'. Het heeft zich ontwikkeld van een faciliteit voor enthousiastelingen tot een zakelijke en commerciële toepassing voor communicatie, marketing en verkoop. E-business en e-commerce zijn hedentendage niet meer weg te denken in het zakendoen. En dan denken we nog niet aan het ontstaan van virtuele communities waarin velerlei mensen, over de gehele wereld, elkaar informeren, ideeën uitwisselen of anderszins met elkaar communiceren in totaal nieuwe vormen van samenwerkingsverbanden of contacten. Al deze ontwikkelingen rond het Internet hebben ook een veelheid aan nieuwe taken en functies doen ontstaan. Maar laten wij ook - wat wij informatici noemen: - 'de gebruikers' niet vergeten. Met de

7 komst van de PC en de daarop beschikbaar gekomen programmatuur zijn de gebruikers zelf veel professioneler met automatiseringsmiddelen gaan leren omgaan. Niet uitsluitend meer het invoeren en raadplegen van gegevens met behulp van door professionele informatici ontwikkelde systemen, maar een steeds verdergaand gebruik van (standaard) pakketten, querietools, etc. Was 'datamining' nog vooral een gebied waar professionele informatici aan het werk waren, nu doen die gebruikers zelf onderzoeken op databases ('datawharehouses') die door informatici beschikbaar zijn gesteld. Gelet op al die ontwikkelingen werd het derhalve tijd om een nieuw en geactualiseerd rapport Taken en Functies uit te brengen. De professionalisering van het beroep informaticus heeft er toe geleid dat de eisen die aan informatici worden gesteld, wijzigen en steeds explicieter en strenger worden. En deze hogere eisen aan de professionaliteit is het gevolg van het toenemende belang van de geautomatiseerde informatievoorziening voor bedrijven. Denk in dit verband maar aan de druk uit de markt op de kwaliteit van de bedrijfsprocessen, de snelheid waarmee informatie actueel beschikbaar moet zijn en het feit dat geautomatiseerde informatiesystemen zelf een bedrijfsproces uitvoeren (bijvoorbeeld geautomatiseerde order-systemen via Internet en aandelen transactie-systemen op de beurs). Vroeger (...) was je pas een professional als je een AMBI-opleiding met goed gevolg had afgesloten. Tegenwoordig krijgt iedereen in zijn basis-opleiding al een grote hoeveelheid informaticakennis mee. Daarnaast wordt onderkend dat niet uitsluitend de pure vakgerichte informaticakennis een informaticus tot een professional maakt. Er worden ook steeds hogere eisen gesteld aan 'de mens', de persoonlijkheidskenmerken, en persoonlijke vaardigheden en competenties van een informaticus. Tevens worden steeds hogere eisen gesteld aan de kennis van de toepassingsgebieden en de bijzondere omstandigheden van het bedrijf waarin een informaticus zijn beroep uitoefent. Een ontwikkeling die zich juist in de informatica ten volle ontplooid is die van 'competentie management'. Hierbij wordt (meer) afstand genomen van het 'vaste functie-huis' en worden informatici veel meer ingezet op basis van de competenties waarover zij beschikken. Juist door het inzetten van informatici gelet op hun competenties, wensen en ambities is het mogelijk deze medewerkers 'te boeien' en daarmee 'te binden'. De COMBO heeft dan ook gemeend om in het nieuwe rapport Taken, Functies, Rollen en Competenties in de Informatica ook expliciet en uitgebreid aandacht te besteden aan die 'mensfactoren' en heeft door de KUB uitgebreid onderzoek laten doen naar de persoonlijkheidskenmerken en competenties waaraan moet worden voldaan om taken en functies op adequaat niveau uit te voeren. Het mede op basis van dit onderzoek opgestelde competentiemodel biedt de mogelijkheid aan medewerkers om zichzelf te beoordelen, dit door hun leidinggevende te laten doen en betreffende medewerkers naar hœn wens en gelet op hœn vaardigheden, optimaal in te zetten.

8 Tot slot is onderkend dat de 'oude' rapporten Taken en Functies voornamelijk waren opgesteld door informatici. En dit terwijl deze rapporten voor vele toepassingen worden gebruikt door niet-informatici. De belangrijkste gebruikers van de rapporten zijn immers de HR/Personeelsfunctionarissen, automatiseringsmanagers, projectleiders, bedrijven voor werving en selectie, en organisaties voor ICT-opleidingen en -examens. Ten eerste zijn daarom ook deze toepassers bij de ontwikkeling van het nieuwe rapport betrokken. Ten tweede worden in het nieuwe rapport diverse toepassingsmogelijkheden expliciet gemaakt. De COMBO is vol vertrouwen dat met dit nieuwe rapport Taken, Functies, Rollen en Competenties in de Informatica weer een nieuwe standaard is neergezet en dat dit model voor functie-ordening de facto standaard op het gebied van taken en functies in de bestuurlijke informatica kan blijven. 1.5 Beheer van het WFBI model De Werkgroep Functies realiseert zich dat de ontwikkelingen in het informatica vakgebied zich zeer snel voordoen. Dit zou er toe kunnen leiden dat het huidige rapport binnen enkele jaren (weer) drastisch achter loopt. Binnen het NGI wordt daarom onderzocht op welke wijze het beheer - in de zin van 'actueel houden' - van het WFBI model kan worden geborgd. Hiervoor wordt ook overlegd met andere organisaties en bestaan er plannen voor de oprichting van een 'portal' op het Internet waarmee het model - vanuit de praktijk - kan worden gevoed met relevante ontwikkelingen. Het NGI zal zich blijven inspannen om het NGI-model voor taken, functies, rollen en competenties actueel te houden. Het kan daarmee een belangrijke bijdrage blijven leveren in de profilering van het beroep van informaticus.

9 Hoofdstuk 2 Gebruik van het rapport 2.1 Inleiding Dit rapport is bedoeld voor managers, personeelsfunctionarissen, adviseurs, werving- en selectiebureaus, project- en teamleiders, opleiders en - niet in de laatste plaats - voor hen die informaticataken uit (gaan) voeren (informatici en studenten). Het rapport beoogt hen een handleiding te geven om: - inzicht te krijgen in functies, rollen, taken en bijbehorende competenties, - functieprofielen op te stellen als basis voor bijvoorbeeld personeelsadvertenties, werving en selectie en functie-classificatie (functiewaardering), - rol-profielen op te stellen als basis voor het selecteren en inzetten van medewerkers, al dan niet in een tijdelijk samenwerkingsverband, - competentie management in een organisatie in te richten en uit te voeren, - een optimale samenstelling van projecten, afdelingen, e.d. te verkrijgen gelet op de eisen en behoeften (vaktechnisch en persoonlijke) aan de in te zetten deskundigen, en het 'aanbod' van beschikbare medewerkers (al dan niet ingehuurd van een extern adviesbureau), - taakverdelingen aan te brengen in organisatorische verbanden (waaronder projecten en automatiseringsafdelingen en andere afdelingen), - opleidingsprogramma's op te stellen, zowel wat betreft de opleidingsbehoeften als het formuleren van opleidingscurricula, - carrièrepaden te ontwikkelen, in het algemeen of voor een medewerker in het bijzonder. 2.2 De basis-informatie, bouwstenen van het rapport Het rapport draagt de bouwstenen, c.q. basis-materiaal, aan in de vorm van: - taakclusters en benodigde vaktechnische en persoonlijke vaardigheden (zie hoofdstuk 7 en bijlage 2), - (taak-) rollen waarin taken en functies worden uitgevoerd, en daarvoor benodigde vaktechnische en persoonlijke vaardigheden (zie hoofdstuk 6), - de specifieke context waarin taken of functies worden uitgevoerd, en daarbij benodigde vaktechnische en persoonlijke vaardigheden (zie hoofdstuk 5), - diverse modellen, zoals die van ITIL, L_PASO, waarin de taakclusters zijn geplaatst ('de brug' tussen het WFBI-model in dit rapport en andere modellen), opgenomen in de bijlagen. Dit basis-materiaal zal niet in alle gevallen volledig en voldoende zijn. Soms is aanvulling nodig (bijvoorbeeld voor functiewaardering), soms verdieping (bijvoorbeeld voor opleidingen), afhankelijk van het doel en de specifieke omstandigheden (organisatie en werkomgeving).

10 2.3 De toepassingen Om de lezer en 'toepasser' behulpzaam te zijn bij het gebruik van het gepresenteerde basis-materiaal, worden in diverse hoofdstukken enkele gebruiksvoorbeelden uitgewerkt. Dit betreft: - min of meer 'traditioneel' HR-management en algemene inleiding op het gebruik van het rapport bij personeelsmanagement (hoofdstuk 9), - competentie management en het opstellen van een competentieprofiel (hoofdstuk 10), - het opstellen van een functie, functie-profiel of rol-profiel (hoofdstuk 11), - functieclassificatie en -waardering (hoofdstuk 9), - het samenstellen van een opleiding, zowel gericht op het formuleren van een opleidingsbehoefte als een opleidingscurriculum (hoofdstuk 12), - het sourcen van een project (hoofdstuk 9). Deels worden toepassingsvoorbeelden uitgewerkt in een concrete aanpak (receptuur) en deels wordt globaal invulling gegeven hoe men - uitgaande van de in het rapport beschikbare basis-materiaal - een werkgebied kan invullen.

11 Hoofdstuk 3 Inhoud en structuur van het rapport 3.1 Inleiding Het rapport Taken, Functies, Rollen en Competenties in de Informatica richt zich voornamelijk, doch niet uitsluitend, op taken, functies, rollen en benodigde competenties van personen die zich beroepsmatig en overwegend bezig houden met de ontwikkeling, het beheer en de exploitatie van bestuurlijke en administratief gerichte informatiesystemen en het management daarvan. Dit betreft ook taken, functies, etc. in het kader van het beheer en de bediening van apparatuur, programmatuur en andere componenten van de technische infrastuctuur waaronder netwerken en computerapparatuur, en het ontwikkelen en beheren van architecturen. In het rapport wordt ook aandacht besteed aan taken welke door (eind)gebruikers kunnen worden uitgevoerd. Ten aanzien van de taken worden ook (taak-) rollen onderkend, alsmede de context waarin taken en functies worden uitgevoerd. 3.2 Afbakening Volgens de definitie van het Nederlands Normalisatie Instituut omvat informatica het vakgebied dat zowel het verschijnsel informatie bestudeert in relatie tot de informatiesystemen, als het verwerken, overdragen en gebruiken van informatie; in hoofdzaak, maar niet noodzakelijkerwijs, met computers en telecommunicatiesystemen. In het eindrapport van de Commissie Hoger Onderwijs Informatica Plan (CHIP, van 1989) wordt het vakgebied informatica als volgt ingedeeld: - Fundamentele informatica (voor sommige wetenschappers is de informatica tot dit gebied beperkt), - Informatiekunde: van een toepassingsgebied uitgaande specialisatie waarin de informatica een essentiële en omvangrijke rol vervult (bijvoorbeeld bestuurlijke en technische informatiekunde), - Toepassingen van informatica in andere vakgebieden, waarbij de betrokken vakgebieden als hoofdelement fungeren. De fundamentele informatica kan vervolgens worden onderverdeeld naar: - Apparatuur-technische informatica, - Kern-informatica (waartoe bijvoorbeeld logische grondslagen, algoritmiek en besturingsssytemen behoren), - Toepassingsgerichte informatica, gericht op algemene toepassingen (zoals netwerksoftware, programmageneratoren en werkmethoden). De toepassingsgerichte informatica wordt, tezamen met de bestuurlijke informatiekunde, aangemerkt als bestuurlijke informatica. Dit is het werkterrein waar dit rapport zich

12 primair op richt. Bestuurlijke informatica wordt ook wel aangeduid als bestuurlijke informatievoorziening. De Werkgroep Functies omschrijft dit als: 'het geheel van activiteiten die te maken hebben met het op gestructureerde wijze verzamelen, beheren, verwerken en verstrekken van informatie die van waarde is bij het besturen van een organisatie, het beheersen van processen en het verrichten van feitelijke handelingen in een organisatie.' In die zin biedt de bestuurlijke informatica in het algemeen ondersteuning aan het besturen en uitvoeren van de bedrijfsprocessen, en zijn in het algemeen administratief van aard. 3.3 Reikwijdte van het rapport In een organisatie kunnen informatica-taken worden onderscheiden. Een deel daarvan wordt doorgaans toebedeeld aan daartoe opgeleide professionals die daaraan een groot deel van hun werktijd besteden: het zijn informatici. Dit rapport heeft ten minste tot doel om een ordening aan te brengen en een standaard te bieden voor taken, functies en rollen in de bestuurlijke en administratieve informatica. De diverse onderkende vakgebieden van de informatica overlappen elkaar steeds meer. Dit is wellicht het gevolg van de ontwikkeling van de technologie door dominante leveranciers en een steeds sterkere standaardisering op bepaalde technologische oplossingen. Met betrekking tot de aard van de materie en objecten die worden ontworpen, gebouwd, beheerd, e.d. zijn uiteraard grote verschillen te onderscheiden. Dit vindt zijn weerslag in de kennis en de expertise die informatici in de verschillende specialistische informaticagebieden moeten bezitten. Met betrekking tot de aard van de uitgevoerde taken kan echter een grote mate van overlap en gelijkenis worden onderkend. Derhalve - echter zonder uitgebreid onderzoek op dit terrein - verwacht de Werkgroep Functies dat de geformuleerde informaticataken ook in de andere, bovenstaand genoemde, informaticagebieden kunnen worden gebruikt. Binnen de informaticataken kunnen we grofweg een onderscheid maken naar leidinggevende taken en uitvoerende taken. Ook de leidinggevende taken worden deels (en in toenemende mate) door andere managers, geen informatici, vervuld. Zondermeer kan worden gesteld dat het uitvoeren van een management- c.q. leidinggevende functie (of rol) een specialisme is waarvoor competenties nodig zijn die niet van informatici met een uitvoerende rol worden gevraagd. Anderzijds kan men ook stellen dat 'leiding geven' een bepaalde rol is die zich voornamelijk richt op het sturing geven aan en coördineren van de in dit rapport geformuleerde informaticataken. Dit leidt er toe dat een leidinggevende functie c.q. rol voor een belangrijk deel kan worden samengesteld uit de geformuleerde informaticataken, waarbij duidelijk wordt aangetekend dat de rol die van 'management' is. De Werkgroep Functies zou van harte toejuichen indien de rapporten Managementfuncties op het gebied van de informatievoorziening (Deel 1: 'Een

13 verkennend veldonderzoek bij gebruikersorganisaties' en Deel 2: 'Een verkennend veldonderzoek bij hardware-leveranciers en bij software- & systeemhuizen', beiden door het NGI uitgegeven in 1989) worden geactualiseerd. Een toenemend aantal informaticataken wordt uitgevoerd door personen die hun primaire functievervulling vinden in een ander vakgebied. De computer, het ontwerpen en bouwen van specifieke eindgebruikerstoepassingen, alsmede het bedienen van deze faciliteiten, is niet meer weg te denken bij de 'normale' taakuitoefening van velen. Hun functies noemen wij geen 'informatica-functies'. Deze personen zijn derhalve dan ook geen informatici. Wij duiden hen meestal aan met: 'informatica-gebruikers'. Juist omdat in toenemende mate gebruikers informaticataken uitvoeren, zijn in het rapport taken geïdentificeerd welke ook door gebruikers kunnen worden uitgevoerd. Hierbij heeft de Werkgroep Functies zich niet beperkt tot de ontwikkeling van spreadsheets of (relatief) eenvoudige standaard database-programmatuur. Samengevat biedt dit rapport informatie over: - taken, functies en rollen voor personen welke zich beroepsmatig en overwegend bezig houden met de ontwikkeling en het beheer van bestuurlijke informatiesystemen, - taken, functies en rollen voor personen welke zich beroepsmatig en overwegend bezig houden met de ontwikkeling en het beheer (inclusief de bediening) van componenten van de technische infrastructuur, waaronder netwerken en computerapparatuur, - taken en rollen voor personen die werkzaam zijn in de procesautomatisering of apparatuur- en technische informatica, - taken en rollen voor personen, meestal als 'gebruikers' aangeduid, welke gebruik maken van beschikbaar gestelde informatiesystemen en technische infrastructuur, alsmede zij die zelf informaticataken uitvoeren (als onderdeel van hun primaire functie), - taken en rollen voor management- en andere leidinggevende functies (denk aan functies zoals: Hoofd Automatisering, Accountmanager bij een adviesbureau). Het rapport richt zich derhalve niet expliciet op - maar is wel bruikbaar voor - functies die vallen onder de noemers 'technische informatica', 'theoretische informatica', en 'het ontwerp en de bouw van computers, netwerken en proces/productie-apparatuur'. Een zelfde overweging geldt ten aanzien van managementfuncties in de informatica. 3.4 Inhoud en structuur van het rapport Het rapport Taken, Functies en Competenties in de Informatica is samengesteld uit de volgende componenten als basisinformatie: - taakclusters en de daarvoor benodigde vaktechnische en persoonlijke competenties (hoofdstuk 7 en bijlagen 1 en 2), - model voor context waarin taken worden uitgevoerd en de - eventueel additioneel - daarvoor benodigde vaktechnische en persoonlijke competenties (hoofdstuk 5), - model voor taak-rollen waarin taken kunnen worden uitgevoerd en de - eventueel

14 additioneel - daarvoor benodigde vaktechnische en persoonlijke competenties (hoofdstuk 6), - informatica functies (hoofdstuk 8 en bijlage 3), - modellen voor persoonlijke competenties (ook wel persoonskenmerken of persoonlijke vaardigheden en gedragsaspecten genoemd; hoofdstuk 4), - vaktechnische competenties, aspecten van kennis en vaardigheden op het technische vlak van de uitoefening van taken (hoofdstuk 4), - modellen voor de ordening van taakclusters (bijlagen), - een model voor een functie, functie-profiel of rol-profiel (hoofdstuk 11), - een model voor een competentieprofiel (hoofdstuk 10). Het rapport biedt vervolgens informatie voor de toepassing van de basisinformatie: - recepturen voor het opstellen van functies, en functie-profielen en rol-profielen, - recepturen voor het opstellen van competentie-profielen, - een kader voor HR/personeels-management, waaronder: - werving en selectie, - beoordeling, - carrièreplanning, loopbaanbegeleiding en employability, - functieclassificatie en -waardering, - competentie management, - het sourcen van projecten, - samenstellen van opleidingen, zowel gericht op een medewerker welke een opleidingsbehoefte heeft als de organisaties die opleidingen bieden. 3.5 De filosofie achter het rapport Bij de opstelling van het rapport is uitgegaan van de volgende opzet en gedachtegang. Een informaticus voert een aantal taken (taakclusters) uit, in een bepaalde context en (taak-) rol. De taken kunnen 'formeel' zijn samengebundeld in een functie (als onderdeel van een 'functie-huis', het totaal en de structuur van functies waarmee de doelstellingen van de organisatie kunnen worden bereikt). Een functie is een opsomming van taken die het werkveld van betreffende informaticus aangeeft, maar niet persé in de rol of in de context zoals in de functie omschreven. Een informaticus heeft vaak een bepaalde specifieke 'opdracht' of rol in de organisatie of bijvoorbeeld in een projectverband. Deze opdracht wordt omschreven in een functieprofiel of rol-profiel. Een functie- of rol-profiel is dus de totale omschrijving van de opdracht van de betreffende informaticus, inclusief de rol en de context waarin deze wordt uitgevoerd, en de benodigde vaktechnische en persoonlijke competenties die nodig zijn om de opdracht c.q. de opgedragen taken (rekening houdend met rol en context) adequaat uit te voeren. In sommige organisaties wordt in het geheel niet meer uitgegaan van functies, maar worden uitsluitend rollen gedefinieerd. Een informaticus zal de opdracht uitsluitend adequaat kunnen uitvoeren indien deze aan een bepaald profiel voldoet. Dat profiel wordt bepaald door de vaktechnische en persoonlijke competenties (kennis, vaardigheden en gedragscomponenten). De beschrijving van een persoon, in deze termen, wordt een competentie-profiel genoemd.

15 Indien een organisatie of project moet worden bemand, kunnen de rol- of functieprofielen worden opgesteld. Als de organisatie beschikt over de competentie-profielen van de medewerkers, kan hiermee een selectie worden gemaakt om de organisatie of het project optimaal te bemensen. Dezelfde gedachtegang is gehanteerd in verband met het werven en selecteren van informatici, het opstellen van opleidingsplannen, het opstellen van carrièrepaden, etc. 3.6 Definities In het rapport worden termen gebruikt welke een nadere definitie en toelichting behoeven Taakclusters Een taakcluster is een verzameling van logisch samenhangende werkzaamheden die leidt tot één bepaald resultaat en welke in het algemeen door één persoon, als een samenhangend geheel van activiteiten, wordt uitgevoerd. De meeste werkzaamheden waaruit een taakcluster bestaat, zijn homogeen wat betreft het niveau van de kennis en/of de vaardigheden die voor de uitvoering nodig zijn. Natuurlijk kunnen meer mensen eenzelfde cluster van taken uitvoeren. Een groep taken die in de praktijk altijd door méér personen wordt uitgevoerd (bijvoorbeeld door de diverse benodigde kennis en vaardigheden, op grond van functiescheiding, of dergelijke overwegingen) is gesplitst naar meerdere taakclusters. De taakclusters die in het rapport zijn beschreven kunnen voor diverse doeleinden worden gebruikt. Daarom zijn taakclusters in algemene zin geformuleerd, dus los van de specifieke werkmethode, werkomgeving, technische hulpmiddelen, e.d. Hierdoor zijn taakclusters minder tijd- en organisatie-gebonden dan functies. Afhankelijk van het doel dat wordt nagestreefd, c.q. het gebruik van de taakclusters, bestaat er behoefte om deze taakclusters te voorzien van extra informatie. Voor het beschrijven van functies en rollen is het nodig om de relevante taakclusters te selecteren, taak-rollen toe te kennen waarin taakclusters worden uitgevoerd, de specifieke omstandigheden en middelen toe te voegen waarin de taakclusters worden uitgevoerd, etc. Voorts kan het gewenst zijn om de taakclusters verder te detailleren met verantwoordelijkheden, bevoegdheden, samenwerkingsverbanden, e.d. Een taakcluster is opgebouwd uit: - een taakcluster naam, - de omschrijving van de activiteiten, - een toelichting op het werkgebied van de taakcluster, waaronder de context waarin deze in het algemeen wordt uitgevoerd,

16 - een opsomming van de als dominant onderkende vaktechnische competenties, - een opsomming van de als dominant onderkende persoonlijke competenties. Aan een taakcluster kan het volgende worden toegevoegd opdat daarmee de basis wordt gelegd voor een specifieke functie of rol: - specifieke kennis en vaardigheden die worden bepaald door de specifieke omstandigheden in de organisatie waar de taakcluster, functie of rol wordt uitgevoerd, - de context waarin de taakcluster, functie of rol concreet wordt uitgevoerd, - de taak-rol waarin de taakcluster, functie of rol concreet wordt uitgevoerd, - de toegekende verantwoordelijkheden en bevoegdheden. De taakclusters worden geïntroduceerd in hoofdstuk 7 zijn volledig uitgewerkt opgenomen in bijlage Context Context beschrijft de omstandigheden waarin een taakcluster wordt uitgevoerd. De context wordt onder meer gedefinieerd door: - de middelen, methoden, technieken, tools, etc. waarmee een taak wordt uitgevoerd, - de specifieke apparatuur, technologie, e.d. waarop de taak wordt uitgevoerd, - de organisatorische scope waarbinnen de taak wordt uitgevoerd, - het uitvoeringsniveau van de taak, - aanpalende kennis voor het adequaat kunnen uitvoeren van de taak. De elementen van het model voor de context kunnen aan taakclusters worden toegevoegd om ze daarmee specifiek te maken voor het uitvoeren van de betreffende taken in een specifieke organisatie of een specifieke situatie. Aan de elementen van de context zijn - soms additionele - vaktechnische en persoonlijke competenties verbonden opdat een taak, functie of rol in die specifieke context op adequaat niveau kan worden uitgevoerd. Voor een verdere uitwerking van het begrip context wordt verwezen naar hoofdstuk Rollen Een rol is in het algemeen een positie van een medewerker binnen een uitvoerende organisatie. In de context van het rapport worden diverse rollen onderkend. Het begrip 'rol' heeft in het kader van de taakclusters een bijzondere betekenis. Een taakcluster is steeds in zijn uitvoerende zin geformuleerd, dat wil zeggen voor iemand die deze cluster van taken zelfstandig uitvoert en de betreffende taakcluster als hoofd- of neventaak heeft. Een taakcluster kan echter ook in een bepaalde rol worden uitgevoerd. Hierbij worden rollen (taak-rollen genoemd) onderscheiden van oplopende

17 gradatie: - meewerken, - uitvoeren, - samenwerken, - afstemmen, - assisteren, begeleiden, - adviseren, - sturing geven aan, leiden van de uitvoering, - beslissen, - verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. Een medewerker kan echter ook - en naar analogie van een functie - een bepaalde rol (ook wel 'functie-rol' genoemd) in een organisatie, project of ander samenwerkingsverband vervullen. Soms wordt deze rol slechts tijdelijk uitgevoerd vanuit een bepaalde functie, soms zijn in een organisatie uitsluitend rollen gedefinieerd. Voor een verdere uitwerking van het begrip rollen wordt verwezen naar de hoofdstukken 6 en Functies Een functie is de beschrijving van een taakveld waarin of combinatie van werkzaamheden waarmee een persoon werkzaam is en bestaat primair uit een opsomming van binnen de functie uit te voeren taken. Een functie wordt soms ook wel aangeduid als 'beroep'. Een medewerker met een bepaalde functie wordt meestal ingezet op de werkzaamheden (taken) die onder de functie zijn begrepen of uit de functie voortvloeien. Er zijn echter ook functies (denk aan de functie 'consultant', en vaak functies bij adviesbureaus) welke geen aanduiding zijn van een specifiek taakveld. Het zijn vaak wel aanduidingen van de rol die een dergelijke medewerker vervult. Dit soort functies wordt meestal benaderd vanuit de vaktechnische competenties en ervaringen waarover een medewerker beschikt. De medewerker wordt dan vanuit zijn of haar functie ingezet in een bepaalde rol. Een functie wordt opgebouwd uit: - de functienaam welke in het veld momenteel als een herkenbare titel wordt (h)erkend, - een toelichting op het taakveld en werkgebied, - de verzameling van taakclusters uit de lijst van taakclusters met hun bijbehorende vaktechnische en persoonlijke competenties, - de taakclusters voorzien van taak-rollen, - de afbakening van de kennis (ook aanpalende) en ervaring voor zover als standaard kan worden vastgesteld. De als 'standaard' onderkende functies zijn uitgewerkt in hoofdstuk 8 en bijlage 3.

18 3.6.5 Competenties Een competentie is een vakinhoudelijke bekwaamheid of persoonlijke vaardigheid die benodigd is om een taak op adequaat niveau uit te voeren en/of die een medewerker bezit. Competenties worden bepaald door de uit te voeren taken in de betreffende rol en context, respectievelijk bepaald door de eigenschappen van een persoon in zijn omgeving (door bijvoorbeeld opleiding, training en ervaring). Hierbij is de volgende vierdeling te maken: - capaciteiten: stabiele cognitieve kenmerken, - persoonlijkheidskenmerken: stabiele gedragsmatige kenmerken, - kennis: veranderbare cognitieve kenmerken, - gedragsstijlen: veranderbare gedragsmatige kenmerken. Voor de verdere uitwerking van het begrip competenties wordt verwezen naar hoofdstuk Functie-profiel of rol-profiel Een functie-profiel of rol-profiel is de beschrijving van een verzameling taakclusters in de context waarin deze worden uitgevoerd, inclusief de competenties waaraan minimaal zou moeten worden voldaan om de functie of rol op adequaat niveau uit te voeren. Daarnaast wordt aangegeven welke kennis en ervaring nodig is. Hierbij wordt opgemerkt dat een functie - vaak als onderdeel van een 'functie-huis' - veel meer is gericht op een opsomming van de algemeen resultaatgerichte activiteiten die een medewerker zou kunnen uitvoeren, terwijl een rol veel meer is gericht op de daadwerkelijk aan een medewerker opgedragen taken en resultaten, al dan niet in een tijdelijk samenwerkingsverband. Een functie- of rol-profiel wordt opgesteld voor het definiëren van de uit te voeren functie of rol en wordt opgebouwd uit: - een opsomming van taakclusters, taak-rollen en relevante context, - vaktechnische competenties, - persoonlijke competenties, - eventueel opleidingen en trainingen, - eventueel een persoonlijkheidsprofiel. Voor een nadere invulling van deze begrippen wordt verwezen naar hoofdstuk Competentie profiel Een competentieprofiel is de beschrijving van de kennis, ervaringen en competenties waarover een specifieke medewerker beschikt.

19 Een competentieprofiel geeft een beschrijving van: - ervaringen in termen van taakclusters, taak-rollen en relevante context, - vaktechnische competenties, - persoonlijke competenties, - eventueel opleidingen en trainingen, - eventueel een persoonlijkheidsprofiel. Voor een nadere invulling van deze begrippen wordt verwezen naar hoofdstuk Verantwoording aanpak en inhoud van het rapport Bij het ontwikkelen van het nieuwe rapport is de werkgroep uitgegaan van het volgende basismateriaal: - het Rapport Taken en Functies in de Bestuurlijke Informatica van 1993, - ITIL (IT Infrastructure Library), - de taken uit het KWINTES rapport (in opdracht van TU Delft, TU Eindhoven, VU Amsterdam, 2000), - het boek 'Beheer van de Informatievoorziening' van Prof. dr. ir. M. Looijen (TU Delft), - het boek 'Beheer van de Informatievoorziening, een bedrijfskundige benadering' van ir. Johan C. Op de Coul, - het EIS rapport van de British Computer Society en gebruikt binnen de EU, - ISM3 van de British Computer Society, - L_PASO van Prof. dr. ir. J. Dietz (TU Delft; ook wel bekend als 'het VRI model'), - de modellen voor persoonlijke competenties van GITP, LTP, SHL en KUB, - veldonderzoek door de KUB op het gebied van taken en competenties (1996). Daarnaast is inbreng van relevante kennis en ervaring ingebracht door de leden van de Werkgroep Functies, waaronder 'de toepassers' zoals werving en selectie, HR/Personeelsmanagers, opleiders en informatici die als ontwikkelaar, beheerder, adviseur of als manager functioneren. Voorts is voor de afstemming en de toetsing van de resultaten een beroep gedaan op een brede klankbordgroep, bestaande uit onder andere: - HR/personeels-management, - opleiders, - ICT-adviesbureaus, - HR-adviesbureaus.

20 Hoofdstuk 4 Inleiding op competenties 4.1 Inleiding Een fenomeen dat de laatste jaren steeds meer in de belangstelling staat is 'competenties'. Competenties zijn in het algemeen zo iets als: 'kennis en vaardigheden van personen' en hebben betrekking op zowel de vaktechnische vaardigheden (bijvoorbeeld: ervaring met ontwerptechnieken) als persoonlijke vaardigheden (bijvoorbeeld: de persoon in kwestie is 'communicatief vaardig'). Voor personeelsfunctionarissen, managers, projectleiders en informatici zelf is het van groot belang om te weten aan welke eisen een persoon moet voldoen, i.c. welke competenties de persoon in huis moet hebben om het werk dat (de taakcluster die) gedaan moet worden naar behoren te kunnen uitvoeren. Op grond hiervan kunnen op een zorgvuldige wijze nieuwe medewerkers worden geworven en geselecteerd, kunnen medewerkers op taken (bijvoorbeeld projecten) worden ingezet en kan aan de huidige medewerkers doelgerichte training en opleiding worden geboden om hun kennis en vaardigheden te vergroten. Ook kan deze kennis en vaardigheden een rol spelen bij personeelsbeoordeling en bij loopbaanbegeleiding. Door het belichten van de sterke en zwakke kanten in het functioneren van de medewerker, kunnen plannen voor de toekomst worden gemaakt in het kader van carrière-ontwikkeling. Traditioneel hebben organisaties een vast 'functiehuis'. Hiermee wordt een geformaliseerde structuur van functies aangeduid, zowel qua inhoud van de onderkende functies als qua aaneenschakeling van functies in het kader van een (functionele) carrière. De beschrijvingen van de kenmerken die voor het werk zijn vereist, zijn in het algemeen (en logischer wijs) functie-georiënteerd. Men spreekt daarom ook van ëfunctie-eisenë. Een probleem (...) dat zich in toenemende mate voordoet is dat de inhoud van functies niet stabiel is. Medewerkers met een bepaalde functie kunnen - bijvoorbeeld gelet op hun vooropleiding, kennis en ervaring - op verschillende taken of in verschillende rollen worden ingezet. Functies kunnen in de loop van de tijd inhoudelijk veranderen terwijl de benaming hetzelfde blijft. Functies met dezelfde naam kunnen in verschillende organisaties andere taken omvatten. Deze problematiek heeft te maken met het feit dat organisaties tegenwoordig flexibel moeten inspelen op de technologische ontwikkelingen en de snelle veranderingen in de (wereld)markt. Daarnaast wordt steeds meer projectmatig gewerkt waardoor de taakstelling vanzelf een tijdelijk karakter heeft. Twee informatici kunnen dus dezelfde functie hebben, doch in verschillende rollen of met verschillende opdrachten in bijvoorbeeld projecten worden ingezet. Natuurlijk is het mogelijk om steeds een specifieke functies te creëren, doch dat is niet praktisch en wordt in de praktijk ook niet gedaan. Wel worden er rol-profielen (opdrachten met gespecificeerde taken, e.d.) gedefinieerd die precies omschrijven wat er van een medewerker aan activiteiten en resultaten worden verwacht, en aan welke competenties

NIEUW RAPPORT NGI: EEN RAAMWERK VOOR IT-TAKEN EN -COMPETENTIES

NIEUW RAPPORT NGI: EEN RAAMWERK VOOR IT-TAKEN EN -COMPETENTIES Johan Op de Coul Na eerdere rapporten in 1982, 1986 en 1993 is eind vorig jaar het vierde rapport over taken en functies NIEUW RAPPORT NGI: EEN RAAMWERK VOOR IT-TAKEN EN -COMPETENTIES van het NGI verschenen.

Nadere informatie

Functiebeschrijving Technische Architect

Functiebeschrijving Technische Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager van het architectuurteam.

Nadere informatie

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Professioneel facility management Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Inhoud Voorwoord Professionele frontliners 1. Theoretisch kader 2. Competenties en

Nadere informatie

RUD Utrecht. Procedureregeling functiebeschrijving en waarderingrud Utrecht

RUD Utrecht. Procedureregeling functiebeschrijving en waarderingrud Utrecht RUD Utrecht Procedureregeling functiebeschrijving en waarderingrud Utrecht 1 Regeling functiebeschrijving en -waardering RUD Utrecht Het dagelijks bestuur van de RUD Utrecht Overwegende - dat de RUD Utrecht

Nadere informatie

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen.

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen. Applicatiebeheer het beheren van applicaties. [functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. Beheer (beheren) Control Onder de activiteit applicatiebeheer valt de ontwikkeling,

Nadere informatie

Functiebeschrijving Business Architect

Functiebeschrijving Business Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager architectuur van

Nadere informatie

Functiebeschrijving 01. FUWA5 NORM 2010

Functiebeschrijving 01. FUWA5 NORM 2010 Functienaam Functiecode 00.20 Human Resource Advisor Functiedatum 1 augustus 2011 Organisatie Functiefamilie Afdeling FUNCTIECONTEXT: POSITIE IN DE ORGANISATIE: Rapporteert aan: Geeft leiding aan: Anoniem

Nadere informatie

Commissie voordracht en Toetsing

Commissie voordracht en Toetsing Commissie voordracht en Toetsing Een kijkje in de keuken van de VRI Door: Hans Jenniskens RI, Voorzitter CVT MISSIE De VRI is in 1984 opgericht als Vereniging van Registerinformatici, met als doel die

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

https://www.managementboek.nl/boek/9789012117951/informatiemanagement-enbeleid-toon-abcouwer#over

https://www.managementboek.nl/boek/9789012117951/informatiemanagement-enbeleid-toon-abcouwer#over https://www.managementboek.nl/boek/9789012117951/informatiemanagement-enbeleid-toon-abcouwer#over Samenvatting 'Informatiemanagement en -beleid' zijn voorwaardelijk voor een gezonde en effectieve informatiehuishouding.

Nadere informatie

Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens Nemas Middle Management wordt geadviseerd.

Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens Nemas Middle Management wordt geadviseerd. Diplomalijn Examen Niveau Management HRM hbo Versie 1.0 Geldig vanaf 1 september 2014 Vastgesteld op 26 september 2013 Vastgesteld door Veronderstelde voorkennis Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens

Nadere informatie

Steeman HRD Assessment Centers

Steeman HRD Assessment Centers Steeman HRD Wijk bij Duurstede www.steemanhrd.com info@steemanhrd.com tel: +31 (0)6 2367 1321 Steeman Human Resource Development ondersteunt individuele medewerkers, teams en organisaties bij het formuleren,

Nadere informatie

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Versie 2.1 Datum : 1 januari 2013 Status : Definitief Colofon Projectnaam : DigiD Versienummer : 2.0 Contactpersoon : Servicecentrum Logius Postbus 96810

Nadere informatie

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen De gemeentelijke regierol Veel gemeenten ontwikkelen zich vandaag de dag tot regiegemeente. Dat betekent veelal dat ze meer taken uitbesteden, waarbij

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden De nieuwe generatie E-HRM systemen onderscheidt zich niet alleen door gebruikersgemak

Nadere informatie

Junior Technisch Specialist Werktuigbouwkunde Functieomschrijving Hoofdtaken

Junior Technisch Specialist Werktuigbouwkunde Functieomschrijving Hoofdtaken VACATURE INFORMATIE Junior Technisch Specialist Werktuigbouwkunde Alfen (gevestigd in Almere) levert al meer dan 75 jaar producten en diensten voor de distributie van elektrische energie zoals transformatorstations,

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

MEDEWERKER FINANCIËN voor 36 per week voor bepaalde tijd

MEDEWERKER FINANCIËN voor 36 per week voor bepaalde tijd Interne- en externe oproep Ondersteunende Diensten Afdeling Financiën Kinderen en jeugdigen hebben het recht om op een humane en evenwichtige manier op te groeien. De hulpvraag van de cliënt is het uitgangspunt

Nadere informatie

MBO-beroep in beeld. Informatiebeheerder mbo-beroep, niveau 4. Bent u HR-adviseur? Bent u praktijkopleider, begeleidt u een stagiair?

MBO-beroep in beeld. Informatiebeheerder mbo-beroep, niveau 4. Bent u HR-adviseur? Bent u praktijkopleider, begeleidt u een stagiair? MBO-beroep in beeld Informatiebeheerder mbo-beroep, niveau 4 In deze uitgave beschrijven we de inhoud van een mbo-beroep. Zo weet u wat u van iemand mag verwachten die gediplomeerd is in dit vakgebied.

Nadere informatie

Bedrijfsvoering en informatievoorziening; een geïntegreerde aanpak

Bedrijfsvoering en informatievoorziening; een geïntegreerde aanpak Bedrijfsvoering en informatievoorziening; een geïntegreerde aanpak door J.P. van Tongeren, van Tongeren & Trimp organisatie en informatiearchitecten te Den Haag Vóóraf Door de redactie is ons gevraagd

Nadere informatie

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O Doel Ontwerpen, ontwikkelen en (doen) vervaardigen van apparatuur/instrumenten, installaties en (ICT-) systemen, binnen de doelstellingen van de dienst/afdeling

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Wat is competentiemanagement en hoe ga je ermee om? Welke resultaten zijn er te behalen? Welke valkuilen kom je tegen?

Wat is competentiemanagement en hoe ga je ermee om? Welke resultaten zijn er te behalen? Welke valkuilen kom je tegen? Competentiemanagement Wat is competentiemanagement en hoe ga je ermee om? Welke resultaten zijn er te behalen? Welke valkuilen kom je tegen? Vragen die door de praktijkervaringen van de afgelopen jaren

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

Registerreglement Certified Crisis Management Professional (CCMP)

Registerreglement Certified Crisis Management Professional (CCMP) 1. INLEIDING Het registerreglement Certified Crisis (CCMP ) is sedert 15 juni 2014 op verzoek van de registereigenaar Information Security Academy gevestigd te Woerden in beheer gegeven bij de stichting

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Een Project Management model. Wat is IASDEO?

Een Project Management model. Wat is IASDEO? Een Project Management model Project Management betekent risico s beheersen, voldoen aan allerlei vereisten, klanten tevreden stellen, beslissingen nemen, producten leveren, activiteiten coördineren, inputs

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Bedrijfsprocessen theoretisch kader

Bedrijfsprocessen theoretisch kader Bedrijfsprocessen theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1. Bedrijfsprocessen Het procesbegrip speelt een belangrijke rol in organisaties. Dutta en Manzoni (1999) veronderstellen

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Drechtsteden Technische Architectuur (DTA) ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Status : Definitief 1.0 Redactie : DTA Datum : 29-08-2007 1 Versiebeheer

Nadere informatie

>Profiel. GITP Executive Search, Werving & Selectie en Interim Management Ptolemaeuslaan 40 3528 BP Utrecht Telefoon 030-63 55 213. Datum > 05-09-2014

>Profiel. GITP Executive Search, Werving & Selectie en Interim Management Ptolemaeuslaan 40 3528 BP Utrecht Telefoon 030-63 55 213. Datum > 05-09-2014 Executive Search, Werving & Selectie en Interim Management Ptolemaeuslaan 40 3528 BP Utrecht Telefoon 030-63 55 213 >Profiel /14.083 Onderwerp > Functie- en competentieprofiel Lid Raad van Commissarissen

Nadere informatie

Reflect Personeelsadvies

Reflect Personeelsadvies Werving & Selectie 1 Reflect Personeelsadvies Reflect Personeelsadvies is een onafhankelijk adviesbureau dat zich sinds 1993 bezighoudt met loopbaanontwikkeling, individuele coaching en persoonlijke vaardigheidstrainingen.

Nadere informatie

Resultaten. KIT fase 1

Resultaten. KIT fase 1 Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-generaal Rijkswaterstaat Hoofdafdeling Informatietechnologie en -Beleid Resultaten KIT fase 1 Het project Kennis in ICT (KIT) is een invulling van de portefeuille

Nadere informatie

Project-, Programma- en AdviesCentrum. Resultaten die eruit springen PPAC

Project-, Programma- en AdviesCentrum. Resultaten die eruit springen PPAC Project-, Programma- en AdviesCentrum Resultaten die eruit springen PPAC Binnen Veiligheid en Justitie groeit het belang van projectmatig en programmatisch werken. Ook neemt de behoefte toe om medewerkers

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Sense Template BluefieldFinance Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie Opgericht 2007 Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met

Nadere informatie

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Het doel van deze beschrijving is om enerzijds houvast te geven voor het borgen van de unieke expertise van de cliëntondersteuner voor

Nadere informatie

Functioneel beheer in Nederland

Functioneel beheer in Nederland Functioneel beheer in Nederland Achtergrond Op initiatief van Marjet Smits (ad Matres), Martijn Buurman (Functioneel-beheerder.com) en Günther Nijmeijer (inmezzo) is eind 2012 de eerste verkiezing voor

Nadere informatie

Habilis Executive Search - Interim Management. Marketing, Sales en Communicatie

Habilis Executive Search - Interim Management. Marketing, Sales en Communicatie Habilis Executive Search - Interim Management Marketing, Sales en Communicatie Habilis Mens en Organisatie Mensen zijn voortdurend in beweging. Organisaties zijn continu in beweging. Met als hoogste doel

Nadere informatie

Commissie van Advies bezwaren functiewaardering Politie

Commissie van Advies bezwaren functiewaardering Politie Functie : Gegevensbeheerder / Kerninstructeur BVH Schaal ingedeeld : schaal 6 gevraagd : schaal 7 Dossier: 13.21 Uitspraak: 2013 Argumenten van het bevoegd gezag en de ambtenaar Samengevat komen de argumenten

Nadere informatie

Systeemvisie op Organisatie en Management

Systeemvisie op Organisatie en Management Systeemvisie op Organisatie en Management E.J. Mol 16 Mei 2012 1 Inhoudsopgave 1 SYSTEEMVISIE OP ORGANISATIE EN MANAGEMENT 2 1.1 De organisatie als open systeem.................. 2 1.2 De rol van de manager

Nadere informatie

Standaard Competentieprofielen / rollen P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E

Standaard Competentieprofielen / rollen P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Standaard Competentieprofielen / rollen P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Standaard rollen/ competentieprofielen PiCompany Om u te helpen bij de keuze voor de te meten competenties heeft

Nadere informatie

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Waarom processen beschrijven Algra Consult Datum: 22 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WAAROM PROCESMANAGEMENT?... 3 3. WAAROM PROCESSEN BESCHRIJVEN?... 3 4. PROCESASPECTEN...

Nadere informatie

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 Universitair Informatiemanagement Kenmerk: SECR/UIM/11/0914/FS Datum: 14-09-11 Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 1. Inleiding Begin 2011

Nadere informatie

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE FUNCTIEPROFIEL DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE HOGESCHOOL LEIDEN Inhoudsopgave 1 Hogeschool Leiden 3 De organisatie 3 De structuur 3 De thema s 4 2 4 Plaats in de organisatie 4 Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector 1 Inhoudsopgave Introductie Onderzoekskader Methodologie Resultaten Conclusie Aanbevelingen 2 Introductie

Nadere informatie

SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE]

SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE] SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE] Waarvoor kiezen klanten voor SoHuman? SoHuman helpt mensen, teams en organisaties met hun persoonlijke en professionele

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

Ordening van processen in een ziekenhuis

Ordening van processen in een ziekenhuis 4 Ordening van processen in een ziekenhuis Inhoudsopgave Inhoud 4 1. Inleiding 6 2. Verantwoording 8 3. Ordening principes 10 3.0 Inleiding 10 3.1 Patiëntproces 11 3.2 Patiënt subproces 13 3.3 Orderproces

Nadere informatie

Competenties van organisatieadviseurs Resultaten van een onderzoek naar wat organisatieadviseurs in hun adviestrajecten goed moeten kunnen.

Competenties van organisatieadviseurs Resultaten van een onderzoek naar wat organisatieadviseurs in hun adviestrajecten goed moeten kunnen. Competenties van organisatieadviseurs Resultaten van een onderzoek naar wat organisatieadviseurs in hun adviestrajecten goed moeten kunnen. Auteurs: Léon de Caluwé en Elsbeth Reitsma Organisatieadvies

Nadere informatie

Hoofd Bedrijfsvoering (Manager Operations) Utrecht

Hoofd Bedrijfsvoering (Manager Operations) Utrecht Voor onze opdrachtgever, het Oranje Fonds, zijn wij op zoek naar een Hoofd Bedrijfsvoering (Manager Operations) Utrecht Achtergrondinformatie Het fonds Het Oranje Fonds is het grootste nationale fonds

Nadere informatie

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Binnen O2A5 staat een belangrijke verandering voor de deur, namelijk de invoering van zgn. onderwijsteams. Voor een succesvolle implementatie van deze organisatieverandering

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in?

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in? Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting In de 21 ste eeuw is de invloed van ruimtevaartactiviteiten op de wereldgemeenschap, economie, cultuur, milieu, etcetera steeds groter geworden. Ieder land dient

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

Rapportage Pilot Selectielijst

Rapportage Pilot Selectielijst Rapportage Pilot Selectielijst gemeente Noordoostpolder Gemeente Noordoostpolder Gemaakt Genop 8/7/2015 9:42:00 AM 3-8-2015 Inleiding Begin 2015 is de Gemeente Noordoostpolder door een consultant van VHIC

Nadere informatie

Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s

Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s Supplement dd. Functie tactisch manager Functie zoals genoemd in artikel 2 lid 1 sub dd Besluit personeel veiligheidsregio

Nadere informatie

Het onderzoeken van Persoonlijke Kwaliteiten

Het onderzoeken van Persoonlijke Kwaliteiten Het onderzoeken van Persoonlijke Kwaliteiten De Leeuw Consult Leerdam Persoonlijke kwaliteiten zijn bepalend voor succes De kwaliteiten en mogelijkheden (capaciteiten, persoonlijkheid en vaardigheden)

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Management Diploma('s) Diplomalijn(en) Nemas HRM Examen. HRM Niveau

EXAMENPROGRAMMA. Management Diploma('s) Diplomalijn(en) Nemas HRM Examen. HRM Niveau EXAMENPROGRAMMA Diplomalijn(en) Management Diploma('s) Nemas HRM Eamen HRM Niveau vergelijkbaar met hbo Versie 2.0 Geldig vanaf 1-09-14 Vastgesteld op 26-09-13 Vastgesteld door Bestuur Nederlandse Associatie

Nadere informatie

Functieprofiel: Arbo- en Milieucoördinator Functiecode: 0705

Functieprofiel: Arbo- en Milieucoördinator Functiecode: 0705 Functieprofiel: Arbo- en Milieucoördinator Functiecode: 0705 Doel Initiëren, coördineren, stimuleren en bewaken van Arbo- en Milieuwerkzaamheden binnen een, binnen de bevoegdheid van de leidinggevende,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 404 Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie en de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren in verband met de samenstelling van

Nadere informatie

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen dr. ir. J.M.M. Ritzen Postbus 25000 2700 LZ Zoetermeer. 21 januari 1998.

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen dr. ir. J.M.M. Ritzen Postbus 25000 2700 LZ Zoetermeer. 21 januari 1998. Nassaulaan 6 2514 JS Den Haag Telefoon (070) 363 79 55 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen dr. ir. J.M.M. Ritzen Postbus 25000 2700 LZ Zoetermeer Fax (070) 356 14 74 E-mail secretariaat@onderwijsraad.nl

Nadere informatie

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics Business Analytics IT in charge Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord Informatie is van en voor mensen CIO speelt belangrijke rol in nieuw spanningsveld Door Guus Pijpers Een van de eerste

Nadere informatie

Samenvatting enquete Stand van zaken DI en HNW woningcorporaties

Samenvatting enquete Stand van zaken DI en HNW woningcorporaties Samenvatting enquete Stand van zaken DI en HNW woningcorporaties Statistiek: 455 (100%) P&O-ers zijn benaderd 161 (35%) P&O-ers hebben de enquete geopend maar niet afgerond 123 (27%) van de P&O-ers hebben

Nadere informatie

Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP)

Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) Hoofdstuk 18 Extra informatie Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) Het Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) is bedoeld om een medewerker persoonlijk in de gelegenheid te stellen in eigen woorden te vertellen

Nadere informatie

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal Vakbeschrijvingen derde jaar EBM: In het derde jaar volg je enkele verdiepende vakken, schrijf je de bachelorscriptie en heb je een vrije keuzeruimte. Je kunt deze ruimte invullen met keuzevakken (o.a.

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement

AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT. Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT Masterclass Informatiemanagement AAN DE SLAG MET INFORMATIEMANAGEMENT INTRODUCTIE Informatie is voor elke organisatie een cruciale asset. Efficiënte uitvoering van

Nadere informatie

Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding

Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding Onderzoek naar het effect van de Novius Architectuur Academy Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding Door met meerdere collega s deel te nemen aan een opleiding voor bedrijfsarchitecten, werden mooie

Nadere informatie

Functie: Medewerker administratieve organisatie en interne controle

Functie: Medewerker administratieve organisatie en interne controle Advies Nr. 51 Functie: Medewerker administratieve organisatie en interne controle In haar vergadering van 3 december 1998 heeft de bezwarencommissie functiewaardering politie het bezwaar behandeld van

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 14.3.2003 COM(2003) 114 definitief 2003/0050 (CNS) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de statistische gegevens die moeten worden gebruikt

Nadere informatie

HOEBERT HULSHOF & ROEST

HOEBERT HULSHOF & ROEST Inleiding Artikel 1 Deze standaard voor aan assurance verwante opdrachten heeft ten doel grondslagen en werkzaamheden vast te stellen en aanwijzingen te geven omtrent de vaktechnische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Competentieprofiel MZ Opleider. Competentieprofiel voor mz-opleider.

Competentieprofiel MZ Opleider. Competentieprofiel voor mz-opleider. Competentieprofiel MZ Opleider Dit is een verkorte versie van het document dat is vastgesteld door de ledenvergaderingen van BVMP en BVMZ. In de volledige versie zijn enkele bijlagen toegevoegd, deze worden

Nadere informatie

ICT alignment en ICT governance: theorie en praktijk

ICT alignment en ICT governance: theorie en praktijk ICT alignment en ICT governance: theorie en praktijk lezing voor de MBO raad, dd. 21/1/2010. Dr.mr.ir. Th.J.G Thiadens, Lector ICT governance Fontys Hogeschool, Docent aan de UvA, Erasmus, UvT, RuG, OU

Nadere informatie

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming werkt wel André de Waal Prestatiebeloning wordt steeds populairder bij organisaties. Echter, deze soort van beloning werkt in veel gevallen

Nadere informatie

STAGEINSTELLINGEN ONDERZOEK HJO-JURISTEN ZUYD HOGESCHOOL. Geachte heer/mevrouw,

STAGEINSTELLINGEN ONDERZOEK HJO-JURISTEN ZUYD HOGESCHOOL. Geachte heer/mevrouw, STAGEINSTELLINGEN ONDERZOEK HJO-JURISTEN ZUYD HOGESCHOOL Geachte heer/mevrouw, De Hogere Juridische Opleiding (HJO) is ontstaan vanuit de voormalige opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening (SJD).

Nadere informatie

En, heb je ook een vraag?

En, heb je ook een vraag? En, heb je ook een vraag? Ontwikkeling marktplaats voor burenhulp TijdVoorElkaar in Utrecht Zuid Astrid Huygen Freek de Meere September 2007 Inhoud Samenvatting 5 1 Inleiding 9 1.1 Inleiding 9 1.2 Projectbeschrijving

Nadere informatie

Architectuur, Organisatie en Business Cases

Architectuur, Organisatie en Business Cases Architectuur, Organisatie en Business Cases Ervaringen uit de praktijk Jan de Baat CMG Trade, Transport & Industry B.V. Inleiding In de Dynamiek track van LAC 2000 is de problematiek omtrent de alignment

Nadere informatie

Advies Bestuurlijke Vernieuwing VDH

Advies Bestuurlijke Vernieuwing VDH Advies Bestuurlijke Vernieuwing VDH Hoogland 26 juli 2012 1 Inleiding 3 2 Werkwijze 3 3 Bestuurlijke organisatie 3 4 Profiel bestuursleden 4 5 Commissie structuur 4 6 Vergroten draagvlak 5 7 Verdere procedure

Nadere informatie

Op weg naar professioneel projectmanagement

Op weg naar professioneel projectmanagement Seminar Professionalisering Projectmanagement 23 januari 2003, hotel Mövenpick te Voorburg Op weg naar professioneel projectmanagement Henk Schenk www.sharedvalues.nl Lijn van de presentatie: Toegevoegde

Nadere informatie

Bestuurssecretaris en...

Bestuurssecretaris en... het Zijlstra Center for Public Control and Governance www.hetzijlstracenter.nl Bestuurssecretaris en... Oriëntatie op de functie bestuurssecretaris het Zijlstra Center for Public Control and Governance

Nadere informatie

Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting)

Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) October 2013 Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Belangenconflicten

Nadere informatie

Competentiemanagement in zorg en welzijn Als kwaliteit van medewerkers telt

Competentiemanagement in zorg en welzijn Als kwaliteit van medewerkers telt Competentiemanagement in zorg en welzijn Als kwaliteit van medewerkers telt potaard e Auteur: Annelies Kooiman Eindredactie: Afdeling communicatie Fotografie: istock Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie &

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Curriculum Vitae 2011 1-6

Curriculum Vitae 2011 1-6 2011 1-6 Administratieve gegevens Gerard Persoon Naam Ir GLA Persoon RE Geslacht M Geboortedatum 31 augustus 1966 Woonplaats Rotterdam Mobiel 06-51169899 Telefoon 010-4473444 GPersoon BV Website www.gpersoon.nl

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Functiebeschrijving Informatie Architect

Functiebeschrijving Informatie Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager van het architectuurteam.

Nadere informatie

SAMENVATTING. 105800 - Bezwaar tegen de waardering als Docent B, schaal 10; HBO

SAMENVATTING. 105800 - Bezwaar tegen de waardering als Docent B, schaal 10; HBO SAMENVATTING 105800 - Bezwaar tegen de waardering als Docent B, schaal 10; HBO Partijen zijn verdeeld over: A. De aard van de werkzaamheden van bezwaarde op de resultaatgebieden: 1. Optreden als expert/inhoudsdeskundige,

Nadere informatie

Procesmanagement. Hoe processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Hoe processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Hoe processen beschrijven Algra Consult Datum: juli 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. ORGANISATIE VAN PROCESMANAGEMENT... 3 3. ASPECTEN BIJ HET INRICHTEN VAN PROCESMANAGEMENT...

Nadere informatie

Stand van zaken Beroepsprofielenonderzoek 2012

Stand van zaken Beroepsprofielenonderzoek 2012 Stand van zaken Beroepsprofielenonderzoek 2012 NEVI Inkoopdag 19 juni 2012 Alexander Arsath Ro is - NEVI Purspective Inkoop Beroepsprofielenonderzoek Nut en noodzaak anno 2012 Waarom een Inkoop Beroepsprofielenonderzoek:

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie 1 De Organisatie Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met een uitgebreide expertise in business-

Nadere informatie

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel V

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel V onderzoekgebonden - profiel V Doel Vervaardigen, installeren en onderhouden van apparatuur/instrumenten, installaties en (ICT- )systemen, alsmede leveren van een bijdrage aan de ontwikkeling hiervan, binnen

Nadere informatie

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance FINANCE consulting interim management professionals over sis... duurzame relaties met onze opdrachtgevers gebaseerd op kennis van zaken, commitment en oplossingsgerichtheid. Finance is een middelgroot

Nadere informatie