Citaat: Indien u besluit om de werkzaamheden uit te voeren met de maatregelen zoals staan aangegeven in

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Citaat: Indien u besluit om de werkzaamheden uit te voeren met de maatregelen zoals staan aangegeven in"

Transcriptie

1 Binnenmilieu en Gezondheid TNO Kennis voor zaken TNO Bouw en Ondergrond Postbus AA Delft tno.nl/kwartsstof A.M.M. (André) Moons TNO Prestatietoets De laatste jaren is er een sterk toenemende belangstelling voor schone en gezonde productieprocessen en productiemiddelen in de Nederlandse maar ook Europese industrie. Deze tendens is sterk merkbaar in de bouwnijverheid maar ook in andere sectoren zoals de metaal-, vliegtuig-, scheepsvaart-, en houtindustrie. Met name blootstelling aan zeer schadelijke kankerverwekkende stoffen (respirabel kwarts, zeswaardig chroom, houtstof e.d.) wordt niet meer geaccepteerd door de werknemers, de vakbonden en de overheid. Maar ook de werkgevers en brancheorganisatie voelen zich steeds meer verantwoordelijk voor een veilige en gezonde industriële werkplek. De Nederlandse en Europese wetgeving is zeer duidelijk: De werkgever is verplicht het gebruik van kankerverwekkende stoffen op het werk, met name door het agens, voor zover dat technisch uitvoerbaar is, te vervangen door een stof, een preparaat of een procedé die (dat) in de omstandigheden waaronder zij (het) wordt gebruikt, niet of minder gevaarlijk is voor de gezondheid of in voorkomend geval voor de veiligheid van de werknemers. Samenwerking Arbeidsinspectie en TNO TNO heeft een nieuw product ontwikkeld n.l. de TNO Prestatietoets. In deze TNO Prestatietoets wordt een commercieel verkrijgbaar product (gereedschap) gevalideerd voor zijn werking in de praktijk. Er wordt vooral getoetst op het adequaat beheersen van de uitstoot van schadelijke stoffen. Bij het gebruik van deze gereedschappen, toepassing van de gevalideerde processen zullen de relevante grenswaarden ( MAC-waarden van respirabel stof, zeswaardig chroom, houtstof e.a.) in de dagelijkse praktijk op de werkplek niet worden overschreden. Deze prestatietoetsen staan vermeld op de TNO website Deze site is in opbouw. De Arbeidsinspectie heeft deze TNO Prestatietoets expliciet in hun Interne Instructie Arbeidsinspectie opgenomen en daarmee belangrijke status gegeven in hun handhavingsbeleid. Een unieke stap. Citaat: Indien u besluit om de werkzaamheden uit te voeren met de maatregelen zoals staan aangegeven in een TNO Prestatietoets zoals vermeld op de website van TNO ( beschouw ik de blootstelling als doeltreffend beheerst. Dit betekent dat werkgevers eenduidig met de inspecteurs van de Arbeidsinspectie op basis van objectieve feiten kunnen spreken. Het uitvoeren van blootstellingsmetingen wordt hiermee voor de werkgevers overbodig. Het werken volgens en het verwijzen naar de TNO Prestatietoets is afdoende. De werknemers werken met gevalideerde stofvrije productiemiddelen. De innovatieve producenten/ leveranciers kunnen zich in de markt onderscheiden van hun concurrenten. Een sterk verbeterde situatie voor alle betrokken partijen! Ook producten uitsluitend ontwikkeld door marktpartijen kunnen een TNO Prestatietoets verkrijgen en zijn op de websites van alle partijen in te zien. De werknemer is hiermee de echte winnaar en zal op een gezonde en veilige manier zijn werk in de komende jaren kunnen uitvoeren.

2 TNO Prestatietoets De laatste jaren is er een sterk toenemende belangstelling voor schone en gezonde productieprocessen en productiemiddelen in de Nederlandse maar ook Europese industrie. Deze tendens is sterk merkbaar in de bouwnijverheid maar ook in andere sectoren zoals de metaal-, vliegtuig-, scheepsvaart-, en houtindustrie. Met name blootstelling aan zeer schadelijke kankerverwekkende stoffen (respirabel kwarts, zeswaardig chroom, houtstof e.d.) wordt niet meer geaccepteerd door de werknemers, de vakbonden en de overheid. Maar ook de werkgevers en brancheorganisatie voelen zich steeds meer verantwoordelijk voor een veilige en gezonde industriële werkplek. De Nederlandse en Europese wetgeving is zeer duidelijk: De werkgever is verplicht het gebruik van kankerverwekkende stoffen op het werk, met name door het agens, voor zover dat technisch uitvoerbaar is, te vervangen door een stof, een preparaat of een procedé die (dat) in de omstandigheden waaronder zij (het) wordt gebruikt, niet of minder gevaarlijk is voor de gezondheid of in voorkomend geval voor de veiligheid van de werknemers. Kort gezegd zijn de werkgevers verplicht de blootstelling, zoveel als technisch mogelijk, te minimaliseren tot het achtergrondniveau in de buitenlucht ter plaatse. Dit is echter niet uitsluitend uitvoerbaar door de werkgevers alleen. Samenwerking met meerdere partijen (overheid als wetgever, werkgevers/brancheorganisaties, werknemers, producenten/ leveranciers, kennisinstituten ) is noodzakelijk. De rol van deze partijen wordt nader verwoord in onderstaande tekst. Overheid/ Arbeidsinspectie. De overheid is verantwoordelijk voor wetgeving in deze en een goede handhaving van de regels. De Nederlandse wetgeving is grotendeels en in toenemende mate gebaseerd op Europese wetgeving. De handhaving in Nederland is gedelegeerd aan de Arbeidsinspectie. De wetgeving is duidelijk. Blootstelling aan met name kankerverwekkende stoffen moet worden geminimaliseerd zover als technisch mogelijk. Werkgevers/brancheorganisaties De werkgevers moeten de werkplek van hun werknemers inrichten volgens de State of the Art van dit moment. Meer kan niet worden gevraagd. Maar nog al te vaak is dit niet voldoende om een gezonde werkplek te garanderen. De brancheorganisaties hebben een beleidsmatige taak in deze om door het uitzetten en initiëren van onderzoek de stand der techniek te verbeteren. Werknemers De werknemers hebben in het gehele proces een centrale rol. Hun gezondheid is in het geding. De werknemers zullen de veranderingen in de processen en productiemiddelen (gereedschappen) moeten toepassen in de dagelijkse praktijk. Hanteerbaarheid, gebruiksvriendelijkheid en productiviteit zijn belangrijke en bepalende randvoorwaarden voor succesvolle proces/ productinnovaties. Producenten/leveranciers De producenten en/ of leveranciers hebben een leidende rol in de noodzakelijke productinnovaties. Deze rol wordt door bedrijven zoals Metabo, Makita, Hilti en andere ook waargemaakt. Echter productontwikkeling is bij deze bedrijven ook vaak een langdurig

3 TNO Prestatietoets proces, vooral bij sterk internationaal georiënteerde bedrijven met als commerciële markt De Wereld en niet slechts Nederland. En alles draait ten slotte om de afzetmarkt. De commerciële belangen lopen niet parallel met de gewenste productontwikkelingen met betrekking tot arbeidsomstandigheden. De vraag naar een krachtige boormachine is maar al te vaak sterker dan de vraag naar een stofvrije boormachine. De focus van de bedrijven is aan het veranderen maar kan enige kennis en ondersteuning goed gebruiken. Kennisinstituten TNO is één van die kennisinstituten en heeft zich de laatste jaren intensief gericht op innovaties van gereedschappen, processen en werkplekinrichtingen in de industriële werkomgeving. De belangrijkste doelstelling was het realiseren van stofvrije productieprocessen en productiemiddelen (gereedschappen). Dit is in nauwe samenwerking met werknemers, producenten/ leveranciers en brancheorganisaties uitgevoerd. Het heeft geresulteerd in een groot aantal ontwerpcriteria, prototypen en een aantal nieuwe producten zoals haakse slijpers, sleuvenzaagmachines, boormachines, freesapparatuur e.d. alle voorzien van een zeer effectieve stofafzuiging. Ook grotere processen zoals het frezen van asfalt, het verwerken van (beton)mortels en het stralen van gevels en scheepswanden werden effectief beheerst. TNO heeft veel kennis opgebouwd in projecten voor de KLM, Koninklijke Luchtmacht en brancheorganisaties zoals BouwendNederland, Centrum Natuursteen, Vereniging van Betonreparatie bedrijven en andere. Momenteel is de energie vooral gericht op het commercieel in de markt brengen van de verschillende prototypen. Dit proces is in toenemende mate succesvol. Er wordt vooral getoetst op het adequaat beheersen van de uitstoot van schadelijke stoffen. Bij het gebruik van deze gereedschappen, toepassing van de gevalideerde processen zullen de relevante grenswaarden (MAC-waarden van respirabel stof, zeswaardig chroom, houtstof e.a.) in de dagelijkse praktijk op de werkplek niet worden overschreden. Deze prestatietoetsen staan vermeld op de TNO website Deze site is in opbouw. De Arbeidsinspectie heeft deze TNO Prestatietoets expliciet in hun Interne Instructie Arbeidsinspectie opgenomen en daarmee belangrijke status gegeven in hun handhavingsbeleid. Een unieke stap. Citaat: Indien u besluit om de werkzaamheden uit te voeren met de maatregelen zoals staan aangegeven in een TNO Prestatietoets zoals vermeld op de website van TNO ( beschouw ik de blootstelling als doeltreffend beheerst. Dit betekent dat werkgevers eenduidig met de inspecteurs van de Arbeidsinspectie op basis van objectieve feiten kunnen spreken. Het uitvoeren van blootstellingsmetingen wordt hiermee voor de werkgevers overbodig. Het werken volgens en het verwijzen naar de TNO Prestatietoets is afdoende. De werknemers werken met gevalideerde stofvrije productiemiddelen. De innovatieve producenten/leveranciers kunnen zich in de markt onderscheiden van hun concurrenten. Een sterk verbeterde situatie voor alle betrokken partijen! Ook producten uitsluitend ontwikkeld door marktpartijen kunnen een TNO Prestatietoets verkrijgen en zijn op de websites van alle partijen in te zien. De werknemer is hiermee de echte winnaar en zal op een gezonde en veilige manier zijn werk in de komende jaren kunnen uitvoeren. Bouw De innovatieve partner voor overheid en bedrijfsleven bij het duurzaam inrichten, gebruiken en beheren van de gebouwde omgeving, infrastructuur en ondergrond. Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus AA Delft T F tno.nl/kwartsstof Contactpersonen: A.M.M. (André) Moons T E Samenwerking Arbeidsinspectie en TNO TNO heeft een nieuw product ontwikkeld n.l. de TNO Prestatietoets. In deze TNO Prestatietoets wordt een commercieel verkrijgbaar product (gereedschap) gevalideerd voor zijn werking in de praktijk.

4 Datasheet emissiearme haakse slijper met afzuiging (droog) Specifiek voor de natuursteenbranche In samenwerking met het Centrum Natuursteen en drie natuursteen verwerkende bedrijven (Arte di Granito, Kemie en Jetstone B.V.) is een afzuigsysteem ontwikkeld voor een haakse slijper. Het systeem bestaat uit een industriële stofzuiger (effectieve afzuigcapaciteit meer dan 150 m 3 /uur) en een TNO gevalideerde afzuigkap (bevestigd op gereedschap). Tijdens operationeel gebruik van dit totale afzuigsysteem in de dagelijkse praktijk van de natuursteenbranche worden de grenswaarden van respirabel stof (5 mg/m 3 ) en respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) niet overschreden. Deze datasheet is onderverdeeld in vijf informatieblokken namelijk: haakse slijper met afzuigsysteem, origineel gereedschap, ontwerpen TNO, prototype TNO en testresultaten. Origineel gereedschap In de figuren zijn haakse slijpers weergegeven zonder specifieke (stof)afzuig voorzieningen. De huidige MAC-waarden (respirabel stof, respirabel kwarts) worden onaanvaardbaar overschreden

5 Specifiek voor de natuursteenbranche Ontwerpen TNO In Tabel 1 worden de specifieke ontwerpcriteria van TNO vermeld. Tabel 1. Specifieke uitvoering prototype en ontwerpcriteria TNO (theoretisch) Specificaties Afzuigkap Verbindingsring Afzuigslang Stofzuiger Algemeen Open compartimentering Verlengde afzuigopening (in verspreidingsrichting stof) Draaibare verbindingsring specifiek per type gereedschap Lengte maximaal 5 meter Diameter 38 mm Lichte flexibele slang Ergonomische draaikoppeling op slang Capaciteit effectief minimaal 150 m 3 /uur Automatische reiniging In volgorde van voorkeur: Drievoudig filtersysteem (filterefficiëntie H (99,995%) Enkelvoudig filtersysteem (filterefficiëntie M (99,9%) Enkelvoudig filtersysteem (filterefficiëntie L (99,0%) Stofopvang in zak Volledig zicht op werk Ergonomisch ontwerp afzuigkap (draaibaar) Voorkeursrichting gebruik haakse slijper naar dichte zaagsnede

6 Specifiek voor de natuursteenbranche TNO prototypen Voor de natuursteenbranche is een nieuw prototype afzuigkapje ontwikkeld optimaal passend bij de werkzaamheden van deze branche. Bij de ontwikkeling van dit specifieke prototype is door TNO samengewerkt met het Centrum Natuursteen en de natuursteen verwerkende bedrijven Arte di Granito, Kemie, Jetstone B.V. Testresultaten Situatie Concentratie Concentratie respirabel stof respirabel kwarts (mg/m 3 ) (mg/m 3 ) Standaard 18,7 zonder 0,50 afzuiging* 0,68 0,79 0,11 MAC-waarde 5 0,075 resp. kwarts Worst Case 1) < 0,008 2) 0,006 2) < 0,005 3) < 0,002 3) < 0,083 4) < 0,080 4) < 0,021 5) < 0,022 5) Buitenlucht - - Praktijk met <0,015 afzuiging** <0,020 <0,020 <0,005 Concentratie respirabel kwarts (mg/m 3 ) 0,10 0,08 0,06 0,04 0,02 0,00 0,11-18,7 0,007 0,004 Zonder Worst Worst Worst Worst Praktijk afzuiging Case 1 Case 2 Case 3 Case 4 1) meting uitgevoerd in TNO Worst Case Room 2) stofzuiger DC 1800 (145 m 3 /uur) (Worst Case 1) 3) stofzuiger Kiekens K1000 (225 m 3 /uur) (Worst Case 2) 4) stofzuiger Starmix GS-AR (120 m 3 /uur) (Worst Case 3) 5) stofzuiger Kiekens K1000 (240 m 3 /uur) (Worst Case 4) * meetresultaten van respectievelijk: Centrum Natuursteen (100 % inschakeltijd, zonder afzuiging) Jetstone B.V. (normale bedrijfssituatie, zonder afzuiging) Arte di Granito (normale bedrijfssituatie, zonder afzuiging) Kemie CPA (normale bedrijfssituatie, zonder afzuiging) Kemie NPA (normale bedrijfssituatie, zonder afzuiging) ** meetresultaten van respectievelijk: Jetstone B.V. (normale bedrijfssituatie, met afzuiging) Arte di Granito (normale bedrijfssituatie, met afzuiging) Kemie CPA (normale bedrijfssituatie, met afzuiging) Kemie NPA (normale bedrijfssituatie, met afzuiging) 0,082 MAC-waarde TGG 8 uur respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) 0,022 0,015

7 Marktnaam / produktnaam Typ kop en kies typogram Testomstandigheden (Worst Case 1) TNO Worst Case Room Bronsterkte: 25 meter enkele zaagsnede Afzuigcapaciteit stofzuiger: 145 m 3 /uur (DC 1800) (2,5 mm diep, 25 mm breed) Filterrendement: > 99,97 % Materiaalsoort: kalkzandsteen CVK L100/198 Reinigingsysteem stofzuiger: handmatig Percentage kwarts in respirabel stof: 25 % Lengte afzuigslang: 3 meter Verspreidingsrichtig stof: direct in afzuiging Diameter afzuigslang: 38 mm Snelheid verspaning: > 50 m/s Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag Compartimentering: open Borstel/ lamellensysteem: neen Afzuigsnelheid in afzuigopening: 30 m/s Testomstandigheden (Worst Case 2) TNO Worst Case Room Bronsterkte: 25 meter enkele zaagsnede Afzuigcapaciteit stofzuiger: 225 m 3 /uur (Kiekens K1000) (2,5 mm diep, 25 mm breed) Filterrendement: > 99,97 % Materiaalsoort: kalkzandsteen CVK L100/198 Reinigingsysteem stofzuiger: handmatig Percentage kwarts in respirabel stof: 25 % Lengte afzuigslang: 3 meter Verspreidingsrichtig stof: direct in afzuiging Diameter afzuigslang: 50 mm Snelheid verspaning: > 50 m/s Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag Compartimentering: open Borstel/ lamellensysteem: neen Afzuigsnelheid in afzuigopening: 40 m/s Testomstandigheden (Worst Case 3) TNO Worst Case Room Bronsterkte: 25 meter enkele zaagsnede Afzuigcapaciteit stofzuiger: 120 m 3 /uur (Starmix GS-AR) (2,5 mm diep, 25 mm breed) Filterrendement: > 99,9 % Materiaalsoort: kalkzandsteen CVK L100/198 Reinigingsysteem stofzuiger: automatisch Percentage kwarts in respirabel stof: 25 % Lengte afzuigslang: 3 meter Verspreidingsrichtig stof: direct in afzuiging Diameter afzuigslang: 38 mm Snelheid verspaning: > 50 m/s Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag Compartimentering: open Borstel/ lamellensysteem: neen Afzuigsnelheid in afzuigopening: 12,5 m/s

8 Specifiek voor de natuursteenbranche Bouw De innovatieve partner voor overheid en bedrijfsleven bij het duurzaam inrichten, gebruiken en beheren van de gebouwde omgeving, infrastructuur en ondergrond. Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus AA Delft T F tno.nl Contactpersonen: A.M.M. (André) Moons T E Testomstandigheden (Worst Case 4) TNO Worst Case Room Bronsterkte: 25 meter enkele zaagsnede Afzuigcapaciteit stofzuiger: 240 m 3 /uur (Kiekens K1000) (2,5 mm diep, 25 mm breed) Filterrendement: > 99,97 % Reinigingsysteem stofzuiger: handmatig Materiaalsoort: kalkzandsteen CVK L100/198 Percentage kwarts in respirabel stof: 25 % Lengte afzuigslang: 3 meter Diameter afzuigslang: 50 mm Verspreidingsrichtig stof: direct in afzuiging Snelheid verspaning: > 50 m/s Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag Compartimentering: open Borstel/ lamellensysteem: neen Afzuigsnelheid in afzuigopening: 30 m/s

9 Datasheet emissiearme haakse schuurmachine met afzuiging (droog) Specifiek voor de natuursteenbranche In samenwerking met het Centrum Natuursteen en drie natuursteen verwerkende bedrijven (Arte di Granito, Kemie en Jetstone B.V.) is een afzuigsysteem ontwikkeld voor een haakse schuurmachine. Het systeem bestaat uit een industriële stofzuiger (effectieve afzuigcapaciteit meer dan 150 m 3 /uur) en een TNO gevalideerde afzuigkap (bevestigd op gereedschap). Tijdens operationeel gebruik van dit totale afzuigsysteem in de dagelijkse praktijk van de natuursteenbranche worden de grenswaarden van respirabel stof (5 mg/m 3 ) en respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) niet overschreden. Deze datasheet is onderverdeeld in vier informatieblokken namelijk: origineel gereedschap, ontwerpen TNO, prototype TNO en testresultaten. Origineel gereedschap In de figuren zijn haakse slijpers weergegeven zonder specifieke (stof)afzuig voorzieningen. De huidige MAC-waarden (respirabel stof, respirabel kwarts) worden onaanvaarbaar overschreden.

10 Specifiek voor de natuursteenbranche Ontwerpen TNO In Tabel 1 worden de specifieke ontwerpcriteria van TNO vermeld. Tabel 1. Specifieke uitvoering prototype en ontwerpcriteria TNO (theoretisch) Specificaties Afzuigkap Verbindingsring Afzuigslang Stofzuiger Algemeen Afzuiging via openingen aan de onderzijde van de schuurpad Afzuiging aan de zijzijde van de schuurpad direct bij het werkoppervlak en via een geperforeerde rubberen afzuigring Draaibare verbindingsring specifiek per type gereedschap Lengte maximaal 5 meter Diameter 50 mm/38 mm Lichte flexibele slang Ergonomische draaikoppeling op slang Capaciteit effectief minimaal 150 m 3 /uur Automatische reiniging In volgorde van voorkeur: Drievoudig filtersysteem; filterefficiëntie H (99,995%) Enkelvoudig filtersysteem; filterefficiëntie M (99,9%) Enkelvoudig filtersysteem; filterefficiëntie L (99,0%) Stofopvang in zak Volledig zicht op werk Ergonomisch ontwerp afzuigkap (draaibaar)

11 Specifiek voor de natuursteenbranche TNO prototypen Testresultaten Situatie Concentratie Concentratie respirabel stof respirabel kwarts (mg/m 3 ) (mg/m 3 ) Standaard 5,5 1, 6) zonder afzuiging MAC-waarde 5 0,075 TGG 8 uur Worst Case 2) < 0,08 3) < 0,083, 6) 0,08 3) < 0,08 3) < 0,024, 6) < 0,08 3) Buitenlucht - - Praktijk <0,5 3) <0,030 5) Concentratie respirabel kwarts (mg/m 3 ) 0,10 0,08 0,06 0,04 0,02 0,00 5,5 MAC-waarde TGG 8 uur respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) 0,006 0,002 0,030 Zonder Worst Worst Praktijk afzuiging Case 1 Case 2 1) praktijkmeting uitgevoerd bij Centrum Natuursteen (50 % inschakeltijd) 2) meting uitgevoerd in TNO Worst Case Room 3) stofzuiger DC 1800 (145 m3/uur) (Worst Case 1) 4) stofzuiger DC 1800 (145 m3/uur) (Worst Case 2) 5) praktijksituatie 50 % inschakeltijd (Praktijk) 6) directe analyse op respirabel kwarts met IR Testomstandigheden (1) (Worst Case 1) TNO Worst Case Room Bronsterkte: 400 meter (1 mm kanten ) per 8 uur Afzuigcapaciteit stofzuiger: 150 m 3 /uur Materiaalsoort: kunststeen composiet Filterrendement: > 99,97 % Percentage kwarts in respirabel stof: 95 % Reinigingsysteem stofzuiger: handmatig Verspreidingsrichtig stof: direct in afzuiging Snelheid verspaning: 5-10 m/s Compartimentering: open Borstel/ lamellensysteem: neen Afzuigsnelheid in afzuigopening: 4-5 m/s Lengte afzuigslang: 3 meter Diameter afzuigslang: 38 mm Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag

12 Specifiek voor de natuursteenbranche Bouw De innovatieve partner voor overheid en bedrijfsleven bij het duurzaam inrichten, gebruiken en beheren van de gebouwde omgeving, infrastructuur en ondergrond. Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus AA Delft T F tno.nl Testomstandigheden (2) (Worst Case 2 TNO Worst Case Room Contactpersonen: A.M.M. (André) Moons T E Bronsterkte: 400 meter (1 mm kanten ) per 8 uur Afzuigcapaciteit stofzuiger: 150 m 3 /uur Materiaalsoort: kunststeen (composiet) Filterrendement: > 99,97 % Percentage kwarts in respirabel stof: 95 % Reinigingsysteem stofzuiger: handmatig Verspreidingsrichtig stof: direct in afzuiging Snelheid verspaning: 5-10 m/s Lengte afzuigslang: 3 meter Diameter afzuigslang: 38 mm Compartimentering: open Borstel/ lamellensysteem: neen Afzuigsnelheid in afzuigopening: 4-5 m/s Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag Testomstandigheden (Praktijk) Bronsterkte: schuren facet (50 % inschakeltijd) Afzuigcapaciteit stofzuiger: 150 m 3 /uur Materiaalsoort: kunststeen (composiet) Filterrendement: > 99,97 % Percentage kwarts in respirabel stof: 95 % Reinigingsysteem stofzuiger: handmatig Verspreidingsrichtig stof: direct in afzuiging Snelheid verspaning: 5 10 m/s Lengte afzuigslang: 3 meter Diameter afzuigslang: 38 mm Compartimentering: open Borstel/ lamellensysteem: neen Afzuigsnelheid in afzuigopening: 4-5 m/s Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag

13 Datasheet emissiearme zaagmachine met water en compartimentering Specifiek voor de natuursteenbranche In samenwerking met het Centrum Natuursteen en drie natuursteen verwerkende bedrijven (Arte di Granito, Kemie en Jetstone B.V.) is een (stof) beheerssysteem ontwikkeld voor een zaagmachine. Het stofbeheerssysteem bestaat uit de volgende ontwerpelementen: toevoer water op zaagblad, compartimering achterzijde zaagblad met lamellen, flexibele afdichting (plastic) rondom lamellen en blokkering water/stof in zaagsnede werkblad. Tijdens operationeel gebruik van dit stofbeheerssysteem in de dagelijkse praktijk van de natuursteenbranche worden de grenswaarden van respirabel stof (5 mg/m 3 ) en respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) niet overschreden. Deze datasheet is onderverdeeld in vijf informatieblokken namelijk: nieuw gereedschap, origineel gereedschap, ontwerpen TNO, prototype TNO en testresultaten. Originele zaagmachine In de figuur linksboven en rechtsboven is een zaagtafel weergegeven met watertoevoer op het zaagblad zonder aanvullende beheersmaatregelen om verspreiding van stof en water naar de werknemer en werkomgeving te voorkomen. Tijdens het zagen zijn er twee duidelijke stof/water emissiepunten n.l: via de zaagsneden in het tafelblad en vanaf het zaagblad. In de figuur linksonder is een zaagtafel weergegeven met watertoevoer op het zaagblad en stof/water (spat)schermen. Bij deze zaagtafel zijn standaard water/stof opvangschermen toegepast. De eerste blokkade is een eerste spatscherm direct achter het zaagblad in combinatie met een spatscherm achter de zaagmachine. Deze voorzieningen zijn onvoldoende om het water en stof effectief in te vangen.??????????????????

14 Specifiek voor de natuursteenbranche Ontwerpen TNO Standaard situatie. Toevoer van water op zaagblad. Compartimentering achterzijde zaagblad met lamellen. Compartimentering achterzijde zaagblad met Blokkade water/stof transport in zaagsnede Totaal concept. lamellen. werkblad. Het concept bestaat uit vier aspecten n.l.: watertoevoer op zaagblad; lamellensysteem; blokkade zaagsneden in tafelblad en een plastic omhulsel lamellen In Tabel 1 worden de specifieke ontwerpcriteria van TNO vermeld. Tabel 1. Specifieke uitvoering prototype en ontwerpcriteria TNO (theoretisch) Specificaties Prototype zaagtafel TNO Zaagblad Toevoer water op zaagblad Toevoer water op zaagblad Zaagtafel Blokkade zaagsneden in zaagtafel met Blokkade zaagsneden in zaagtafel met verdiepte rubberen verdiepte rubberen lamel lamel Beschermkap achter zaagblad Optimale compartimentering met Volledige compartimentering rubberen lamellen Beschermkap aan zijkant zaagblad Optimale compartimentering met Volledige compartimentering rubberen lamellen Beschermkap met lamellen Volledige compartimentering met Volledige compartimentering flexibel plastic omhulsel

15 Specifiek voor de natuursteenbranche TNO prototypen Testresultaten Situatie Concentratie Concentratie respirabel stof respirabel kwarts (mg/m 3 ) (mg/m 3 ) Standaard met 86 12,8 gedeeltelijke 85 12,8 compartimentering 39 5,9 en afzuiging* 40 5,9 MAC-waarde 5 0,075 TGG 8 uur Worst Case 1) 3,1 1) 0,46 1) 3,1 1) 0,47 1) 3,3 1) 0,50 1) 3,5 1) 0,52 1) 1,87 1) 0,28 1) 0,68 2) 0,060 2) 0,070 2) Buitenlucht - - Praktijk <0,5 3) <0,050 3) Concentratie respirabel kwarts (mg/m 3 ) 0,10 0,08 0,06 0,04 0,02 0 5,9-12,8 0,065 MAC-waarde TGG 8 uur respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) 0,050 praktijk met werkplek praktijk watertoevoer TNO * meting uitgevoerd in TNO Worst Case Room ** meting uitgevoerd in een industriële werkruimte TNO 1) prototype beheersmaatregelen 2) eindversie beheersmaatregelen 3) berekende waarde op basis van effectieve werktijd werknemer (6 uur/ werkdag)

16 Specifiek voor de natuursteenbranche Bouw De innovatieve partner voor overheid en bedrijfsleven bij het duurzaam inrichten, gebruiken en beheren van de gebouwde omgeving, infrastructuur en ondergrond. Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus AA Delft T F tno.nl Testomstandigheden (prototype) Contactpersonen: A.M.M. (André) Moons T E Bronsterkte: Continue zagen van betontegels (> 75% inschakeltijd) Materiaalsoort: Beton Percentage kwarts in respirabel stof: 15 % Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag Blootstellingstijd werknemer effectief: 6 uur/ werkdag Verspreidingsrichting stof: achterzijde zaagblad Snelheid verspaning: m/s (nat) Compartimentering: gedeeltelijk Borstel/ lamellensysteem: systeem van overlappende lamellen Zaagsleuven zaagtafel: lamel tussen metalen strips Testomstandigheden (eindversie) Bronsterkte: Continue zagen van betontegels (> 75% inschakeltijd) Materiaalsoort: Beton Percentage kwarts in respirabel stof: 15 % Verspreidingsrichting stof: achterzijde zaagblad Snelheid verspaning: m/s (nat) Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag Blootstellingstijd werknemer effectief: 6 uur/ werkdag Compartimentering: gedeeltelijk Borstel/lamellensysteem: systeem van overlappende lamellen met gesloten plastic omhulsel Zaagsleuven zaagtafel: lamel tussen metalen strips

17 Datasheet (beton)mortels Specifiek voor de branchevereniging VBR In samenwerking met de branchevereniging VBR (Vereniging Betonreparatie Bedrijven) en de bedrijven G. van t Geloof Betonbescherming B.V., Hemubo Betontechniek en Soton B.V. zijn werkmethodieken ontwikkeld voor het verwerken van (beton)mortels. De drie belangrijkste aspecten voor het verminderen van stofemissies bij het storten van (beton)mortels zijn: gesloten systemen; beperking storthoogte; beperking valsnelheid. Door toepassing van de beheersmaatregel gesloten systemen zullen de grenswaarden van respirabel stof (5 mg/m 3 ) en respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) niet worden overschreden. Door toepassing van de beheersmaatregelen beperking storthoogte en beperking valsnelheid zal tijdens operationeel gebruik in de dagelijkse praktijk slechts de grenswaarde van respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) niet worden overschreden. Deze datasheet is onderverdeeld in drie informatieblokken namelijk: origineel gereedschap/productiemiddelen, ontwerpen TNO en testresultaten. Origineel gereedschap/ productiemiddelen

18 Datasheet (beton)mortels Figuur 1. Diverse productiemiddelen Het mengen van droge mortels gebeurt de laatste jaren steeds minder op de werkplek maar steeds meer wordt gebruik gemaakt van voorgemengde mortels direct geleverd door de betonindustrie (Beamix, Remix, betoncentrales e.d.). Er zijn drie methodieken: betonmortel kant en klaar van fabriek en als natte betonmortel direct vanuit betonwagen verwerkt; droge mortel in silo aangeleverd, vervolgens met een menger en watertoevoer verwerkt naar natte betonmortel; handmatige verwerking voorgewerkte (droge) betonmortels in mengkuipen en betonmolens. Bij de verwerking van droge betonmortel in gesloten systemen of bij de handeling van natte betonmortels is er geen blootstelling aan respirabel kwarts. Bij de handmatige verwerking en open systemen is zand de voornaamste bron van respirabel kwarts, zowel in zuivere vorm alswel in gemengde vorm. Ontwerpen TNO In Tabel 1 worden de specifieke ontwerpcriteria van TNO vermeld. Tabel 1. Specifieke ontwerpcriteria TNO (theoretisch) Productiemiddel Werkmethodieke Specificaties Natte mortel uit betonwagen Gesloten systeem Geen specifieke eisen Big Bags Gesloten systeem Stap 1. Compartimentering Stap 2. Beperking storthoogte Stap 3. Beperking valsnelheid Betonsilo met menger (vanaf 1 m 3 ) Gesloten systeem Stap 1. Silo kant en klaar aanleveren (gesloten systeem) Stap 2. Automatische menger (met water) toepassen Betonmolen (tot 1 2 m 3 betonmortel) Beperking storthoogte, Stap 1. Betonmolen plaatsen in buitenlucht beperking valsnelheid Stap 2. Water in betonmolen Stap 3. Betonmortel of zand of cement in betonmolen Stap 4. Mengen Mengkuip (tot 0,5 m 3 betonmortel) Beperking storthoogte, Stap 1. Water in kuip beperking valsnelheid Stap 2. Zak (met betonmortel of zand of cement) in water legen Stap 3. Mengen

19 Datasheet (beton)mortels Gesloten systemen Figuur 2. Betonsilo Beperking storthoogte, beperking valsnelheid Figuur 3. Big Bag, overstort met heftruck en uitstroom uit Big Bag De in figuur 3 gebruikte Big Bags voldoen in ontwerp en gebruik aan de genoemde ontwerpcriteria. Door de plastic uitloop kan een goede afdichting worden gerealiseerd. De storthoogte wordt geminimaliseerd door deze direct op het stortoppervlak te plaatsen. De Big Bag wordt vervolgens langzaam omhoog getrokken en geleegd. Bij deze methodiek komt niet of nauwelijks stof vrij. Figuur 4 Mengkuip

20 Datasheet (beton)mortels Testresultaten Situatie Concentratie Concentratie respirabel stof respirabel kwarts (mg/m 3 ) (mg/m 3 ) Standaard - - zonder afzuiging MAC-TGG 5 0,075 TGG 8 uur Worst Case 1) 11,7 1) 0,018 1) 16,3 1) 0,018 1) 13,2 1) 0,025 1) 16,1 1) 0,025 1) 4,4 2) 0,007 2) 6,1 2) 0,007 2) 5,0 2) 0,009 2) 6,0 2) 0,009 2) Buitenlucht - - Praktijk 1 3) 0,86 0,002 22,1 4) 0,022 4) Praktijk 2 3) 2,7 <0,002 <1,0 4) <0,021 4) Praktijk 3 5) 1,8 0,009 Concentratie respirabel kwarts (mg/m 3 ) 0,10 0,08 0,06 0,04 0,02 0 0,022 0,008 MAC-waarde TGG 8 uur respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) 0,002 0,002 0,009 worst worst praktijk 1 praktijk 2 praktijk 3 case 1) case 2) betonmortel 1) meting uitgevoerd in TNO Worst Case Room (10 zakken 25 kg over 1 uur gemiddeld, droog) 2) berekende waarde als 8-uursgemiddelde en gecorrigeerd voor bronsterkte 3) zie rapport RPS/RAH ) kortdurende piek 5) meting TNO te Alkmaar/Bergen 22 november 2004 Testomstandigheden Worst Case Bronsterkte meetserie 1: 30 zakken van 25 kg ofwel 0,5 m 3 betonmortel (legen zakken in mengkuip droog) Materiaalsoort: EBC-mix betonmortel (korrelgrootte maximaal 8 mm) Percentage kwarts in respirabel stof: 0,20 % Bronsterkte meetserie 2: 30 zakken van 25 kg ofwel 0,5 m 3 betonmortel (legen zakken in mengkuip droog) Materiaalsoort: EBC-mix betonmortel (korrelgrootte maximaal 8 mm) Percentage kwarts in respirabel stof: 0,15 % Verspreidingsrichting stof: rondom Verspreidingssnelheid: < 5 m/s Compartimentering: open Meting TNO: 1 uur bij een bronsterkte van 10 zakken (1/3 dagproductie) Werkelijke blootstellingstijd: 0,5-1 uur per dag Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag

21 Datasheet (beton)mortels Bouw De innovatieve partner voor overheid en bedrijfsleven bij het duurzaam inrichten, gebruiken en beheren van de gebouwde omgeving, infrastructuur en ondergrond. Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus AA Delft T F tno.nl Contactpersonen: A.M.M. (André) Moons T E Testomstandigheden Praktijk Bronsterkte praktijk 1: 48 zakken van 25 kg Nafufill 180 Verspreidingsrichting stof: rondom 32 zakken van 25 kg Nafufill 130 Verspreidingssnelheid: < 5 m/s (1,3 m 3 betonmortel) Compartimentering: open Materiaalsoort praktijk 1: Nafufill 180 betonmortel (korrelgrootte < 3 mm) Meting Praktijk: normale werkdag Blootstellingstijd werknemer: 8-urige Nafufill 180 betonmortel (korrelgrootte < 3 mm) Percentage kwarts in respirabel stof: 0,1 0,25 % Bronsterkte praktijk 2: 100 zakken van 25 kg Tricosal Unigrout 180 (1,7 m 3 betonmortel) Materiaalsoort praktijk 2: Tricosal Unigrout 180 (korrelgrootte < 1µm) Percentage kwarts in respirabel stof: 0,07 % Bronsterkte praktijk 3: 50 zakken van 25 kg Remix spuitbeton SB 710 Materiaalsoort praktijk 3: Remix spuitbeton SB 710 Percentage kwarts in resirabel stof: 0,5 % N.B.: Gegevens praktijk 1 en praktijk 2 uit rapport Blootstellingsonderzoek respirabel stof en kwarts tijdens verwerken van cementgebonden droge mortel RPS advies d.d. 5 augustus Projectnummer RPS / RAH

22 Datasheet overstorten zakgoed in een mengkuip met beheersmaatregelen Specifiek voor de branchevereniging VBR In samenwerking met de branchevereniging VBR (Vereniging Betonreparatie Bedrijven) en de bedrijven G. van t Geloof Betonbescherming B.V., Hemubo Betontechniek en Soton B.V. zijn beheersmaatregelen ontwikkeld voor het overstorten van zakgoed in een mengkuip. De drie belangrijkste aspecten voor het verminderen van stofemissies bij het storten van zakgoed zijn: beperking storthoogte; beperking valsnelheid; gesloten systemen. Door toepassing van de beheersmaatregelen beperking storthoogte en beperking valsnelheid zal tijdens operationeel gebruik in de dagelijkse praktijk de grenswaarde van respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) niet worden overschreden. Door toepassing van de beheersmaatregel gesloten systemen zullen de grenswaarden van respirabel stof (5 mg/m 3 ) en respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) niet worden overschreden. Deze datasheet is onderverdeeld in vier informatieblokken namelijk: origineel gereedschap/ productiemiddelen, ontwerpen TNO, prototype TNO en testresultaten. Origineel gereedschap/ productiemiddelen Het mengen van droge mortels gebeurt de laatste jaren steeds minder op de werkplek maar steeds meer wordt gebruik gemaakt van voorgemengde mortels direct geleverd door de betonindustrie (Beamix, Remix, betoncentrales e.d.). Er zijn drie methodieken: betonmortel kant en klaar van fabriek en als natte betonmortel direct vanuit betonwagen verwerkt; droge mortel in silo aangeleverd, vervolgens met een menger en watertoevoer verwerkt naar natte betonmortel; handmatige verwerking voorgewerkte (droge) betonmortels in mengkuipen en betonmolens. Bij de verwerking van droge betonmortel in gesloten systemen of bij de handeling van natte betonmortels is er geen blootstelling aan respirabel kwarts. Bij de handmatige verwerking en open systemen is zand de voornaamste bron van respirabel kwarts, zowel in zuivere vorm alswel in gemengde vorm.

23 Specifiek voor de branchevereniging VBR Ontwerpen TNO Figuur 2. Mengkuip met deksel met rubberen afdichting Prototype TNO Figuur 3. Prototype deksel met rubberen afdichting In Tabel 1 worden de specifieke ontwerpcriteria van TNO vermeld. Tabel 1. Specifieke ontwerpcriteria TNO (theoretisch) Specificaties Mengkuip (tot 0,5 m 3 betonmortel) MET beheersmaatregel (beperking storthoogte, beperking valsnelheid) Stap 1. Water in kuip Stap 2. Zak (met betonmortel of zand of cement) in water legen Stap 3. Mengen Mengkuip (tot 0,5 m 3 betonmortel) MET deksel (beperking storthoogte, beperking valsnelheid, gesloten systeem) Stap 1. Water in kuip Stap 2. Deksel met rubberen lamellen over mengkuip plaatsen Stap 3. Zak (met betonmortel of zand of cement) in water legen Stap 4. Mengen

24 Specifiek voor de branchevereniging VBR Testresultaten 1 (beperking storthoogte, beperking valsnelheid) Situatie Concentratie Concentratie respirabel stof respirabel kwarts (mg/m 3 ) (mg/m 3 ) Standaard - - zonder afzuiging MAC-TGG 5 0,075 TGG 8 uur Worst Case 1) 11,7 1) 0,018 1) 16,3 1) 0,018 1) 13,2 1) 0,025 1) 16,1 1) 0,025 1) 4,4 2) 0,007 2) 6,1 2) 0,007 2) 5,0 2) 0,009 2) 6,1 2) 0,009 2) Buitenlucht - - Praktijk 1 3) 0,86 0,002 22,1 4) 0,022 4) Praktijk 2 3) 2,7 <0,002 <1,0 4) <0,021 4) Praktijk 3 5) 1,79 0,009 Concentratie respirabel kwarts (mg/m 3 ) 0,10 0,08 0,06 0,04 0,02 0 0,022 0,008 MAC-waarde TGG 8 uur respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) 0,002 0,002 0,009 worst worst praktijk 1 praktijk 2 praktijk 3 case 1) case 2) betonmortel 1) meting uitgevoerd in TNO Worst Case Room (10 zakken 25 kg over 1 uur gemiddeld, droog) 2) berekende waarde als 8-uursgemiddelde en gecorrigeerd voor bronsterkte 3) zie rapport RPS/RAH ) kortdurende piek 5) meting TNO te Alkmaar/Bergen 22 november 2004 Testomstandigheden Worst Case Bronsterkte meetserie 1: 30 zakken van 25 kg ofwel 0,5 m 3 betonmortel Verspreidingsrichting stof: rondom (legen zakken in mengkuip droog) Verspreidingssnelheid: < 5 m/s Materiaalsoort: EBC-mix betonmortel korrelgrootte maximaal 8 mm) Compartimentering: open Percentage kwarts in resirabel stof: 0,20 % Meting TNO: 1 uur bij een bronsterkte van 10 zakken (1/3 dagproductie) Bronsterkte meetserie 2: 30 zakken van 25 kg ofwel 0,5 m 3 betonmortel (legen zakken in mengkuip droog) Materiaalsoort: EBC-mix betonmortel (korrelgrootte maximaal 8 mm) Percentage kwarts in resirabel stof: 0,15 % Werkelijke blootstellingstijd: 0,5-1 uur per dag Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag

25 Specifiek voor de branchevereniging VBR Testomstandigheden Praktijk Bronsterkte praktijk 1: 48 zakken van 25 kg Nafufill 180 Verspreidingsrichting stof: rondom 32 zakken van 25 kg Nafufill 130 Verspreidingssnelheid: < 5 m/s (1,3 m 3 betonmortel) Compartimentering: open Materiaalsoort praktijk 1: Nafufill 180 betonmortel (korrelgrootte < 3 mm) Meting Praktijk: normale werkdag Nafufill 180 betonmortel (korrelgrootte < 3 mm) Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag Percentage kwarts in resirabel stof: 0,1 0,25 % Bronsterkte praktijk 2: 100 zakken van 25 kg Tricosal Unigrout 180 (1,7 m 3 betonmortel) Materiaalsoort praktijk 2: Tricosal Unigrout 180 (korrelgrootte < 1µm) Percentage kwarts in resirabel stof: 0,07 % Bronsterkte praktijk 3: 50 zakken van 25 kg Remix spuitbeton SB 710 Materiaalsoort praktijk 3: Remix spuitbeton SB 710 Percentage kwarts in resirabel stof: 0,5 % N.B.: Gegevens praktijk 1 en praktijk 2 uit rapport Blootstellingsonderzoek respirabel stof en kwarts tijdens verwerken van cementgebonden droge mortel RPS advies d.d. 5 augustus Projectnummer RPS/RAH Testresultaten 2 (beheersmaatregel: deksel met rubberen afdichting) Situatie Concentratie Concentratie respirabel stof respirabel kwarts (mg/m 3 ) (mg/m 3 ) Standaard - - zonder afzuiging MAC-TGG 5 0,075 TGG 8 uur Worst Case met 6,0 1) 0,015 1) beheers- 6,1 1) 0,016 1) maatregel 1,5 2) 0,004 2) 1,6 2) 0,004 2) Buitenlucht < 0,5 3) 0,001 3) Concentratie respirabel kwarts (mg/m 3 ) 0,10 0,08 0,06 0,04 0,02 0,016 MAC-waarde TGG 8 uur respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) 0, ,001 worst case worst case buitenlucht (1-uursgemiddelde) 1) meting uitgevoerd in TNO Worst Case Room (10 zakken 25 kg over 40 minuten gemiddeld, droog) 2) berekende waarde als 8-uursgemiddelde en gecorrigeerd voor bronsterkte (30 zakken/dag) 3) berekende waarde als 8-uursgemiddelde en gecorrigeerd voor bronsterkte (30 zakken/dag) en buitenluchtfactor 5-10

26 Specifiek voor de branchevereniging VBR Bouw Testomstandigheden Worst Case (met deksel met rubberen afdichting) Bronsterkte meetserie 1: Verspreidingsrichting stof: rondom 30 zakken van 25 kg ofwel Verspreidingssnelheid: < 5 m/s 0,5 m 3 betonmortel Compartimentering: open (legen zakken in mengkuip droog) Meting TNO: 1 uur bij een bronsterkte Materiaalsoort: van 10 zakken (1/3 dagproductie) metselspecie Bouwcenter (80 %) en Werkelijke blootstellingstijd: Beamix betonmortel (20%) 0,5-1 uur per dag Blootstellingstijd werknemer: Percentage kwarts in resirabel stof: 0,25 % 8-urige werkdag De innovatieve partner voor overheid en bedrijfsleven bij het duurzaam inrichten, gebruiken en beheren van de gebouwde omgeving, infrastructuur en ondergrond. Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus AA Delft T F tno.nl Contactpersonen: A.M.M. (André) Moons T E

27 Datasheet overstorten zakgoed met mobiel afzuigsysteem Specifiek voor de branchevereniging VBR Origineel gereedschap/ productiemiddelen In samenwerking met de branchevereniging VBR (Vereniging Betonreparatie Bedrijven) en de bedrijven G. van t Geloof Betonbescherming B.V., Hemubo Betontechniek en Soton B.V. zijn beheersmaatregelen ontwikkeld voor het overstorten van zakgoed. De drie belangrijkste aspecten voor het verminderen van stofemissies bij het storten van zakgoed zijn primair: gesloten systemen; beperking storthoogte; beperking valsnelheid. Bij het storten van grotere hoeveelheden zakgoed (> 10 zakken per uur) zijn aanvullende beheersmaatregelen noodzakelijk. In deze datasheet wordt de toepassing van bronafzuiging beschreven. Door toepassing van de genoemde werkmethoden en bronafzuiging zal in de dagelijkse praktijk de grenswaarden van respirabel stof (5 mg/m 3 ) en respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) niet worden overschreden. Deze datasheet is onderverdeeld in vier informatieblokken namelijk: origineel gereedschap/ productiemiddelen, ontwerpen TNO, prototype en testresultaten.

28 Datasheet overstorten zakgoedmet mobiel afzuigsysteem Figuur 1. Diverse productiemiddelen Het mengen van droge mortels gebeurt de laatste jaren steeds minder op de werkplek maar steeds meer wordt gebruik gemaakt van voorgemengde mortels direct geleverd door de betonindustrie (Beamix, Remix, betoncentrales e.d.). Er zijn drie methodieken: - betonmortel kant en klaar van fabriek en als natte betonmortel direct vanuit beton wagen verwerkt; - droge mortel in silo aangeleverd, vervolgens met een menger en watertoevoer verwerkt naar natte betonmortel; - handmatige verwerking voorgewerkte (droge) betonmortels in mengkuipen en betonmolens. Bij de verwerking van droge betonmortel in gesloten systemen of bij de handeling van natte betonmortels is er geen blootstelling aan respirabel kwarts. Bij de handmatige verwerking en open systemen is zand de voornaamste bron van respirabel kwarts, zowel in zuivere vorm alswel in gemengde vorm. Ontwerpen TNO

29 Datasheet overstorten zakgoed met mobiel afzuigsysteem Prototype praktijk Figuur 2. Compartimentering met mobiel afzuigsysteem In Tabel 1 worden de specifieke ontwerpcriteria van TNO vermeld. Tabel 1. Specifieke ontwerpcriteria TNO (theoretisch) Specificaties Betonmolen (tot 1 2 m 3 betonmortel) Stap 1. Installatie lokale afzuiging ( m 3 /uur) Stap 2. Aanbrengen compartimentering met werkopening < 1 m 2 Stap 3. Handling zakken Productspecificaties (afzuigsysteem) Motor Fan dia Inlaat Capaciteit Diameter zak Hoogte zak Gewicht Aansluitingen Prijs 750 Watt 230 mm 100 mm 1000CBM 370 mm 640 mm 33 kilo 1 stuks 156,45 euro

30 Datasheet overstorten zakgoed met mobiel afzuigsysteem Bouw Testresultaten Situatie Concentratie Concentratie respirabel stof respirabel kwarts (mg/m 3 ) (mg/m 3 ) Standaard >11,7 >1 zonder afzuiging MAC-TGG 5 0,075 TGG 8 uur Worst Case *) 1,2 0,012 1,6 0,016 Buitenlucht - - Praktijk <1 <0,010 De innovatieve partner voor overheid en bedrijfsleven bij het duurzaam inrichten, gebruiken en beheren van de gebouwde omgeving, infrastructuur en ondergrond. Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus AA Delft T F tno.nl Contactpersonen: A.M.M. (André) Moons T E Concentratie respirabel kwarts (mg/m 3 ) 0,10 0,08 0,06 0,04 0,02 0 0,014 worst case MAC-waarde TGG 8 uur respirabel kwarts (0,075 mg/m 3 ) <0,010 praktijk Testomstandigheden Worst Case Bronsterkte meetserie: 10 zakken (25 kg) per uur Materiaalsoort: Betonmortel conform NEN-EN Percentage kwarts in resirabel stof: maximaal 0,5% Capaciteit afzuigsysteem: 350 m 3 /uur Verspreidingsrichting stof: rondom Verspreidingssnelheid: < 5 m/s Compartimentering: semi-open Luchtsnelheid in werkopening: 0,35 m/s Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag Testomstandigheden Praktijk Bronsterkte praktijk 1: 100 zakken per dag Materiaalsoort praktijk 1: betonmortel Percentage kwarts in resirabel stof: maximaal 0,5% Capaciteit afzuigsysteem: 1000 m 3 /uur Verspreidingsrichting stof: rondom Verspreidingssnelheid: < 5 m/s Compartimentering: open Meting praktijk: normale werkdag Blootstellingstijd werknemer: 8-urige werkdag

31 TNO Bouw en Ondergrond Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Rapportnummer: 2005-BBE-R115-S Geldig tot: juli 2009 Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus AA Delft tno.nl/kwartsstof T F Het kwaliteitssysteem van TNO Bouw en Ondergrond is gecertificeerd overeenkomstig ISO Emissiearme haakse pneumatische hakhamer met afzuiging (droog) Opdrachtgever: Stof Vrij Hakken Dorpstraat AG Nieuwe Niedorp en All In Techniek Industrieweg 62 d 62 e 8071 CV Nunspeet Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van TNO. Indien dit rapport in opdracht werd uitgebracht, wordt voor de rechten en verplichtingen van opdrachtgever en opdrachtnemer verwezen naar de Algemene Voorwaarden voor Onderzoeksopdrachten aan TNO, dan wel de betreffende terzake tussen partijen gesloten overeenkomst. Het ter inzage geven van het TNOrapport aan direct belanghebbenden is toegestaan. TNO 2006

32 Context onderzoek TNO Bouw en Ondergrond (Business unit Bouw en Installaties) In het kader van het Arboconvenant Bouw worden innovaties met betrekking tot gereedschappen, processen en werkplekinrichting gestimuleerd. WERKGOED (projectnaam van het Arboconvenant Bouw) financiert onderzoek naar risicovolle bewerkingen in de bouw met het doel de emissie van stof en respirabel kwarts in het bijzonder te verminderen. TNO Bouw en Ondergrond te Delft is als onderzoeksinstituut belast met de feitelijke uitvoering van het project Emissiearme gereedschappen, processen en werkplekken in de bouw. In dit traject wordt nauw samengewerkt met werkgeversorganisaties, vakbonden, overheid, werkgevers, werknemers en fabrikanten/producenten. Door deze TNO PRESTATIETOETS kunnen de goede producten (gereedschappen), en goede innovatieve bedrijven zich onderscheiden. De werkgevers en werknemers krijgen hiermee een objectief beoordelinginstrument in handen voor een juiste afweging bij een komende investering. Bij gebruik van deze producten (gereedschappen) zal de huidige grenswaarde van respirabel kwarts (MAC-waarde * TGG 8 uur van 0,075 mg/m 3 ) in de dagelijkse praktijk niet worden overschreden. TNO Bouw en Ondergrond (Business unit Bouw en Installaties) heeft onderzoek verricht naar de emissie van kwartshoudend stof en in het bijzonder van respirabel kwarts tijdens werkzaamheden met een emissiearme haakse pneumatische hakhamer met afzuiging (droog). Origineel gereedschap Ontwerpen TNO Tabel 1.Specifieke ontwerpcriteria TNO (theoretisch) Ontwerpen TNO Vier ontwerpschetsen respectievelijk: origineel gereedschap; gereedschap met afzuiging; gereedschap met afzuiging en inveerbare flexibele slang en vervolgens het uiteindelijke prototype met aansluitring dicht op werkoppervlak. *) zie Nationale MAC-lijst 2006 uitgegeven door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid De rapportage die ten grondslag ligt aan deze samenvatting bevindt zich ter inzage bij de opdrachtgever en is geregistreerd onder nummer: 2005-BBE-R115 Rapportnummer: 2005-BBE- R115-S Geldig tot: juli 2009 Bladnummer: 2 van 7 Paraaf:

33 In Tabel 1 zijn de specifieke ontwerpcriteria van TNO vermeld. Tabel 1. Specifieke ontwerpcriteria TNO (theoretisch) Specificaties Commercieel gereedschap TNO Afzuigkap Afzuigring met slangkoppeling Volledige compartimentering maximaal aansluitend op werkoppervlak Flexibele inverende afzuigslang Creëren zicht op werk!! Rubberen/metalen Y-stuk met aansluiting naar gereedschap, flexibele slang en stofzuigersysteem Afzuigslang Lengte 5 meter Diameter mm Lichte flexibele slang Ergonomische draaikoppeling op slang Stofzuiger Capaciteit effectief minimaal 150 m 3 /uur Automatische reiniging In volgorde van voorkeur: Drievoudig filtersysteem (filterefficiëntie H (99,995%) Enkelvoudig filtersysteem (filterefficiëntie M (99,9%) Enkelvoudig filtersysteem (filterefficiëntie L (99,0%) Stofopvang in zak Algemeen Volledig zicht op werk Ergonomisch ontwerp afzuigkap (draaibaar) Prototypen TNO Dit TNO prototype heeft een inveerbare constructie met het doel het werkoppervlak flexibel te benaderen. Dit is zowel belangrijk voor bereikbaarheid maar vooral om voldoende zicht te houden op de uit te voeren werkzaamheden. De ring aan de voorzijde is bedoeld als handvat. Vaak wordt de beitel in deze functie gebruikt hetgeen een hoge trillingsbelasting geeft. De rapportage die ten grondslag ligt aan deze samenvatting bevindt zich ter inzage bij de opdrachtgever en is geregistreerd onder nummer: 2005-BBE-R115 Rapportnummer: 2005-BBE- R115-S Geldig tot: juli 2009 Bladnummer: 3 van 7 Paraaf:

34 Prototypen commercieel Drie prototypen Eindversie SVH (Stof Vrij Hakken) Eindversie SVH Eindversie SVH operationeel gebruik Stofzuigersysteem DC 1800 Stofzuigersysteem DC 5800 De rapportage die ten grondslag ligt aan deze samenvatting bevindt zich ter inzage bij de opdrachtgever en is geregistreerd onder nummer: 2005-BBE-R115 Rapportnummer: 2005-BBE- R115-S Geldig tot: juli 2009 Bladnummer: 4 van 7 Paraaf:

BOSCH STOFZUIGER GAS 35 M AFC IN COMBINATIE MET 125 MM HAAKSE SLIJPER EN TNO/DUSTTOOL AFZUIGKAP

BOSCH STOFZUIGER GAS 35 M AFC IN COMBINATIE MET 125 MM HAAKSE SLIJPER EN TNO/DUSTTOOL AFZUIGKAP Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

Pullman S1220/Dusttool

Pullman S1220/Dusttool TNO Bouw en Ondergrond Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft tno.nl/kwartsstof

Nadere informatie

Makita HR4510C SDS-max combihamer in combinatie met een Makita VC3210 LX1 stofzuiger

Makita HR4510C SDS-max combihamer in combinatie met een Makita VC3210 LX1 stofzuiger Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft Rapportnummer: Geldig tot: juni 2015 TNO.NL/stofvrijwerken F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem

Nadere informatie

8 uur MAKITA B04900V SCHUURMACHINE IN COMBINATIE MET MAKITA 447L STOFZUIGER. uur STOFVRIJWERKEN.TNO.NL

8 uur MAKITA B04900V SCHUURMACHINE IN COMBINATIE MET MAKITA 447L STOFZUIGER. uur STOFVRIJWERKEN.TNO.NL MAKITA B04900V SCHUURMACHINE IN COMBINATIE MET MAKITA 447L STOFZUIGER Makita B04900V schuurmachine Makita 447L stofzuiger met 3,5 meter afzuigslang Ø 27 mm (of gelijkwaardig) Meer informatie vindt u op

Nadere informatie

met TE-YD 28/59 holle boor en VC 20-U-Y stofzuiger

met TE-YD 28/59 holle boor en VC 20-U-Y stofzuiger Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

Makita BHR200SJE combihamer met stofafzuigaccessoire 192176-8 in combinatie met een Makita 447L stofzuiger

Makita BHR200SJE combihamer met stofafzuigaccessoire 192176-8 in combinatie met een Makita 447L stofzuiger TNO Bouw en Ondergrond Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft tno.nl/kwartsstof

Nadere informatie

Makita BO4565K schuurmachine in combinatie met Makita VC2010L stofzuiger

Makita BO4565K schuurmachine in combinatie met Makita VC2010L stofzuiger TNO Bouw en Ondergrond Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft tno.nl/kwartsstof

Nadere informatie

Hilti diamantboormachines DD EC-1, REC, DD 110W, DD 130, DD 200, DD 350, DD 500 met watertoevoersysteem

Hilti diamantboormachines DD EC-1, REC, DD 110W, DD 130, DD 200, DD 350, DD 500 met watertoevoersysteem TNO Bouw en Ondergrond Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft www.tno.nl F 015

Nadere informatie

Makita BHR242 snoerloze combihamer geschikt voor SDS-plus met Makita DX01 stofafzuigsysteem

Makita BHR242 snoerloze combihamer geschikt voor SDS-plus met Makita DX01 stofafzuigsysteem Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft Rapportnummer: Geldig tot: mei 2015 TNO.NL/stofvrijwerken F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem

Nadere informatie

Makita betonschuurmachine PC5001C in combinatie met een Makita 447L stofzuiger

Makita betonschuurmachine PC5001C in combinatie met een Makita 447L stofzuiger Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft TNO.NL/stofvrijwerken F 015 276 30 23 T 015 276 33 24 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

5 uur. 8 uur MAKITA 447M STOFZUIGER LOGO STOFVRIJWERKEN.TNO.NL IN COMBINATIE MET 125 MM HAAKSE SLIJPER EN DUSTTOOL AFZUIGKAP

5 uur. 8 uur MAKITA 447M STOFZUIGER LOGO STOFVRIJWERKEN.TNO.NL IN COMBINATIE MET 125 MM HAAKSE SLIJPER EN DUSTTOOL AFZUIGKAP MAKITA 447M STOFZUIGER IN COMBINATIE MET 125 MM HAAKSE SLIJPER EN DUSTTOOL AFZUIGKAP Makita 447M stofzuiger met 5 meter afzuigslang Ø 50 mm 125 mm haakse slijper met Dusttool afzuigkap LOGO Meer informatie

Nadere informatie

in combinatie met Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Hilti Nederland B.V. Leeuwenhoekstraat XL Berkel en Rodenrijs Opdrachtgever:

in combinatie met Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Hilti Nederland B.V. Leeuwenhoekstraat XL Berkel en Rodenrijs Opdrachtgever: Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Exemplaarnummer: 0100007350 Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO

Nadere informatie

2 uur. 3 uur beton / baksteen MAKITA HR4510C COMBIHAMER IN COMBINATIE MET MAKITA STOFAFZUIGADAPTER EN VC3210L STOFZUIGER

2 uur. 3 uur beton / baksteen MAKITA HR4510C COMBIHAMER IN COMBINATIE MET MAKITA STOFAFZUIGADAPTER EN VC3210L STOFZUIGER MAKITA HR4510C COMBIHAMER IN COMBINATIE MET MAKITA 195886-2 STOFAFZUIGADAPTER EN VC3210L STOFZUIGER Makita HR4510C combihamer voor SDS-max i.c.m. 195886-2 stofafzuigadapter Makita VC3210L stofzuiger met

Nadere informatie

met TNO referentie haakse slijper 125 mm en TNO/Dusttool afzuigkap

met TNO referentie haakse slijper 125 mm en TNO/Dusttool afzuigkap Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Exemplaarnummer: 0100105311 Stieltjesweg 1 P.O. Box 155 2600 AD Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

Pullman-Ermator S13 stofzuiger in

Pullman-Ermator S13 stofzuiger in Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

bosch gbh 2-23 rea combihamer voor sds-plus met geïntegreerd stofafzuigsysteem

bosch gbh 2-23 rea combihamer voor sds-plus met geïntegreerd stofafzuigsysteem Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 0 6 63023 T 0 6 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

8 uur MAKITA SG1250 SLEUVENZAAG IN COMBINATIE MET MAKITA 447L STOFZUIGER LOGO. uur kalkzandsteen STOFVRIJWERKEN.TNO.NL

8 uur MAKITA SG1250 SLEUVENZAAG IN COMBINATIE MET MAKITA 447L STOFZUIGER LOGO. uur kalkzandsteen STOFVRIJWERKEN.TNO.NL MAKITA SG1250 SLEUVENZAAG IN COMBINATIE MET MAKITA 447L STOFZUIGER Makita SG1250 sleuvenzaag Makita 447L stofzuiger met 3.5 meter afzuigslang Ø 38 mm (of gelijkwaardig) LOGO Meer informatie vindt u op

Nadere informatie

Hamerboormachines Hilti TE 6-A36-AVR met TE DRS-6-A stofafzuigmodule en Hilti TE 6-S, TE 6-C, Hilti 7-C en TE 7-A met stofafzuigmodule TE DRS-M

Hamerboormachines Hilti TE 6-A36-AVR met TE DRS-6-A stofafzuigmodule en Hilti TE 6-S, TE 6-C, Hilti 7-C en TE 7-A met stofafzuigmodule TE DRS-M TNO Bouw en Ondergrond Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft www.tno.nl F 015

Nadere informatie

Hilti plunjerschiethamer DX 460

Hilti plunjerschiethamer DX 460 Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Exemplaanummer: 0100007348 Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO

Nadere informatie

met Festool stofzuiger CTL MINI

met Festool stofzuiger CTL MINI Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Exemplaarnummer: 0100008144 Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO

Nadere informatie

Samenvatting van onderzoek Prestatietoets

Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

Festool PS 420 EBQ Decoupeerzaag

Festool PS 420 EBQ Decoupeerzaag Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

bosch gbh 4-32 dfr combihamer voor sds-plus met stofafzuigtelescoop en bosch gas 50 m stofzuiger

bosch gbh 4-32 dfr combihamer voor sds-plus met stofafzuigtelescoop en bosch gas 50 m stofzuiger Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft TNO.NL/stofvrijwerken F 0 6 63023 T 0 6 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

8 uur ALMI STEENKNIPPERS. uur STOFVRIJWERKEN.TNO.NL. Meer informatie vindt u op

8 uur ALMI STEENKNIPPERS. uur STOFVRIJWERKEN.TNO.NL. Meer informatie vindt u op ALMI STEENKNIPPERS Almi AL33 Almi AL50 KS Almi AL43 KSH 21 Meer informatie vindt u op www.almi.nl Verantwoord gebruik: ALMI AL33 1400 stenen per 8 urige werkdag in beton ALMI AL33 600 stenen per 8 urige

Nadere informatie

Airbo ADD2423(A) stofzuiger in combinatie met tno/dusttool

Airbo ADD2423(A) stofzuiger in combinatie met tno/dusttool Samenvatting van onderzoek Prestatietoets TNO-060-DTM-2012-02733 Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 0 6 63023 T 0 6 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd

Nadere informatie

bosch GKS 85 G handcirkelzaag in combinatie met bosch gas 50 m stofzuiger

bosch GKS 85 G handcirkelzaag in combinatie met bosch gas 50 m stofzuiger Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft STOFVRIJWERKEN.TNO.NL F 088 86 63023 T 088 86 63410 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

Numatic NDD 900(A) stofzuiger met Dusttool afzuigkap

Numatic NDD 900(A) stofzuiger met Dusttool afzuigkap Samenvatting van onderzoek Prestatietoets Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft TNO.NL/stofvrijwerken F 015 276 30 23 T 015 276 33 24 Het kwaliteitssysteem van TNO is gecertificeerd overeenkomstig

Nadere informatie

LUISTER NAAR. DE RISICO S van PRAKTISCHE OPLOSSINGEN. Een initiatief van:

LUISTER NAAR. DE RISICO S van PRAKTISCHE OPLOSSINGEN. Een initiatief van: LUISTER NAAR JE LONGEN DE RISICO S van werken met FIJNSTOF en KWARTSSTOF PRAKTISCHE OPLOSSINGEN Een initiatief van: Wat is kwartsstof Siliciumdioxide, of kwarts, bestaat uit de chemische elementen silicium

Nadere informatie

Kwartstof in de lucht (mg/m2) Tot ca. 15 (= 200 x teveel!)

Kwartstof in de lucht (mg/m2) Tot ca. 15 (= 200 x teveel!) Stof in de bouw Iedereen die in de bouw werkt komt in aanraking met stof. Op iedere bouwplaats is stof aanwezig, want het komt vrij bij allerlei bewerkingen. Van iedere twee bouwvakkers heeft er een last

Nadere informatie

Stofvrij werken in de bouw

Stofvrij werken in de bouw Stofvrij werken in de bouw 1. Stof in de bouw Beton, cellenbeton, metselbaksteen, kalkzandsteen en diverse soorten natuursteen bevatten een hoog gehalte kwarts. Kwarts op zich is niet gevaarlijk voor de

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Kwartstofproblematiek in de bouwnijverheid het probleem en de aanpak 04/02/2014

Inhoudsopgave. Kwartstofproblematiek in de bouwnijverheid het probleem en de aanpak 04/02/2014 Kwartstofproblematiek in de bouwnijverheid het probleem en de aanpak Dr. Ir. Consultant arbeidshygiëne en epidemiologie Datum: 04 Februari 2014 1. Overzicht van de huidige wet en regelgeving 2. Gezondheidseffecten

Nadere informatie

Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm uw werknemers! Informatie voor de werkgever

Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm uw werknemers! Informatie voor de werkgever Kwartsstof te lijf Lees de folder goed en bescherm uw werknemers! Informatie voor de werkgever Kwartsstof te lijf! Bijna iedereen in de bouw heeft te maken met stof. Bij bouwwerkzaamheden komt nu eenmaal

Nadere informatie

Ervaringen met bescherming tegen kwartsstof in Nederland

Ervaringen met bescherming tegen kwartsstof in Nederland Ervaringen met bescherming tegen kwartsstof in Nederland Seminarie NAVB CNAC Brussel 8-11-2011 Jan Warning, Arbouw Inhoud 1. Arbouw 2. Kwartsstof in de bouw in Nederland 3. Gezondheidkundige begeleiding

Nadere informatie

PROFESSIONELE ROESTVRIJSTALEN MACHINES EN GEREEDSCHAPPEN VOOR STENEN EN BLOKKEN

PROFESSIONELE ROESTVRIJSTALEN MACHINES EN GEREEDSCHAPPEN VOOR STENEN EN BLOKKEN 3 PROFESSIONELE ROESTVRIJSTALEN MACHINES EN GEREEDSCHAPPEN VOOR STENEN EN BLOKKEN RVS DIAMANT ZAAGMACHINES DIAMANT ZAAGBLADEN AUTOMIXER Inhoud Rodia diamant zaagmachine - droog... 4 Rodia diamant zaagmachines

Nadere informatie

Doe de kwartsstof test! Hoe stoffig ben jij? Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Informatie voor de werknemer

Doe de kwartsstof test! Hoe stoffig ben jij? Kwartsstof te lijf. Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Informatie voor de werknemer Kwartsstof te lijf Doe de kwartsstof test! Hoe stoffig ben jij? Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Informatie voor de werknemer Kwartsstof te lijf! Bijna iedereen in de bouw heeft

Nadere informatie

Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Voor werknemers Werk veilig. Kwartsstof te lijf! Doe de kwartsstof test.

Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Voor werknemers Werk veilig. Kwartsstof te lijf! Doe de kwartsstof test. Lees de folder goed en bescherm jezelf en je collega s! Voor werknemers Werk veilig. Kwartsstof te lijf! Doe de kwartsstof test. Kwartsstof te lijf! BIJNA IEDEREEN IN DE BOUW HEEFT TE MAKEN MET STOF. BIJ

Nadere informatie

Kwartsstof in de bouwnijverheid: blootstelling, preventie, begeleiding. Brussel, 26 januari 2010. Ton Spee, Arbouw, Harderwijk

Kwartsstof in de bouwnijverheid: blootstelling, preventie, begeleiding. Brussel, 26 januari 2010. Ton Spee, Arbouw, Harderwijk Kwartsstof in de bouwnijverheid Kwartsstof in de bouwnijverheid: blootstelling, preventie, begeleiding Brussel, 26 januari 2010 Ton Spee, Arbouw, Harderwijk Klachten over stof Risico (blootstellingsonderzoek)

Nadere informatie

Calduran. leidingsleuven en zagen in kalkzandsteen

Calduran. leidingsleuven en zagen in kalkzandsteen Calduran Bouwtechniek en Voorlichting Postbus 97 3840 AB Harderwijk Telefoon: 0341 464 004 leidingsleuven en zagen in kalkzandsteen Voor het opnemen van leidingen in kalkzandsteen wanden kunnen achteraf

Nadere informatie

Deskundig advies. Ruime Voorraad. Flexibele Levering. Onderhoud aan alle merken compressoren en hakhamers

Deskundig advies. Ruime Voorraad. Flexibele Levering. Onderhoud aan alle merken compressoren en hakhamers www.spytze.nl www.rotair.nl www.ibixsystem.nl Diaber Benelux B.V. Diaber Benelux is al 25 jaar actief in levering, service en aftersales van 5 Europese topmerken in de Benelux. Deze merken worden rechtstreeks

Nadere informatie

Geen vuiltje aan de lucht? voor gezond en veilig werken

Geen vuiltje aan de lucht? voor gezond en veilig werken Geen vuiltje aan de lucht? voor gezond en veilig werken Of toch wel? 66,0% 64,0% 62,0% 60,0% 58,0% 56,0% 54,0% 52,0% 50,0% Klachten over stof Dakdekkers (n=129) Bouwplaatspersoneel in totaal (n=28.584)

Nadere informatie

Oplossingenkaart: overige houtbewerkingsmachines

Oplossingenkaart: overige houtbewerkingsmachines Algemeen Oplossingenkaart: overige houtbewerkingsmachines In de houtverwerkende industrie wordt gewerkt met een grote variëteit aan houtbewerkingsmachines en diverse uitvoeringen daarvan. De meetkoffer

Nadere informatie

VERVOLG WERKEN MET KWARTSSTOF ARBOCATALOGUS MAATREGELEN OM BLOOTSTELLING

VERVOLG WERKEN MET KWARTSSTOF ARBOCATALOGUS MAATREGELEN OM BLOOTSTELLING MAATREGELEN OM BLOOTSTELLING AAN KWARTSSTOF TE VOORKOMEN OF TE BEPERKEN Allereerst moet bekeken worden of ander materiaal of een andere werkmethode mogelijk is. Als dat niet kan is het belangrijk om zoveel

Nadere informatie

ToolboxKwartsstof. voor gezond en veilig werken

ToolboxKwartsstof. voor gezond en veilig werken ToolboxKwartsstof Inhoud toolbox Kwartsstof Wat is stof? Wat gebeurt er als je teveel stof inademt? Wat is teveel? Wat kun je hiertegen doen? 2 Wat is stof? Alle deeltjes die in de lucht rondzweven Stof

Nadere informatie

TNO Technologieclusters Kennisoverdracht Emissiearme Gereedschappen

TNO Technologieclusters Kennisoverdracht Emissiearme Gereedschappen TNO-rapport 2006-D-R0917/B TNO Technologieclusters Kennisoverdracht Emissiearme Gereedschappen Bouw en Installaties Van Mourik Broekmanweg 6 Postbus 49 2600 AA Delft www.tno.nl T 015 276 30 00 F 015 276

Nadere informatie

Beheersmaatregelen bij handgereedschap in de bouw

Beheersmaatregelen bij handgereedschap in de bouw Beheersmaatregelen bij handgereedschap in de bouw Kan het zonder ademhalingsbescherming? 19 maart 2015 Remko Houba, Chantal van Hengstum & Ingrid Oirbons Mechanische bewerkingen van bouwmaterialen Boren

Nadere informatie

Vloerenlegger. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig vloeren leggen. Informatie voor de werknemer

Vloerenlegger. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig vloeren leggen. Informatie voor de werknemer Vloerenlegger Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf Alles wat je moet weten over gezond en veilig vloeren leggen Informatie voor de werknemer Zwaar werk Het aanbrengen en nabehandelen van vloeren is lichamelijk

Nadere informatie

STOFVRIJ WERKEN LOST HET VOOR U OP! 1 2 3 EVEN...BIJ GERRITSE HALEN

STOFVRIJ WERKEN LOST HET VOOR U OP! 1 2 3 EVEN...BIJ GERRITSE HALEN STOFVRIJ WERKEN LOST HET VOOR U OP! 1 2 3 EVEN...BIJ GERRITSE HALEN WWW.GERRITSE.NL 2 Inhoud Inleiding Stofvrij werken en de overheid Wat is kwartsstof? Wat is houtstof? Werk gezond, werk stofvrij Kies

Nadere informatie

SLEUVEN FREZEN BOUWCAT@BBTEC.NL 147

SLEUVEN FREZEN BOUWCAT@BBTEC.NL 147 SLEUVEN FREZEN 7 www.bbtec.nl FAX: 0168-331 250 l MAIL: www.bbtectools.com BOUWCAT@BBTEC.NL 147 148 SLEUVENFREZEN STOFPROBLEMATIEK t KWARTS Kwartstof dat vrijkomt bij het sleuvenfrezen kan ernstige longaandoeningen

Nadere informatie

Vermijd bloemstof, voorkom bakkersastma... 2. Een volledige emmer bloem komt er wekelijks uit de filters, stof dat ik anders inadem...

Vermijd bloemstof, voorkom bakkersastma... 2. Een volledige emmer bloem komt er wekelijks uit de filters, stof dat ik anders inadem... Inhoudstafel Vermijd bloemstof, voorkom bakkersastma... 2 Een volledige emmer bloem komt er wekelijks uit de filters, stof dat ik anders inadem... 2 Gebruik een mondmasker... 3 Overweeg de installatie

Nadere informatie

VEILIG, STOFVRIJ EN COMFORTABEL WERKEN MET CARAT

VEILIG, STOFVRIJ EN COMFORTABEL WERKEN MET CARAT PRODUCTNIEUWS EN ACTIES 2013. VEILIG COMFORTABEL VEILIG, EN COMFORTABEL EN MET CARAT CARAT, voorloper in het ontwikkelen van toepassingen voor veilig, gezond en comfortabel werken met diamantgereedschappen.

Nadere informatie

Basisinspectiemodule Kwartsstof

Basisinspectiemodule Kwartsstof Basisinspectiemodule Kwartsstof Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de wetenschap en is geschreven voor intern gebruik door de Inspectie SZW. Verder is de in deze

Nadere informatie

Beoordeling Legionellaveiligheid StatiqCooling dauwpuntskoeler

Beoordeling Legionellaveiligheid StatiqCooling dauwpuntskoeler Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn TNO-rapport 2007-A-R0544/B

Nadere informatie

Kristallijn respirabel kwartsstof in de bouw

Kristallijn respirabel kwartsstof in de bouw Kristallijn respirabel kwartsstof in de bouw Unica Installatietechniek B.V. Columbusstraat 8 7225 VR EMMEN Tel. 0591-571111 Fax 0591-571110 Inleiding: Kristallijn respirabel kwartsstof. Heb ik daar iets

Nadere informatie

BLOOTSTELLING AAN (KWARTS)STOF BIJ HET ZAGEN VAN KERAMISCHE DAKPANNEN EN LEISTEEN

BLOOTSTELLING AAN (KWARTS)STOF BIJ HET ZAGEN VAN KERAMISCHE DAKPANNEN EN LEISTEEN BLOOTSTELLING AAN (KWARTS)STOF BIJ HET ZAGEN VAN KERAMISCHE DAKPANNEN EN LEISTEEN Auteurs: ir. Con Boeckhout R.A.H., Tauw ing. Niels Leerling, Tauw Thorsten Render, Tauw dr. Ton Spee, Arbouw Bestelcode:

Nadere informatie

Veilig werken met schadelijke chemische producten. Kwartsstof: stofvrij werken. 5 september 2015, Dag van de Preventiemedewerker

Veilig werken met schadelijke chemische producten. Kwartsstof: stofvrij werken. 5 september 2015, Dag van de Preventiemedewerker Kwartsstof: stofvrij werken Veilig werken met schadelijke chemische producten 5 september 2015, Dag van de Preventiemedewerker Evelyn Tjoe Nij, arbeidshygiënist 1 Onderwerpen kwartsstof stofvrij werken

Nadere informatie

MACHINES VOOR DE TEGELZETTER. Tegelzaagmachines 28. Natuursteenzaagmachines 34. Tegelsnijplanken 37. Mixer 38 VOOR DE AANNEMER. Steenzaagmachines 39

MACHINES VOOR DE TEGELZETTER. Tegelzaagmachines 28. Natuursteenzaagmachines 34. Tegelsnijplanken 37. Mixer 38 VOOR DE AANNEMER. Steenzaagmachines 39 MACHINES VOOR DE TEGELZETTER Tegelzaagmachines 28 Natuursteenzaagmachines 34 Tegelsnijplanken 37 Mixer 38 VOOR DE AANNEMER Steenzaagmachines 39 Muurzaagmachines 43 Sleuvenzaagmachines 45 Voegenfreesmachine

Nadere informatie

Basisinspectiemodule. Kwartsstof

Basisinspectiemodule. Kwartsstof Basisinspectiemodule Kwartsstof 1 Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de wetenschap en is geschreven voor intern gebruik door de Inspectie SZW. Verder is de in deze

Nadere informatie

Rookwerendheid van Attema Brandwerende Doorvoer

Rookwerendheid van Attema Brandwerende Doorvoer Postbus 554 2665 ZN Bleiswijk Brandpuntlaan Zuid 16 2665 NZ Bleiswijk 088 3473 723 nederland@efectis.com Postbus 58 4200 AB GORINCHEM Onze referentie Bleiswijk, Projectnummer ENL-14-001109 Rookwerendheid

Nadere informatie

Handhavingsrichtlijn bij blootstelling aan respirabel kristallijn kwarts in de bouw

Handhavingsrichtlijn bij blootstelling aan respirabel kristallijn kwarts in de bouw Interne instructie Arbeidsinspectie Handhavingsrichtlijn bij blootstelling aan respirabel kristallijn kwarts in de bouw INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Inspectie en handhaving

Nadere informatie

white paper (kwarts)stofvrij werken samenvatting

white paper (kwarts)stofvrij werken samenvatting white paper (kwarts)stofvrij werken samenvatting In de praktijk Silicum en silica Na zuurstof is silicium het meest voorkomende element in de aardkorst (ruim 25%). Silicium of kiezel wordt in veel takken

Nadere informatie

TNO-rapport WATERSTOFDIFFUSIE IN EEN CONSTRUCTIEDETAIL VAN STAAL VOORZIEN VAN EEN ZINKLAAG

TNO-rapport WATERSTOFDIFFUSIE IN EEN CONSTRUCTIEDETAIL VAN STAAL VOORZIEN VAN EEN ZINKLAAG IT 00 * * FI _ NO 4 5 ilzm 1 W. - j r* * * * * * Ri.:istaaI Pctu' 20.)(iO 3'2 LA U'çhi TNO-rapport 99M1-00809ISCAJVIS WATERSTOFDIFFUSIE IN EEN CONSTRUCTIEDETAIL VAN STAAL VOORZIEN VAN EEN ZINKLAAG TNO

Nadere informatie

KOZIJNEN STELLEN. Stelt u de gezondheid. Arbouw voor gezond en veilig werken

KOZIJNEN STELLEN. Stelt u de gezondheid. Arbouw voor gezond en veilig werken KOZIJNEN STELLEN Stelt u de gezondheid van uw werknemers voorop? Arbouw voor gezond en veilig werken Het handmatig stellen van kozijnen is zwaar werk: zwaar tillen, dragen, langdurig geknield of gebukt

Nadere informatie

CONSTRUCTION 2013-3. DUStCO. Dustcollectors

CONSTRUCTION 2013-3. DUStCO. Dustcollectors CONSTRUCTION 2013-3 Bull duster TM DUStCO Dustcollectors DUStCO Dustcollectors 90% TOT STOF- IE T C U D RE Dustco Benelux BV uit Vorden heeft zich in de afgelopen jaren volledig gespecialiseerd in het

Nadere informatie

Wat is kwartsstof? p. 2

Wat is kwartsstof? p. 2 Campagne Kwartsstof Wat is kwartsstof? Kwarts = siliciumdioxide (SiO 2 ) Fijn, onzichtbaar stof Uiterst kleine onoplosbare stofdeeltjes < 0,0007mm Dringen diep door in de longen indien geen bescherming

Nadere informatie

TGG 8 uur mg/m 3 (ppm) Zuurstof*** 19 21%

TGG 8 uur mg/m 3 (ppm) Zuurstof*** 19 21% Tipkaart 7 Grenswaarden In deze tabel zijn de grenswaarden 1 opgenomen van gevaarlijke gassen die je in zeecontainers kunt aantreffen. Een deel van deze gassen heeft een wettelijke grenswaarde. Voor stoffen

Nadere informatie

Productinformatieblad

Productinformatieblad weber.mix 6 in 1 is een kant-en-klare mortel geschikt voor diverse toepassingen. Ideale oplossing voor renovatieklussen en verbouwingen Vloer & wand Binnen & buiten Veelzijdig inzetbare mortel welke geschikt

Nadere informatie

Afzuigkappen & Accessoires

Afzuigkappen & Accessoires Afzuigkappen & Accessoires Afzuigkappen De afzuigkap is de sleutel tot het goed functioneren van een afzuigsysteem. De kap moet licht van gewicht zijn, het juiste ontwerp hebben, gebruiksvriendelijk zijn

Nadere informatie

Energetische besparing zonneboiler DSS ZB 120 TX 2,37

Energetische besparing zonneboiler DSS ZB 120 TX 2,37 Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Opbrengstverklaring Energetische besparing zonneboiler DSS ZB 120 TX 2,37

Nadere informatie

28 november 1995 95.23074 jjb/ipw 5 070 3 499 558 Toetsing haalbaarheid voorgestelde MAC-waarde (wettelijke grenswaarde) voor minerale kunstvezels

28 november 1995 95.23074 jjb/ipw 5 070 3 499 558 Toetsing haalbaarheid voorgestelde MAC-waarde (wettelijke grenswaarde) voor minerale kunstvezels Subcommissie MAC-waarden Bezuidenhoutseweg 60 Postbus 90405 2509 LK Den Haag Tel. : 070-3 499 499 Fax.: 070-3 832 535 Aan geadresseerde (branche-iorganisatie MAC/860 152-45 Den Haag: Ons kenmerk: Bijlage(n):

Nadere informatie

MET HITACHI WERK JE AAN OPTIMALE STOFAFZUIGING ZONDER DAT JE HET MERKT

MET HITACHI WERK JE AAN OPTIMALE STOFAFZUIGING ZONDER DAT JE HET MERKT STOFVRIJ 2015 2 INHOUD Pag. TNO gekeurd/gecertificeerd 3 Boor-beitelhamers Boor- en breekhamers 9 Haakse slijpmachines 10 Diamant slijpmachines/ Afkort- verstekzaagmachines 11 Zaagmachines 12 Schaaf- en

Nadere informatie

Dustcare. Machines voor stofvrij werken in de bouw

Dustcare. Machines voor stofvrij werken in de bouw Dustcare Machines voor stofvrij werken in de bouw 2102 Inhoud Fijnstof stofzuigers Numatic 4 Accessoires Numatic stofzuigers 7 Waterzuigers Numatic 9 Eenschijfsmachine en accessoires 14 Fijnstof stofzuigers

Nadere informatie

Checklist: Gezondheidsklachten door fijnstof

Checklist: Gezondheidsklachten door fijnstof Checklist: Gezondheidsklachten door fijnstof Fijnstof komt vrij tijdens het schuren en frezen. De fijnstof kan via de huid en de inademing in je lichaam terechtkomen en op den duur onder andere kanker

Nadere informatie

Pagina 2.1 Internet: Amersfoort, Tel Fax

Pagina 2.1 Internet:  Amersfoort, Tel Fax 2016-01 Pagina 2.1 FilterCart Original FilterCart Original zonder verlichting Mobiele filterunit voor licht laswerk en afzuigtoepassingen. De FilterCart wordt geleverd met 3 meter Original afzuigarm zonder

Nadere informatie

Self Assessment in de Schoenherstelsector. Het zelf meten van blootstelling aan oplosmiddelen. Notitie

Self Assessment in de Schoenherstelsector. Het zelf meten van blootstelling aan oplosmiddelen. Notitie Notitie Aan De Schoenherstelbranche Auteurs Selma Hertsenberg Marc Lurvink Dick Brouwer Maikel van Niftrik Erik Tielemans Onderwerp Rapportage onderzoek naar "Self Assessment" en blootstelling aan oplosmiddelen

Nadere informatie

Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde?

Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde? Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde? Paulien Oosterveld, arbeidshygiënist Veiligheid, Gezondheid en Milieu Universiteit Leiden en LUMC Doel presentatie Volgende vragen beantwoorden: Hoe is de

Nadere informatie

Mobiele stofafscheiders

Mobiele stofafscheiders Mobiele stofafscheiders Mobiele stofafscheiders All In Techniek is een dynamisch en innovatief bedrijf dat zich heeft gespecialiseerd in de import en distributie van industriële producten op het gebied

Nadere informatie

Themamiddag Arbo Hoofdsector S&A 2-4-2014

Themamiddag Arbo Hoofdsector S&A 2-4-2014 Themamiddag Arbo Hoofdsector S&A 2-4-2014 Arbowet Verplichtingen/Aansprakelijkheid Zelfstandigen en Arbo Arbocatalogus Prioritaire risico s en maatregelen Project aanpak fysieke belasting ISZW Gert van

Nadere informatie

Betonmortelcentralewerker

Betonmortelcentralewerker Betonmortelcentralewerker Onder de verzamelnaam betonmortelcentralewerker vallen de volgende beroepen: bediener betonmenginstallatie, betonpompmachinist, cementpompmachinist, centralist, centralist (mengmeester),

Nadere informatie

Stofvrij werken is een verademing: maakt het mogelijk!

Stofvrij werken is een verademing: maakt het mogelijk! HITACHI Stof is gewoon niet goed voor je. En er komt nogal wat stof vrij bij hakken, breken, frezen, schuren, boren en slijpen. Zeker als het gaat om kiezelstof zoals kwarts dat vrijkomt bij het bewerken

Nadere informatie

Kwartsstof in de bouwnijverheid. Ontwikkeling en uitvoering van interventie-onderzoek

Kwartsstof in de bouwnijverheid. Ontwikkeling en uitvoering van interventie-onderzoek Kwartsstof in de bouwnijverheid Ontwikkeling en uitvoering van interventie-onderzoek 2 Inhoud van de presentatie Introductie Inhoud interventiestudie Beschrijving baselinemeting Methode Resultaten Voorlopige

Nadere informatie

S.C.S. SMART CONTROL SYSTEM

S.C.S. SMART CONTROL SYSTEM S.C.S. SMART CONTROL SYSTEM 1. Inschakelen en functieselectie De blauwe verlichting geeft aan dat het afzuigsysteem kan worden gestart. Selecteer handmatige of automatische stand. Regeling van het motorvermogen,

Nadere informatie

Geluidabsorptie van een aantal Sonaspray constructies

Geluidabsorptie van een aantal Sonaspray constructies Stieltjesweg 1 Postbus 155 2600 AD Delft TNO-rapport MON-RPT-033-DTS-2008-00750 Geluidabsorptie van een aantal Sonaspray constructies www.tno.nl T +31 15 269 20 00 F +31 15 269 21 11 Datum 5 maart 2008

Nadere informatie

Informatie voor de vakpers - VERSIE Automotive -

Informatie voor de vakpers - VERSIE Automotive - Informatie voor de vakpers - VERSIE Automotive - Festool, Waddinxveen maart 2009 Ware grootte zit van binnen Mobiele stofafzuigers CLEANTEX CT 26 CT 36 De nieuwe CLEANTEX overtuigt zowel door zijn compacte

Nadere informatie

MACHINES & ACCESSOIRES VOOR PROFESSIONEEL BOREN, ZAGEN, SCHUREN, POLIJSTEN, FREZEN EN STRALEN

MACHINES & ACCESSOIRES VOOR PROFESSIONEEL BOREN, ZAGEN, SCHUREN, POLIJSTEN, FREZEN EN STRALEN MACHINES & ACCESSOIRES VOOR PROFESSIONEEL BOREN, ZAGEN, SCHUREN, POLIJSTEN, FREZEN EN STRALEN Diamatic, specialist in de markt van machines en accessoires voor de bouwen vloerenbranche. Diamatic heeft

Nadere informatie

Stofvrij voegen uithakken met waterverneveling

Stofvrij voegen uithakken met waterverneveling Stofvrij voegen uithakken met waterverneveling 1. Risico s Steenachtige materialen bevatten een hoog gehalte aan kwarts. Kwarts is een vorm van siliciumdioxide (SiO 2 ) en is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

Het telescopisch wassysteem Eisen aan het gebruik. Zo werk je prettiger!

Het telescopisch wassysteem Eisen aan het gebruik. Zo werk je prettiger! Het telescopisch wassysteem Eisen aan het gebruik Zo werk je prettiger! Vanaf 1 juli 2004 geldt in Nederland een Europese wet die het gebruik van ladders door glazenwassers (en schilders) ontmoedigt. Al

Nadere informatie

Blijven meten tegen beter weten?

Blijven meten tegen beter weten? Blijven meten tegen beter weten? Arboregels zonder ondergrens NVvA Symposium, maart 2012 Caesar Consult: Daan Huizer @ Caesar_Consult Introductie 1. Introduction Caesar Consult Over ons Caesar Consult

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen. Weet waarmee je werkt! Informatie voor werkgevers

Gevaarlijke stoffen. Weet waarmee je werkt! Informatie voor werkgevers Gevaarlijke stoffen Weet waarmee je werkt! Informatie voor werkgevers Tijdens het werk krijgt u te maken met gevaarlijke stoffen in bouwmaterialen en bouwproducten, zoals verf, lijm, cement en kit. Ook

Nadere informatie

Verzamelrapport - brandwerendheid in de zin van NEN-EN :2005 van doorvoeringen met de FP Wall Outlet

Verzamelrapport - brandwerendheid in de zin van NEN-EN :2005 van doorvoeringen met de FP Wall Outlet P.O. Box 554 2665 ZN Bleiswijk Brandpuntlaan Zuid 16 2665 NZ Bleiswijk The Netherlands +31 88 3473 723 nederland@efectis.com Verzamelrapport - brandwerendheid in de zin van NEN-EN 1366-3:2005 van doorvoeringen

Nadere informatie

mobiele lasrookafzuiging

mobiele lasrookafzuiging mobiele lasrookafzuiging Lasrookafzuiging op kleine schaal MFD Technische specificaties Filtertype DuraFilter Filteroppervlak 50 m² Filterrendement tot 99,8% Aluminium vonkenvanger Vuilfilterindicator

Nadere informatie

Zuigen krachtig, zijn stil en mobiel: de nieuwe FEIN Dustex 25 L en Dustex 35 L.

Zuigen krachtig, zijn stil en mobiel: de nieuwe FEIN Dustex 25 L en Dustex 35 L. VERBOUWING Zuigen krachtig, zijn stil en mobiel: de nieuwe FEIN Dustex 25 L en Dustex 35 L. Twee compacte stofzuigers met een zeer hoog zuigvermogen. Gaan overal mee naartoe en hebben meteen alles bij

Nadere informatie

PERSLUCHTGEREEDSCHAP VOOR BOUW EN INDUSTRIE

PERSLUCHTGEREEDSCHAP VOOR BOUW EN INDUSTRIE PERSLUCHTGEREEDSCHAP VOOR BOUW EN INDUSTRIE VOEGENHAMERS Spytze MP1 - Compacte lichtgewicht hamer - Gewicht slechts 1,4 kg. - Zeer snelle slag - Ideaal voor lichte hakwerkzaamheden. Spytze MD16 - Directe

Nadere informatie

Vestiging Anna Paulowna Spoorsingel 17 1761 EA Anna Paulowna T 0223-531644 F 0223-532762 E info@jvandersluis.nl I www.jvandersluis.

Vestiging Anna Paulowna Spoorsingel 17 1761 EA Anna Paulowna T 0223-531644 F 0223-532762 E info@jvandersluis.nl I www.jvandersluis. De producten van Kiekens Products maken alweer enige tijd deel uit van het brede assortiment van J. van der Sluis Anna Paulowna BV. Kiekens heeft een grote ervaring met het ontwikkelen en produceren van

Nadere informatie

Initiatieven richting duurzame ontwikkeling ondergrond succesvoller met Grondslagen voor Governance

Initiatieven richting duurzame ontwikkeling ondergrond succesvoller met Grondslagen voor Governance Behavioural and Societal Sciences Van Mourik Broekmanweg 6 2628 XE Delft Postbus 49 2600 AA Delft TNO-rapport TNO 2013 R10274 Initiatieven richting duurzame ontwikkeling ondergrond succesvoller met Grondslagen

Nadere informatie

white paper (kwarts)stofvrij werken

white paper (kwarts)stofvrij werken white paper (kwarts)stofvrij werken INHOUDSOPGAVE Woord vooraf Katern 1 1. Stof in de bouw 3 2. Wetgeving en handhaving 4 3. Stofbescherming 10 en werkaanpak 4. Technische 12 innovatie Katern 2 De oplossingen

Nadere informatie

De grootste specialist in industriële luchtzuivering. Luchtzuivering - Afzuiginstallaties - Filtertechnieken - Dampafzuiging - Transportsystemen

De grootste specialist in industriële luchtzuivering. Luchtzuivering - Afzuiginstallaties - Filtertechnieken - Dampafzuiging - Transportsystemen De grootste specialist in industriële luchtzuivering Luchtzuivering - Afzuiginstallaties - Filtertechnieken - Dampafzuiging - Transportsystemen Specialist in schone lucht Als het om innovatieve installaties

Nadere informatie

Classificatie van de brandwerendheid volgens EN :2207+A1:2009 van Attema Brandwerende Doorvoer aangebracht in een flexibele wand

Classificatie van de brandwerendheid volgens EN :2207+A1:2009 van Attema Brandwerende Doorvoer aangebracht in een flexibele wand Postbus 554 2665 ZN Bleiswijk Brandpuntlaan Zuid 16 2665 NZ Bleiswijk 088 3473 723 nederland@efectis.com Classificatie van de brandwerendheid volgens EN 13501-2:2207+A1:2009 van Attema Brandwerende Doorvoer

Nadere informatie

Dit product is verkrijgbaar bij Carel Lurvink B.V. This product is available at Carel Lurvink B.V. Carel Lurvink B.V.

Dit product is verkrijgbaar bij Carel Lurvink B.V. This product is available at Carel Lurvink B.V. Carel Lurvink B.V. DitproductisverkrijgbaarbijCarelLurvinkB.V. ThisproductisavailableatCarelLurvinkB.V. CarelLurvinkB.V. Marssteden40 7547TCEnschede,NL Postbus450 7500ALEnschede,NL Telefoonnummer0031(0)534344343 Faxnummer0031(0)534337105

Nadere informatie

Green Deal Concreet 1.0

Green Deal Concreet 1.0 Green Deal Concreet 1.0 Een groep vooraanstaande bedrijven en brancheorganisaties in de betonketen hebben in 2011 samen met MVO Nederland het MVO Netwerk Beton opgericht. Op 4 oktober 2011 heeft het MVO

Nadere informatie

Kozijnenmonteur. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig kozijnen stellen. Informatie voor de werknemer

Kozijnenmonteur. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig kozijnen stellen. Informatie voor de werknemer Kozijnenmonteur Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf Alles wat je moet weten over gezond en veilig kozijnen stellen Informatie voor de werknemer Zwaar werk Bij het handmatig stellen van kozijnen moet

Nadere informatie