3 Mondiale economische ontwikkelingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "3 Mondiale economische ontwikkelingen"

Transcriptie

1 3 Mondiale economische ontwikkelingen Meerkeuzevragen 3.1 Tot de Triade ehoren a Azië, Latijns-Amerika en Centraal- en Oost-Europa. West-, Centraal- en Oost-Europa. c de Verenigde Staten, de Europese Unie en Japan. d de industrielanden, de ontwikkelingslanden en de emerging markets. 3.2 Het aandeel van de industrielanden in de wereldevolking en de wereldproductie edroeg in 2010 respectievelijk ongeveer a 15% en 50%. 25% en 50%. c 40% en 60%. d 40% en 80%. 3.3 We zien in de praktijk de volgende verschuiving in de wereldproductie: het aandeel van de a industrielanden neemt toe, waarij het aandeel van de Europese Unie het snelst toeneemt. industrielanden neemt toe, ondanks het groeiende aandeel van Azië in de wereldproductie. c ontwikkelingslanden neemt toe, wat vooral is toe te schrijven aan het groeiende aandeel van Azië. d ontwikkelingslanden neemt toe, wat vooral is toe te schrijven aan het groeiende aandeel van Oost-Europa. 3.4 De wereldhandel is gelijk aan a de som van de productie in de wereld. de som van alle export en import in de wereld. c de som van alle export in de wereld. d het verschil tussen de export en de import in de wereld. 3.5 De exportquote van een land a kan nooit hoger zijn dan 100%. neemt toe door gloalisering. c is hoger naarmate de grootte van het land toeneemt. d neemt af door intraregionale handel. Opgaven hoofdstuk 3 1

2 3.6 We kunnen spreken van gloalisering als de internationale handel a sneller toeneemt dan de productie en het aandeel van de intraregionale handel afneemt. sneller toeneemt dan de productie en het aandeel van de intraregionale handel toeneemt. c minder snel toeneemt dan de productie en het aandeel van de intraregionale handel afneemt. d minder snel toeneemt dan de productie en het aandeel van de intraregionale handel toeneemt. 3.7 De intraregionale handel is het hoogst in de regio a West-Europa. Noord-Amerika. c Latijns-Amerika. d Azië. 3.8 Een directe investering is erop gericht a zeggenschap in een uitenlandse onderneming te verwerven. een joint venture aan te gaan met een uitenlandse onderneming. c een minderheidselang te verwerven in een uitenlandse onderneming. d direct zaken te doen met een uitenlandse afnemer. 3.9 In het afgelopen decennium is de internationale handel a minder snel toegenomen dan de wereldproductie, maar de handel heeft wel steeds meer een wereldwijd karakter gekregen. sneller toegenomen dan de wereldproductie, maar de handel heeft nog geen wereldwijd karakter gekregen. c sneller gestegen dan de wereldproductie en heeft ovendien een wereldwijd karakter gekregen. d sneller gestegen dan de uitenlandse directe investeringen In de afgelopen twee decennia gold op mondiaal niveau dat (> etekent groter dan) a groei van de wereldproductie > groei van de wereldhandel > groei van de directe investeringen. groei van de wereldhandel > groei van de wereldproductie > groei van de directe investeringen. c groei van de directe investeringen > groei van de wereldhandel > groei van de wereldproductie. d groei van de wereldhandel > groei van de directe investeringen > groei van de wereldproductie. Opgaven hoofdstuk 3 2

3 3.11 De omzet op de valutamarkt is de afgelopen jaren sterk gegroeid. De elangrijkste oorzaak voor deze groei is de sterke toename van a de internationale handel. de internationale reserves van centrale anken. c het internationale kapitaalverkeer. d de interventies door centrale anken Het agio is gelijk aan het positieve verschil tussen a de verkoopkoers en de aankoopkoers van een ank. de termijnkoers en de contante koers van een valuta. c de contante koers en de termijnkoers van een valuta. d de verkoopkoers en de aankoopkoers van een valuta Een identiek pakket goederen kost aan het egin van het jaar in de Verenigde Staten USD en in de eurozone EUR De inflatie in de Verenigde Staten edraagt 4% en de inflatie in de eurozone 1%. Aan het eind van het jaar edraagt de koers van de euro volgens de koopkrachtpariteittheorie: a EUR 1 = USD 0,9521 EUR 1 = USD 1,0098 c EUR 1 = USD 1,0503 d EUR 1 = USD 1, Een identiek pakket goederen kost in de VS $ en in de eurozone 850. De wisselkoers op de Amsterdamse valutamarkt luidt: EUR 1 = USD 1,12. Op asis van de koopkrachtpariteittheorie kan worden geconcludeerd dat a de euro overgewaardeerd is. de export van Europa naar de VS zal afnemen. c de dollar overgewaardeerd is. d de dollar juist gewaardeerd is Volgens de koopkrachtpariteittheorie wordt een daling van de dollarkoers ten opzichte van de euro veroorzaakt door a een rentedaling in de VS en een rentestijging in de eurolanden. een hogere inflatie in de VS dan in de eurolanden. c een hoogconjunctuur in de VS en een laagconjunctuur in de eurolanden. d een hogere inflatie in de eurolanden dan in de VS De vraag naar dollars op de valutamarkt van New York stijgt overige omstandigheden gelijklijvend als a de Amerikaanse import stijgt. de Amerikaanse kapitaalexport toeneemt. c de inflatie in de VS stijgt. d de Amerikaanse kapitaalimport stijgt. Opgaven hoofdstuk 3 3

4 3.17 Als het groeipotentieel van de eurozone veretert ten opzichte van de Verenigde Staten, zal a de kapitaalinstroom in de eurozone toenemen waardoor de vraag naar euro s toeneemt en de koers van de euro stijgt. de kapitaalinstroom in de eurozone afnemen waardoor het aanod van euro s toeneemt en de koers van de euro stijgt. c de kapitaalinstroom in de eurozone toenemen waardoor het aanod van euro s toeneemt en de koers van de euro daalt. d de kapitaalinstroom in de eurozone afnemen waardoor de vraag naar euro s afneemt en de koers van de euro daalt Als de rente in de Verenigde Staten stijgt, zal ij een gelijklijvende rente in het eurogeied a de vraag naar dollars toenemen, waardoor de koers van de dollar stijgt. de vraag naar dollars afnemen, waardoor de koers van de dollar stijgt. c de vraag naar dollars toenemen, waardoor de koers van de dollar daalt. d de vraag naar dollars afnemen, waardoor de koers van de dollar daalt De centraleankpresident van Groot-Brittannië kan de koers van het Britse pond omhoog praten door in een openare toespraak a te suggereren dat er een renteverlaging op komst is. te stellen dat het Britse pond overgewaardeerd is. c te stellen dat hij denkt dat het Britse pond zal appreciëren. d te stellen dat de concurrentiekracht van de Britse economie afneemt Het is misleidend om de concurrentie tussen landen te vergelijken met de concurrentie tussen edrijven, omdat landen a naast concurrenten ook elkaars afzetmarkten zijn. niet dezelfde producten maken. c dezelfde producten maken. d naar marktaandeel en edrijven naar winst streven De stijging van de loonsom per werknemer in een land hoeft niet tot een daling van de concurrentiepositie te leiden als de loonstijging gepaard gaat met een a appreciatie van de valuta van het land. een daling van de productiviteit in het land. c depreciatie van de valuta van het land. d een stijging van de overige kosten Welk argument hanteren de zogenoemde antigloalisten niet tegen gloalisering? Gloalisering leidt tot: a eleidsconcurrentie tussen landen. minder culturele diversiteit. c hogere landouwprijzen voor oeren in de ontwikkelingslanden. d een ongelijkere inkomensverdeling in de wereld. Opgaven hoofdstuk 3 4

5 3.23 Volgens critici profiteren de ontwikkelingslanden te weinig van internationale handel omdat de industrielanden a hoge handelsmuren opwerpen voor landouw en textiel en lage voor hoogwaardige producten. zowel hoge handelsmuren opwerpen voor landouw en textiel als voor hoogwaardige producten. c zowel lage handelsmuren opwerpen voor landouw en textiel als voor hoogwaardige producten. d lage handelsmuren opwerpen voor landouw en textiel en hoge voor hoogwaardige producten Tot de functies van de World Trade Organisation (WTO) ehoort niet a het organiseren van handelsrondes tussen de deelnemers. het eslechten van handelsconflicten tussen landen. c het verlenen van tijdelijke hulp aan lidstaten met etalingsalansprolemen. d het evorderen van een vrijere wereldhandel De World Trade Organisation (WTO) hanteert de meestegunstigingsclausule. Deze clausule houdt in dat een tariefsverlaging die aan één land wordt toegestaan ook moet worden toegekend aan een aantal andere landen. Aan welke landen moet de tariefsverlaging worden toegestaan? a Aan alle WTO-deelnemers. Alleen aan de landen die het meest profiteren van de tariefsverlaging. c Alleen aan de ontwikkelingslanden. d Alleen aan de landen die zelf hun tarieven ook verlagen De World Trade Organisation (WTO) hanteert de meestegunstigingsclausule in de onderhandelingen die moeten leiden tot een vrijere wereldhandel. Op de toepassing van de meestegunstigingsclausule is een aantal uitzonderingen gemaakt. De meestegunstigingsclausule is niet van toepassing op tariefsverlagingen a in de landouw. in de textielindustrie. c die worden toegekend aan ontwikkelingslanden. d die tussen twee industriële landen onderling worden afgesproken Tot de functies van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) ehoort a het toezicht op het monetair eleid op wereldniveau. het eslechten van handelsconflicten tussen landen. c het verlenen van kredieten aan lidstaten met etalingsalansprolemen. d het verstrekken van ontwikkelingshulp aan ontwikkelingslanden. Opgaven hoofdstuk 3 5

6 3.28 Als een land een tekort op de lopende rekening heeft, kan het een eroep doen op de kredietfaciliteiten van het IMF. Aan deze kredietverlening verindt het IMF vaak de voorwaarde dat de overheid van het ontvangende land a de elastingen verlaagt. haar tekort vermindert. c invoertarieven instelt. d exportsusidies verstrekt Tot de functies van de Wereldank ehoort het a toezicht op het monetair eleid op wereldniveau. eslechten van handelsconflicten tussen landen. c verlenen van tijdelijke hulp aan lidstaten met etalingsalansprolemen. d verstrekken van leningen aan ontwikkelingslanden tegen redelijke rentepercentages Tot de functies van de Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) ehoort het a toezicht op het monetair eleid van de aangesloten landen. eslechten van handelsconflicten tussen de aangesloten landen. c verlenen van tijdelijke hulp aan lidstaten met etalingsalansprolemen. d adviseren van de aangesloten landen ij het economische eleid Welke van de volgende internationale organisaties heeft tot doel een vrij etalingsverkeer in de wereldeconomie te evorderen? a De Wereldank. De World Trade Organisation (WTO). c De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). d Het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Opgaven 3.32 Veerkracht multinationals groeit in tijden van economische krimp De grote Nederlandse multinationals zijn financieel nog niet zo gezond geweest. Toch gaan ook zij door met ezuinigen. Vooruitlopend op de derde recessie in tien jaar, die volgens het Centraal Planureau tot in de tweede helft van dit jaar zal duren, schroefden de meeste AEX-edrijven hun ezuinigingen eind vorig jaar opnieuw op. Van Wolters Kluwer, tot KPN, Philips en Heineken; in ijna alle estuurskamers van de grote multinationals randt men van verlangen om de volgende efficiencyslag te maken, zoals het in jargon heette. Opgaven hoofdstuk 3 6

7 Behalve de grote edrijven zelf en hun aandeelhouders is het de vraag wie er nog meer profiteert van de jaarwinsten. De kapitaalinvesteringen zijn de afgelopen drie jaar licht toegenomen tot 62 mrd, maar nog steeds niet op het niveau van Bovendien wordt het meeste geld gestoken in de opkomende landen. Want de groeimarkten liggen al lang niet meer in het oude Westen. Het gaat erom Chinezen, Indiërs, Brazilianen en Russen aan de vitamines van DSM, de deodorant van Unilever en de scheerapparaten van Philips te krijgen. Nederland is in het vierde kwartaal dan wel in een krimp van 0,7% terechtgekomen en er moet flink worden ezuinigd, de lik van de multinationals is gericht op de groeicijfers in de opkomende markten. Door de verplaatsing van de productie en de kostenesparingen is menig aan in Nederland gesneuveld. Deze trend zal zich waarschijnlijk doorzetten. Bij Philips werkt nog een op de acht mensen in Nederland. Tien jaar geleden was dat er een op de vijf. En het elektronicaconcern wil momenteel zijn tl-uizen verhuizen naar Polen, wat 200 werknemers in Roosendaal hun aan zal kosten. Bron: Het Financieele Daglad, 21 maart a Welke regio s in de wereldeconomie worden tot de ontwikkelingslanden gerekend? In welke regio innen de ontwikkelingslanden zijn de afzetverwachtingen het est? 3.33 a Wat verstaan we onder gloalisering? c In hoeverre is op dit moment sprake van gloalisering? Noem en eschrijf enkele voor- en nadelen van gloalisering voor ondernemingen in de industrielanden In de volgende tael is de ontwikkeling van de marktkoers en de koopkrachtpariteit van de euro uitgedrukt in dollars weergegeven (de koopkrachtpariteit is erekend op asis van de prijzen van het BBP). Opgaven hoofdstuk 3 7

8 Koers en koopkrachtpariteit 1 van de euro in dollars ( ) 1 Berekend op asis van het BBP en de 16 landen die in 2010 deel uitmaakten van het eurogeied Bron: ECB (www.ec.int), OECD (www.oecd.org) a c d e Leg uit wat met de koopkrachtpariteit van de euro wordt edoeld. Wat kunt u op asis van de figuur concluderen over de prijsontwikkeling in de eurozone en de Verenigde Staten in de periode ? Wanneer spreken we van een overwaardering van een munt? Noem en eschrijf een voor- en een nadeel van een overgewaardeerde munt voor een land. Welke oorzaken zijn er voor het verschil tussen de koopkrachtpariteit (op asis van de prijzen van het BBP) en de marktkoers van de euro? Men kan de koopkrachtpariteittheorie geruiken om de koers van de euro ten opzichte van de dollar te voorspellen. f Zou u deze voorspelling geruiken voor de esluitvorming over het afdekken van een exportorder naar de VS? Verandert uw antwoord als het gaat om een directe investering in de VS? Opgaven hoofdstuk 3 8

9 3.35 WTO-topman: Grenzen sluiten niet de oplossing Hoewel het egrijpelijk is dat werknemers in Europa zich juist nu zorgen maken over hun aan, is het uiten de deur houden van concurrentie uit China en andere opkomende landen niet de oplossing. De geschiedenis leert dat het heen van een open economie de este escherming iedt tegen werkloosheid, zegt Pascal Lamy, directeur de Wereldhandelsorganisatie (WTO). De WTO houdt nauwgezet ij of landen zich niet ezondigen aan allerhande protectionistische maatregelen. Wij monitoren dit een paar keer per jaar. Tot nu toe zie ik wel dat de druk op overheden wordt opgevoerd om dergelijke maatregelen te nemen. Maar de meeste landen gaan nog niet over tot daadwerkelijke actie. Een trend naar protectionisme was de afgelopen jaren een grote vrees, omdat dit ook geeurde in de jaren dertig van de vorige eeuw, toen er ook een grote ankencrisis plaatsvond. De WTO speelde een grote rol ij het voorkomen daarvan. De handelsakkoorden die sinds de Tweede Wereldoorlog zijn gesloten, zorgen ervoor dat landen minder ruimte heen voor handelselemmerende maatregelen. Daar komt ij dat de wereldhandel tegenwoordig zo in elkaar steekt, dat de meeste landen slechts een klein deel uitmaken innen een hele productieketen. Ze voeren asismaterialen in, voegen er iets aan toe en exporteren het vervolgens naar een ander land. Als een overheid de import de nek omdraait, geeurt hetzelfde met haar export. Bron: De Telegraaf, 4 feruari a c d Welke functies heeft de WTO? Welke principes liggen ten grondslag aan de handelsregels van de WTO? De WTO streeft naar vrijhandel. Toch staat de WTO in epaalde omstandigheden de instelling of verhoging van importelemmeringen toe. In welke omstandigheden mogen landen volgens de WTO importheffingen instellen of verhogen? Waarom is protectionisme in de landouw zo n elangrijk twistpunt tussen de industrielanden en de ontwikkelingslanden? Opgaven hoofdstuk 3 9

10 Vraagstukken V3.1 China en Brazilië vervangen VS en EU Na de eerste wereldcrisis - die van de jaren dertig van de vorige eeuw - is er nu de tweede wereldcrisis, die van het einde van het eerste decennium van de 21ste eeuw. De tweede wereldcrisis zal net als de tweede wereldoorlog - waaruit de VS en de Sovjet-Unie als supermachten voortkwamen - tot een machtsverschuiving in de wereld leiden. De grote winnaars zijn de BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China) die zich heen ontpopt als de nieuwe economische supermachten. Dit jaar konden ze de kroon op hun werk zetten. De G8 de groep van acht landen - hief zichzelf min of meer op en werd vervangen door de G20. 'China is de VS voorij gestreefd als dynamo van optimisme, experimenteerzucht en groei', schreef Time in novemer. Ondanks de crisis slagen de Chinezen erin een hoge groei te handhaven. In novemer was de industriële productie 19 procent hoger geworden. China klom dit jaar op tot de vierde economie in de wereld en haalde daarmee Groot-Brittannië in. En het zal niet lang meer duren voordat ook Duitsland en Japan worden ingehaald. Het aantal nieuwe ondernemingen in het land explodeerde. In China werden twee keer zoveel aandelen geëmitteerd als in de VS. China is inmiddels niet alleen de grootste staalproducent ter wereld, het is ook de grootste autoproducent. Dit jaar produceerde het land 12 miljoen auto's die vooral in eigen land werden verkocht. De auto-export is nog gering. Maar inmiddels zijn wel ekende westerse merken als Volvo en MG Rover in Chinese handen gekomen. De export van onderdelen naar andere westerse farikanten vervijfvoudigde. Zelfs BMW is nu voor een deel een Chinese auto. De gevolgen van de crisis zijn voor Brazilië met 190 miljoen inwoners eperkt geweest. Loonstijgingen en het uitlijven van massale ontslagen maakten dat de consumptie niet stilviel. In Brazilië ging geen enkele ank over de kop. In 2009 had het land een kapitaaloverschot van 13,1 miljard dollar, terwijl het land in het verleden altijd zijn kapitaal zag wegstromen naar de VS. Bron: de Volkskrant, 31 decemer a c d Welke landen vormen samen de G-8? De G-8 wordt in de media ook wel aangeduid als de groep grootste economieën ter wereld. Is dit inderdaad het geval? Welke redenen zijn er voor de opkomst van vooral Azië in de wereldeconomie? Welke gevolgen heen de eschreven ontwikkelingen voor het eleid van westerse ondernemingen? Opgaven hoofdstuk 3 10

11 V3.2 In de volgende tael zijn enkele macro-economische kerngegevens voor het Verenigd Koninkrijk en het eurogeied weergegeven. Verenigd Koninkrijk Eurogeied BBP (groei in %) 0,7 0,6 1,5 1,5-0,5 1,0 Inflatie (%) 4,5 2,6 1,7 2,7 2,3 1,3 Lopende rekening -2,3-1,8-1,4-0,2 0,2 0,5 (%BBP) Korte rente (%, 0,8 0,8 0,8 1,4 0,9 1,1 jaarultimo) Bron: ABN AMRO, Gloal Macro view, April 2012 Ten slotte is nog ekend dat de wisselkoers van de euro ten opzichte van het pond op 31 decemer 2011 gelijk is aan: 1 = 0,84. De koopkrachtpariteit van de euro ten opzichte van het pond edraagt op 31 decemer 2011: 1 = 0,83 (ron: OECD). a Is de euro op 31 decemer 2011 over- of ondergewaardeerd ten opzichte van het Britse pond? Motiveer je antwoord. Benader de koopkrachtpariteit van de euro ten opzichte van het Britse pond op 31 decemer 2012 en c Welke invloed heeft het saldo op de lopende rekening van eide geieden op de koersontwikkeling in 2012 en 2013? d Welke invloed heeft het verschil in economische groei tussen eide geieden op de koersontwikkeling in 2012 en 2013? e Welke invloed heeft de renteontwikkeling in eide geieden op de koersontwikkeling in 2012 en 2013? V3.3 Gloalisering leidt in grote delen van de wereld tot economische groei, maar iedt niet iedereen evenveel voordelen en vergroot de kloof tussen arm en rijk. Dat stelt de World Commission on the Social Dimension of Gloalisation van de Verenigde Naties in een gisteren gepuliceerd rapport. De commissie estaat uit onder andere de Finse president Tarja Halonen, president Benjamin Mkapa van Tanzania, voormalig chef-econoom van de Wereldank Joseph Stiglitz, politici uit onder meer de Verenigde Staten, India, Rusland, en directieleden van onder andere Microsoft en Toshia. Deze commissie van de VN deed de afgelopen twee jaar onderzoek naar de mogelijkheden van gloalisering en wat die gloalisering tot dusver in de praktijk heeft ereikt. Er zijn diepgewortelde en hardnekkige ongelijkheden in de huidige werking van de mondiale economie, die ethisch onacceptael en politiek onhoudaar zijn, aldus de commissie. Door de ogen van een grote Opgaven hoofdstuk 3 11

12 meerderheid van mannen en vrouwen, is gloalisering niet tegemoetgekomen aan hun eenvoudige en legitieme streven naar een goede aan en een etere toekomst voor hun kinderen. Gloalisering kan goed doen, stelt de commissie. Het heeft de deur geopend tot kansen, evorderde open maatschappijen en economieën en juichte een vrije handel van goederen, ideeën en kennis toe. Zo heeft gloalisering ervoor gezorgd dat Oost-Azië uit een economisch dal kon kruipen. Maar tegelijkertijd zijn de Afrikaanse landen eneden de Sahara armer geworden. Er is een kloof tussen kansen en toegang tot kansen, zei president Mkapa ij de presentatie van het rapport. Beleidsmakers die menen dat de voordelen van gloalisering moeten worden gedeeld, zullen zich hard moeten maken voor eerlijke en meer transparante regels over internationale handel en rechten van werknemers respecteren. De commissie ziet een mogelijkheid dit doel te ereiken door ijvooreeld de tarieven op landouwproducten te verlagen. Gelijke regels voor ongelijke spelers staat voor een ongelijke uitkomst. De commissie pleit ook voor meer samenwerking tussen landen. Instellingen zoals de Wereldank en het Internationaal Monetair Fonds moeten meer elang geven aan de ehoeftes en meningen van ontwikkelingslanden. Bovendien zijn economische hervormingen nodig, waardoor die landen gemakkelijker kunnen exporteren naar de westerse wereld. Daarnaast pleit de commissie voor een verhoging van ontwikkelingshulp aan de armste landen. Bron: NRC Handelslad, 25 feruari 2004 a Leg uit waarom gloalisering tot een hogere economische groei in de wereld kan leiden. Tegenstanders van gloalisering epleiten dat arme ontwikkelingslanden eerst de armoede moeten estrijden voordat ze zich lootstellen aan de harde concurrentie op de wereldmarkt. Is deze gedachte in overeenstemming met de comparatieve-kostentheorie? De commissie over de sociale dimensie van gloalisering levert in het artikel kritiek op de internationale handelsregels van de WTO: Gelijke regels voor ongelijke spelers staat gelijk aan een ongelijke uitkomst. c Leg uit wat de commissie hiermee kan edoelen. d Volgens de voorstanders van vrijhandel zijn niet gloalisering en de handelsregels van de WTO het proleem voor de ontwikkelingslanden, maar het handelseleid in de industrielanden. Leg dit uit. Antigloalisten verzetten zich tegen wat ze noemen de vernietiging van de mensheid en de planeet door de wereldmarkt. Zij vrezen dat gloalisering gepaard gaat met: de verdwijning van culturele diversiteit; toenemende inkomensongelijkheid in de wereld; vernietiging van het milieu; Opgaven hoofdstuk 3 12

13 ondermijning van de verzorgingsstaten in westerse landen. e f Leg uit waarom gloalisering gepaard zou kunnen gaan met de vier genoemde prolemen. Proeer argumenten te geven die de genoemde prolemen juist tegenspreken. Opgaven hoofdstuk 3 13

3 Mondiale economische ontwikkelingen

3 Mondiale economische ontwikkelingen 3 Mondiale economische ontwikkelingen Meerkeuzevragen 3.1 3.1 Tot de Triade behoren a Azië, Latijns-Amerika en Centraal- en Oost-Europa. b West-, Centraal- en Oost-Europa. c de Verenigde Staten, de Europese

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Opgave 1 Sinds 1 juni 1998 maakt De Nederlandsche Bank (DNB) samen met de centrale banken van andere

Nadere informatie

Economische prognose IMF voor het GOS

Economische prognose IMF voor het GOS Economische prognose IMF voor het GOS Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen voor de

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land.

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. 1 De wisselmarkt 1.1 Begrip Wisselkoers = de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. bv: prijs van 1 USD = 0,7

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M)

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M) 1) Geef de omschrijving van trendmatige groei. 2) Wat houdt conjunctuurgolf in? 3) Noem 5 conjunctuurindicatoren. 4) Leg uit waarom bij hoogconjunctuur de bedrijfswinsten zullen stijgen. 5) Leg uit waarom

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

Prognose IMF voor Midden-Europa en de Balkan

Prognose IMF voor Midden-Europa en de Balkan Prognose IMF voor Midden-Europa en de Balkan Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en in september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Economische visie op 2015

Economische visie op 2015 //5 Economische visie op 5 Nieuwjaarsbijeenkomst VNO-NCW regio Zwolle Björn Giesbergen januari 5 Inhoud Visie op 5 Europa: toekomstige koploper of eeuwige achterblijver? (conjunctuur/financiële markten)

Nadere informatie

wisselkoers Euro in Amerikaanse dollar 1,3644 Hoeveel dollar is 590?

wisselkoers Euro in Amerikaanse dollar 1,3644 Hoeveel dollar is 590? wisselkoers Euro in Amerikaanse dollar 1,3644 Hoeveel dollar is 590? 1,3644 * 590 = $805 2300 is dan 1,3644 * 2300 =$3138,12 Hoeveel euro is $789? 1,3644 dollar = 1 euro $789 / 1,3644 =578,28 euro Bereken

Nadere informatie

BBP Inflatie Lopende rekening Werkloosheid Europa 2,0 0,1 0,8 3,3 2,8 2,1 0,4 0,8 1,0

BBP Inflatie Lopende rekening Werkloosheid Europa 2,0 0,1 0,8 3,3 2,8 2,1 0,4 0,8 1,0 Prognose IMF voor Midden-Europa en de Balkan Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en in september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

6 Het concurrentievermogen van Nederland

6 Het concurrentievermogen van Nederland 6 Het concurrentievermogen van Nederland Meerkeuzevragen 6.1 In de Nederlandse uitvoer zien we een aantal ontwikkelingen. Een punt van zorg is het groeiende aandeel in de export van de a wederuitvoer.

Nadere informatie

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Module 8 havo 5 Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. laagconjunctuur Reëel binnenlands product groeit

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

1 De onderneming in de wereldeconomie

1 De onderneming in de wereldeconomie 1 De onderneming in de wereldeonomie Meerkeuzevragen 1.1 1.1 Globalisering is een proes a van wereldwijde eonomishe integratie door een sterke toename van de internationale handel en investeringen. b waarbij

Nadere informatie

HOOFDSTUK 19: OEFENINGEN

HOOFDSTUK 19: OEFENINGEN 1 HOOFDSTUK 19: OEFENINGEN 1. Op de beurs van New York worden de volgende koersen genoteerd : 100 JPY = 0,8 USD ; 1 GBP = 1,75 USD en 1 euro = 0,9273 USD. In Tokyo is de notering 1 USD = 140 JPY. In Londen

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2005-I

Eindexamen economie 1 vwo 2005-I Opgave 1 Nijvere Europeanen Een onderzoeksbureau heeft berekend dat de arbeidsproductiviteit per gewerkt uur in de Europese Unie (EU) gemiddeld lager is dan in de Verenigde Staten van Amerika (VS). In

Nadere informatie

Het internationale economisch verkeer

Het internationale economisch verkeer Hoofdstuk 2 Het internationale economisch verkeer 2.29 2.30 2.31 2.32 2.33 2.34 2.35 2.36 D D C D A D C D 2.37 a. Als Aland zich specialiseert in dat product waarin het relatief goed is, kan het door internationale

Nadere informatie

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I Opgave 1 Beleggingen leiden tot inkomensverschillen Aangetrokken door voorspoedige ontwikkelingen op de effectenbeurs, zijn in een land de mensen steeds meer gaan beleggen in aandelen en obligaties. Mede

Nadere informatie

Het Westen en de verschuivende economische verhoudingen

Het Westen en de verschuivende economische verhoudingen Het Westen en de verschuivende economische verhoudingen Het gewicht van opkomende landen als Brazilië, Rusland, India en China in de wereldeconomie neemt sterk toe. Westerse landen als Nederland worden

Nadere informatie

Eindexamen economie havo 2011 - I

Eindexamen economie havo 2011 - I Opgave 1 AWBZ-zorgen Havo-leerling Dick besluit voor economie een profielwerkstuk te maken over de stijgende uitgaven van de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten). Hieronder staan drie delen van

Nadere informatie

Examen VWO. economie 1

Examen VWO. economie 1 economie 1 Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 30 mei 13.30 16.30 uur 20 05 Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen; het examen bestaat uit 30 vragen. Voor

Nadere informatie

Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn.

Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn. Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn. 1. De Wereldbank berichtte onlangs dat de Chinese economie binnen afzienbare tijd de grootste economie van

Nadere informatie

Veranderende verhoudingen binnen het imf

Veranderende verhoudingen binnen het imf Veranderende verhoudingen binnen het imf De robuuste groei en de relatieve stabiliteit van de wereldeconomie heeft de afgelopen jaren de rol van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) veranderd. Het Fonds

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 56

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD De macro-vraaglijn of geaggregeerde vraaglijn geeft het verband weer tussen het algemeen prijspeil en de gevraagde hoeveelheid binnenlands product. De macro-vraaglijn

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 18 juni 13.30-16.30 uur 20 03 Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Economie 1,2 oude en nieuwe stijl

Examen HAVO en VHBO. Economie 1,2 oude en nieuwe stijl Economie 1,2 oude en nieuwe stijl Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 2 VHBO Tijdvak 3 Woensdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 00 Dit

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk oktober 2015 Welkom Wij heten u van harte welkom in Van der Valk Hotel 2 Programma 19.00 uur Ontvangst 19.30 uur Opening 19.40 uur Chinese groeivertraging 20.00

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2000-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2000-II Opgave 1 Uit een krant: Uitzendbranche blijft groeien Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de uitzendbranche in het eerste kwartaal van 1998 flink is gegroeid. In vergelijking

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur oud programma economie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Landenanalyse H4. Week 1 Landenrisico

Landenanalyse H4. Week 1 Landenrisico Landenanalyse H4 Week 1 Landenrisico Risico s en problemen die verbonden zijn met het exporteren naar het buitenland - Importbelemmeringen (als bijvoorbeeld de handelsbalans een groot tekort vertoont)

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II Opgave 1 Stoppen met roken!? In een land betalen rokers bij de aanschaf van tabaksproducten een flink bedrag aan indirecte belasting (tabaksbelasting)*. Dat vinden veel mensen terecht omdat de overheid

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

Koper flink in de lift

Koper flink in de lift Publicatiedatum CBS-website: 9 juli 7 Koper flink in de lift Wiel Packbier Centraal Bureau voor de Statistiek Koper flink in de lift Wiel Packbier Samenvatting Mede door de toegenomen vraag naar koper,

Nadere informatie

Antwoorden oefeningen

Antwoorden oefeningen Auteurs: Marijs, Hulleman isn: 978-90-01-81695-7 www.internationaleeonomisheontwikkelingen.noordhoff.nl 2013 Noordhoff Uitgevers v Antwoorden oefeningen Antwoorden meerkeuzevragen Hoofdstuk 1 1.1 a 1.6

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 vrijdag 27 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 vrijdag 27 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2011 tijdvak 1 vrijdag 27 mei 13.30-16.00 uur economie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk De vorderingen van Nederlandse banken op het buitenland zijn onder invloed van de financiële crisis en de splitsing van ABN AMRO in 2007 en 2008

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 Op de gegevens voor de top 10% van 1999

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

oefentoets 3 e periode 0910 vier opgaven pagina 1 van 4

oefentoets 3 e periode 0910 vier opgaven pagina 1 van 4 oefentoets 3 e periode 0910 vier opgaven pagina 1 van 4 Opgave 1 valutamarkt Groot-Brittannië behoort niet tot de Economische Monetaire Unie (EMU). Het Britse pond ( ) is op de valutamarkt nog een zelfstandig

Nadere informatie

CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten. Economie

CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten. Economie Economie CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten China als investeerder in Europa Chinese investeringen in Europa nemen snel in omvang toe. Volvo Cars is tegenwoordig eigendom

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2004-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2004-I 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juist antwoord

Nadere informatie

Zelftest hoofdstuk 1 Gesloten vragen 1.22 D; 1.23 B; 1.24 A; 1.25 B; 1.26 B; 1.27 C; 1.28 D; 1.29 A; 1.30 B; 1,31 A; 1.32 A

Zelftest hoofdstuk 1 Gesloten vragen 1.22 D; 1.23 B; 1.24 A; 1.25 B; 1.26 B; 1.27 C; 1.28 D; 1.29 A; 1.30 B; 1,31 A; 1.32 A Zelftest hoofdstuk 1 1.22 D; 1.23 B; 1.24 A; 1.25 B; 1.26 B; 1.27 C; 1.28 D; 1.29 A; 1.30 B; 1,31 A; 1.32 A 1.33 a. $25 1, 1 = $27,50 b. -invoercontingenten, -kwaliteitseisen, -douaneformaliteiten, -subsidies

Nadere informatie

De Geo 2 bk Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1

De Geo 2 bk Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1 De Geo 2 k Aardrijkskunde voor de onderouw Antwoorden hoofdstuk 1 www.degeo-online.nl 1ste druk 1 Azië! Deel van de wereld Start 1 Azie is een land / een werelddeel / een grote stad. Oost- en Zuidoost-Azië

Nadere informatie

Emerging markets monitor

Emerging markets monitor Gedaan met de rust In het vorige Kwartaalbericht belichtten we reeds de problematiek rond inflatie. Veel landen staan voor het vraagstuk hoe ze de inflatie in toom kunnen houden zonder de economische groei

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Examen VWO. economie 1. tijdvak 1 vrijdag 25 mei 13.30-16.30 uur

Examen VWO. economie 1. tijdvak 1 vrijdag 25 mei 13.30-16.30 uur Examen VWO 2007 tijdvak 1 vrijdag 25 mei 13.30-16.30 uur economie 1 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een

Nadere informatie

Hof Hoorneman China Value Fund

Hof Hoorneman China Value Fund Hof Hoorneman China Value Fund UW VERMOGEN IS HET WAARD 1 China is en blijft de groeimotor van de wereld. Waarom beleggen in China? De Chinese economie groeit met ruim 7%. Dit groeipercentage is aanzienlijk

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2004-I

Eindexamen economie 1 vwo 2004-I Opgave 1 Dollarisering in Latijns Amerika In veel landen in Latijns Amerika circuleert naast de eigen valuta de Amerikaanse dollar. De dollar is door de jaren heen in dit deel van de wereld de meest stabiele

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: HAVO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015

Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015 Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015 Melk- en voermarkt kort samengevat Vooruitzichten voor de melkmarkt zijn pover tot aan de zomer De melkmarkt is in de ban van het einde van de melkquotering o Afwachtende

Nadere informatie

we noemen een munt convertibel indien deze bij banken inwisselbaar is. (bijv. de Roebel is niet convertibel; wordt door banken niet geaccepteerd).

we noemen een munt convertibel indien deze bij banken inwisselbaar is. (bijv. de Roebel is niet convertibel; wordt door banken niet geaccepteerd). Dome D Nederlandse betalgsbalans Open economie / gesloten economie: Open economie: veel handel (export en import) met het benland. (bij een open economie zijn de exportquote en importquote groot). Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juiste berekening

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Economische prognose IMF voor het GOS

Economische prognose IMF voor het GOS Economische prognose IMF voor het GOS Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen voor de

Nadere informatie

Valutamarkt. fransetman.nl

Valutamarkt. fransetman.nl euro in dollar wisselkoers Wisselkoers (ontstaat op valutamarkt) Waarde van een munt uitgedrukt in een andere munt Waardoor kan de vraag naar en het aanbod van veranderen? De wisselkoers van de euro in

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

HOOFDSTUK 19: WISSELKOERS EN WISSELMARKT

HOOFDSTUK 19: WISSELKOERS EN WISSELMARKT 1 HOOFDSTUK 19: WISSELKOERS EN WISSELMARKT 1. PRIJSVORMING OP DE WISSELMARKTEN 1.1. Enkele begrippen Wisselkoers = prijs van de buitenlandse munt, uitgedrukt in nationale munt bv. wisselkoers () van de

Nadere informatie

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8 Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,97 0,97% DOW JONES 17958,73 0,31% NASDAQ CMP 4974,565 0,48% NASDAQ -100 4403,953 0,64% NIKKEI 225 19907,63-0,15%

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

UNIFORM EINDEXAMEN VWO 2015

UNIFORM EINDEXAMEN VWO 2015 MINISTERIE VAN ONDERWIJS, WETENSCHAP EN CULTUUR UNIFORM EINDEXAMEN VWO 2015 VAK : ECONOMIE 1 DATUM : DINSDAG 16 JUNI 2015 TIJD : 07.45-10.15 UUR Aantal opgaven bij dit vak : 3 Aantal pagina s : 5; Calculator

Nadere informatie

Voor de beoordeling zijn de volgende passages van de artikelen 41, 41a en 42 van het Eindexamenbesluit van belang:

Voor de beoordeling zijn de volgende passages van de artikelen 41, 41a en 42 van het Eindexamenbesluit van belang: economie 1 Correctievoorschrift VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Druk op varkensvleesmarkt blijft. Kwartaalbericht Varkens Q2 2015

Rabobank Food & Agri. Druk op varkensvleesmarkt blijft. Kwartaalbericht Varkens Q2 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q2 2015 Druk op varkensvleesmarkt blijft De vooruitzichten voor de Nederlandse varkenshouderij voor het tweede kwartaal 2015 blijven mager. Ondanks de seizoensmatige

Nadere informatie

Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010

Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010 Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010 1. Inleiding Globalisering is een onderwerp dat regelmatig in het maatschappelijke debat opduikt. Het gaat dan om de gevolgen van de internationale economische

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 - Tabellen, grafieken, formules

Hoofdstuk 5 - Tabellen, grafieken, formules Hoofdstuk 5 - Taellen, grafieken, formules ladzijde 130 V-1a d De grafieken van de grond en de luht vertonen veel grotere temperatuurshommelingen dan de grafiek van het water. De grafiek van de grond omdat

Nadere informatie

Eindexamen economie pilot vwo 2011 - II

Eindexamen economie pilot vwo 2011 - II Beoordelingsmodel Vraag Antwoord Scores Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore

Nadere informatie

Examen VWO. economie 1,2. tijdvak 1 maandag 26 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. economie 1,2. tijdvak 1 maandag 26 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 28 tijdvak 1 maandag 26 mei 13.3-16.3 uur economie 1,2 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-I

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-I 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord

Nadere informatie

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga Vraag In de laatste zes maanden was er steeds zoveel slecht nieuws over de economische groei, dat dit de consumptiegroei deed stagneren. In de

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 29 mei 13.3 16.3 uur 2 2 Voor dit examen zijn maximaal 62 punten te behalen; het examen bestaat uit 31 vragen.

Nadere informatie

Mondiale onevenwichtigheden en de financiële crisis

Mondiale onevenwichtigheden en de financiële crisis Sinds eind jaren negentig kampt de wereldeconomie met sterk toenemende onevenwichtigheden op betalingsbalansen. Er zijn steeds sterkere aanwijzingen dat de ontwikkelingen achter deze mondiale onevenwichtigheden

Nadere informatie