White paper. Behaalt uw WKO het maximale rendement? Plus: Antwoord op de 4 WKO-vragen van uw CFO

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "White paper. Behaalt uw WKO het maximale rendement? Plus: Antwoord op de 4 WKO-vragen van uw CFO"

Transcriptie

1 White paper Behaalt uw WKO het maximale rendement? Plus: Antwoord op de 4 WKO-vragen van uw CFO

2 Inhoudsopgave A. Inleiding WKO is een geweldige techniek Tijdsaspecten van de WKO WKO in de praktijk Oorzaak en gevolg van lage WKO-rendementen B. Uw CFO wil een hoger rendement en geen risico Vraag 1: Werkt de WKO goed? Vraag 2: Wat levert de WKO op? Vraag 3: Voldoe ik aan de wet- en regelgeving? Vraag 4: Hoe kan ik het rendement verhogen? C. De oplossing: de WKO Dokter Hoe werkt de WKO Dokter? Stap 1: Performance scan Stap 2: Datakoppeling Stap 3: Optimalisatie Stap 4: Beheer- of prestatiecontract Over Unica Ecopower Contactgegevens Unica Ecopower

3 A. Inleiding U bent de trotse eigenaar of beheerder van een gebouw met een Warmte- en KoudeOpslag-systeem (WKO). U realiseert zich dat deze WKO het hart vormt in de totale energiehuishouding en in het totale binnenklimaat van uw gebouw. U hebt hiervoor ook extra geïnvesteerd vanwege de voordelen en de CO2-reductie die hiermee te behalen zijn. U bent intussen geïnformeerd over allerlei technische aspecten van WKO s. Toch mist u de financiële analyse over rendementen en risico s. Als eigenaar, verhuurder of facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de warmte- en koudevoorziening in uw gebouw. Bent u voorbereid op de 4 vragen die uw CFO of financieel directeur kan stellen over uw WKO? WKO is een geweldige techniek Het principe achter WKO is eenvoudig: in de zomer wordt het koele grondwater gebruikt om gebouwen te koelen. Het opgewarmde water wordt opgeslagen in de bodem zodat het in de winter kan worden gebruikt om gebouwen te verwarmen. Een goed systeem levert een energiebesparing op tot wel 80% voor koelen en 50% voor verwarmen. WKO wordt al meer dan 20 jaar toegepast en past perfect in Nederland dankzij de bodemgesteldheid met geschikte zandlagen. De techniek wordt toegepast met gesloten bronnen (bodemlussen) voor woningen en kleine kantoren en open bronnen voor appartementencomplexen en grote utiliteitsgebouwen. Met de steeds grotere behoefte aan energiebesparing en duurzame energieopwekking is er verdere groei te verwachten tot open WKO-systemen (zie figuur 1) en nog een hoger aantal gesloten WKO-systemen. Figuur 1 Berekend is dat de inzet van een WKO een belangrijke bijdrage kan leveren aan de doelstelling om de Nederlandse CO2 uitstoot voor 2020 te reduceren. Afhankelijk van de groeiscenario s van het aantal WKO s tot 2020 kan gemiddeld 5% van de Nederlandse CO2 - reductiedoelstelling gehaald worden. 3

4 Tijdsaspect van de WKO De WKO bestaat uit het BOA-systeem: Bron, Opweksysteem en Afgiftesysteem. De bronnen zitten in de bodem, het opweksysteem staat in de technische ruimte en het afgiftesysteem bevindt zich in het plafond of de vloer. Deze drie onderdelen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en bepalen gezamenlijk de werking en het rendement van de WKO. Vanaf het moment dat de WKO warmte in de winter en koude in de zomer levert, worden respectievelijk de koude en de warme bron in de bodem gevuld. Belangrijk is dat in het eerste jaar het totale systeem goed ingeregeld wordt. De jaren daarna zal het systeem zich steeds verder ontwikkelen en stabiliseren. In deze aanname is het van belang dat ook het afgiftesysteem (de binneninstallatie van het gebouw) ook stabiel draait. Figuur 2 Inregeling en rendement WKO in de tijd beschouwd Met de tijdsafhankelijkheid van figuur 2 in het achterhoofd is een volgend model te ontwerpen waarin de verschillende aspecten van de BOA (bron, opweksysteem en afgiftesysteem) aan bod komen (figuur 3). Er is een groot verschil in het continu vereiste comfort dat de binneninstallatie moet bieden enerzijds, en het rendement van de installatie en de bodembalans van de bronnen anderzijds. Inzicht in de werking en de verhouding tussen deze drie belangrijke componenten is essentieel om aan alle drie vereisten te voldoen (balans, rendement, comfort). Figuur 3 Eisen en tijdschaal per bron, opweksysteem en afgiftesysteem 4

5 WKO in de praktijk WKO is een geweldige techniek en biedt fantastische mogelijkheden om èn energie te besparen èn duurzame energie op te wekken. Diverse verkenningen de praktijk zetten daar echter ook andere inzichten tegenover. Uit een onderzoek over WKO in de praktijk (IF Technology, 2009 ) blijkt dat het voorraadbeheer van de energieopslag bij 70% van de installaties onvoldoende op orde is. Ook zijn er inmiddels tal van praktijksituaties bekend waarbij de WKO in de praktijk niet doet wat hij op papier qua energieopbrengst zou moeten doen. Een simpel rekenvoorbeeld geeft de problematiek goed weer. Er zijn circa 2500 open WKO-systemen in Nederland die gemiddeld (schatting) per stuk kosten. Met 70% slecht of matig presterende installaties betekent dit, dat er voor 1,05 miljard aan slecht renderende WKO s in Nederland staat. Oorzaak en gevolg van lage WKO-rendementen Veelal wordt de WKO niet de tijd gegund om ingeregeld te worden. De gebouweigenaar verwacht dat deze vanaf dag 1 het beoogde rendement haalt. Het eerste jaar na oplevering is zeer belangrijk om de WKO in te regelen. Dit hoort een onderdeel te zijn van de realisatie. Andere oorzaken van een slecht draaiende WKO zijn: onzekerheden en verkeerde aannames bij ontwerp (bedrijfstijden, gebruikswijze, ontwerp temperaturen); onvolledige realisatie en beheer van de installatie; organisatorische wijzigingen na verloop van tijd. Het onvoldoende functioneren van de totale installatie leidt ertoe dat: uw energierekening in werkelijkheid veel hoger is dan verwacht en beloofd; de back-up installaties (ketels en conventionele koelmachines) worden ingezet als verwarmingsbron of koeling in plaats van de WKO; er thermische onbalans kan optreden in de bodem; er meer water wordt verpompt dan de vergunning toelaat en nodig is; het klimaat in uw gebouw niet stabiel of comfortabel is. Extra meters De energierekening van een kantoor in Utrecht met een WKOinstallatie was erg hoog. De gebouweigenaar heeft de WKO Dokter van Unica Ecopower erbij gevraagd. Doordat de installatie niet goed draaide, werd er te veel gas gestookt in de winter en was de bodem niet in balans. Verder waren er veel start-stops van de warmtepomp waardoor de warmtepomp sneller vervangen zou moeten worden. Omdat er niet goed gemeten werd, kon er geen APF over 2010 bepaald worden. Door het plaatsen van extra meters in het totale systeem wordt de installatie nu via een energiemanagement systeem actief gemonitord. Hiermee worden storingen voorkomen door in te spelen op gemeten wijzigingen. Verder zijn er setpoints in de regeltechniek aangepast en wordt er minder gas ingekocht. De APF van het systeem lag in 2011 op 3,5, in 2012 wordt een APF van 4,5 verwacht. Intussen wordt de bodembalans ook weer stap voor stap hersteld. Unica Ecopower doet het beheer en monitoring dat betaald wordt vanuit de behaalde energiereductie. 5

6 B: Uw CFO wil een hoger rendement en geen risico Veelal wordt u technisch geïnformeerd rondom WKO s. Te weinig worden echter de financiële consequenties en de risico s van een slecht draaiende WKO besproken. Hieronder staan de 4 vragen die uw CFO of financieel directeur kan stellen over uw WKO. Vraag 1: Werkt de WKO goed? Deze eerste vraag is niet financieel maar komt voort uit de, helaas vele, negatieve berichten in de markt dat veel WKO s niet goed werken. Er zijn WKO s die bijna stil staan en waarbij de warmte en koude met te veel elektra en gas wordt geproduceerd en de bodemopslag te weinig wordt benut. Hebt u een WKO die helemaal niet meer draait? Dan hebt u een mogelijk goudmijntje dat herontdekt moet worden. Of uw WKO goed functioneert, kunt u aan de hand van de volgende 3 aspecten controleren: 1. het binnenklimaat in uw gebouw; 2. uw energierekening; 3. de thermische bodembalans. 1. Binnenklimaat U hebt voor een WKO gekozen om op een duurzame manier een comfortabel binnenklimaat te realiseren. Omdat de omstandigheden buiten uw gebouw (de buitentemperatuur) en in uw gebouw (bezetting) continu aan verandering onderhevig zijn, dient uw WKO systeem hier op te anticiperen, zonder in storing te vallen bij variërende omstandigheden. Indien dit niet goed gaat, merkt u dat aan het binnenklimaat in uw gebouw. Dit kan een indicatie zijn van een slecht werkende WKO, maar er kunnen uiteraard ook andere oorzaken zijn of een combinatie van factoren. 3. Thermische bodembalans De thermische bodembalans is voor een vergunningplichtige WKO een wettelijke randvoorwaarde die u jaarlijks moet controleren en rapporteren aan de provincie. De hoeveelheid opgeslagen warmte en koude moet in balans zijn en dit wordt als het goed is geregistreerd. Aan de hand van deze gegevens kunt u snel controleren of uw WKO in orde is. 2. Energierekening De WKO kan een beduidend lagere energierekening opleveren dan wanneer gekozen was voor een conventioneel systeem. Het is eenvoudig om de energiekosten per m 2 vloeroppervlak te vergelijken met de energiekosten van een conventioneel gebouw. Ook hier geldt dat rekening moet worden gehouden met eventuele andere grote energieverbruikers in uw gebouw, zoals een inpandig datacenter. 6

7 Vraag 2: Wat levert de WKO op? Belangrijk is dat u weet wat het rendement is van uw WKO. Dit is van veel onderdelen afhankelijk. Vaak wordt als meeteenheid de COP (Coëfficient of Performance) van een warmtepomp genomen, dit is echter een component van het totale systeem en is niet representatief. Het rendement dient over het totale systeem gemeten te worden. Een betere methode is de APF, de Annual Performance Factor. De APF is een verhoudingsgetal dat het conversie-rendement van de WKO over een geheel jaar aangeeft. APF = Geproduceerde energie (warmte en koude in GJ) Gebruikte primaire energie (elektriciteit en gas omgerekend in GJ) Er wordt een jaar als vaste periode genomen omdat elk seizoen zijn eigen rendement heeft. Zo is het rendement van een WKO in de zomer aanzienlijk hoger dan in de winter. Elk type systeem heeft zijn eigen APF en die is afhankelijk van het type bron, het opweksysteem en het afgiftesysteem in het gebouw. In tabel 1 ziet u een benadering van deze APF-waarden. Hogere waarden zijn zelfs ook al gemeten. Tabel 1 Globale APF waarden voor WKO s Gesloten WKO Open WKO Voorbeeld gebouw Woningen, appartementen, kleine kantoren Collectieve systemen, grote appartementencomplexen, en kantoren APF Slecht Gemiddeld Uitstekend Vraag 3: Voldoe ik aan de wet- en regelgeving? Vanaf het moment dat de WKO wordt geëxploiteerd, gelden de volgende wettelijke verplichtingen: 1. Vergunning Waterwet: voorschriften voor de wateronttrekking en thermische balans. De provincie is bevoegd gezag. Deze is vergunning is nodig wanneer er meer dan 10 m 3 /uur uit de bodem gepompt wordt. 2. Wet Milieubeheer/ Activiteitenbesluit artikel Doelmatig energiegebruik. De gemeente is bevoegd gezag. Koeling De WKO-installatie voor een datacommunicatiebedrijf in Noord-Holland gaf een te laag rendement met hoge elektrakosten. De koeling werd geleverd door koelmachines in plaats vanuit de duurzame bron in de bodem. De bodem dreigde hierdoor ook uit balans te raken omdat de warmte wel vanuit de bodem werd opgewekt. Door regeltechnische aanpassingen in onder andere de temperatuursetpoints en kleine hydraulische aanpassingen in het koelwatercircuit loopt de koeling weer via de WKO en is er aanzienlijk minder elektriciteit verbruikt. Dankzij goede monitoring en beheer komt de bodem ook weer in balans. De APF is van 2,8 naar 5,5 gegaan. 7

8 Opmerking: In 2012 wordt naar verwachting de AMvB Bodemenergie ingevoerd. De belangrijkste doelen van deze AMvB zijn het vereenvoudigen van de vergunninglening van open WKO-systemen en het reguleren van gesloten WKOsystemen door middel van een meldings- of vergunningsplicht. 1. Vergunning Waterwet Voor de Waterwet dient u de volgende activiteiten uit te voeren: Ieder jaar in januari moet u een opgave doen van de verplaatste water- en energiehoeveelheden en de onttrekkings- en infiltratietemperatuur. Iedere 3 tot 5 jaar dient u bij de provincie een evaluatierapportage in. In het rapport worden de volgende aspecten geëvalueerd: verplaatste water- en energiehoeveelheden; invloed op de grondwatertemperatuur; het rendement van het systeem en de gerealiseerde energiebesparing; de energiebalans in de bodem. Sanctie: indien u binnen 5 jaar na de vergunningsverlening niet voldoet aan de eis van de Waterwet, kan de provincie u een sanctie opleggen. Dit is in de regel een boete, maar kan ook leiden tot het intrekken van de vergunning waardoor u uw WKO niet meer mag gebruiken. Let op: aangezien u elk jaar moet rapporteren, kunt u in feite ook elk jaar een boete krijgen. Afhankelijk van de provincie kan deze oplopen tot tienduizenden euro s. Niet alle provincies handhaven op dit moment even streng maar aangezien de budgetten van de provincies magerder worden, zien allen straks de mogelijkheden om bronnen die niet in balans zijn te gaan beboeten. Indien u aan kunt tonen dat u verbeteracties uitvoert, kunt u een verlenging van de 5 jaar of dispensatie aanvragen. 2. Wet Milieubeheer Vanuit de Wet Milieubeheer dient u energiebesparende maatregelen te nemen die een terugverdientijd van 5 jaar of minder hebben. Het inzichtelijk maken van de besparing en de investering en hiermee de terugverdientijd is dan noodzakelijk. Energiebesparing met uw WKO-systeem wordt vaak buiten beschouwing gelaten omdat men (zowel eigenaar als handhaver) ervan uitgaat dat dit een zuinig systeem is. In de praktijk blijkt juist dat nog een aanzienlijke besparing gerealiseerd kan worden door monitoring en deskundig beheer van de WKO-installatie. Sanctie: veel gemeentes sanctioneren (nog) niet op deze verplichting. In feite is dit ook niet nodig, een terugverdientijd van 5 jaar in een gebouw is erg weinig en daarna gaat het u zelfs geld opleveren. Vraag 4: Hoe kan ik het rendement verhogen? Vanwege vele veiligheidsmarges en onzekerheden worden de rendementen van een WKO bepaald op een gemiddelde APF. Eerder onderzoek heeft uitgewezen dat vele installaties een slechte APF draaien (bijv. een APF van 2). Het is echter mogelijk de rendementen weer te verhogen naar gemiddelde APF (bijv. een APF van 5) of zelfs naar een uitstekende APF (bijv. een APF van 6). Zie Figuur 4. Figuur 4 Van slechte APF naar uitstekende APF 8

9 C. De oplossing: de WKO Dokter Met de WKO Dokter biedt Unica Ecopower eigenaren en beheerders van WKO-installaties dé oplossing voor een hogere APF waarbij ook het binnenklimaat van de gebouwen wordt beschouwd. De WKO Dokter richt zich op niet optimaal draaiende WKO s en helpt deze er weer bovenop. Op basis van de vele WKO-installaties die Unica Ecopower in eigendom heeft, heeft zij de laatste jaren ervaring opgedaan om deze installaties zo optimaal mogelijk te laten presteren. Deze kennis is nu omgezet in de nieuwe dienst: de WKO Dokter. Intussen hebben meerdere vastgoedeigenaren en -beheerders hun WKO tot grote tevredenheid laten verbeteren door de WKO Dokter. Hoe werkt de WKO Dokter? De WKO Dokter doorloopt 4 stappen: Stap 1: Performance Scan Stap 2: Datakoppeling Stap 3: Optimalisatie Stap 4: Beheer- of prestatiecontract Stap 1: Performance scan Unica Ecopower brengt voor niet-goed renderende WKO s via een WKO Performance Scan eerst in beeld wat er mis is, waar verbetering mogelijk is en hoeveel de verbetering u oplevert. Elk onderdeel van het WKO-systeem (bron, opweksysteem, afgiftesysteem) wordt beschouwd. Tevens wordt ook het comfort in uw gebouw meegenomen. Dit wordt met u besproken alvorens de volgende stappen te volgen. Stap 2: Datakoppeling Daarna wordt de data uit de installatie op afstand gekoppeld aan het gebouwbeheersysteem en aan een energiemanagementsysteem. Hierdoor is het mogelijk om ook de data op gebruiksvriendelijke wijze aan u en uw belanghebbenden te presenteren, bijvoorbeeld via een televisiescherm (Greenscreen) in de entree. Figuur 5 Voorbeeld energiemanagement systeem 9

10 Stap 3: Optimalisatie Vanuit het beheer- en energiemanagementsysteem wordt de installatie continu gemonitord en bijgestuurd totdat deze weer gezond is. Eventueel worden er aanpassingen doorgevoerd in de regeltechniek of in het hydraulisch systeem. Ook kunnen er aanpassingen uitgevoerd worden in de binneninstallatie. Stap 4: Beheer- of prestatiecontract Om een WKO-systeem ook langjarig rendabel te laten draaien en te voldoen aan de wettelijke verplichtingen, is goed beheer en monitoring essentieel. Unica Ecopower biedt hiervoor, ook voor gezonde WKO-systemen, de WKO Monitoring dienst aan om de installatie op optimaal rendement te sturen. U krijgt per periodiek een overzicht van de resultaten uit het energiemanagementsysteem van Unica Ecopower. Op basis van de gegevens geeft Unica Ecopower u tevens advies om op de juiste wijze de WKO te beheren voor een hoger rendement. Unica Ecopower kan u ook een prestatiecontract aanbieden. Daarmee neemt Unica Ecopower het gehele beheer over nadat er van te voren afspraken zijn gemaakt over de prestaties van de WKO. Wij lopen het risico, maar weten dit dankzij onze kennis en expertise goed te organiseren. Desgewenst kan Unica Ecopower ook uw installatie financieel overnemen met een gegarandeerde leveringsverplichting. En u kunt genieten van de geleverde duurzame energie. Figuur 6 Optimaal beheer door specialisten Lekkende klep Voor een WKO in een gemeentelijk kantoor in Amsterdam waren er regelmatig drukstoringen waardoor circulatiepompen uitvielen en zelfs defect raakten. De CV-ketel, die op gas draait, sprong hierdoor te vaak bij. Tevens verdween water uit het gesloten systeem zonder dat er daadwerkelijk een lekkage zichtbaar was. De vele storingen resulteerde in comfortproblemen bij de eindgebruiker. Zowel de WKO-installatie als de gebouwinstallatie is door de WKO Dokter van Unica Ecopower onderzocht. Oorzaak bleek een lekkende klep in een combineerde leiding voor CVwarmte en gekoeld water te zijn, waardoor er water weg lekte via het overdrukvat wanneer er seizoenswisselingen waren. Dit is oplost door een hydraulische scheiding aan te brengen via een warmtewisselaar tussen het gecombineerde CV-net en het gekoeld waternet. Er zit weer een hydraulisch evenwicht in het systeem waardoor er vrijwel geen storingen meer voorkomen. Hierdoor draait de WKO-installatie weer stabiel, lekt er geen water meer weg en zijn de CV-ketels vrijwel niet meer nodig. 10

11 Over Unica Ecopower Unica is de grootste zelfstandige technische dienstverlener in Nederland met de focus op ontzorging met behulp van duurzame technologie. De businessunit Unica Ecopower is als koploper in Nederland gespecialiseerd in het exploiteren van duurzame energie-installaties waaronder Warmte-Koude-Opslag en biomassa-technieken. Unica Ecopower financieert, ontwikkelt, realiseert, exploiteert en optimaliseert voor eigen risico duurzame energie-installaties voor nieuwbouw-, renovatie- en gebiedsontwikkelingsprojecten. Opvallend en onderscheidend is het exploitatieproces waarmee zowel nieuwe installaties als bestaande installaties zo efficiënt mogelijk worden beheerd. De resultaten zijn een forse CO2 besparing, lagere energiekosten, hoog rendement en tevreden eindgebruikers. Contactgegevens Unica Ecopower Unica Ecopower B.V. Postbus CE Hoevelaken Unica

White paper. Komt een WKO bij de dokter. Onderzoek WKO Dokter naar oorzaken slecht functionerende WKO s

White paper. Komt een WKO bij de dokter. Onderzoek WKO Dokter naar oorzaken slecht functionerende WKO s White paper Komt een WKO bij de dokter Onderzoek WKO Dokter naar oorzaken slecht functionerende WKO s Inhoud Samenvatting 3 Aanleiding 3 Overzicht klimaatsysteem met WKO 3 Basisprincipes ontwerp WKO 4

Nadere informatie

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Dat voor u als eigenaar of beheerder van duurzaam vastgoed de energielevering op duurzame wijze moet geschieden spreekt voor zich.

Nadere informatie

Functioneren van WKO installaties

Functioneren van WKO installaties Functioneren van WKO installaties Het belang van goed beheer Klaasjan van der Maas Unica Ecopower Arjan van Bon Royal HaskoningDHV Vragen 1. Hoe ziet de nieuwe wetgeving en certificering eruit? 2. Hoe

Nadere informatie

Klimaatinstallaties met wko beoordeling op functioneren bij 38 kantoren

Klimaatinstallaties met wko beoordeling op functioneren bij 38 kantoren Klimaatinstallaties met wko beoordeling op functioneren bij 38 kantoren Project uitgevoerd door: Innuvate B.V. : R. Krijger Energy Retrofit : P.W. Rolf In opdracht van: Gemeente Den Haag Omgevingsdienst

Nadere informatie

White Paper Warmtepompsysteem

White Paper Warmtepompsysteem White Paper Warmtepompsysteem Inleiding Een warmtepompsysteem is voor veel mensen inmiddels een bekend begrip, toch ontstaat er nog steeds veel onduidelijkheid over de werking van het systeem. Dit blijkt

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Wat is WKO? Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan zijn de Hondsrug

Nadere informatie

nearly Zero Energy Buildings

nearly Zero Energy Buildings nearly Zero Energy Buildings samen op weg naar energieneutraal Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Naslag werk in whitepaper www.unica.nl Visie Gebouwen Faciliteren bedrijfsprocessen. Duurzame gebouwen zijn

Nadere informatie

uw portaal voor technisch facilitair management unica online

uw portaal voor technisch facilitair management unica online uw portaal voor technisch facilitair management unica online , Altijd en overal inzicht in uw technische installaties Snel en eenvoudig een storing melden? Inzicht in het energiegebruik van uw installaties?

Nadere informatie

Certificering van WKO is niet genoeg

Certificering van WKO is niet genoeg Certificering van WKO is niet genoeg Ed Rooijakkers Halmos Adviseurs 2 1 gebouwen ~30 % op TOTAAL 3 a 5% energiereductie landelijk! Voorkomen verspilling 10%~15% energiereductie 3 4 2 Waar is WKO mee begonnen

Nadere informatie

Het Nieuwe Telen van Amaryllis Amazone Amaryllis Deel 2 : energiemonitoring

Het Nieuwe Telen van Amaryllis Amazone Amaryllis Deel 2 : energiemonitoring Het Nieuwe Telen van Amaryllis Amazone Amaryllis 2011-2012. Deel 2 : energiemonitoring Het Nieuwe Telen Amaryllis : Deel 2 Energiemonitoring projectnummer 1400007415 Januari 2013 Energiemonitoring Plantmonitoring

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Energiebesparing bij een sportclub

Kenniscentrum InfoMil Energiebesparing bij een sportclub Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Energiebesparing bij een sportclub 23 januari 2017 Inhoudsopgave Energiebesparing bij een sportclub 3 Energiezuinige sportveldverlichting 3 Opwekken

Nadere informatie

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP De duurzame energiebron is onuitputtelijk, maar heeft een te laag temperatuurniveau om de CV rechtstreeks op aan te kunnen sluiten. De temperatuur zal dus eerst verhoogd moeten worden, waardoor wij onze

Nadere informatie

White paper. Heb jij een aantrekkelijk profiel? Energieprofielanalyse biedt 70% kans om te besparen op uw energierekening

White paper. Heb jij een aantrekkelijk profiel? Energieprofielanalyse biedt 70% kans om te besparen op uw energierekening White paper Heb jij een aantrekkelijk profiel? Energieprofielanalyse biedt 70% kans om te besparen op uw energierekening Inhoud Inleiding 3 Wat is een energieprofiel? 4 Wat levert een profielanalyse op?

Nadere informatie

Technologische invulling energie strategie Sciencepark. Jan-Maarten Elias

Technologische invulling energie strategie Sciencepark. Jan-Maarten Elias Technologische invulling energie strategie Sciencepark Jan-Maarten Elias Smartgrid warmte/koude Parkeren Sporthal Matrix IC gebouwen Lab HIER BENT U NU WKO Kantoren FNWI-fac. Kantoren Kassen Datacenter

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Themabijeenkomst BodemenergieNL BEHEER & ONDERHOUD. Samenhang bovengrond en ondergrond. Themabijeenkomst BodemenergieNL 4 december 2014

Themabijeenkomst BodemenergieNL BEHEER & ONDERHOUD. Samenhang bovengrond en ondergrond. Themabijeenkomst BodemenergieNL 4 december 2014 Themabijeenkomst BodemenergieNL BHR & ONDRHOUD Samenhang bovengrond en ondergrond ven voorstellen Techniplan Adviseurs bv raadgevend ingenieursbureau; Installaties en nergie & Milieu ongeveer 40 fte focus

Nadere informatie

Monitoring en Energiebalans

Monitoring en Energiebalans Balans verschil Houtkachel draaikoeler Uw partner in duurzame energie Warmte Koude Monitoring en Energiebalans Cius Monitoring Meten = Weten Optimale regeling = Kostenbesparing Betaalsysteem Wetgeving

Nadere informatie

Van inspanningsverplichting naar prestatiecontract nieuwbouw MFG Kaatsheuvel

Van inspanningsverplichting naar prestatiecontract nieuwbouw MFG Kaatsheuvel Bijlage 1 Van inspanningsverplichting naar prestatiecontract nieuwbouw MFG Kaatsheuvel Door Sunburst B.V. Ing. Joost de Roij en Ing. Joost Vermeer januari 2014 Inhoudsopgave Blz Inleiding 3 1. Van inspanningsverplichting

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag. Stappenplan WKO. Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Stappenplan WKO. Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Stappenplan WKO Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan zijn de Hondsrug

Nadere informatie

Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII

Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII Stichting Spaarnesant 04 februari 2014 9X3803 Entrada 301 Postbus 94241 1090 GE Amsterdam +31 20 569 77 00 Telefoon 020-5697701 Fax info@amsterdam.royalhaskoning.com

Nadere informatie

Energiemaatlat voor gebouwen??

Energiemaatlat voor gebouwen?? Energiemaatlat voor gebouwen?? Ervaring met gebouwbeheersystemen en monitoring Home2050 6 oktober 2015 Hans Buitenhuis DWA Bodegraven Indeling Inspanningen en prestaties Prestaties vaststellen en bewaken

Nadere informatie

De meest optimale installatie is een zuinige installatie. Daarvoor dienen 3 componenten goed op elkaar te worden afgesteld:

De meest optimale installatie is een zuinige installatie. Daarvoor dienen 3 componenten goed op elkaar te worden afgesteld: Besteco wil aan de hand van een korte, eenvoudige uitleg algemene informatie verstrekken omtrent warmtepompinstallaties en waar de aandachtspunten liggen. De meest optimale installatie is een zuinige installatie.

Nadere informatie

Registratie van bestaande bodemwarmtewisselaars/ bodemgekoppelde warmtepompen. Meld uw systeem en voorkom onderlinge beïnvloeding

Registratie van bestaande bodemwarmtewisselaars/ bodemgekoppelde warmtepompen. Meld uw systeem en voorkom onderlinge beïnvloeding Registratie van bestaande bodemwarmtewisselaars/ bodemgekoppelde warmtepompen Meld uw systeem en voorkom onderlinge beïnvloeding Het gebruiken van de bodem als energiebron is de laatste jaren in populariteit

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen en koelen met gas

Duurzaam verwarmen en koelen met gas Duurzame gaswarmtepompen voor o.a.: Kantoorgebouwen Frisse Scholen Verzorgingstehuizen (P4) (P6) (P7) www.gasengineering.nl Duurzaam verwarmen en koelen met gas De voordelen van verwarmen en koelen met

Nadere informatie

COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR

COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR METEOVIVA CLIMATE: MEER COMFORT VOOR MINDER GELD VLIEGVELD DÜSSELDORF 20% Naarmate gebouwen beter

Nadere informatie

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed AT OSBORNE www.atosborne.nl Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed 19 september 2012 AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

Verwarming & Airconditioning. «Ik wens een VOLWAARDIG alternatief voor een klassiek verwarmingsen. koelsysteem» Solution. AquaFREE RESIDENTIEEL

Verwarming & Airconditioning. «Ik wens een VOLWAARDIG alternatief voor een klassiek verwarmingsen. koelsysteem» Solution. AquaFREE RESIDENTIEEL Verwarming & Airconditioning «Ik wens een VOLWAARDIG alternatief voor een klassiek verwarmingsen koelsysteem» Solution AquaFREE RESIDENTIEEL Solution Ik wens een performante verwarming. Ik wens een milieuvriendelijke

Nadere informatie

Energiereductie met een ESCo. Jan-Maarten Elias Unica Ecopower

Energiereductie met een ESCo. Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Energiereductie met een ESCo Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Inhoud 1. Over Unica Ecopower 2. Huidige en toekomstige energie wetgeving 3. Wat is een ESCo 4. Europese Gedragscode voor ESCo s 5. Voorbeeld

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

Bodemenergie en toezicht. 13-2-2013 Gert Jan Evers

Bodemenergie en toezicht. 13-2-2013 Gert Jan Evers Bodemenergie en toezicht 13-2-2013 Gert Jan Evers Inhoud presentatie Is toezicht nodig? Waar toezicht op houden? Wat en hoe worden gegevens aangeleverd? Knelpunten Gevolgen Voorbeelden Oplossingen Na 1

Nadere informatie

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Ministerie van Financiën, Den Haag Manesco helpt gebouweigenaren met comfortverbetering, energiebesparing én, tegen lagere exploitatiekosten. Manesco is

Nadere informatie

Cooling & Heating Innovations

Cooling & Heating Innovations Cooling & Heating Innovations W A R M T E P O M P E N D e w a r m t e p o m p a l s w a r m t e b r o n i s d é o p l o s s i n g v o o r onze dagelijkse behoefte aan verwarming met een zo hoog mogelijk

Nadere informatie

Wavin Diensten BV. Energiebesparing. warmte-koudeopslag restwarmte. Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V.

Wavin Diensten BV. Energiebesparing. warmte-koudeopslag restwarmte. Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V. Wavin Diensten BV Energiebesparing warmte-koudeopslag restwarmte Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V. Inhoud 2 Inhoud Wavin locatie algemeen Koude opslagsysteem Ombouw naar warmte-koude

Nadere informatie

Gebruik en Beheer van WKO Systemen

Gebruik en Beheer van WKO Systemen installatiegroep Gebruik en Beheer van WKO Systemen Enkele aandachtspunten in de exploitatiefase Bedrijventerreinen Peter Slot 1 Agenda Even voorstellen De noodzaak van goed beheer WKO op bedrijventerreinen

Nadere informatie

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming

Nadere informatie

WKO Installaties opbouw en beheer

WKO Installaties opbouw en beheer WKO Installaties opbouw en beheer Frank Cogels L&A Real Estate Solutions bv WKO aandachtspunten Installaties met WKO bestaan o.a. uit: - Bronnen - Warmtewisselaars (TSA s) - Opwekkers (tempverhogers) -

Nadere informatie

'Kostenpost of duurzaam in balans: hoe staat uw wko er voor?

'Kostenpost of duurzaam in balans: hoe staat uw wko er voor? Beheer en Exploitatie in de praktijk: 'Kostenpost of duurzaam in balans: hoe staat uw wko er voor? Bob Bloemers 06 oktober 2016 Even voorstellen Bob Bloemers Kuijpers Ecopartners B.V. adjunct directeur

Nadere informatie

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt Il sole come partner Concept Ecovision schermature solari Colt Concept Ecovision Verantwoord ondernemen, zorgvuldig omgaan met natuurlijke hulpbronnen en gebruik maken Energie besparen: een visie Energie

Nadere informatie

Klimaatinstallatie gemeentehuis Moerdijk: achtergronden en verbeteringen. 29 september 2011 Linda Deutz & Jaap de Knegt

Klimaatinstallatie gemeentehuis Moerdijk: achtergronden en verbeteringen. 29 september 2011 Linda Deutz & Jaap de Knegt : achtergronden en verbeteringen 1 Linda Deutz & Jaap de Knegt Onderwerpen van deze presentatie Aanleiding van het onderzoek Het gebouw: kenmerken en installaties Functionele inspectie & bevindingen Plan

Nadere informatie

Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen

Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen Nieuwe wetgeving koelinstallaties versnelt toepassing warmtepompen Door: Robin Sommers en Erik Deliege, Van Beek DIT IS EEN PUBLICATIE VAN: VAN BEEK INGENIEURS B.V. UTRECHTSESTRAAT 59 6811 LW ARNHEM +31

Nadere informatie

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Vraagstelling Inventariseren van de WKO-installaties van de complexen Wachter-Valpoort en Contrefort-Chrispijn.

Nadere informatie

Installatieprestatie

Installatieprestatie Installatieprestatie ISSO Praktijkseminar Nieuwe Wetgeving 11-10-2011 Bert Elkhuizen (Cofely Energy Solutions) Bert.Elkhuizen@cofely-gdfsuez.nl Stef Bots (Innax gebouwmanagement BV) SBots@Innax.nl Duurzaam

Nadere informatie

Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + =

Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + = Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + = Krachten gebundeld... Pionier op het gebied van bodemenergie! Energiezuinige verwarmings- en koelingsproducten Geotherm Energy

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

nergiebespaar Concept

nergiebespaar Concept nergiebespaar Concept Totaalpakket - Warmtepomp Zonneboiler CV-ketel Iets meer investeren, veel meer besparen: Zeer hoge energiebesparing! Zeer hoge subsidie! Zeer veel comfort! Waarom duurzaam? Drie redenen

Nadere informatie

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten 19 juni 2014 Inleiding Rollen en partijen Verschillende typen vastgoed met een eigen regime Woningen, winkels en overige bedrijfsruimte De split

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen

Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen Normatieve teksten ISSO-kontaktgroep De heer ir. H.J. Broekhuizen De heer ing. A.W.F. Vlooswijk De heer ing. H.C. Roel (voorzitter)

Nadere informatie

In 2010 de meest duurzame installateur van Nederland!!

In 2010 de meest duurzame installateur van Nederland!! Een duurzaam rendement, met een duurzaam installatiebedrijf in een duurzame markt Afscheidseminar Jaap Hogeling 8 april 2010 Laurens de Lange Unica Installatiegroep: 2004: Het moet anders Grootste zelfstandige

Nadere informatie

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning De laatste jaren is er qua energiebehoefte veel veranderd in de woningbouw. Voorheen waren de behoefte en kosten m.b.t. verwarming in nieuwbouw woningen

Nadere informatie

Beheer en onderhoud in de praktijk. Warmtepompsystemen met verticale bodemwisselaar technieken. Peter Centen Nathan Group

Beheer en onderhoud in de praktijk. Warmtepompsystemen met verticale bodemwisselaar technieken. Peter Centen Nathan Group Beheer en onderhoud in de praktijk Warmtepompsystemen met verticale bodemwisselaar technieken Peter Centen Nathan Group 2 1 COLLECTIEF BRONSYSTEEM (WARMTEPOMP INDIVIDUEEL PER APPARTEMENT) VERTICALE BODEMWARMTE-

Nadere informatie

200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis!

200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis! 200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis! Oude situatie zonder ECO200 Gas Elektra Wat is ECO200? ECO200 is een nieuw concept van AgriComfort, waarbij het koelen van de melk en het

Nadere informatie

Warmte in de koudetechniek, een hot item

Warmte in de koudetechniek, een hot item Wijbenga info sheet 5: Warmte in de koudetechniek, een hot item In het ontwerp van een koelinstallatie wordt steeds meer aandacht besteed aan het energieverbruik. Dit kan bereikt worden door een zo hoog

Nadere informatie

Itho Daalderop Hybride lucht / water warmtepompen. innovatief. & energiezuinig

Itho Daalderop Hybride lucht / water warmtepompen. innovatief. & energiezuinig Itho Daalderop Hybride lucht / water warmtepompen innovatief & energiezuinig HP Cube en Cube One HP Cool Cube en Cube One - Aanzienlijke besparing op energiekosten - Bekende en beproefde componenten -

Nadere informatie

Verwarming & Airconditioning. «Ik wens een VOLWAARDIG alternatief voor een klassiek verwarmingsen. koelsysteem» Solution. AquaFREE RESIDENTIEEL

Verwarming & Airconditioning. «Ik wens een VOLWAARDIG alternatief voor een klassiek verwarmingsen. koelsysteem» Solution. AquaFREE RESIDENTIEEL Verwarming & Airconditioning «Ik wens een VOLWAARDIG alternatief voor een klassiek verwarmingsen koelsysteem» Solution AquaFREE RESIDENTIEEL Solution Ik wens een performante verwarming. Ik wens een milieuvriendelijke

Nadere informatie

Itho Daalderop Hybride lucht/water warmtepompen. innovatief. & energiezuinig

Itho Daalderop Hybride lucht/water warmtepompen. innovatief. & energiezuinig Itho Daalderop Hybride lucht/water warmtepompen innovatief & energiezuinig HP Cube en Base Cube: HP Cool Cube en Base Cube: - Aanzienlijke besparing op energiekosten - Bekende en beproefde componenten

Nadere informatie

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Uw woning is aangesloten op een collectief, duurzaam energiesysteem. Deze installatie verwarmt in de winter, koelt in de zomer en zorgt voor warm

Nadere informatie

Specialist in warmtepompen LORIA LUCHT/WATER WARMTEPOMP DUURZAAM VERWARMEN, KOELEN EN WARM WATER VOOR ELKE WONING

Specialist in warmtepompen LORIA LUCHT/WATER WARMTEPOMP DUURZAAM VERWARMEN, KOELEN EN WARM WATER VOOR ELKE WONING Specialist in warmtepompen LORIA LUCHT/WATER WARMTEPOMP DUURZAAM VERWARMEN, KOELEN EN WARM WATER VOOR ELKE WONING LUCHT/WATER WARMTEPOMP UITSTEKENDE ENERGIEPRESTATIE Aangename warmte in de winter, verfrissende

Nadere informatie

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk De APAC groep staat voor persoonlijke en betrouwbare dienstverlening. Met meer dan 25 jaar ervaring zijn wij uitgegroeid

Nadere informatie

Info sessie warmtepompen met bodem energie

Info sessie warmtepompen met bodem energie Info sessie warmtepompen met bodem energie Waarom warmtepomp Werking warmtepomp Waarom hybride Werking hybride Leo Janssen TPA Vaillant T.b.v Omgevings Dienst Midden Holland November 2013 Waarom een warmtepomp?

Nadere informatie

H e t W A d u s E P C p a k k e t

H e t W A d u s E P C p a k k e t Uw partner in duurzame energie H e t W A d u s E P C p a k k e t De ultieme oplossing voor uw woning v1.0 april 2009 Voorwoord WAdus BV is een jong en dynamisch bedrijf. Het bedrijf is opgericht in 2008

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag. Welke regels gelden voor WKO? Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Welke regels gelden voor WKO? Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Welke regels gelden voor WKO? Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan

Nadere informatie

Duurzame energie voorziening Ouverture nov. door: Projectteam WKO

Duurzame energie voorziening Ouverture nov. door: Projectteam WKO Duurzame energie voorziening Ouverture Presentatie 29 + 30 nov. door: Projectteam WKO Duurzame energievoorziening in Ouverture Welkom Eric Holm Gespreksleider van de avond Duurzame energievoorziening in

Nadere informatie

D. Deijs. Gebouwautomatisering voor u!

D. Deijs. Gebouwautomatisering voor u! D. Deijs Gebouwautomatisering voor u! Agenda Introductie Regel Partners Case Hogeschool Rotterdam Applicatie software op één locatie Beheer van Software Afstandbeheer GBS optimaliseren & duurzaam automatiseren

Nadere informatie

Ondergrondse koude/warmte-opslag in het Sint Elisabethziekenhuis

Ondergrondse koude/warmte-opslag in het Sint Elisabethziekenhuis Ondergrondse koude/warmte-opslag in het Sint Elisabethziekenhuis Gerrit Draelants Raf Schildermans Overzicht presentatie 1 Overzicht presentatie Milieuvergunningsaanvraag + interactie Onderscheiden verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Informatiepakket. duurzame energievoorziening WKO

Informatiepakket. duurzame energievoorziening WKO Informatiepakket duurzame energievoorziening WKO 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. Het principe en de werking van een Warmte- Koudeopslag (WKO)... 4 3. De collectieve levering van

Nadere informatie

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel én milieuvriendelijk wonen Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel koel of warm met oog voor het milieu Gefeliciteerd! Uw nieuwe woning kunt u zeer eenvoudig en comfortabel verwarmen

Nadere informatie

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Rob Nagel Honeywell Dag van de Installatie VSK, Jaarbeurs Utrecht 2 februari 2010 Binnenklimaat besparing door comfort Woningmarkt in

Nadere informatie

Elk moment het meest klantvriendelijke klimaat in uw bedrijf. Retailinformatie

Elk moment het meest klantvriendelijke klimaat in uw bedrijf. Retailinformatie Elk moment het meest klantvriendelijke klimaat in uw bedrijf. Retailinformatie Een prettig klimaat in uw winkel of restaurant: dat is wat uw klanten en medewerkers willen! Uw personeel werkt met meer

Nadere informatie

Aangenaam koel. We koelen door koude te halen uit de bodem of uit oppervlaktewater. Deze manier van koelen is milieuvriendelijk: de uitstoot van CO 2

Aangenaam koel. We koelen door koude te halen uit de bodem of uit oppervlaktewater. Deze manier van koelen is milieuvriendelijk: de uitstoot van CO 2 Eneco Koudewijzer Aangenaam koel Steeds vaker combineren wij de levering van warmte en warm water met koeling. Zo kun je het hele jaar door genieten van een aangenaam binnenklimaat. We koelen door koude

Nadere informatie

Zorg voor energie en comfort

Zorg voor energie en comfort Zorg voor energie en comfort Roberto Traversari TNO Bouw en Ondergrond De symptomen De behandeling De preventie 2 Veel installaties zijn ziek! Is uw installatie een onbehandelde patiënt? 3 Uit onderzoek

Nadere informatie

Notitie. 1. Inleiding

Notitie. 1. Inleiding Installect Rozenstraat 11 7223 KA Baak www.installect.nl W.H. Bruil T 0575 441187 wbruil@installect.nl Notitie Project : Sanquin Amsterdam Onderwerp : aanmeldingsnotitie voor de m.e.r.-beoordelingsplicht

Nadere informatie

Warmtepompen. Standaard en TOP-klasse

Warmtepompen. Standaard en TOP-klasse Warmtepompen Standaard en TOP-klasse Geveke is met ruim 40 jaar ervaring specialist in het adviseren, leveren, samenbouwen en in werking stellen van producten en systemen voor uw gebouw en productieproces.

Nadere informatie

Bodemenergieplan Doornsteeg Nijkerk. Plan voor stimulering en ordening van bodemenergie

Bodemenergieplan Doornsteeg Nijkerk. Plan voor stimulering en ordening van bodemenergie Bodemenergieplan Doornsteeg Nijkerk Plan voor stimulering en ordening van bodemenergie Bodemenergieplan Doornsteeg Nijkerk Plan voor stimulering en ordening van bodemenergie DEFINITIEF Opdrachtgever Adviseur

Nadere informatie

Cloud Energy Optimizer Energie besparen, CO2-footprint verkleinen

Cloud Energy Optimizer Energie besparen, CO2-footprint verkleinen Cloud Energy Optimizer Energie besparen, CO2-footprint verkleinen Energie besparen in bestaande gebouwen is vaak ingrijpend en duur. De Cloud Energy Optimizer biedt u de mogelijkheid om veel minder energie

Nadere informatie

WATERZIJDIG INREGELEN

WATERZIJDIG INREGELEN WATERZIJDIG INREGELEN Een aangenaam binnenklimaat en energie besparen VOORWOORD Herkent u dit? In een deel van het gebouw is de temperatuur altijd veel te hoog, terwijl een ander deel juist niet warm te

Nadere informatie

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL Klimaatmakers Veilig en vertrouwd! Warmte en ventilatie zijn essentieel voor een heerlijk klimaat in uw woning.

Nadere informatie

MAG IK MIJ VOORSTELLEN? IK BEN HERO, THE HEATMATCHER.

MAG IK MIJ VOORSTELLEN? IK BEN HERO, THE HEATMATCHER. WELKOM! MAG IK MIJ VOORSTELLEN? IK BEN HERO, THE HEATMATCHER. Lokaal opgewekte duurzame energie nóg beter inzetten. Nog gerichter gebruik maken van warmte uit de bodem en van de zon. En hierdoor het energiegebruik,

Nadere informatie

DAN. Duurzaam denken en doen

DAN. Duurzaam denken en doen DAN. Duurzaam denken en doen Een warm onthaal begint bij Albrand duurzame energiesystemen Duurzame energiesystemen van ALBRAND. Anders DAN anders! Energie is er altijd en overal. Maar energie is niet vanzelfsprekend.

Nadere informatie

Duurzame energie. Warmte- en koudelevering door Cogas. www.cogas.nl

Duurzame energie. Warmte- en koudelevering door Cogas. www.cogas.nl Duurzame energie Warmte- en koudelevering door Cogas www.cogas.nl Duurzame energie Stelt u zich eens voor: een woning die u warmte biedt in de winter, heerlijke verkoeling in de zomer en dat zelfs op milieuvriendelijke

Nadere informatie

WKO Uw grondwater is goud waard

WKO Uw grondwater is goud waard 11/03/15 WKO Uw grondwater is goud waard agenda 15:00 uur Inleiding 15:10 uur De theorie van een WKO 15:30 uur Het onderzoek van 10 WKO s 15:50 uur Beheer en optimalisatie 16:05 uur Eigenaar aan het woord

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen en koelen op gas

Duurzaam verwarmen en koelen op gas Duurzame gaswarmtepompen voor o.a.: Kantoorgebouwen Frisse Scholen Verzorgingstehuizen (P4) (P6) (P7) www.gasengineering.nl Duurzaam verwarmen en koelen op gas De voordelen van verwarmen en koelen met

Nadere informatie

Ervaringen met gesloten bodemenergiesystemen in Goes. Dag van de Zeeuwse Bodem - 21 april 2016 Ronald Wennekes - IF Technology

Ervaringen met gesloten bodemenergiesystemen in Goes. Dag van de Zeeuwse Bodem - 21 april 2016 Ronald Wennekes - IF Technology Ervaringen met gesloten bodemenergiesystemen in Goes Dag van de Zeeuwse Bodem - 21 april 2016 Ronald Wennekes - IF Technology 1 Inhoud 1. Bodemenergie in het kort 2. Melding en vergunning gesloten systemen

Nadere informatie

Hoe bodemenergie stimuleren in uw gemeente? Hier komt tekst. Hier komt ook tekst. Kennisdeelbijeenkomst. 23 september 2015. Utrecht.

Hoe bodemenergie stimuleren in uw gemeente? Hier komt tekst. Hier komt ook tekst. Kennisdeelbijeenkomst. 23 september 2015. Utrecht. Hoe bodemenergie stimuleren in uw gemeente? Hier komt tekst Kennisdeelbijeenkomst Hier komt ook tekst 23 september 2015 Utrecht.nl Programma, deel 1 9.30-9.40 uur Opening Monique Hoogwijk, programma Utrechtse

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

Geen comfort- en geluidsklachten dankzij slimme aanpak blokverwarming

Geen comfort- en geluidsklachten dankzij slimme aanpak blokverwarming Het Danfoss Renovation + concept voor tweepijpsverwarmingssystemen. Geen comfort- en geluidsklachten dankzij slimme aanpak blokverwarming Lagere energie- en exploitatiekosten en meer comfort in appartementen-

Nadere informatie

Betonkernactivering. Changing the climate for living

Betonkernactivering. Changing the climate for living Betonkernactivering Changing the climate for living 2 Hoofdstuk 4 Betonkernactivering Klimaatsystemen 3 RIHO Climate Systems Met betonkernactivering kan de energierekening tot wel 60% lager uitvallen Index

Nadere informatie

Energiezuinig koelen met warmte- en koudeosplag

Energiezuinig koelen met warmte- en koudeosplag Energiezuinig koelen met warmte- en koudeosplag Moderne gebouwen worden steeds vaker uitgerust met koeling. Conventionele technieken hiervoor, zoals compressiekoelmachines, vergen echter veel energie.

Nadere informatie

Elga WINNAAR De kracht van de combinatie

Elga WINNAAR De kracht van de combinatie Elga WINNAAR 2010 innovatieve Hybride module voor hr ketels De kracht van de combinatie E T E De Elga DE Elga steekt minder energie in de bestaande bouw Techneco ontwikkelde een oplossing die even simpel

Nadere informatie

Open en gesloten WKO systemen. Open systemen

Open en gesloten WKO systemen. Open systemen Open en gesloten WKO systemen Open systemen Een kenmerk van open systemen is dat er grondwater onttrokken en geïnfiltreerd wordt. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen doubletsystemen, monobronsystemen

Nadere informatie

Thermische prestatie contracten

Thermische prestatie contracten 10 november 2005 Thermische prestatie contracten Conform ISSO-publicatie 74 Bert Elkhuizen Chrit Cox TNO Bouw en Ondergrond te Delft Contactgegevens: 015 276 33 10 Bert.Elkhuizen@tno.nl Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Energievoorziening nieuwbouw. Hans van Wolferen 24 november Wageningen

Energievoorziening nieuwbouw. Hans van Wolferen 24 november Wageningen Energievoorziening nieuwbouw Hans van Wolferen 24 november 2016 - Wageningen Van Wolferen Research Ervaring Verwarming, warmtapwater, koeling Rapporteur EPG en EMG (NEN 7120 / 7125) Betrokken bij CEN normen

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

10/04/2014. Voorlichting. Laagdrempelige oplossingen. Voorlichting. Collectieve verwarmingsinstallaties Welke eisen stelt u?

10/04/2014. Voorlichting. Laagdrempelige oplossingen. Voorlichting. Collectieve verwarmingsinstallaties Welke eisen stelt u? Collectieve verwarmingsinstallaties Welke eisen stelt u? Voorlichting Verbeteren van het rendement van de warmteopwekker en het afgiftesysteem. Energieverbruik Voorkomen van geluidsklachten, comfortklachten,

Nadere informatie

TECHNISCH BEHEER. Zorgeloze kwaliteit. vandorp.eu

TECHNISCH BEHEER. Zorgeloze kwaliteit. vandorp.eu TECHNISCH BEHEER Zorgeloze kwaliteit TECHNISCH BEHEER Onze samenleving verandert snel. Waar in het verleden volstaan kon worden met een eenvoudig inspanningscontract voldoet dit veelal niet meer aan de

Nadere informatie

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove Lindenhove Renovatie & Transformatie Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove ' Duurzaam & Comfortabel Met slimme combinaties van energiebesparende maatregelen en opwekking van duurzame energie komen

Nadere informatie

Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland?

Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland? Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland? We hebben veelal nog verouderde woningen waarbij ongeveer een kwart van de huiseigenaren een hypotheekschuld heeft boven de huidige marktwaarde.

Nadere informatie

geotherm hybride systeem

geotherm hybride systeem geotherm hybride systeem Duurzaam comfort door slimme samenwerking 01-08 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Volop comfort Verwarmen, koelen én heerlijk warm water Met het geotherm hybride systeem

Nadere informatie