VERSLAG KOPLOPERBIJEENKOMST INNOVATIES IN DE PRODUCTKETEN: HOE SLUIT IK MIJN KETEN?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERSLAG KOPLOPERBIJEENKOMST INNOVATIES IN DE PRODUCTKETEN: HOE SLUIT IK MIJN KETEN?"

Transcriptie

1 VERSLAG KOPLOPERBIJEENKOMST INNOVATIES IN DE PRODUCTKETEN: HOE SLUIT IK MIJN KETEN? Verslag gezamenlijke koploperbijeenkomst van Kennisnetwerk Duurzame Productketens en MVO Nederland. Amsterdam, 6 december PLENAIRE PRESENTATIES STEELCASE: HET EINDE VAN MIJN PRODUCT IS TEVENS EEN BEGIN Het einde van mijn product is tevens een begin. Als we beginnen, weten we wat er aan het einde uitkomt. Puntiger kan de vraag in het thema van de koploperbijeenkomst Innovaties in de productketen: hoe sluit ik mijn keten? niet beantwoord worden. De oneliner is afkomstig van Bob van der Wal, accountmanager bij Steelcase Nederland en gastheer van de laatste gezamenlijke koplopersbijeenkomst van Kennisnetwerk DPK en MVO Nederland op 6 december in Amsterdam. De Nederlandse vestiging maakt deel uit van het gelijknamige internationaal opererende bedrijf dat in 2012 zijn eeuwfeest viert. Steelcase is van oorsprong producent van kantoormeubilair. In deze tijd van het nieuwe werken spreekt het bedrijf liever van werkomgeving, legde Van der Wal uit. Onze visie is dat mensen beter presteren in een inspirerende werkomgeving. Wij willen medewerkers de juiste ondersteuning aanbieden, zodat ze in een goede werkomgeving zitten. Wanneer iemand zich prettig voelt op het werk, zal hij of zij zich bovendien minder snel ziek melden. Een rapport over het sick building syndrome dat in 1989 verscheen, liet Steelcase niet meer los. Dat onderzoek toonde aan dat lichamelijke klachten van kantoormedewerkers het gevolg kunnen zijn van de slechte luchtkwaliteit in een kantoorgebouw. Steelcase besloot de onderzoeksresultaten te gebruiken om gezondere werkomgevingen te creëren, waarin medewerkers zich beter zouden voelen. Mede omdat kwalitatief goede producten en het welzijn van medewerkers met elkaar samenhangen, kwam Steelcase in contact met de cradle-to-cradle filosofie en bracht in 2006 zijn eerste C2C-gecertificeerde product op de markt. Ondanks de sympathie voor C2C vroeg Van der Wal zich af of de certificering niet belemmerend werkt. In 1996 werd het eerste C2C-certificaat uitgereikt, inmiddels is het een me too principe geworden. Dat kan gemakkelijk aanleiding zijn om rustig achterover te leunen: zolang ik ervoor zorg dat mijn productieproces aan alle criteria voldoet, is het goed. Dat stimuleert niet om verder te gaan met onderzoek en ontwikkeling op het gebied van duurzaamheid. Van der Wal ging verder in op het aspect levenscyclusanalyse : Bij ons staat de gedachte van hergebruik centraal. Bij een nieuw product denken we al op voorhand na over wat we aan het eind van die cyclus gaan krijgen. Jammer genoeg zie je dat in de praktijk de cirkel nog steeds niet helemaal gesloten is. We moeten voorkomen dat producten na het eindgebruik weggegooid worden. Een oplossing is dat we als Steelcase eigenaar blijven van het product, zodat we vanaf het begin tot aan het einde daarvoor verantwoordelijk zijn. Daar ligt voor ons een uitdaging, die we inmiddels met partners waaronder Turntoo zijn aangegaan.

2 TURNTOO: PRODUCENT BLIJFT EIGENAAR VAN PRODUCT ÉN GRONDSTOFFEN De groeiende behoefte aan energie is een oplosbaar probleem. Wij maken inmiddels al energieproducerende gebouwen. De eindigheid van een aantal grondstofvoorraden is een veel nijpender vraagstuk. Dit wordt bovendien steeds ernstiger doordat producenten in antwoord op de bestaande verzadigingsmarkt steeds weer innovatieve producten introduceren voordat de andere echt versleten zijn. Op die manier ontstaat een enorme verspilling van grondstoffen. Daarom is het nodig om op een nieuwe manier naar het eigendom van grondstoffen te kijken in combinatie met productieprocessen die gebaseerd zijn op de cradle-to-cradle filosofie. Sabine Oberhuber vatte in haar presentatie zo de bedrijfsfilosofie samen van het bedrijf Turntoo, waaraan zij verbonden is. Architect Thomas Rau, architect en oprichter van Turntoo, heeft een systeeminnovatie ontwikkeld waarbij de afnemer niet het eigendom van een product koopt, maar de prestatie ervan. Rau heeft zelf zijn eigen m 2 grote RAU studio ingericht volgens dit principe. Leveranciers leveren Rau lichturen, zituren, tafeluren, tegeluren enzovoort die aan het einde van hun contractduur weer worden opgehaald voor hergebruik. Rau en de betrokken producenten, waaronder Steelcase Nederland, hebben dit concept als een open source document bedacht en op eigen risico in praktijk gebracht. Het in de zomer van 2010 gelanceerde experiment sloeg zo aan, dat Philips Lighting het concept voor haar eigen producten overnam onder het motto pay per lux. Volgens Oberhuber is het energieverbruik voor verlichting bij het kantoor van Rau afgenomen: Philips is nu in plaats van wijzelf de aangewezen partij om de verlichting zo efficiënt mogelijk te regelen omdat zij de energiekosten voor hun rekening nemen. Turntoo is nu bezig het concept verder uit te werken. Oberhuber: Centraal staat de gezamenlijke ontwikkeling van een bedrijfsmodel waarin producenten eigenaar blijven van het product dat ze leveren en daarmee ook het eigendom van de grondstoffen houden. Grondstoffen zijn op die manier geen onderdeel van de prijs meer. Dat betekent dat hoe beter een product gemaakt is, des te meer grondstoffen daaruit teruggehaald kunnen worden. Bovendien kan het product goedkoper worden omdat de klant niet meer zelf de grondstof hoeft te betalen. Hij betaalt alleen voor het gebruik ervan. De omslag van productgericht naar servicegericht denken staat centraal. De rol van Turntoo in dit model bestaat uit het aan elkaar koppelen van producten, deze toegankelijk maken voor de gebruiker en de terugstroom naar de producent faciliteren. Inmiddels heeft de prille onderneming al een aantal partners om zich weten te verzamelen. Naast Steelcase Nederland behoren onder andere Desso, EPEA, Triodos Bank en Mosa tot dit selecte gezelschap. De gemeente Almere heeft Turntoo ingeschakeld voor de inrichting van haar stadhuis en was daarmee de eerste opdrachtgever. Ook in grotere kring is het concept niet onopgemerkt gebleven. Zo sleepte Turntoo een nominatie in de wacht voor de Herman Wijffels Innovatieprijs 2011.

3 PROF. HAROLD KRIKKE: MET RETOURLOGISTIEK VALT NOG VEEL WINST TE BEHALEN Door bestaande producten als basis van nieuwe te gebruiken, kunnen bedrijven tot negentig procent van de oorspronkelijke productiekosten terugverdienen. Dus niet alleen het milieu is gebaat bij retourlogistiek, maar ook het bedrijfsleven. Dit stelde Harold Krikke, hoogleraar closed loop supply chains, aan de Open Universiteit in Heerlen en universitair hoofddocent aan de Universiteit Tilburg. In closed loop supply chains zijn de retourketen en de voorwaartse keten volledig geïntegreerd. Hij rekende de aanwezigen voor dat er op het gebied van retourlogistiek nog veel winst valt te behalen. Wereldwijd gaat nu 58% uit de levenscyclus van een product terug naar de oorspronkelijke keten. De keerzijde is dus dat 42% verdwijnt. Sommige producten kennen 4 à 5 recycling loops. Het record aantal loops, voor zover mij bekend, ligt bij de PET-fles: namelijk 26. Een loop is volgens de wetenschapper in vier verschillende opzichten waardevol voor een bedrijf. Het gaat daarbij om customer value (merktrouw, klanttevredenheid), environmental value (de mogelijkheid om de eco-footprint te verminderen en de kans om zich als groen bedrijf te profileren), information value (uit de loop valt te herleiden op welke punten een product of de ketensamenwerking verbeterd kan worden) en tenslotte sourcing value (kostenbesparing op grondstoffen, energie, water en dergelijke). Volgens Krikke is het noodzakelijk dat deze vier waarden uiteindelijk in geld terugverdiend worden. Dat kan in de vorm van kostenbesparing, dat kan indirect door hoge klantwaarde. Op de lange termijn kan het gaan om imagoverbetering of door te investeren in groene producten. Dieper ingaande op de environmental value bracht hij de CO 2 -voetafdruk ter sprake: Ongeveer 75% van de CO 2 -voetafdruk van de voorwaartse keten zit in het materiaal en productie. De essentie van hergebruik is dat een groot deel van die 75% niet meer nodig is: je sluit de voorwaartse keten af. Door je daar op te richten kun je een kolossale relatieve reductie bereiken. Bij de productie van een onderdeel van ICT-apparatuur kun je 25 kg CO 2 -uitstoot per batch besparen in de voorwaartse keten. Bij de retourketen is dat 6,65 kg per CO 2 -uitstoot per batch. In de keten kun je al 80 à 90% reductie van de carbon footprint realiseren. De vraag is natuurlijk wel hoeveel procent die keten is van de gebruiksfase, aldus Krikke. Nader onderzoek in de sourcing value bevestigt dit beeld volgens de hoogleraar. De greener network calculator laat zien dat besparing op CO 2 -uitstoot voor 95% in de keten plaatsvindt en voor bijna 40% in de totale levenscyclus. Laag hangend fruit noemt Krikke de winst die valt te behalen met closed loop supply chains. Niettemin blijkt CLSC in de praktijk om uiteenlopende oorzaken niet eenvoudig te realiseren. Het retourproces is moeilijk beheersbaar. Het is lastig om de initiële inzameling op gang te krijgen, om de klant te motiveren het product echt terug te bezorgen. Een tweede belemmering is dat er nogal wat disciplines bij betrokken zijn. Om te beginnen binnen het bedrijf zelf: de afdelingen inkoop, verkoop en de directie moeten er achter staan. Wie zijn bedrijf voor CLSC wil winnen, doet er goed aan een proof business case paraat te hebben. Dat wil zeggen een voorbeeld van een business case die met name in financieel opzicht aantoont dat de aanpak levensvatbaar is, aldus Krikke. Ook buiten het bedrijf zijn er nog verschillende hobbels te nemen. Binnen de keten kan er onwil tot samenwerking zijn zoals leveranciers die geen informatie willen afstaan. Ook de klant kan dwars liggen. Sommige klanten wensen alleen producten die in alle opzichten nieuw zijn. Niet in de laatste plaats is CLSC in bedrijfseconomisch opzicht een uitdaging. Om het tot een succes te maken is het belangrijk om een kritische massa te creëren: je moet voldoende producten vervaardigen om het economisch haalbaar te maken. Verder is de relatief lange terugverdientijd een obstakel. De meeste groene producten hebben een terugverdientijd van twee tot drie jaar. Dat ligt moeilijk in het huidige economische klimaat. Voorlichting en onderwijs zijn belangrijke instrumenten om de waarde van closed loop supply chains voor milieu en economie over het voetlicht te krijgen en onze houding ten opzichte van recycling te veranderen, aldus Krikke.

4 DEELSESSIES, PRAKTIJKVOORBEELDEN In het tweede deel van de koploperbijeenkomst konden de aanwezigen in deelsessies reageren op en verder discussiëren over de presentaties van Steelcase en Turntoo en van vijf andere ondernemingen die een flitspresentatie van twee minuten hadden gegeven. Hieronder volgt een korte weergave van die flitspresentaties en de reacties van de deelnemers. Daaronder tevens de reacties op de presentaties van Steelcase en Turntoo. 1. DurabilIT (Samuel Korfmacher): hoe kan men door het verlengen van de levenscyclus duurzaam bezig zijn en tegelijkertijd kosten besparen? DurabilIT is aanbieder van duurzame IT oplossingen en marktleider in het segment van refurbished (hergebruikte) netwerkapparatuur en IT Asset Management. Door inzet van refurbished hardware en door goed IT Asset Management (inkoop, beheer en onderhoud van hardware en software) kunnen bedrijven de impact van hun IT op het milieu verminderen en tegelijkertijd kosten besparen. Hergebruik van ICT hardware is in de Verenigde Staten al heel gebruikelijk bijvoorbeeld in de vliegtuigindustrie, auto-industrie en Telecom en IT. Kostenbesparing, reductie van de Carbon Footprint en vermindering van afval zijn belangrijke motieven voor bedrijven om refurbished ICTapparatuur in te kopen, vooropgesteld dat de kwaliteit van de apparatuur gelijk blijft. Europa loopt nog achter op dit vlak, maar het concept van hergebruik wordt volgens Korfmacher wel steeds meer geaccepteerd. Deelnemers aan de sessie reageerden aldus (selectie): Enerverend Hergebruik is vaak goedkoper en beter voor het milieu Hergebruik is nog niet geaccepteerd Ik heb er, ondanks wat kritische noten, toch weer wat van opgestoken Het blijft een combinatie van motivatie en geld 2. InterfaceFLOR (Roderick Conijn) Om erachter te komen welk product de minste milieubelasting oplevert, is het noodzakelijk voor iedere fase van de levenscyclus de milieueffecten vast te stellen. Die fasen zijn: grondstoffenwinning, productie, transport, verpakking, gebruik & onderhoud door de klant en - tenslotte einde levensduur. InterfaceFLOR maakt levenscyclusanalyses (LCA) voor al haar tapijttegelproducten om erachter te komen welke delen van haar proces- en toevoerketen het milieu het zwaarst belasten. Aan de hand daarvan ontwikkelt de onderneming alternatieve materialen en processen om die milieueffecten te beperken. Onderwerpen die ter sprake kwamen, waren (selectie): Circulaire economie in de praktijk o Installatie innovatie o Visie & strategie o Circulair product Efficiënt transport is het belangrijkste aandachtspunt Tijdlijn mission zero: nullijn 2020 bereikt. Bv: 40% van de grondstoffen zijn gerecycled of biobased Re use tapijt: 30% wordt nooit belopen. Inzamelen: o Vakhandel actief terugname beleid o Klanten informeren o Eigen tegels terug halen. Ook tegels terughalen waar ze nieuwe verkopen. Afvalinzamelaar Sita is aangehaakt. Ze krijgen handel uit de hele EU. In de zakelijke markt is 90% nylon. Wol, katoen en dergelijke stoffen worden bij de poort gescheiden. 3. WCO2/A1 (Roland Aartsen) WCO2/A1 heeft een all in concept voor toilethygiëne ontwikkeld. Daarvoor gebruikt de onderneming, naar eigen zeggen, de duurzaamste materialen die op dit moment beschikbaar zijn. Deze materialen betrekt ze van Van Houtum, producent van hygiënisch papier.

5 WCO2/A1 brengt de papieren handdoekjes terug naar de producent die daar vervolgens weer nieuwe handdoekjes van maakt. In totaal komt een handdoekje zeven keer terug, waarvan de zevende maal als doos. Het bedrijf zorgt zelf voor de bevoorrading, de automaten blijven haar eigendom. Onderwerpen die ter sprake kwamen, waren (selectie): Concreet voorbeeld van ketenlogistiek. Afvalbakken goed plaatsen voorkomen extra vervuiling met ander afval Retourvracht voor afval Nat materiaal droging materiaal door systeem met netten (geen extra kilo s ) Volume verkleinen door perssysteem 54 liter afval/per jaar, per 100 mensen Probleem bij gemeenten om aan tafel te komen: vaak heeft men eigen leveranciers. Scholen zijn geen doelgroep, past niet bij gebruik door leerlingen. Ziekenhuizen: nog geen contacten o Onderzoek is nodig o Samenwerking met andere leveranciers o Extra problematiek: ziekte/medicijnen; zeep/alcohol o C2C is ook een probleem o Oplossing hygiëne 5 jaar contract ( ingegeven door prijs automaten, + afschrijving ) Daarmee breng je gebruiksduur dichterbij technische levensduur Leerervaring: gelijke prijs kan het goedkoper? Kijken in de keten, wat doet/heeft ieder nodig? Geen certificering: transparantie moet ervoor zorgen dat alles helder is: Je bent geen koploper meer als je een keurmerk hebt. 4. UTS/BAM (Marc van der Heijden/Chris Pronk) Verhuizer UTS en bouwbedrijf BAM hebben samen het smart building logistics ontwikkeld. Het is een concept om de gehele kolom te laten samenwerken in de ruwbouwfase en in de afbouwfase. Dat levert een besparing in de bouwkosten op van 3 à 5%. Het concept levert bovendien enkele duurzaamheidseffecten op zoals minder transportbewegingen naar en van de bouwplaats, combinatie van afvalstroom en toestroomleverantie. Deelnemers aan de sessie reageerden aldus (selectie): Wat slimme logistiek voor winst op zoveel vlakken kan leveren Controle over goederenstroom en afvalstroom Delen geeft ook de mogelijkheid om te weten wanneer je ingehaald wordt als je dit wilt voorkomen Smart building logistics is de oplossing voor het gescheiden terughalen van materialen bij renovatie, naast alle andere voordelen natuurlijk Goed initiatief, daar kan de bouw op voortborduren Leuk project met voordelen op verschillende gebieden Concept koppelen aan green deal verduurzaming betonketen 5. Telematch (Martijn Zijlstra)Telematch levert nieuwe en refurbished telecommunicatieapparatuur. Eindgebruikers kijken volgens Zijlstra steeds meer naar de benodigde functionaliteiten, prijzen en onderhoudskosten van hun communicatiesystemen. De levensduur van apparatuur en systemen kan vele jaren worden verlengd door het goed inzetten van refurbished onderdelen. Het verlaagt kosten en spaart het milieu. Als voorbeeld noemde Zeilstra de telefooncentrale in het distributiecentrum van Blokker: Deze is al 23 jaar oud, wij zorgen ervoor dat hij nog zo n periode meegaat. Deelnemers aan de sessie maakten de volgende aantekeningen (selectie): Hergebruik vraagt om gedragsverandering en cultuuromslag. Zoek de samenleving om voordelen hergebruik gezamenlijk te verkopen Zoek elkaar: samenwerking! Hergebruik biedt nieuwe businesskansen

6 6. Steelcase/Turntoo Deelnemers aan de sessie maakten de volgende aantekeningen: Klanten laten delen in opbouw Turntoo Lijkt me een vorm van leasing op basis van duurzaamheid Aanhaken Wat is het voordeel voor de producent om zijn producten via bv. Turntoo te verhuren aan de klant en niet zelf direct aan de klant te verhuren? Intensiveren samenwerken Turntoo klimaatneutraal? KENNISNETWERK DPK OPGEHEVEN, MVO NEDERLAND ZET KOPLOPERBIJEENKOMSTEN VOORT Dit was de laatste gezamenlijke koploperbijeenkomst van het door Agentschap NL ondersteunde Kennisnetwerk Duurzame Productketens DPK en MVO Nederland. Reden voor DPK-voorzitter Jan Paul van Soest voor een korte terugblik op doel, activiteiten en resultaten van het in 2006 opgerichte kennisnetwerk. Het doel was bedrijven uit verschillende branches met elkaar in contact te brengen zodat zij van elkaar konden leren en ervaringen delen over de vraag hoe productketens verduurzaamd kunnen worden. Van Soest: Het blijkt verrassend hoeveel een meubelfabrikant kan leren van een cateraar en wat diezelfde cateraar weer kan opsteken van een schoonmaak- en reinigingsbedrijf. Dan gaat het om kennisdeling op terreinen als organisatie, logistiek, beleidmatige benadering et cetera. Om dat doel te bereiken heeft het kennisnetwerk diverse activiteiten ontplooid zoals de plenaire koploperbijeenkomsten, de laatste jaren samen met MVO Nederland. Verder heeft het kennisnetwerk verschillende diners pensant voor een klein gezelschap georganiseerd om verdieping van een aantal discussies mogelijk te maken. De uitkomsten daarvan werden gepubliceerd in een serie brochures. Al deze inspanningen bij elkaar hebben volgens Van Soest resultaat opgeleverd. Als voorbeeld noemde hij het DPK-initiatief om het duurzaam inkoopbeleid door de overheid op een hoger plan te brengen waarin ook koploperbedrijven op het gebied van duurzaamheid zich beter konden herkennen. Organisaties als VNO-NCW, MVO Nederland en de overheid zelf hebben hiervoor serieuze belangstelling getoond, aldus Van Soest. De DPK-voorzitter noemde de laatste koploperbijeenkomst zowel een afsluiting van een tijdvak als een opmaat tot een nieuwe periode waarin duurzaam ondernemen veel meer main stream zal zijn dan in de beginperiode van het kennisnetwerk. Aan die ontwikkeling hebben wij een bijdrage mogen leveren, stelde Van Soest vast. Verdieping en matches In aansluiting daarop deelde Karin Jansens van MVO Nederland mee dat deze organisatie in 2012 de activiteiten van het koplopernetwerk voortzet, zij het in een iets andere vorm: MVO Nederland heeft een netwerk dat bestaat uit bedrijven. Het is de bedoeling dat wij elkaar wat actiever gaan ontmoeten, juist om verdieping mogelijk te maken. In dat netwerk zit immers enorm veel kennis en ervaring. Wij willen graag dat die kennis gedeeld wordt en meer praktisch dat matches ontstaan zodat onderling meer wordt samengewerkt en ook zaken gedaan worden. Het is de bedoeling om naast het bestaande netwerk ook kleinere deelnetwerken op te richten, zoals het grote-bedrijven-netwerk en het koplopernetwerk. Begin 2012 hoort u daarover meer van ons. Dit verslag is opgesteld door Bosma Communicatie en PR

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013

Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013 Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013 Introductie van het bedrijf Uitvinder van de Heuga tapijttegel Omzet $ 1 miljard 3500 medewerkers

Nadere informatie

Echt duurzaam hoeft niet duur te zijn!

Echt duurzaam hoeft niet duur te zijn! Echt duurzaam hoeft niet duur te zijn! Roadmap DURABILIT Drivers and barriers Refurbishment, hergebruik en grondstoffen Footprint reductie door hergebruik Value matrix Succesfactoren Discussie DURABILIT

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN?

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? Een Grundfos pump audit creëert duidelijkheid Is duurzaamheid één van de doelstellingen in uw organisatie? Steeds meer bedrijven en (semi-)

Nadere informatie

SILVER. Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop. www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be

SILVER. Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop. www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be SILVER Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be Cradle to Cradle - de ingeslagen weg Cradle to Cradle is een innovatief concept waarbij productieprocessen

Nadere informatie

Van Afval Naar Grondstof

Van Afval Naar Grondstof Van Afval Naar Grondstof Ins en outs Betrokkenheid gemeenten Gemeentelijk Afvalcongres Marc Pruijn, Directie Duurzaamheid, IenM Circulaire economie? 2 Ministerie van Infrastructuur en Milieu 3 Ministerie

Nadere informatie

Verpakking en voedselverspilling

Verpakking en voedselverspilling Verpakking en voedselverspilling Presentatie NVVL Hester Klein Lankhorst, directeur In deze presentatie Een korte introductie: Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV). Welke kennis vraagt optimaliseren

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

Titel 1.D.1. Keten- en sectorinitiatieven Betonindustrie De Hamer B.V. Eigenaar Jeroen Jansen Afdeling Controlling Versie Versie 4 Datum 10-03-2014

Titel 1.D.1. Keten- en sectorinitiatieven Betonindustrie De Hamer B.V. Eigenaar Jeroen Jansen Afdeling Controlling Versie Versie 4 Datum 10-03-2014 Titel 1.D.1. Keten- en sectorinitiatieven Betonindustrie De Hamer B.V. Eigenaar Jeroen Jansen Afdeling Controlling Versie Versie 4 Datum 10-03-2014 Inhoud 1. Deelname aan keten- en sectorinitiatieven CO2-reductie...

Nadere informatie

Energie Management Programma 3.B.2

Energie Management Programma 3.B.2 Energie Management Programma 3.B.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Reductiedoelstellingen 2012-2016... 3 3 Reductiemaatregelen... 5 4 Budgettering... 6 Schuuring Pagina 1 van 6 1 Inleiding Dit document

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Hartelijk welkom. Marktontmoeting Circulair Inkopen van Kantoorinrichting. 11 december 2014

Hartelijk welkom. Marktontmoeting Circulair Inkopen van Kantoorinrichting. 11 december 2014 Hartelijk welkom Marktontmoeting Circulair Inkopen van Kantoorinrichting 11 december 2014 Take Padding, Sr Adviseur inkopen en aanbesteden, PIANOo take.padding@pianoo.nl Godard Croon, Projectmanager circulaire

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten 1. Scope/afbakening De productgroep Automaten omvat automaten voor: warme dranken; gekoelde dranken / bronwater; snacks / snoep.

Nadere informatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Opdrachtgevers: - Provincie Utrecht - Gemeente Utrecht - Gemeente Amersfoort Middag/avond over biobased aanbesteden Centre of Expertise

Nadere informatie

Material Value Circle

Material Value Circle Material Value Circle Meerwaarde in de circulaire waarde keten Lonneke de Graaff Materials 2014 l.graaff@dpivalucentre.nl Inhoud DPI Value Centre Wat is de Value Circle? Waarom kijken naar de Value Circle?

Nadere informatie

Beleid en praktijk rijksoverheid. Joan Prummel Categoriemanager Afval en Grondstoffen Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

Beleid en praktijk rijksoverheid. Joan Prummel Categoriemanager Afval en Grondstoffen Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Beleid en praktijk rijksoverheid Joan Prummel Categoriemanager Afval en Grondstoffen Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Agenda MVI door het Rijk Circulair Inkopen Practice what you preach Agenda MVI

Nadere informatie

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER IE Motoren Event Karin Jansens MVO Nederland 15 sept 2015 MVO GAAT OVER URGENTIE EN OPTIMISME

Nadere informatie

Een kader voor circulair inkopen

Een kader voor circulair inkopen Een kader voor circulair inkopen versie 20 april 2015 Auteurs: Take Padding, Godard Croon, Debbie van Haastrecht, Rene Dijkstra Dit factsheet biedt een kader voor het begrip circulair inkopen. In dit factsheet

Nadere informatie

Fornature vindt van wel!

Fornature vindt van wel! Fornature vindt van wel! Fornature filosofie Over Fornature Als we met onze huidige manier van produceren en afwaarderen doorgaan, zal de voorraad ruwe materialen in de toekomst uitgeput raken. Deze schaarste

Nadere informatie

DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer. 15 februari 2011. Sietse Vlietstra

DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer. 15 februari 2011. Sietse Vlietstra 2 DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer 15 februari 2011 Sietse Vlietstra Adviseur duurzaam ondernemen en innovatie Syntens 3 4 Wat is duurzaam? Het voorzien in de behoeften

Nadere informatie

Green Cleaning. Duurzaam schoonmaakonderhoud - ecologisch, economisch en ergonomisch waardevol

Green Cleaning. Duurzaam schoonmaakonderhoud - ecologisch, economisch en ergonomisch waardevol Green Cleaning Duurzaam schoonmaakonderhoud - ecologisch, economisch en ergonomisch waardevol Waarom green? Green is bij ons meer dan groen het staat voor duurzaam. HECTAS hecht nadrukkelijk veel waarde

Nadere informatie

Corina den Besten Arnold Monshouwer

Corina den Besten Arnold Monshouwer Corina den Besten Arnold Monshouwer Wie zijn wij? Wie zijn wij? 1. Beter, eerder & sneller innoveren 2. Onafhankelijk klankbord voor MKB-ondernemers 3. Specialist in vernieuwing in alle bedrijfsaspecten

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Brochure Green IT Foundation

Brochure Green IT Foundation Brochure Green IT Foundation Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische

Nadere informatie

Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken

Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken DutchSpirit vervaardigt duurzame maatpakken en richt zich op de doorontwikkeling van circulaire stoffen voor werkkleding. Met een vernieuwend businessconcept

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Vóór dat u beleid ontwikkelt is het van belang om de vraag: Waaròm zou ik MVO beleid ontwikkelen? te beantwoorden. Het antwoord op deze vraag bepaalt hóe u het MVO

Nadere informatie

Van Afval Naar Grondstof

Van Afval Naar Grondstof Van Afval Naar Grondstof Toelichting onderdelen VANG-programma NVRD themadag 27 november Marc Pruijn Directie Duurzaamheid Van regeerakkoord naar ketens Rutte 2: groene groei, circulaire economie Circulaire

Nadere informatie

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Karen van de Stadt

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Karen van de Stadt Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk Karen van de Stadt KIDV Opgericht op 1 januari 2013: Raamovereenkomst Verpakkingen 2013 2022. Vermindering milieudruk verpakkingsketen.

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 Projectgegevens Opsteller TAJ van Deijzen Versie 2015-1 Status Definitief Datum CO2 verantwoordelijke TAJ van Deijzen 6-8-2015 Directievertegenwoordiger

Nadere informatie

Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina

Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina Duurzaamheidscriteria van inkoopbeleid Ordina Datum Auteur(s) Versie Classificatie Status 9 augustus 2013 Hke08033/Apo20090 1.1 Definitief Ordina Nederland B.V. ING Bank 069.68.64.649 KvK 30086514 BTW

Nadere informatie

TOTAL COST OF OWNERSHIP

TOTAL COST OF OWNERSHIP Nieuwe perspectieven op TOTAL COST OF OWNERSHIP INTELLIGENT BUILDING SPECIALS Investeren in comfort en energiebesparing loont Ondernemingen en overheidsorganisaties zijn zich er steeds meer van bewust

Nadere informatie

Ecoilet. De duurzame sanitaire ruimte.

Ecoilet. De duurzame sanitaire ruimte. Ecoilet. De duurzame sanitaire ruimte. De duurzame sanitaire ruimte van CWS Met Ecoilet bent u zuinig met natuurlijke grondstoffen en met uw portemonnee. De introductie van Ecoilet vergt geen extra investeringen,

Nadere informatie

Footprint eerste helft 2014:

Footprint eerste helft 2014: September 2014 Vanaf vorig jaar november is Pilkes door TÜV gecertificeerd voor niveau 3 van de CO 2-Prestatieladder. Met deze nieuwsbrief houden wij u graag op de hoogte van de vorderingen. Pilkes heeft

Nadere informatie

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Bedrijfsafval: een waardevolle grondstof Onze natuurlijke bronnen worden schaarser en duurder. Gelukkig groeit het besef dat we zuiniger

Nadere informatie

Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014

Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014 Green Deal Verduurzamen betonketen September 2014, Ecobouw 2014 Sustainable Concrete Centre Oosterhout (NB), The Netherlands Director: Mantijn van Leeuwen m.vanleeuwen@crh-scc.nl +31 6 2275 4364 MVO netwerk

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

MVO LOONT EN BESPAART DOOR INTEGRALE AANPAK. Maatschappelijk facilitair contracteren Willem Lageweg, MVO Nederland 23 april 2013

MVO LOONT EN BESPAART DOOR INTEGRALE AANPAK. Maatschappelijk facilitair contracteren Willem Lageweg, MVO Nederland 23 april 2013 MVO LOONT EN BESPAART DOOR INTEGRALE AANPAK Maatschappelijk facilitair contracteren Willem Lageweg, MVO Nederland 23 april 2013 MVO GAAT OVER OPTIMISME Meervoudig Vernieuwen met Optimisme MAATSCHAPPELIJK

Nadere informatie

KOPLOPERSBIJEENKOMST METEN VAN DUURZAAMHEID: HOE MAAK JE MVO PRESTATIES ZICHTBAAR?

KOPLOPERSBIJEENKOMST METEN VAN DUURZAAMHEID: HOE MAAK JE MVO PRESTATIES ZICHTBAAR? KOPLOPERSBIJEENKOMST METEN VAN DUURZAAMHEID: HOE MAAK JE MVO PRESTATIES ZICHTBAAR? Verslag gezamenlijke bijeenkomst van MVO Nederland en Kennisnetwerk Duurzame Productketens, Venlo, 8 september 2011 Dagvoorzitter

Nadere informatie

1.8 DUURZAME SLOOP HEEFT DE TOEKOMST

1.8 DUURZAME SLOOP HEEFT DE TOEKOMST 1.8 DUURZAME SLOOP HEEFT DE TOEKOMST Peter Diepenhorst, ontwikkelingsmanager Delta Projectontwikkeling Stefan van Uffelen, directeur Dutch Green Building Council Jan van t Westeinde, senior manager Sustainability

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein De kansen voor de - met oog op recycling - The Limits to growth Verscheen in 1972 Uitgangspunt: Één wereld Overshoot Exponentiële groei Actie (o.a.): Systeemveranderingen Resource efficiency Recycle Vervangen/Substitutie

Nadere informatie

Green Deal Concreet 1.0

Green Deal Concreet 1.0 Green Deal Concreet 1.0 Een groep vooraanstaande bedrijven en brancheorganisaties in de betonketen hebben in 2011 samen met MVO Nederland het MVO Netwerk Beton opgericht. Op 4 oktober 2011 heeft het MVO

Nadere informatie

Wijzer worden van duurzame huisvesting

Wijzer worden van duurzame huisvesting De Meeuw Nederland De Meeuw en Duurzaam Bouwen Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com Wijzer worden van duurzame huisvesting

Nadere informatie

Kansen met duurzaam verpakken. Hester Klein Lankhorst

Kansen met duurzaam verpakken. Hester Klein Lankhorst Kansen met duurzaam verpakken Hester Klein Lankhorst Samengevat Over: duurzaam verpakken in relatie tot de ontwikkeling naar een circulaire economie; de kansen die duurzaam verpakken biedt en hoe we die

Nadere informatie

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Programma en Voor een goed begrip Masterclass Duurzaam Onderhouden en Renoveren Ad Straub Delft University of Technology Challenge the future Programma 9.45

Nadere informatie

I n f o m a i l. I V V U

I n f o m a i l. I V V U I n f o m a i l. I V V U datum : 13 februari 2013 nummer : 2 Infomail.IVVU is de electronische nieuwsbrief van de IVVU, waarmee u wordt geïnformeerd over actuele ontwikkelingen en de stand van zaken met

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

Duurzaamheid bij Landal GreenParks

Duurzaamheid bij Landal GreenParks Duurzaamheid bij Landal GreenParks Kenniswerkplaats Vitale Vakantieparken Noord-Veluwe Harderwijk - 18 februari 2015 Landal een duurzame organisatie? Onze belofte naar de gasten Waarom D&BO? Externe

Nadere informatie

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst.

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst. ICT-sector Deelnemende bedrijven: 38 Beschouwde bedrijven in dit rapport: 38 Toetreders: 5 Uittreders: 0 Energiegebruik 2013: 16.164 TJ Procesefficiëntieverbetering 2013 t.o.v. 2012: 5% (17% t.o.v. basisjaar

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam"

Ketenanalyse Afval in project Nobelweg te Amsterdam Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 4.A.1_2 Ketenanalyse afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 1/16 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Van

Nadere informatie

DUURZAAM WINT VAN FOSSIEL (OVER DUURZAAM INKOPEN 3.0) Willem Lageweg directeur MVO Nederland 25 juni 2015

DUURZAAM WINT VAN FOSSIEL (OVER DUURZAAM INKOPEN 3.0) Willem Lageweg directeur MVO Nederland 25 juni 2015 DUURZAAM WINT VAN FOSSIEL (OVER DUURZAAM INKOPEN 3.0) Willem Lageweg directeur MVO Nederland 25 juni 2015 >2100 PARTNERS, 16 NETWERKEN EN >685 KOPLOPERS in oprichting 20+ deelnemers IMVO Chemie IMVO Stedelijke

Nadere informatie

2.0. Cradle-to-Cradle Restwaardegarantie Revitalisatie Axia Second Life. Duurzaam & Circulair

2.0. Cradle-to-Cradle Restwaardegarantie Revitalisatie Axia Second Life. Duurzaam & Circulair 2.0 Duurzaam & Circulair Cradle-to-Cradle Restwaardegarantie Revitalisatie Axia Second Life Axia designed and assembled by BMA Ergonomics in the Netherlands Ons duurzaamheidsbeleid is geconcentreerd rond

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

Aanbesteding van Toerit Someren

Aanbesteding van Toerit Someren Aanbesteding van Toerit Someren Rijkswaterstaat, Nederland De nieuwe aanbestedingsmethode gericht op vermindering van milieueffecten en CO2 uitstoot werd succesvol toegepast bij een aanbesteding voor een

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen 2014 getoetst aan 3p s : planet, people, profit

Maatschappelijk verantwoord ondernemen 2014 getoetst aan 3p s : planet, people, profit Maatschappelijk verantwoord ondernemen 2014 getoetst aan 3p s : planet, people, profit Elsinga Beleidsplanning en Innovatie bv concentreert zich op duurzame en veilige benutting van organische reststoffen

Nadere informatie

Circulaire inkoop: van droom naar werkelijkheid Inkoop heeft sleutel in handen

Circulaire inkoop: van droom naar werkelijkheid Inkoop heeft sleutel in handen Circulaire inkoop: van droom naar werkelijkheid Inkoop heeft sleutel in handen Green Deal Circulaire Inkoop Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA Utrecht, 16 januari 2014 Leadership Entrepreneurship

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Groentenvezels als basis voor biobased verpakkingen

Groentenvezels als basis voor biobased verpakkingen Groentenvezels als basis voor biobased verpakkingen Recent was het Natuurvezel Applicatie Centrum-NAC in Raamsdonkveer gastheer voor de inspiratiemeeting over Duurzame Verpakkingen. Leon Joore, directeur

Nadere informatie

Vandaagafval morgengrondstof!

Vandaagafval morgengrondstof! Vandaagafval morgengrondstof! 5de Vlaams Milieucongres IFEST 21 October 2008 Florens Slob Manager Sustainable Business Solutions Van Gansewinkel Group Agenda Korte verkenning Cradle to Cradle concept &

Nadere informatie

Cradle to cradle is een teer concept

Cradle to cradle is een teer concept Management De theorie is mooi: geen afval meer, en alles kan worden hergebruikt. Cradle to cradle staat momenteel volop in de belangstelling, maar is het meer dan een hype? De eerste concrete voorbeelden

Nadere informatie

Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid

Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid Circulaire Economie Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid John Nederstigt Inleider Hoe maken we de MRA Circulair? Jacqueline Cramer Ambassadeur

Nadere informatie

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 2015 Ketenanalyse Papier Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Ketenanalyse papier... 4 1.1 Keten van papier... 4 2.2 Identificeren

Nadere informatie

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Hester Klein Lankhorst

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Hester Klein Lankhorst Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk Hester Klein Lankhorst 2 Copyright 2015 KIDV KIDV Opgericht op 1 januari 2013: Raamovereenkomst Verpakkingen 2013 2022. Vermindering milieudruk

Nadere informatie

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Eelco Smit Philips Consumer Lifestyle 29 maart 2012 Een sterke diverse industriële groep leading

Nadere informatie

Green Tender voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Tender voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

BREEAM-NL & Smart Building Logistics in de uitvoeringsfase. Başak Karabulut

BREEAM-NL & Smart Building Logistics in de uitvoeringsfase. Başak Karabulut BREEAM-NL & Smart Building Logistics in de uitvoeringsfase Başak Karabulut Introductie Arnold Heertje Duurzaamheid is een kwalitatief hogwaardige ontwikkeling die meer is dan economische groei. Duurzaamheid

Nadere informatie

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

Brochure Green IT Citizen

Brochure Green IT Citizen Brochure Green IT Citizen Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw

Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw Prof.dr. Jacqueline Cramer Universiteit Utrecht Opzet lezing Wat zijn de grote opgaven in de bouw op het gebied van duurzaamheid? Hoe kunnen deze opgaven worden

Nadere informatie

Cradle to Cradle implementatie bij DESSO. Stef Kranendijk CEO DESSO Group

Cradle to Cradle implementatie bij DESSO. Stef Kranendijk CEO DESSO Group Cradle to Cradle implementatie bij DESSO Stef Kranendijk CEO DESSO Group DESSO is leidend in tapijttegels en kunstgrasvelden DESSO Group Business Overview Tapijt 80% Business tapijt 50% Hotel, Marine &

Nadere informatie

Milieudoelen Jan Kuipers Nunspeet 2014-2015

Milieudoelen Jan Kuipers Nunspeet 2014-2015 Toelichting bij Plan van Aanpak Milieu Het milieuzorgsysteem van Jan Kuipers Nunspeet is opgezet volgens de norm ISO 14001:2004 en is vastgelegd in het VKAM handboek. Het milieuzorgsysteem voldoet ook

Nadere informatie

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez Gevraagd: Duurzaam commitment Klimaattop Amstelveen Donderdag 14 oktober 2010 Ambitie: Duurzaam in Amstelveen Tijdens de klimaattop staan inspiratie, matchmaking en commitment centraal. Amstelveense voorlopers

Nadere informatie

REBus (Resource Efficient Business Models) Pilot circulair inkopen kantoorinrichting ProRail

REBus (Resource Efficient Business Models) Pilot circulair inkopen kantoorinrichting ProRail REBus (Resource Efficient Business Models) Pilot circulair inkopen kantoorinrichting ProRail Samenvatting With the contribution of the LIFE financial instrument of the European Community ProRail & REBus

Nadere informatie

Blauwzaam. Bijeenkomst Energie Convenant 1. 4 februari 2014

Blauwzaam. Bijeenkomst Energie Convenant 1. 4 februari 2014 Blauwzaam Bijeenkomst Energie Convenant 1 4 februari 2014 Waarom MVO? Innovatiever, efficiënter groter aanpassingsvermogen/minder afhankelijk Kostenbesparing minder afval, lagere energiekosten, minder

Nadere informatie

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 Circulaire gebiedsontwikkeling Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 Circulaire werkmilieus

Nadere informatie

RH en duurzaam ondernemen

RH en duurzaam ondernemen RH en duurzaam ondernemen Milieubeleid Zoals het een Scandinavisch bedrijf betaamt, werkt RH volgens een strikt milieubeleid. Onze vooruitstrevende mening is dat bedrijven behalve winst maken nog een andere

Nadere informatie

Groene ICT en Duurzame ontwikkeling: Meters maken in het HO. 31-1-2013 Groene ICT en Duurzame ontwikkeling

Groene ICT en Duurzame ontwikkeling: Meters maken in het HO. 31-1-2013 Groene ICT en Duurzame ontwikkeling : Meters maken in het HO Visie ICT groeit, ongecontroleerd, in een ijzingwekkend tempo. In hetzelfde tempo groeit onze afhankelijkheid, ongecontroleerd. Dit levert een enorm spanningsveld waarvan weinig

Nadere informatie

CO2 Prestatieladder 2014

CO2 Prestatieladder 2014 CO2 Prestatieladder 2014 Brouwers Holding BV en daarmee de bedrijven Adhetec BV en Pro-Emium BV hebben de doelstelling om te voldoen aan niveau één, twee, drie, vier en vijf van de CO2 Prestatieladder

Nadere informatie

Circulaire economie: nieuwe kansen voor uw bedrijf

Circulaire economie: nieuwe kansen voor uw bedrijf Jaarcongres: Kwaliteit in bedrijf Circulaire economie: nieuwe kansen voor uw bedrijf Media plaza Jaarbeurs, 19 september 2015 ir. J.-H. Welink, www.duurzaamgrondstoffenbeheer.nl 015 278 9205, j.h.welink@tudelft.nl

Nadere informatie

Management van retour-logistieke ketens

Management van retour-logistieke ketens Management van retour-logistieke ketens Erwin van der Laan RSM Erasmus Universiteit EVO dag 30 mei 2006 Duurzame Supply Chains Meet the needs of the present without compromising the ability of future generations

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder. Actieve deelname initiatieven Klaver Giant Groep. Actieve deelname initiatieven (2014.001) Pagina 1 van 15

CO2-Prestatieladder. Actieve deelname initiatieven Klaver Giant Groep. Actieve deelname initiatieven (2014.001) Pagina 1 van 15 CO2-Prestatieladder Actieve deelname initiatieven Klaver Giant Groep Actieve deelname initiatieven (2014.001) Pagina 1 van 15 Inhoudsopgave Inleiding en verantwoording... 3 1 Inventarisatie sector- en

Nadere informatie

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Van contractbeheer naar contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Doel van de presentatie (1) Waarom verdient contractmanagement een speciale

Nadere informatie

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Een bedrijf waar Mensen gezamenlijk werken aan een kwalitatief en milieuvriendelijk product, rekening houdend

Nadere informatie

Duurzaamheid in Boswinkel Oost

Duurzaamheid in Boswinkel Oost Programma Waarom energiezuinig en duurzaam (ver)bouwen? Waarom energiemonitoring Duurzaamheid in Boswinkel Oost Energiemonitoring Velve Lindenhof, Enschede De energiezuinigste wijk van Enschede De uitvraag

Nadere informatie

Hoogwaardige benutting van gras

Hoogwaardige benutting van gras Hoogwaardige benutting van gras Mogelijkheden van aanbestedingen Arjen Brinkmann 1 Achtergrond Overheden en andere partijen herwaarderen reststromen -> Van Afval naar Grondstof Vertalen van beleidsambities

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

Inkoop 2020. noodzaakt (ook) tot circulair inkopen. Drs. John van Veen CSCP Managing Consultant. Rob van de Bunt Manager Procurement

Inkoop 2020. noodzaakt (ook) tot circulair inkopen. Drs. John van Veen CSCP Managing Consultant. Rob van de Bunt Manager Procurement Inkoop 2020 Drs. John van Veen CSCP Managing Consultant noodzaakt (ook) tot circulair inkopen Rob van de Bunt Manager Procurement Hoogeveen, 13 mei 2015 Introductie Those who will succeed in the decade

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

onze groene kijk op hygiene ecolabel reinigingsconcept

onze groene kijk op hygiene ecolabel reinigingsconcept onze groene kijk op hygiene ecolabel reinigingsconcept een duurzame keuze Traditioneel maar eenvoudig en efficiënter Duurzaam reinigen kan dat ook? Ja dat kan zeer zeker! als conventioneel systeem kan

Nadere informatie

SANITAIR PAPIER > SATINO > VAN HOUTUM

SANITAIR PAPIER > SATINO > VAN HOUTUM SANITAIR PAPIER > SATINO > VAN HOUTUM PAPIER > PAPIER > PAPIER > PAPIER > PAPIER > PAPIER Wie aan duurzaamheid denkt, denkt misschien niet direct aan papieren handdoekjes en toiletpapier. In breder perspecfief

Nadere informatie

Voorstel 2: Creëer grondstoffenhubs en recycle bedrijfsafval

Voorstel 2: Creëer grondstoffenhubs en recycle bedrijfsafval Gemeenteblad Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van.. Jaar 2015 Nummer Publicatiedatum Agendapunt initiatiefvoorstel Onderwerp Initiatiefvoorstel van het raadslid

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie