Het monetair beleid van het Eurosysteem: een overzicht. Generation uro Students' Award September 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het monetair beleid van het Eurosysteem: een overzicht. Generation uro Students' Award September 2014"

Transcriptie

1 Het monetair beleid van het Eurosysteem: een overzicht Generation uro Students' Award September 14

2 Overzicht van de uiteenzetting Wie doet wat in het Eurosysteem? (institutionele aspecten) Hoe wordt de koers van het monetair beleid bepaald? (monetairbeleidsstrategie) Hoe beïnvloedt het monetair beleid de economie? (transmissiemechanisme) De recente monetairbeleidsbeslissingen geïllustreerd I : de macro-economische context in september 14 De recente monetairbeleidsbeslissingen geïllustreerd II: de voornaamste maatregelen sinds juli 13 Renteverlagingen Forward guidance TLTROs Aankopen van ABS en gedekte bankobligaties

3 WIE DOET WAT IN HET EUROSYSTEEM? (INSTITUTIONELE ASPECTEN)

4 Europese Unie: 8 landen Monetaire unie sinds 1999 (eurogebied): één munt in landen en vanaf januari 15 Litouwen als 19e land EU en MU landen EU landen

5 ESCB Eurosysteem/Europees Stelsel van Centrale Banken Eurosysteem Europese Centrale Bank Nationale centrale banken van het eurogebied Raad van Bestuur van de ECB Directie van de ECB Nationale centrale banken van de EU exclusief het eurogebied Algemene Raad van de ECB Extra info:

6 Een federaal systeem Raad van Bestuur Volledig gecentraliseerde monetairbeleidsbeslissingen door de Raad van Bestuur Maar: Nationale centrale banken betrokken bij de voorbereiding ervan Decentralisatie van de tenuitvoerlegging van het monetair beleid 6 Directie 18 Min of meer grote autonomie van de nationale centrale banken op andere terreinen 18 NCB's instructies vertegenwoordiging Extra info:

7 Een onafhankelijk systeem Onafhankelijkheid tegenover politieke autoriteiten Verbod instructies te krijgen of zich te laten beïnvloeden Persoonlijke onafhankelijkheid Verbod op monetaire financiering van de overheidssector Duidelijk omschreven opdracht: prijsstabiliteit Verplicht rekenschap af te leggen over het gevoerde monetair beleid Hoorzittingen in het Europees Parlement Publicaties, uiteenzettingen, persconferenties Dialoog met de politieke autoriteiten Eurogroep, Europese Commissie Wisselkoersbeleid Extra info:

8 Hoofdopdrachten van het Eurosysteem Monetair beleid Primaire doelstelling is prijsstabiliteit Wisselmarktinterventies en beheer goud- en deviezenreserves van de lidstaten Betalingssystemen Financiële stabiliteit Bankbiljetten Extra info:

9 De doelstelling volgens het Verdrag De primaire doelstelling van het Eurosysteem bestaat erin de prijsstabiliteit te handhaven Onverminderd dat doel, ondersteunt het Eurosysteem het algemene economische beleid in de Gemeenschap Waarom prijsstabiliteit? Geen verstoring van de informatie die vervat zit in de relatieveprijsveranderingen Geen blinde herverdeling van de inkomens en de vermogens De onzekerheid en de risicopremies in de rentetarieven verkleinen Gevolgen van prijsstabiliteit voor de reële economie Efficiënte allocatie van de middelen en vertrouwen => investeringen, duurzame groei en werkgelegenheid Negatieve ervaringen met prijs(in)stabiliteit in de ste eeuw Duitse hyperinflatie in 19-3, deflatie tijdens de jaren 3, inflatie/stagflatie in de jaren 7 Extra info:

10 De kwantitatieve definitie van prijsstabiliteit Het Verdrag geeft geen exacte definitie van prijsstabiliteit De Raad van Bestuur van de ECB heeft prijsstabiliteit als volgt gedefinieerd: Harmonised Indices of Consumer Prices Eurogebied als één geheel, verschillen tussen landen zijn onvermijdelijk "Een jaar-op-jaar stijging van de HICP van het eurogebied met minder dan maar dicht bij - pct. op de middellange termijn" Laat graduele aanpak toe: vermijdt te grote volatiliteit in economische activiteit en rente (bv. na een olieschok) Buffer tegen risico van deflatie Meetfouten in de HICP Inflatieverschillen tussen landen Nominaal anker voor de inflatieverwachtingen

11 HOE WORDT DE KOERS VAN HET MONETAIR BELEID BEPAALD? (MONETAIRBELEIDSSTRATEGIE) Extra info: en

12 Monetaire benadering (vereenvoudigd): nadruk op de geldhoeveelheid (M) Centrale bank Goud en deviezen Leningen aan banken Andere activa Biljetten Deposito's van banken (reserves) Andere passiva Monetaire basis (B) Deposito's bij centrale bank Kredieten aan commerciële banken Kredieten aan cliënteel Andere activa Commerciële banken Leningen bij centrale bank Deposito's van commerciële banken Deposito's van cliënteel Obligaties Andere passiva Eigen middelen Monetaire basis B Geldhoeveelheid M Prijspeil P M=bB P=MV/Y Instabiliteit van zowel b (geldmultiplicator) als V (omloopsnelheid van het geld) Geldhoeveelheid - ruime definitie (M)

13 Benadering via de rente: nadruk op de centralebankrente en de verwachtingen Rente van de centrale bank i Rente op de geldmarkt Stimuleren/afremmen van de economische activiteit en verwachtingen Prijspeil P i onder controle van de centrale bank en doorgaans belangrijkste beleidsinstrument de monetaire basis (B) wordt een endogene variabele de geldhoeveelheid (M) is een belangrijke indicator om de risico's voor prijsstabiliteit op middellange tot lange termijn te beoordelen

14 Monetairbeleidsstrategie van het Eurosysteem: een pragmatische synthese Kwantitatieve definitie van prijsstabiliteit: verankering inflatieverwachtingen Analytisch kader gesteund op de economische en monetaire analyse Economische analyse (EA) Conjunctuurindicatoren, reële bbp-groei, HICP-inflatie, macro-economishce projecties,... Informatie over prijsstabiliteit op korte en middellange termijn Monetaire analyse (MA) Geldhoeveelheid en kredietverstrekking Langere-termijnimplicaties voor de prijsstabiliteit, maar ook voor de financiële stabiliteit Onderlinge toetsing (EA+MA) => beoordeling risico's voor de prijsstabiliteit => monetairbeleidsbeslissing In normale omstandigheden heeft die beslissing betrekking op de beleidsrente (i) en niet op de omvang van de monetaire basis (B)

15 HOE BEÏNVLOEDT HET MONETAIR BELEID DE ECONOMIE? (TRANSMISIEMECHANISME)

16 De transmissie van de monetairbeleidsimpulsen Extra info:

17 Van de beleidsrente naar de rentes op langere termijn... Centrale beleidsrente & rente op de geldmarkt (Eonia) ,5% Rendementscurve Centrale beleidsrente Rente op de geldmarkt (Eonia),5% m 1j j 3j 4j 5j 6j 7j 8j 9j 1j Augustus 14 Door de beleidsrente te wijzigen beïnvloedt de centrale bank de rentetarieven op langere termijn Relevante data: et

18 ... en verder naar de rentes die de banken aanrekenen 7 Rente op leningen, korte termijn (procenten) 7 Rente op deposito's (procenten) 7 Rente op leningen, lange termijn (procenten) Centrale beleidsrente Gezinnen, huizen, variabele rente Bedrijven Centrale beleidsrente deposito's, opvraagbaar, 3 maanden Termijndeposito, op 1 jaar Centrale beleidsrente Gezinnen, huizen Bedrijven Relevante data: en

19 Huidige verstoring van de monetairbeleidstransmissie Leningen aan niet-financiële ondernemingen (jaar-op-jaargroei) Leningen aan huishoudens (jaar-op-jaargroei) Duitsland Frankrijk België Italië Spanje Portugal Griekenland Ierland Eurogebied Ondanks de bijzonder lage beleidsrente, blijft de bancaire kredietverstrekking aan de reële economie uiterst zwak, inzonderheid wat de leningen aan de bedrijven betreft Relevante data :

20 De korte-termijnrente en de wisselkoers ,6 1,5 1,4 1,3 1, 1,1 1,9,8 Renteverschil eurogebied vs Verenigde Staten (linkerschaal) EUR/USD wisselkoers (rechterschaal) Relevante data: en

21 DE RECENTE MONETAIRBELEIDSBESLISINGEN GEILLUSTREERD I : DE MACROECONOMISCHE CONTEXT IN SEPTEMBER 14 (ZIE PERSCONFERENTIE VAN SEPTEMBER 14) De videos van de persconferenties die volgen op de Raad van Bestuur zijn te bekijken via en de volledige teksten zijn te vinden op (EN)

22 Economische analyse: economische bedrijvigheid... het reële bbp van het eurogebied bleef in het tweede kwartaal van 14 onveranderd voor het derde kwartaal wijzen de conjunctuurindicatoren beschikbaar tot augustus op een achteruitgang van de groeidynamiek de binnenlandse vraag wordt ondersteund door de reeks monetairbeleidsmaatregelen, de aan de gang zijnde verbetering van de financiële voorwaarden, het herstel wordt bemoeilijkt door de hoge werkloosheid, de aanzienlijke capaciteitsonderbenutting, de aanhoudende negatieve groei van bancaire leningen aan de private sector,... de risico's voor de economische vooruitzichten van het eurogebied zijn neerwaarts gericht.

23 De monetairbeleidskoers en de reële ontwikkelingen Kwartaalgroei van het bbp Centrale beleidsrente Conjunctuurbarometer EC (rechterschaal) Relevante data:

24 Opeenvolgende Eurosysteem-projecties voor de jaarlijkse bbp-groei BBP 3, ,5 Dec. Juni Maart Sept.,6 1,5 Dec. Maart Juni 1 Sept. 1,1,5,7,6 Extra info:http://www.ecb.int/pub/pdf/other/ecbstaffprojections139nl.pdf

25 Economische analyse: prijsontwikkelingen De HICP-inflatie in het eurogebied kwam volgens de voorlopige raming van Eurostat in augustus 14 uit op,3%, na,4% in juli. De inflatie is nu al geruime tijd laag. De inflatie wordt verwacht laag te blijven de komende maanden, alvorens geleidelijk aan te trekken in 15 en 16. De beslissingen van vandaag werden genomen om de goede verankering van de inflatieverwachtingen op de middellange en lange termijn te verzekeren, in lijn met onze doelstelling de inflatie onder, maar dicht bij % te houden. We zullen de risico s voor de prijsontwikkeling op middellange termijn nauwgezet blijven opvolgen en daarbij focussen op de mogelijke weerslag van de vertraagde groeidynamiek, de geopolitieke spanningen, wisselkoersontwikkelingen en de transmissie van onze monetairbeleidsmaatregelen.

26 De monetairbeleidskoers en de prijsontwikkelingen Centrale beleidsrente HICP HICP, ongerekend levensmiddelen en energie HICP (bij ongewijzigde belastingen) Centrale beleidsrente PPI, ongerekend bouwnijverheid Olieprijs (Brent in USD, jaar-op-jaargroei, rechterschaal) Relevante data:

27 Opeenvolgende Eurosysteem-projecties voor de HICP-inflatie HICP 3, ,5 1,5 Dec. Maart Dec. Maart Juni Sept. 1,7 1,5 Juni Sept.,7,5,5 Extra info:http://www.ecb.int/pub/pdf/other/ecbstaffprojections139nl.pdf

28 Risico op te lange periode van lage inflatie en loskoppeling van de inflatieverwachtingen Inflatie en verwachtingen op korte en middellange termijn 3,5 3,5 1,5 1,5 3,5 3,5 1,5 1,5 Inflatieverwachtingen op lange termijn HICP december 13 maart 14 juni 14 september Vijfjaars inflatieswap over vijf jaar Inflatievooruitzichten over vijf jaar, door de ECB gehouden kwartaalenquête bij professionele voorspellers Relevante data:

29 De monetaire analyse gegevens voor juli 14 bevestigen het gematigde tempo van de onderliggende groei in de ruime geldhoeveelheid (M3)... de twaalfmaandsgroei beliep 1,8% in juli, vergeleken met 1,6% in juni. De groeivoet op jaarbasis van de leningen aan de niet-financiële bedrijven bleef met -,% negatief in juli De kredietverlening aan de niet-financiële bedrijven weerspiegelt de vertraagde link met de conjunctuurcyclus, het kredietrisico, aanbodfactoren en de aan de gang zijnde balansaanpassingen in de financiële en niet-financiële sector de ECB voltooit de alomvattende beoordeling van de balansen van de banken die van cruciaal belang is om belemmeringen in het kredietaanbod weg te werken.

30 De monetairbeleidskoers en de monetaire ontwikkelingen Centrale beleidsrente Jaar-op-jaargroei - M3 Jaar-op-jaargroei - Leningen aan de private sector Relevante data:

31 Onderlinge toetsing van de twee pijlers en besluit Een onderlinge toetsing van de resultaten van de economische analyse met de signalen die de monetaire analyse geeft heeft de Raad van Bestuur ertoe aangezet maatregelen te treffen die de accommoderende oriëntatie van het monetair beleid zullen versterken en de kredietverstrekking aan de reële economie zullen ondersteunen. De Raad van Bestuur heeft beslist: De rentevoet op de voornaamste herfinancieringsoperaties van het Eurosysteem met 1 basispunten te verlagen tot,5% en de rentevoet op de marginale beleningsfaciliteit te verlagen met 1 basispunten tot,3%. De rente op de marginale depositofaciliteit werd verlaagd met 1 basispunten, tot -,%. Te starten met de aankoop van effecten van de niet-financiële private sector : Asset Backed Securities (ABS) Gedekte bankobligaties (covered bonds) De nieuwe maatregelen zullen een aanzienlijke impact hebben op de balans van het Eurosysteem. Zij versterken het arsenaal van maatregelen die de jongste maanden werden genomen (rentverlagingen, forward guidance & TLTROs).

32 DE RECENTE MONETAIRBELEIDSBESLISSINGEN GEILLUSTREERD - II : DE VOORNAAMSTE MAATREGELEN SINDS JULI 13 RENTEVERLAGINGEN (NOVEMBER 13, JUNI 14 & SEPTEMBER 14) FORWARD GUIDANCE (SINDS JULI 13) TARGETED LONG-TERM REFINANCING OPERATIONS (TLTROS) (JUNI 14) AANKOPEN VAN ABS EN GEDEKTE BANKOBLIGATIES (SEPTEMBER 14) De videos van de persconferentie sdie volgen op de Raad van Bestuur zijn te bekijken via en de volledige teksten zijn te vinden op (EN)

33 Beleidsrentes van het Eurosysteem (procenten) Rente op de depositofaciliteit Centrale beleidsrente Rente op de marginale beleningsfaciliteit Rente op de geldmarkt (Eonia) Relevante data: en

34 Aangezien de beleidsrente haar ondergrens benaderde en vervolgens bereikt heeft, werden alternatieve - zogeheten niet-conventionele - monetairbeleidsinstrumenten aangewend Forward guidance : Eerst aangenomen in juli 13 Nog steeds van kracht, maar niet langer met neerwaartse oriëntatie Wat onze forward guidance betreffende de beleidsrentevoeten betreft,, die rentevoeten zullen geruime tijd op hun huidige peil blijven Aankondiging van TLTROs in juni 14 : Voorwaardelijke lange-termijnfinanciering voor de commerciële banken, met als expliciete doelstelling de kredietverlening aan de private sector te ondersteunen Er zijn in totaal 8 TLTROs voorzien gedurende de periode september 14 - juni 16 Aankondiging van een aankoopprogramma van ABS en van gedekte bankobligaties in september 14 : ABS : leningen omgevormd tot verhandelbare effecten die vervolgens kunnen doorverkocht worden Gedekte bankobligaties: obligaties gedekt door vorderingen en die een belangrijke rol spelen voor de financiering van de banken in het eurogebied.

35 De renteverlagingen in combinatie met de forward guidance hebben geleid tot een verdere afvlakking van de rendementscurve m 1j J 3j 4j 5j 6j 7j 8j 9j 1j 15/7/8 3/7/13 4/7/13 7/11/13 5/6/14 4/9/ Periode met forward guidance Relevante data:

36 Hoe zullen de andere recente maatregelen de kredietverlening door commerciële banken ondersteunen? De commerciële bank wordt telkens aangezet haar kredietverlening te verhogen Door ABS te kopen creëert de centrale bank op de balans van de commerciële bank nieuwe ruimte voor kredietverlening Activa Deposito s bij de centrale bank Kredieten aan cliënteel Andere activa (obligaties, ABS, aandelen, ) Balans van een commerciële bank Leningen bij de centrale bank Deposito s van cliënteel Obligaties Andere passiva Eigen middelen Passiva De aankopen van gedekte bankobligaties vergemakkelijken de uitgifte ervan en verlagen de financieringskost De via de TLTROs aangeboden leningen op lange termijn vergemakkelijken de herfinanciering van de commerciële bank Met de TLTROs vergemakkelijkt de centrale bank de herfinanciering van de commerciële bank; met haar aankopen van gedekte bankobligaties vergemakkelijkt zij de uitgifte ervan en verlaagt ze de financieringskost; met haar aankopen van ABS creëert ze op de balans van de commerciële bank nieuwe ruimte voor kredietverlening. Aldus maakt de centrale bank het voor de commerciële bank mogelijk en spoort haar daartoe aan meer krediet te verstrekken aan de huishoudens en de bedrijven. De toename van de kredietverstrekking leidt tot een verhoging van de bestedingen die de nodige prijsdruk genereert om de inflatie op peil te houden, namelijk dicht bij de doelstelling van %.

37 Practice makes perfect! Aan de slag dus... Op kan je alvast de quiz uitproberen. Op kan je testen hoe goed jij het als lid van de Raad van Bestuur zou doen.

38 Dank u en succes!

Het monetair beleid. Seminarie voor leerkrachten economie van het secundair onderwijs. 21 oktober 2015. Jef Boeckx 1

Het monetair beleid. Seminarie voor leerkrachten economie van het secundair onderwijs. 21 oktober 2015. Jef Boeckx 1 Het monetair beleid Seminarie voor leerkrachten economie van het secundair onderwijs 21 oktober 2015 Jef Boeckx 1 1 Met dank aan Naim Cordemans voor zijn bijdrage aan deze presentatie. Structuur van de

Nadere informatie

BEKNOPTE INLEIDING OP CENTRAAL BANKIEREN EN MONETAIR BELEID IN HET EUROGEBIED

BEKNOPTE INLEIDING OP CENTRAAL BANKIEREN EN MONETAIR BELEID IN HET EUROGEBIED BEKNOPTE INLEIDING OP CENTRAAL BANKIEREN EN MONETAIR BELEID IN HET EUROGEBIED Deze bijlage bevat een kort overzicht van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB), het Eurosysteem en een inleiding

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

STATISTIEKEN VAN DE ECB EEN KORT OVERZICHT

STATISTIEKEN VAN DE ECB EEN KORT OVERZICHT STATISTIEKEN VAN DE ECB EEN KORT OVERZICHT AUGUSTUS 2003 De statistieken van de Europese Centrale Bank (ECB) hebben als belangrijkste doel de ondersteuning van het monetaire beleid van de ECB en andere

Nadere informatie

Monetaire beleidsinstrumenten van de ECB

Monetaire beleidsinstrumenten van de ECB Monetaire beleidsinstrumenten van de ECB Bronnen: www.nbb.be en www.ecb.int A. Definitie van prijsstabiliteit Prijsstabiliteit is gedefinieerd als inflatie beneden, maar dicht bij de 2%. Besluiten over

Nadere informatie

Externe communicatie. Wie zijn wij?

Externe communicatie. Wie zijn wij? Externe communicatie Wie zijn wij? De Nationale Bank van België Bankbiljetten in omloop brengen, het monetair beleid ten uitvoer leggen en instaan voor de financiële stabiliteit zijn de voornaamste taken

Nadere informatie

Driemaandelijkse beslissing van de Nationale Bank van België inzake het contracyclische bufferpercentage (1 januari 2016): 0 %

Driemaandelijkse beslissing van de Nationale Bank van België inzake het contracyclische bufferpercentage (1 januari 2016): 0 % Driemaandelijkse beslissing van de Nationale Bank van België inzake het contracyclische bufferpercentage (1 januari 2016): 0 % Krachtens artikel 5, 2 van Bijlage IV van de Bankwet heeft de Nationale Bank

Nadere informatie

2. reacties van de autoriteiten : maatregelen en instellingen

2. reacties van de autoriteiten : maatregelen en instellingen 2. reacties van de autoriteiten : maatregelen en instellingen De Europese autoriteiten hebben hun inspanningen voortgezet om het hoofd te bieden aan de financiële spanningen in het eurogebied en om een

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Generation uro. Brochure voor leraren

Generation uro. Brochure voor leraren Generation uro Students Award Brochure voor leraren Inhoud Generation uro Students Award 4 Het doel 4 Een kort overzicht 4 De deelnemers 4 De ronden 4 1. Leraren 5 Uw rol 5 Hulpmiddelen 5 2. De ronden

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

September 2014 Het hoe en het waarom van een negatieve rente op de depositofaciliteit

September 2014 Het hoe en het waarom van een negatieve rente op de depositofaciliteit Het hoe en het waarom van een negatieve rente op de depositofaciliteit M. Kasongo Kashama (*) Inleiding Tijdens de zomer van 2014 heeft het Eurosysteem zijn inflatieprojecties voor het eurogebied tot en

Nadere informatie

GENERATION URO STUDENTS AWARD BROCHURE VOOR LERAREN

GENERATION URO STUDENTS AWARD BROCHURE VOOR LERAREN GENERATION URO STUDENTS AWARD 2014 2015 BROCHURE VOOR LERAREN INHOUD Avant-propos 1. Inleiding 4 Over de wedstrijdhet doel 4 De deelnemers 4 De prijzen 4 Voordelen voor de deelnemers 4 Reglement 5 2. Leraren

Nadere informatie

PERSBERICHT. Eerste publicatie van MFI-rentestatistieken voor het eurogebied 1

PERSBERICHT. Eerste publicatie van MFI-rentestatistieken voor het eurogebied 1 10 december 2003 PERSBERICHT Eerste publicatie van MFI-rentestatistieken voor het eurogebied 1 Vandaag introduceert de Europese Centrale Bank (ECB) een nieuwe reeks geharmoniseerde statistieken betreffende

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Generation uro Students' Award

Generation uro Students' Award Generation uro Students' Award Een wedstrijd voor leerlingen uit de laatste graad van het secundair onderwijs Concept, organisatie, ondersteuning,... Wat is de Generation uro Students' Award? Een wedstrijd

Nadere informatie

kortlopende kredieten langlopende kredieten buitenlandse banken1

kortlopende kredieten langlopende kredieten buitenlandse banken1 Observatorium voor krediet aan niet-financiële vennootschappen de Berlaimontlaan 14 BE-1000 Brussel Tel. +32 2 221 26 99 Fax +32 2 221 31 97 BTW BE 0203.201.340 RPM Brussel 2010-05-20 Links: kredietobservatorium

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

EUROPESE CENTRALE BANK

EUROPESE CENTRALE BANK L 202/54 Publicatieblad van de Europese Unie 4.8.2009 EUROPESE CENTRALE BANK BESLUIT VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 17 juli 2009 tot wijziging van Besluit ECB/2006/17 betreffende de jaarrekening van

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Technische aannames betreffende de rente, de wisselkoersen, de grondstoffenprijzen en het begrotingsbeleid

Technische aannames betreffende de rente, de wisselkoersen, de grondstoffenprijzen en het begrotingsbeleid Kader DOOR MEDEWERKERS VAN DE SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED Op basis van de tot en met 22 februari 2013 beschikbare informatie hebben medewerkers van de projecties samengesteld

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

EUROPESE CENTRALE BANK JAARVERSLAG JAARVERSLAG 2011

EUROPESE CENTRALE BANK JAARVERSLAG JAARVERSLAG 2011 NL EUROPESE CENTRALE BANK JAARVERSLAG JAARVERSLAG In 2012 verschijnt in alle publicaties van de ECB een motief van het bankbiljet van 50. JAARVERSLAG Europese Centrale Bank, 2012 Adres Kaiserstrasse 29

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten

Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten Thema-analyse Belfius Research Februari 2016 Inleiding De rente staat op een historisch laag niveau. Voor een 10-jarig krediet betaalt de Belgische

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

van de recente economische en financiële crisis

van de recente economische en financiële crisis Leidinggevende rentetarieven, marktrentes en retailrentes in het eurogebied tegen de achtergrond van de recente economische en financiële crisis N. Cordemans M. de Sola Perea Inleiding Door de economische

Nadere informatie

Prijsstabiliteit: waarom is dat belangrijk voor jou? Voorlichtingsbrochure voor leerlingen

Prijsstabiliteit: waarom is dat belangrijk voor jou? Voorlichtingsbrochure voor leerlingen Prijsstabiliteit: waarom is dat belangrijk voor jou? Voorlichtingsbrochure voor leerlingen Wat kun je kopen voor 10? Wat dacht je van twee cd-singles, of misschien een maandabonnement op je favoriete blad?

Nadere informatie

Geld en prijzen op de lange termijn

Geld en prijzen op de lange termijn Geld en prijzen op de lange termijn De geldvoorraad in de eurozone Cijfers over de geldvoorraad in de eurozone vind je in Europan Central Bank, Economic Bulletin, tabel 5.. Tabel geeft de opsplitsing van

Nadere informatie

Projecties betreffende het internationale klimaat. Projecties voor de reële bbp-groei

Projecties betreffende het internationale klimaat. Projecties voor de reële bbp-groei Kader DOOR MEDEWERKERS VAN DE SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED Op basis van de tot 23 augustus 2013 beschikbare informatie, hebben medewerkers van de projecties samengesteld

Nadere informatie

2.1 Strategische aspecten

2.1 Strategische aspecten HET MONETAIRE HET MONETAIRE BELEID BELEID VAN HET VAN EUROSYSTEEM HET EUROSYSTEEM.. Strategische aspecten Overeenkomstig het verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap bestaat de hoofddoelstelling

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden 15 juli 2013 pagina 1 Inleiding Door de uitbraak van de kredietcrisis in 2008 en de daaropvolgende Europese schuldencrisis is het duidelijk geworden dat er

Nadere informatie

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur mai 3 mei 2013 Wat moet men onthouden? 1. Belgische economie sinds begin 2011 amper nog gegroeid 2. Uitvoer en investeringen

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Is de financiële en economische crisis voorbij?

Is de financiële en economische crisis voorbij? Is de financiële en economische crisis voorbij? Beschouwingen n.a.v. het jaarverslag 2009 van de NBB Jan Smets 1. Een zeer zware recessie 2. Een even sterk antwoord 3. Green shoots 4. Risico's 5. Geen

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015 BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : Europa Griekenland heeft een akkoord kunnen bereiken met zijn schuldeisers waardoor de rentevoeten in

Nadere informatie

BESLUIT (EU) 2015/1196 VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK

BESLUIT (EU) 2015/1196 VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK L 193/134 BESLUIT (EU) 2015/1196 VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 2 juli 2015 houdende wijziging van Besluit ECB/2010/21 betreffende de jaarrekening van de Europese Centrale Bank (ECB/2015/26) DE RAAD

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Lijst van vragen en antwoorden bij Kamerstukken II 2008/09, 31 965 IXA, Nr.

Lijst van vragen en antwoorden bij Kamerstukken II 2008/09, 31 965 IXA, Nr. Lijst van vragen en antwoorden bij Kamerstukken II 2008/09, 31 965 IXA, Nr. Eerst suppletoire begroting Ministerie van Financiën IXA Vraag 1 Hoe hebben de spreads van de G20-landen en EU-lidstaten zich

Nadere informatie

Mededeling van de Commissie. van 16.12.2014

Mededeling van de Commissie. van 16.12.2014 EUROPESE COMMISSIE Straatsburg, 16.12.2014 C(2014) 9950 final Mededeling van de Commissie van 16.12.2014 Richtsnoerennota van de Commissie over de tenuitvoerlegging van een aantal bepalingen van Verordening

Nadere informatie

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, met name het eerste streepje van artikel 127, lid 2,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, met name het eerste streepje van artikel 127, lid 2, L 121/20 BESLUIT (EU) 2015/774 VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 4 maart 2015 inzake een overheidsprogramma voor aankoop van activa op secundaire markten (ECB/2015/10) DE RAAD VAN BESTUUR VAN DE EUROPESE

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

juni MARKTCOMMENTAAR

juni MARKTCOMMENTAAR juni 2014 MARKTCOMMENTAAR INLEIDING Opnieuw heeft de Europese Centrale Bank een sleutelrol gespeeld in de evolutie van de financiële markten tijdens de maand juni. De omvang van de aangekondigde monetaire

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden 9 december 2013 pagina 1 Inleiding Door de uitbraak van de kredietcrisis in 2008 en de daaropvolgende Europese schuldencrisis is het duidelijk geworden dat

Nadere informatie

2013 2013 JAARVERSLAG

2013 2013 JAARVERSLAG JAARVERSLAG In 2014 verschijnt in alle publicaties van de ECB een motief van het bankbiljet van 20. JAARVERSLAG Europese Centrale Bank, 2014 Adres Kaiserstrasse 29 60311 Frankfurt am Main Duitsland Postadres

Nadere informatie

Enkele instrumenten om de monetaire-beleidskoers te beoordelen

Enkele instrumenten om de monetaire-beleidskoers te beoordelen ENKELE INSTRUMENTEN OM DE MONETAIRE-BELEIDSKOERS TE BEOORDELEN Enkele instrumenten om de monetaire-beleidskoers te beoordelen H. De Doncker M. Hradisky Q. Wibaut * Dit artikel handelt over de beoordeling

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Macro Visie. Belfius Research. V.S.: lagere BBP-groei in Q1 door zwakke uitvoer. 2. Eurozone: economische data evolueren beter dan het sentiment.

Macro Visie. Belfius Research. V.S.: lagere BBP-groei in Q1 door zwakke uitvoer. 2. Eurozone: economische data evolueren beter dan het sentiment. april 216 Macro Visie Belfius Research V.S.: lagere BBP-groei in Q1 door zwakke uitvoer. 2 Eurozone: economische data evolueren beter dan het sentiment. 3 Japan : kans op recessie zaait twijfel over belastingverhoging.

Nadere informatie

Executive summary. Observatorium voor krediet aan niet-financiële vennootschappen. kredietobservatorium. Links:

Executive summary. Observatorium voor krediet aan niet-financiële vennootschappen. kredietobservatorium. Links: Observatorium voor krediet aan niet-financiële vennootschappen de Berlaimontlaan 14 BE-1 Brussel Tel. +32 2 221 26 99 Fax +32 2 221 31 97 BTW BE 23.21.34 RPM Brussel 214-11-28 Links: kredietobservatorium

Nadere informatie

Geld en prijzen op de lange termijn

Geld en prijzen op de lange termijn Geld en prijzen op de lange termijn De geldvoorraad in de eurozone Cijfers over de geldvoorraad in de eurozone vind je in Europan Central Bank, Monthly Bulletin, tabel 2.3. Tabel 2.C geeft de opsplitsing

Nadere informatie

februari MARKTCOMMENTAAR

februari MARKTCOMMENTAAR februari 2015 MARKTCOMMENTAAR INHOUDSOPGAVE INLEIDING Een maand na de aankondiging van de Quantitative Easing door de Europese Centrale Bank zijn de rentemarkten ongeveer gestagneerd terwijl de rendementen

Nadere informatie

De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016

De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016 Instituut voor de nationale rekeningen PERSCOMMUNIQUÉ 28-4-2016 Links: Publicatie NBB.Stat Algemene informatie De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016 Over het hele jaar 2015

Nadere informatie

Beantwoording Kamervragen 2009Z07254 1

Beantwoording Kamervragen 2009Z07254 1 Beantwoording Kamervragen 9Z7 Vragen van het lid Tang (PvdA) aan de minister van Financiën over de hoge fundingkosten van banken als gevolg van de hoge spaarrentes die banken in Nederland bieden. Vraag

Nadere informatie

Mechelen, 15 maart 2012. Marcia DE WACHTER

Mechelen, 15 maart 2012. Marcia DE WACHTER Financieel Forum Mechelen Financiële crisis en besmetting. Krachtlijnen in het jaarverslag van de Nationale Bank van België 2011 Mechelen, 15 maart 2012 Marcia DE WACHTER 1. Internationale omgeving 3 Prijzen

Nadere informatie

Het museum van de Nationale Bank

Het museum van de Nationale Bank Hoofdstuk Het museum van de Nationale Bank Het museum staat open voor jong en oud. Het grote publiek, en het onderwijs in het bijzonder, staan immers voorop in het communicatiebeleid van de Nationale Bank.

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 22 mei 2007 (06.06) (OR. en) 9696/07 UEM 103 ECOFIN 209

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 22 mei 2007 (06.06) (OR. en) 9696/07 UEM 103 ECOFIN 209 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 22 mei 2007 (06.06) (OR. en) 9696/07 UEM 103 ECOFIN 209 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese

Nadere informatie

EUROPESE CENTRALE BANK JAARVERSLAG JAARVERSLAG 2009

EUROPESE CENTRALE BANK JAARVERSLAG JAARVERSLAG 2009 NL EUROPESE CENTRALE BANK JAARVERSLAG JAARVERSLAG In 2010 verschijnt in alle publicaties van de ECB een motief van het bankbiljet van 500. JAARVERSLAG Europese Centrale Bank, 2010 Adres Kaiserstrasse 29

Nadere informatie

Generation uro Students' Award

Generation uro Students' Award Generation uro Students' Award Een wedstrijd voor leerlingen uit de laatste graad van het secundair onderwijs Concept, organisatie, ondersteuning,... Wat is de Generation uro Students' Award? Een wedstrijd

Nadere informatie

De Europese soevereine crisis en de impact op de economie 24 november 2011, VKW Limburg

De Europese soevereine crisis en de impact op de economie 24 november 2011, VKW Limburg De Europese soevereine crisis en de impact op de economie 24 november 2011, VKW Limburg Luc Coene Gouverneur Schema 1. De Europese overheidsschuldencrisis in perspectief 2. Crisisbestrijding op Europees

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Economisch Bulletin. Nummer 4 / 2015 3,5E 7,5E

Economisch Bulletin. Nummer 4 / 2015 3,5E 7,5E 3 6E E 3,5E 6E E E 8 1% 53% E 6E 7,5E Europese Centrale Bank, 215 Postadres 664 Frankfurt am Main Duitsland Telefoon +49 69 1344 Website: www.ecb.europa.eu Dit is tot stand gekomen onder de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

EUROPESE CENTRALE BANK MAANDBERICHT

EUROPESE CENTRALE BANK MAANDBERICHT EUROPESE CENTRALE BANK MAANDBERICHT J uli 00 Europese Centrale Bank, 00 Adres Kaiserstrasse 9 D-0 Frankfurt am Main Duitsland Postadres Postfach 0 9 D-00 Frankfurt am Main Duitsland Telefoon +9 9 0 Internet

Nadere informatie

M O N T E S Q U I E U

M O N T E S Q U I E U M O N T E S Q U I E U FINANCIAL MARKETS NEWS Door: Harco Nijland, RBA - Advisor ECB-voorzitter Mario Draghi presenteerde tijdens het rentebesluit en de daarop volgende toelichting een heel pakket aan maatregelen.

Nadere informatie

Een stabiele munt. 1. Waarvoor dient het geld? 2. Wat is de geldhoeveelheid?

Een stabiele munt. 1. Waarvoor dient het geld? 2. Wat is de geldhoeveelheid? Hoofdstuk 5 51 Een stabiele munt 1. Waarvoor dient het geld? Geld, of het nu wordt uitgedrukt in euro, dollar, yen, enz., vervult drie belangrijke functies : Geld is een ruilmiddel. Zonder geld zouden

Nadere informatie

Economische visie op 2015

Economische visie op 2015 //5 Economische visie op 5 Nieuwjaarsbijeenkomst VNO-NCW regio Zwolle Björn Giesbergen januari 5 Inhoud Visie op 5 Europa: toekomstige koploper of eeuwige achterblijver? (conjunctuur/financiële markten)

Nadere informatie

EUROPESE CENTRALE BANK

EUROPESE CENTRALE BANK L 36/22 Publicatieblad van de Europese Unie 5.2.2009 EUROPESE CENTRALE BANK BESLUIT VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 11 december 2008 tot wijziging van Besluit ECB/2006/17 betreffende de jaarrekening

Nadere informatie

Executive summary. Observatorium voor krediet aan niet-financiële vennootschappen 2015-09-04. kredietobservatorium. Links:

Executive summary. Observatorium voor krediet aan niet-financiële vennootschappen 2015-09-04. kredietobservatorium. Links: Observatorium voor krediet aan niet-financiële vennootschappen de Berlaimontlaan 14 BE-1000 Brussel Tel. +32 2 221 26 99 Fax +32 2 221 31 97 BTW BE 0203.201.340 RPM Brussel 2015-09-04 Links: kredietobservatorium

Nadere informatie

Voorspelkracht conjunctuurindicatoren voor bbp-groei in het eurogebied

Voorspelkracht conjunctuurindicatoren voor bbp-groei in het eurogebied Voorspelkracht conjunctuurindicatoren voor bbp-groei in het eurogebied Centrale bankiers maken veelvuldig gebruik van conjunctuurindicatoren omdat deze tijdige informatie geven over de ontwikkeling van

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Artikel 1. Wijzigingen

Artikel 1. Wijzigingen L 14/36 NL RICHTSNOER (EU) 2016/66 VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 26 november 2015 tot wijziging van Richtsnoer ECB/2013/24 betreffende de statistische rapportagevereisten van de Europese Bank met betrekking

Nadere informatie

Opbouw van de Europese Monetaire Unie

Opbouw van de Europese Monetaire Unie Opbouw van de Europese Monetaire Unie Seminarie voor leerkrachten, NBB Brussel, 21 oktober 2015 Ivo Maes DS.15.10.441 Construct EMU 21_10_2015 NL Opbouw van de Europese monetaire unie 1. Beschouwingen

Nadere informatie

NIBE-SVV, 2013 OEFENEXAMEN ALGEMENE OPLEIDING BANKBEDRIJF

NIBE-SVV, 2013 OEFENEXAMEN ALGEMENE OPLEIDING BANKBEDRIJF NIBE-SVV, 2013 OEFENEXAMEN ALGEMENE OPLEIDING BANKBEDRIJF 1. Bij welke activiteit handelt een bank NIET op de financiële markten? A. Bij activiteiten uit hoofde van de transformatiefunctie. B. Bij activiteiten

Nadere informatie

Monetair beleid en de Grote Financiële Crisis Derde jaarlijkse Nyenrode Finance Day - 28 oktober 2011

Monetair beleid en de Grote Financiële Crisis Derde jaarlijkse Nyenrode Finance Day - 28 oktober 2011 Monetair beleid en de Grote Financiële Crisis Derde jaarlijkse Nyenrode Finance Day - 28 oktober 2011 De afgelopen vier jaar zijn uiterst onstuimig verlopen voor het mondiale financiële stelsel en voor

Nadere informatie

DOOR MEDEWERKERS VAN DE ECB SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED VAN MAART 2015 1

DOOR MEDEWERKERS VAN DE ECB SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED VAN MAART 2015 1 DOOR MEDEWERKERS VAN DE SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED VAN MAART 2015 1 1. VOORUITZICHTEN VOOR HET EUROGEBIED: OVERZICHT EN VOORNAAMSTE KENMERKEN Het economisch herstel

Nadere informatie

Rentebeleid versus geldbasisbeleid : gevolgen gevolgen voor de voor de centrale-bankbalans

Rentebeleid versus geldbasisbeleid : gevolgen gevolgen voor de voor de centrale-bankbalans Rentebeleid Rentebeleid versus versus geldbasisbeleid geldbasisbeleid : : gevolgen gevolgen voor de voor de centrale-bankbalans Rentebeleid versus geldbasisbeleid : gevolgen voor de centrale-bankbalans

Nadere informatie

Kentering op de Europese woningmarkten

Kentering op de Europese woningmarkten Na een hausse die twaalf jaar duurde, is nu in de meeste Europese landen waaronder Nederland een afvlakking van de huizenprijsstijging te zien. In enkele landen dalen de prijzen zelfs. Een belangrijke

Nadere informatie

Visie 2016 BNG Vermogensbeheer. Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht

Visie 2016 BNG Vermogensbeheer. Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht Visie 2016 BNG Vermogensbeheer Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht Het beeld van 2015: de beurzen Het is niet altijd wat het lijkt -43% van top naar bodem 2 de schandalen Het is niet altijd

Nadere informatie

DOOR MEDEWERKERS VAN DE ECB SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED VAN SEPTEMBER 2015 1

DOOR MEDEWERKERS VAN DE ECB SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED VAN SEPTEMBER 2015 1 DOOR MEDEWERKERS VAN DE SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED VAN SEPTEMBER 2015 1 1. VOORUITZICHTEN VOOR HET EUROGEBIED: OVERZICHT EN VOORNAAMSTE KENMERKEN Het herstel van de

Nadere informatie

EUROPESE CENTRALE BANK

EUROPESE CENTRALE BANK 26.9.2003 NL Publicatieblad van de Europese Unie L 241/1 EUROPESE CENTRALE BANK RICHTSNOER VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK van 6 februari 2003 inzake bepaalde statistische rapportagevereisten van de Europese

Nadere informatie

juni MARKTCOMMENTAAR

juni MARKTCOMMENTAAR 2015 juni MARKTCOMMENTAAR INHOUDSOPGAVE INLEIDING Terwijl een grote meerderheid een gunstige afloop verwachte van de onderhandelingen tussen Griekenland en zijn schuldeisers, werden deze onderhandelingen

Nadere informatie

HOOFDSTUK 17: DE GELDMARKT

HOOFDSTUK 17: DE GELDMARKT 1 HOOFDSTUK 17: DE GELDARKT 1. GELDSOORTEN 1.1. De geldhoeveelheid in enge zin (1) 1 = CP + D met CP = Chartaal geld, in handen van het Publiek D = giraal geld, in handen van het publiek Chartaal geld

Nadere informatie

LESPLANNEN. Eerste ronde: de online quiz (8 lessen) GENERATION URO STUDENTS AWARD. 1. Inleiding. 2. De lesplannen

LESPLANNEN. Eerste ronde: de online quiz (8 lessen) GENERATION URO STUDENTS AWARD. 1. Inleiding. 2. De lesplannen LESPLANNEN GENERATION URO STUDENTS AWARD 1. Inleiding Deze lesplannen dienen ter voorbereiding van de leerlingen op: 1 de quiz 2 de analyse 3 de presentatie De lesplannen zijn bedoeld voor de leraren van

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group

Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven. Koen De Leus Senior Economist KBC Group Euroschuldencrisis en beleggingsalternatieven Koen De Leus Senior Economist KBC Group Agenda Constructiefouten EMU en oplossingen Beleggingsalternatieven Obligaties Aandelen Vastgoed 2 19 oktober 2012

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II Opgave 1 Stoppen met roken!? In een land betalen rokers bij de aanschaf van tabaksproducten een flink bedrag aan indirecte belasting (tabaksbelasting)*. Dat vinden veel mensen terecht omdat de overheid

Nadere informatie

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD

pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD De macro-vraaglijn of geaggregeerde vraaglijn geeft het verband weer tussen het algemeen prijspeil en de gevraagde hoeveelheid binnenlands product. De macro-vraaglijn

Nadere informatie

De afvlakking van de rendementscurve : oorzaken en gevolgen voor het economische beleid

De afvlakking van de rendementscurve : oorzaken en gevolgen voor het economische beleid DE AFVLAKKING DE AFVLAKKING VAN DE VAN RENDEMENTSCURVE : : OORZAKEN OORZAKEN GEVOLGEN EN GEVOLGEN VOOR HET VOOR ECONOMISCHE HET ECONOMISCHE BELEID BELEID De afvlakking van de rendementscurve : oorzaken

Nadere informatie

DOOR MEDEWERKERS VAN HET EUROSYSTEEM SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED

DOOR MEDEWERKERS VAN HET EUROSYSTEEM SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED DOOR MEDEWERKERS VAN HET EUROSYSTEEM SAMENGESTELDE MACRO-ECONOMISCHE PROJECTIES VOOR HET EUROGEBIED Op grond van de op 23 november 2012 beschikbare informatie hebben medewerkers van het Eurosysteem projecties

Nadere informatie