ING Focus Belgian Real Estate

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ING Focus Belgian Real Estate"

Transcriptie

1 ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr I Juli 2013 ING Focus Belgian Real Estate Hypotheekschuld zwelt aan Belangrijkste gemiddelde prijzen 30, , , , ,000 10,000 Bron: ADSEI App. Huizen Villa's Totaal Verloop van de algemene prijsindex (% YoY) 1% 10% % 0% -% Bron: ADSEI Reële prijzen Nominale prijzen Gemiddelde rentetarieven Bron: NBB Variabele rente (1/1/1) Vaste rente (looptijd > 10j) Julien Manceaux Senior Economist Brussel was een matig jaar voor de Belgische vastgoedmarkt, met een nog steeds hoge activiteit (maar niet in alle segmenten) en een prijsgroei die net onder de inflatie ligt (maar niet in alle gewesten), namelijk 2,% (voor een inflatie van 2,8%). Hoewel men geen inkrimping van het krediet verwacht, wordt een groei van het hypothecair krediet die meer overeenstemt met de economische fundamenten wel wenselijk, gelet op de recente toename van de schuldenlast van de Belgen. De verkoopsactiviteit is in 2012 met 3,9% gedaald. Dat is evenwel iets hoger dan verwacht want de daling komt vooral door de woonhuizen en niet de appartementen. De prijsgroei van de appartementen kwam overeen met de verwachtingen, namelijk een stijging met 3,%, en was hoger in Wallonië dan in Vlaanderen. De groei van de huizenprijzen bedroeg in ,7%. De vertraging was sterker in Vlaanderen maar de prijzen stijgen er wel nog altijd sneller dan in Wallonië. De villamarkt is zoals verwacht in 2012 gestagneerd. Aan de kust is de activiteit gestabiliseerd maar de prijzen zijn er sinds 2008 minder gestegen dan elders. Dat zou het gedrag van de kleine beleggers kunnen veranderen. We zien op dit ogenblik immers een opmerkelijke divergentie tussen de beurs en de vastgoedprijzen aan de kust zal wellicht in tweeën worden verdeeld, met een eerste jaarhelft die zeer vergelijkbaar is met 2012 (wat al bevestigd lijkt door de eerste beschikbare indexen): een geringe maar positieve prijsgroei in het eerste deel van het jaar met een opnieuw gedaalde activiteit. In de tweede jaarhelft zou de activiteit moeten hernemen, met name voor huizen. De conjunctuur zal haar rol te spelen hebben, maar dat wil niet zeggen dat er geen verbetering zal zijn: door de hypothese van een verbetering van de marktvoorwaarden te behouden, hebben we onze bandbreedte voor prijsgroei voor 2013 verkleind naar [1,%-3%], wat hoger zou moeten zijn dan de inflatie (naar verwachting 1,%) zal dus een gematigde dynamiek kennen na twee zwakkere jaren, die wellicht het einde van een gouden vastgoedtijdperk inluiden. Een inkrimping van het krediet valt niet te vrezen: enkel zijn groeitempo vertraagt. De Belgen hebben ook steeds meer schulden: van minder dan 0% van het BBP in 2008, is de hypotheekschuld van de gezinnen gestegen naar % van het BBP eind Deze schuldenlast is een van de factoren die aan de basis liggen van de stijging van de prijs-inkomensverhoudingen. Voor een huis in Brussel moeten we het inkomen (aangegeven gemiddelde inkomen in de belastingaangifte) van bijna 1 jaar neertellen en voor een appartement in Limburg bijna 7 jaar. Een stijging van de schuldenlast die meer overeenstemt met de economische fundamentele factoren is dus wenselijk: ook al beschikt België (in termen van BBP) over het meeste spaargeld in Europa, is dit niet goed verdeeld genoeg tussen gezinnen opdat de verhouding tussen de hypotheekschuld en het BBP bestendig kan afwijken van het Europese gemiddelde zonder gevaar voor de financiële stabiliteit. Ten slotte dreigt vanaf 201 de kost van de schuldenlast toe te nemen, wat al snel tot uiting zal komen in een vermindering van het hefboomeffect voor de gezinnen. Deze daling van de leencapaciteit zal niet volledig kunnen worden gecompenseerd door de inbreng van spaargeld en de fiscaliteit zal wellicht ook een negatieve weerslag hebben. Onze verwachtingen voor een correctie na 201 (waar we 0% nominale prijsgroei verwachten) blijven dus ongewijzigd. Economic Research DISCLAIMER OP DE LAATSTE PAGINA 1

2 Hypotheekschuld zwelt aan 2012 werd gekenmerkt door een activiteitsdaling (aantal verkopen) voor huizen (-7%) en villa's (-%), deels gecompenseerd door een sterkere activiteit voor appartementen (+ 1,%). Dit kwam tot uiting in een verschillende prijsontwikkeling per sector (vertraging voor de huizen en versnelling voor de appartementen) en gewest. Hierna gaan we dieper in op deze ontwikkelingen, met onder meer een stand van zaken voor appartementen aan de kust (1) alvorens de eerste gegevens van 2013 te bespreken (2). We herhalen (3) onze vooruitzichten voor door ons in deze focus voornamelijk te baseren op de schuldenlast van de gezinnen en de verhouding tussen prijs en inkomen in de verschillende provincies. 1. De vastgoedmarkt in 2012 i. Een licht gedaalde aankoopactiviteit, een sterke inkrimping van de nieuwbouw De activiteit is in 2012 met 3,9% gedaald en de hypothecaire aankoopleningen zijn gevolgd terwijl in de renovatie en de bouw de daling van het aantal leningen groter was Het activiteitsniveau was niettemin lichtjes hoger dan verwacht... maar de daling komt vooral door de woonhuizen... In 2012 is de marktactiviteit met 3,9% gedaald met geboekte transacties. Daarnaast is het aantal nieuwe hypothecaire leningen ook gedaald met,%. Historisch gezien zal 2012 niettemin een jaar zijn met een normale activiteit (het gemiddelde aantal transacties per jaar sinds 200 bedraagt ) met een positieve ontwikkeling van de hypothecaire aankoopleningen: de Belgische financiële sector heeft in 2012 namelijk hypothecaire aankoopleningen toegekend, 7% meer dan het gemiddelde van de periode voor de crisis ( ). Deze daling was echter niet in alle sectoren zo licht en het is duidelijk dat bepaalde soorten leningen vorig jaar geen succes meer hadden. Zo zijn de renovatieleningen sterk achteruitgegaan na de stopzetting van verschillende soorten subsidies die de vraag naar deze leningen in 2012 sterk hadden opgedreven. Vorig jaar zijn er slechts renovatieleningen toegekend. Dat is % minder dan in 2011 maar toch nog 18,3% meer dan tussen 200 en Tegenover, wat de vraag naar hypotheekleningen naar beneden heeft geduwd, zijn vooral de nieuwe projecten. Omdat de gezinnen getroffen zijn door de hogere werkloosheid en in het algemeen hun uitgaven hebben verminderd (de privéconsumptie is in 2012 met 0,3% gekrompen ongekend sinds ! en de spaarquote is opnieuw gestegen), werd de bouw van nieuwe woningen zwaar getroffen door de crisis. Nieuwe leningen zijn zonder persoonlijke inbreng vrijwel alleen nog voorbehouden aan gezinnen met twee inkomens. Deze daling was ook terug te vinden in de statistieken over hypothecaire bouwleningen: met leningen (-30%) is dit het zwakste jaar sinds Desondanks zijn er in België in 2012 bijna woningen gebouwd, 7% meer dan in 2011 en in een vergelijkbaar groeitempo met dat van de piek van : sterke aanwezigheid van beleggers (kopers zonder leningen) of voorraadstijging in afwachting van het herstel? Opnieuw kunnen we een daling van nieuwbouwhuizen vaststellen (-10% ten opzichte van 2011) terwijl het aantal nieuwe appartementen nooit zo hoog is geweest (31.10, hetzij +13,1%). Deze sector heeft de beleggers dus ruim bedeeld maar, gezien de daling van hypotheekleningen voor nieuwbouw, is een stijging van het aantal onverkochte goederen ook mogelijk. In het algemeen lag het transactieniveau echter iets hoger dan we zes maanden geleden hadden verwacht en in de lijn van de historische activiteit. Nu was het algemene consumentenvertrouwen niet echt gunstig om de kopers in 2012 massaal naar de markt te laten terugkeren: nadat er in 2010 een inhaalbeweging werd ingezet en er in de tweede helft van 2011 bijzonder veel beleggers op de proppen kwamen (onder meer door de beursschok in de zomer 2011), viel het te verwachten dat de activiteit zou stilvallen. Op de secundaire markt zal er waarschijnlijk minder activiteit blijven totdat de gezinnen de hemel zien opklaren en op voorwaarde dat de rente op dat moment nog laag genoeg is. Toch waren er in 2012 nog altijd heel veel beleggers op de markt, afgaand op de nog altijd zeer hoge inbreng van spaargeld (38% van de totale waarde van een aankoop in 2012, zoals in 2011) en de types verkochte goederen. De daling van 3,9% in de eerste 2

3 ... en betrof niet de appartementen helft van het jaar is immers te wijten aan de,9% daling van de transacties voor huizen, terwijl de appartementen, die doorgaans de voorkeur genieten van de beleggers, verder goed verkocht geraakten (+1,% transacties in vergelijking met 2011). ii. Belangrijkste prijsontwikkelingen in 2012 per sector in de verschillende gewesten De prijsgroei van appartementen kwam overeen met de verwachtingen, namelijk een stijging met 3,% en was sneller in Wallonië dan in Vlaanderen Op de appartementenmarkt kwam de prijsgroei overeen met onze verwachtingen van 3,% na 3,2% in Na twee kwartalen van vertraging in het begin van het jaar (respectievelijk +0,% en -0,3% in Q1 en Q2), is de kwartaalgroei opgeveerd (respectievelijk +0,% en +0,3% in Q3 en Q) waardoor het jaar met een betere prestatie dan in 2011 kon worden afgesloten. Wat de jaarlijkse groei betreft, kent de tendens echter veeleer een vertraging met een prijsgroei van slechts 0,9% (jaar op jaar) voor de geregistreerde appartementen in het laatste kwartaal. Vooral in Brussel, waar kleine beleggers zeer actief zijn, heeft de groei zich hersteld (+% tegen 2,8% in 2011). In het Waalse Gewest was de groei opnieuw sterk:,% na 3,9% in In het Vlaamse Gewest was de prijsgroei gematigder maar kende toch een stijging ten opzichte van 2011 (3,2% tegen 3%). Het feit dat de economische groei beter op peil bleef in Wallonnië dan in Vlaanderen sinds de start van de crisis (gemiddeld 0,7% tussen 2009 en 2011 tegenover 0,1% in Vlaanderen), verklaart zonder twijfel voor een deel dit verschil. In het algemeen is deze markt dus nog altijd in trek bij de kleine beleggers, wat trouwens ook blijkt uit de positieve evolutie van de geboekte transacties. Niettegenstaande de prijsgroei sinds twee jaren sterker is in Wallonië, in 2012 lagen de prijzen van appartementen er nog altijd maar 1% hoger dan half 2008 (hoogste niveau voor de crisis) terwijl ze in Vlaanderen 17,% hoger waren. Gr 1 Hypothecaire markt in 2012 en 2013 Gr 2 Prijzen groei in % % % % 0.0-0% % % Aankoop Bouw Verbouwing (1) Totaal # toegekende leningen in 2012 (index*) Daling van de leningen op jaarbasis in 2012 (% - Rechterschaal) Daling van de leningen in 2013 (%joj - eerste maanden - Rechterschaal) BE VG BRU WG Huizen Appartementen (1) = Aankoop + Verbouwing *index: gemiddelde midden 200 tot midden 2008 = 100 Bron: NBB 2012 (+/- = versnelling ten opzichte van 2011) Bron: ADSEI De groei van de huizenprijzen bedroeg in ,7% De vertraging was sterker in Vlaanderen maar de prijzen stijgen er altijd sneller dan in Wallonië. Op de markt van gewone huizen daarentegen is de positieve prijsgroei bijna uitsluitend toe te schrijven aan een uitstekend derde kwartaal (+2,8% QoQ). Daarbuiten daalden de prijzen veeleer. De jaarlijkse groei daalt dus van,1% in 2011 naar 2,7% in Zoals we in de vorige ING Focus Real Estate al hebben vermeld, is dit te wijten aan de activiteitsdaling in dit segment. In het Waals Gewest was de daling van de groei geringer dan in Vlaanderen of in Brussel. De huizenprijzen zijn in Vlaanderen namelijk met 3,% gestegen (tegen,% in 2011) en met slechts 1,% in Brussel (tegen 3,7% in 2011). In het Waals Gewest daarentegen vertraagde de prijsgroei van 2,9% in 2011 naar 2,1% in Dus al is de vertraging geringer in het zuiden van het land, toch behouden de huizen in Vlaanderen een duidelijk sterkere prijsgroei. In het algemeen blijkt deze zwakte samen te hangen met het feit dat de rentedaling (van 3,9% eind 2011 voor de vaste rente op meer dan tien jaar naar 3,% in de helft van het jaar, dus een nieuw historisch dieptepunt) waarschijnlijk niet heeft volstaan om het fors afnemende vertrouwen van de gezinnen op te vangen, voor wie de crisis erger is geworden sinds begin

4 De villamarkt is zoals verwacht in 2012 gestagneerd Aan de kust heeft de activiteit zich gestabiliseerd... Op de villamarkt (zlleenstaandewoningen en bungalows), waar de activiteit met ongeveer % is afgenomen, zijn de prijzen sinds het einde van het eerste kwartaal van het jaar gedaald met ongeveer 1% per jaar. De groei voor heel 2012 is lichtjes negatief (-0,2%), daar waar we een stagnatie verwachtten na nog eens 3,% groei in Deze sector heeft trouwens het minst goed zijn waarde van voor de crisis teruggewonnen: het prijzenpeil in deze sector is vandaag maar 2,2% hoger dan de piekwaarde van voor de crisis (half 2008), terwijl de prijs van de appartementen en huizen met respectievelijk 1% en 12% is gestegen. Het is dus een sector die zich nog niet echt heeft hersteld en de tendens dreigt negatief te blijven. iii. De appartementen aan de kust volgen uitzonderlijk niet de financiële markten De activiteit in de appartementenmarkt aan de kust heeft zich gestabiliseerd: na een daling van de transacties met 3,% in 2011 zijn er in de 9 kustgemeenten.392 appartementen van eigenaar veranderd, hetzij 0,9% minder dan in Dat is uiteraard minder dan in de goede jaren (gemiddeld iets meer dan.100 verkopen per jaar tussen 2000 en 2007), maar toch beter dan in 2008 en 2009 toen minder dan.000 verkopen per jaar werden geregistreerd. Daarnaast bestaan er grote verschillen tussen de gemeenten, met name de belangrijkste in termen van transacties (zie grafiek hieronder). Oostende en Middelkerke bijvoorbeeld hebben 9,% en % meer verkopen geregistreerd dan in 2011 terwijl Knokke-Heist zich heeft gestabiliseerd (-1%) en de activiteit in Koksijde aanzienlijk is gedaald (-11,7%). Gr 3 Het prijsverloop aan de kust Gr Kust en beurs uitzonderlijk elk hun eigen weg? 2% 0 20% 0 1% 10% % % 30% 2% 20% 1% 10% % 0% -% Bredene De Haan Blankenberge Nieuwport Knokke-Heist Middelkerke Oostende ToT Koksijde De Panne Prijsverloop sinds 2008 (%) Deel van de gemeente in het transactietotaal sinds 2008 (%) 0% -% -10% Prijs van het gemid. appart. aan de Kust (% JoJ) BEL 20 (% JoJ - r. schaal) Bron: ADSEI, ING-berekeningen... maar de prijzen zijn er sinds 2008 minder sterk gestegen dan elders Dit kan het gedrag van kleine beleggers veranderen... Bronnen: ADSEI, Thomson Reuters Wat prijzen betreft, zijn de ontwikkelingen interessanter. Als we namelijk het niveau van eind 2012 vergelijken met dat van de piek van voor de crisis (half 2008), stellen we vast dat in de meeste kustgemeenten het gemiddelde appartement veel minder snel gestegen is dan het gemiddelde Vlaamse appartement (+17,%). Enkel Bredene en De Haan, weinig belangrijk in termen van verkoop, deden het beter dan het Vlaamse gemiddelde. Voor de hele kust was de prijsgroei van appartementen sinds half 2008 amper hoger dan 7,% en zelfs negatief in De Panne. In de gemeenten met een hoge verkoopsactiviteit hebben Knokke-Heist en Middelkerke het best gepresteerd. Met een dergelijk resultaat voor de vijf laatste jaren is het mogelijk dat het gedrag van beleggers ten opzichte van de kust aan het veranderen is. Historisch gezien volgen de prijzen van appartementen aan de kust namelijk tamelijk goed de ontwikkelingen van de beurs van Brussel (zie grafiek hierboven, een fenomeen dat we niet terugvinden voor de andere appartementen van het land), hetzij omdat de appartementen worden beschouwd als alternatieve beleggingen met goede rendementen, hetzij omdat ze profiteren van het rijkdomeffect teweeggebracht door goede beursrendementen, waarna de belegger al snel een eigendom aan de kust wil kopen. Nochtans lijken deze appartementen niet te profiteren van het beursherstel sinds half Zou het effect, voor de eerste keer, meer dan zes maanden achteroplopen? Of doet de constante vertraging van de prijsgroei sinds

5 ... zoals de huidige scheiding tussen de beurs en de prijzen van kustappartementen aantoont de toppen van half 2010 de kooplust bekoelen? Zonder precies op deze vraag te antwoorden, zal de prijsgroei aan de kust wellicht opveren als de tendens van goede beursresultaten aanhoudt. Niettemin zijn de liefhebbers van zeelucht waarschijnlijk minder reactief zijn dan vroeger en moeten we daarom op betere rendementen wachten voor deze beleggingen opnieuw in trek komen. Het is dus goed mogelijk dat het vastgoed aan de kust in de komende jaren minder goed van de komende beursrally's gaat profiteren dan voordien. Het is duidelijk dat de financiële crisis de gewoonten verandert! : een stabiel jaar in een nog steeds woelige Europese omgeving Algemeen genomen hebben de tendensen zoals aangegeven door de statistieken over hypothecaire leningen zich dus in 2012 bevestigd was een matig jaar met een nog steeds hoge activiteit (maar niet in alle segmenten) en met een prijsgroei die net onder de inflatie ligt (maar niet in alle gewesten), namelijk 2,% (voor een inflatie van 2,8%). Dit is pas het vierde jaar sinds 1997 dat de Belgische vastgoedprijzen onder of gelijk aan het inflatieniveau blijven (met 2008, 2009 en 2011). Wat heeft 2013 voor ons in petto? 2013 zal wellicht in tweeën worden verdeeld, met een eerste jaarhelft zeer vergelijkbaar met wat al bevestigd lijkt door de eerste beschikbare indexen In de tweede jaarhelft zou de activiteit moeten hernemen, met name voor huizen De conjunctuur zal haar rol te spelen hebben, maar dat wil niet zeggen dat er geen verbetering zal zijn... In de laatste ING Focus Real Estate zeiden we dat 2013 waarschijnlijk "in tweeën zal worden verdeeld" wat de activiteit betreft. In de eerste helft van het jaar zal er waarschijnlijk weinig veranderen in vergelijking met 2012: het heersende pessimisme blijft op zijn zachtst gezegd bestaan en de eerste tekenen van herstel van het consumentenvertrouwen duiken pas op in het begin van deze zomer. Dit zal ongetwijfeld een invloed blijven hebben op de huizenmarkt, ook al zijn de gemiddelde vaste rentevoeten onder de 3,7% gebleven (toegestaan voor leningen van meer dan tien jaar). Ook het vertrouwen van de kleine beleggers in de financiële markten is pas in het begin van het jaar teruggekeerd 1, geholpen door een meer bevredigende beursdynamiek, die dus wellicht heeft gezorgd voor een goede dynamiek in de appartementenmarkt en een hoge gemiddelde persoonlijke inbreng. Die zal in 2013 wellicht rond de 0% blijven draaien. Deze voorwaarden lijken zich te bevestigen in de eerste beschikbare cijfers: De hypothecaire aankoopkredieten zijn in de eerste jaarhelft met,3% gedaald en de activiteitsindex van notarissen (die rekening houdt met de activiteit in de nieuwbouw waar de hypothecaire productie ook opnieuw is gedaald) wijst op een activiteitsdaling van 2,%. Het gemiddelde hypothecair aankoopkrediet is de vijf eerste maanden van het jaar met 1% gestegen (vergeleken met dezelfde periode van 2012) en de eerste Eurostat cijfers van juli maken gewag van een stijging van 0,8% van de prijzen op een jaar in het eerste kwartaal. Dit bevestigt dus de hypothese van een futloze prijsgroei in het eerste deel van het jaar. Als ons scenario zich verder blijft bevestigen, zou een eerste futloze jaarhelft geleidelijk aan plaats moeten maken voor betere resultaten in de tweede jaarhelft. Maar dit enkel op voorwaarde dat het consumentenvertrouwen terugkeert en er dus een zeker herstel komt dat gunstig zou zijn voor de huizenmarkt. Wij vrezen geen effect van een kredietinkrimping op de stabiliteit van de markt in 2013: tot dusver blijven verschillende banken het volume van toegekende hypothecaire leningen optrekken maar beperken wel de risico's om zo te voldoen aan de eisen van een strengere regulator (zie hierna). Het herstel zal dus voornamelijk blijven afhangen van de conjunctuur. Met de huidige prognoses kunnen we moeilijk uitgaan van een zeer dynamisch herstel, maar dat wil niet zeggen dat er geen verbetering op komst is, temeer daar ze zal steunen op rentes die onder de % zullen blijven (voor de vaste rentevoet op meer dan 10 jaar zie grafiek ). De steunfactoren zullen dan ook dezelfde zijn als in 2011 en 2012: een lage rente en een hoge inbreng, onder meer door de aanwezigheid van beleggers, terwijl het vertrouwen van de gezinnen daarentegen waarschijnlijk een grote handicap zal blijven in het begin van het jaar. Zij kunnen immers niet rekenen op de stijging van hun inkomen om de prijsgroei te ondersteunen, aangezien de laatste begrotingsmaatregelen hun koopkracht aan banden hebben gelegd. 1 Zo geeft de BeleggersBarometer van ING aan dat dubbel zo veel beleggers (0% van de respondenten in plaats van 20%) een (sterke) stijging van de Bel 20 verwachtten in de drie eerste maanden van het eerste kwartaal van het jaar dan in het laatste van Deze tendens heeft sindsdien standgehouden maar is iets verzwakt (30% in dit geval in het tweede kwartaal 2013).

6 In tegenstelling tot 2012 zou de groei in 2013 groter moeten zijn dan de inflatie Ervan uitgaand dat het basiseffect 2 voor de prijsgroei in 2013 momenteel 0,8% bedraagt (in plaats van de geraamde 1,% in december vorig jaar) en dat we de hypothese van een verbetering van de marktvoorwaarden in de tweede helft van het jaar behouden, hebben we onze bandbreedte voor de prijsgroei voor 2013 verkleind van [2%-%] naar [1,%-3%] wat hoger zou moeten zijn dan de inflatie (naar schatting 1,% in 2013) zal dus gematigd dynamisch zijn na twee jaren van geringe groei in de markt, die wellicht ook het einde van een gouden tijdperk inluiden. 3. Vooruitzichten Op middellange termijn wordt het namelijk almaar waarschijnlijker dat de context van de vastgoedmarkt voor de meeste steunfactoren van de afgelopen jaren drastisch zal veranderen. i. De schuldenlast van de gezinnen neemt toe Een inkrimping van het krediet valt niet te vrezen enkel zijn groeitempo vertraagt en de Belgen hebben hoe langer hoe meer schulden Wat de financieringsvoorwaarden betreft, vrezen we geen bijzondere kredietbeperkingen. Net zoals voor de kmo's zou het krediet voor particulieren in ons land moeten blijven toenemen (zie Grafiek dat is trouwens een Europese uitzondering), zelfs al neemt het tempo van deze groei sinds vorig jaar af. Hierbij is het interessant om vast te stellen dat de Belgen sinds 200 aanzienlijk meer schulden zijn aangegaan: zo zijn de uitstaande hypothecaire kredieten gestegen van 3% van het bbp voor de crisis naar meer dan % momenteel. In vergelijking met andere Europese landen is de schuldenlast, die veel lager lag dan het gemiddelde van de andere landen, ondertussen veel hoger. In termen van beschikbaar bruto-inkomen is de schuldenlast ook zeer belangrijk geworden in België: de uitstaande hypothecaire leningen zijn gestegen van % naar 73% van het beschikbare bruto-inkomen (som van alle vormen van inkomen in België). Het is dus verkeerd om te zeggen dat de kredietstroom is opgedroogd of te bevestigen dat de stijgende schuldenlast van de Belgen helemaal geen kwaad kan. Dit rechtvaardigt wellicht de oproepen tot voorzichtigheid van de NBB en de verwachtingen van een stijging die nog steeds positief is, maar meer overeenstemt met de economische fundamentele factoren. Gr De schuldenlast blijft stijgen... Gr... terwijl de maandsommen stagneren % % 2% 0% 38% 3% 3% 32% BE - Leningen* (% BBP) EZ - Leningen* (% BBP) (1) (miljoen euro 12 laatste maanden - rechtersch.) Gemiddelde maandelijkse terugbetaling (EUR) Gemiddelde rente (Vaste rente - Looptid>10j - % - Rechterschaal) *Financiële verbintenissen van particulieren (hypothecaire kredieten) (1) Nieuwe hypothecaire aankoopleningen Bron: ADSEI, NBB, KBO, ING-berekeningen (1) Hypothecaire leningen met vaste rentevoet op meer dan tien jaar Bron: ADSEI, NBB, ING-berekeningen Deze schuldenlast is een van de factoren die aan de basis liggen van de stijging van de Hierbij is het interessant om erop te wijzen dat deze sterke stijging van de schuldenlast in verhouding tot het inkomen gepaard is gegaan met een aanzienlijke verslechtering van de prijs-inkomensverhouding. Uitgedrukt in jaren aangegeven inkomen (door de prijs van een woning dus te vergelijken met het aangegeven gemiddelde inkomen in de belastingaangifte voor de verschillende provincies), is het aantal jaren sterk gestegen (zie grafieken 7 en 8): ze zijn in de meeste provincies meer dan verdubbeld. Brussel is een geval apart aangezien het aantal jaren inkomen noodzakelijk om een gemiddeld huis in 2 Hetzij het groeicijfer op een jaar dat zelfs in geval van een prijsstagnatie gedurende het hele jaar zou worden vastgesteld.

7 prijsinkomensverhoudingen Voor een huis in Brussel moeten we het inkomen van bijna 1 jaar neertellen en bijna 7 jaar voor een appartement in Limburg Brussel te financieren gestegen is van, in 199 naar bijna 1 jaar vandaag! Voor appartementen is de hoofdstad ook de plaats waar de prijs-inkomensverhouding het meest is verslechterd. Buiten de hoofdstad is het aantal jaren inkomen noodzakelijk om een woonhuis te kopen sinds 199 overal meer dan verdubbeld, behalve in Luxemburg. Antwerpen en Waals-Brabant zijn het duurst in termen van jaren inkomen. Voor appartementen is het interessant om zien dat het aantal jaren noodzakelijk voor de gemiddelde aankoop meer dan verdubbeld is in Vlaanderen (behalve in Antwerpen) en verdubbeld is of minder in Wallonië (behalve in Waals-Brabant). Buiten de hoofdstad is de prijs-inkomensverhouding het minst gunstig voor kopers in Limburg (bijna zeven jaar inkomen voor een appartement in 2010). Gr 7 Aantal jaren inkomen* noodzakelijk om een woonhuis te kopen Gr 8 Aantal jaren inkomen* noodzakelijk om een appartement te kopen An X Bru X2 7.. Li Ha OV Lim VB WV Na Lx BW 7.. Li BW VB Na Ha Lx Lim OV An *volgens de belastingaangifte (per individu of gezin) van het jaar van de aankoop Bronnen: ADSEI, ING-berekeningen Een stijging van de schuldenlast die meer overeenstemt met de economische fundamentele factoren is dus wenselijk *volgens de belastingaangifte (per individu of gezin) van het jaar van de aankoop Bronnen: ADSEI, ING-berekeningen We hebben het in het verleden herhaaldelijk aangetoond: dit grotere verschil is ook het resultaat van een hogere kapitaalinbreng, vaak teweeggebracht door fiscale veranderingen (wet op schenkingen, EBA...). De maatregelen om het krediet te stimuleren, hebben de schuldenlast evenwel doen stijgen in absolute termen maar ook in relatieve termen (met betrekking tot inkomen dus) waardoor de facto dit verschil overal is vergroot, zelfs al is er een verschil tussen de provincies en types goederen. Zo wordt een snellere groei van het krediet niet verwacht, gelet op de conjunctuur, maar ze is ook niet wenselijk: zelfs al beschikt België (in termen van bbp) over de meeste spaargelden in Europa, deze zijn niet voldoende goed verspreid tussen gezinnen opdat de verhouding tussen de hypotheekschuld en het bbp bestendig zou afwijken van het Europese gemiddelde zonder gevaar voor de financiële stabiliteit. ii. De kost van de schuldenlast dreigt opnieuw te gaan stijgen De kost van de schuldenlast dreigt te stijgen de eerste tekenen van een stijging zullen wellicht binnen een jaar worden geregistreerd... Al hoeven we niet te vrezen voor een verstrakking van het krediet, toch wordt een prijsverhoging ervan zeker verwacht. Als ze niet van het monetair beleid komt voor 201 (de ECB zal tot dan wellicht de lage rentes behouden), zullen de nieuwe prudentiële regels, die integraal deel uitmaken van de strategie van de Europese landen om uit de financiële crisis te komen (het invoeren van bepaalde Bazel III-normen door de Belgische instellingen vanaf 201 is een realiteit), de kost van het krediet vanaf volgend jaar optrekken terwijl de NBB ook tot extra voorzichtigheid zal aanmanen (dat is al het geval) met betrekking tot de kredietrisico's. Bovendien, steeg de rente op 10 jaar (OLO) al tussen mei en juni. Zolang deze ondre 3% blijft, zou het effect op de hypotheekmarkt verwaarloosbaar moeten zijn. De rentes zullen vanaf half 201 rustig beginnen stijgen en in 201 versnellen, wat wellicht de koopkracht van de kopers aan banden zal leggen. Zodra zij immers de grens van hun schuldcapaciteit hebben bereikt, kunnen zij de rentestijging niet meer volledig opvangen met hogere maandsommen. 7

8 ... wat zich snel zal vertalen in een verdwijning van het hefboomeffect Een stijging met 100 basispunten komt overeen met een daling van de leencapaciteit met bijna 10% Na een periode waarin het hefboomeffect op volle kracht heeft gewerkt (de gemiddelde maandsom is tussen 2000 en 2008 snel gestegen zie grafiek ), lijkt sinds de crisis van 2008 de gemiddelde maandsom niet meer te stijgen. Sinds 2008 blijft hij constant terwijl de rentes dalen: het hefboomeffect is dus nog steeds aanwezig; de koopkracht van de kredietnemers neemt toe omdat ze grotere bedragen lenen voor eenzelfde maandsom als de rentes dalen. Aangezien de inkomsten eerder geneigd zijn te stagneren door de crisis, dreigt de maandsom verder op die drempel te blijven stoten. Met andere woorden, omdat de schuldcapaciteit (de verhouding tussen de maandsom en de inkomsten) aan haar limiet zit, moet het hefboomeffect verdwijnen: het wordt voor de kredietnemers dus moeilijk om de geleende bedragen bij een rentestijging op het huidige peil te houden. Wat kan de impact hiervan zijn? Afgaand op de huidige rente en geleende bedragen zou een renteverhoging van 100 basispunten in 201 de koopkracht (of leencapaciteit) met zowat 10% doen dalen. Als de rente vanaf het huidige peil (3,%) naar het niveau van oktober 2008 (,3%) zou klimmen, betekent dat een koopkrachtverlies van ongeveer 1%. En tegen 201 kan geen van die renteniveaus redelijkerwijs worden uitgesloten. Zoals we in het verleden al hebben uiteengezet, zal deze daling van de leencapaciteit vooral een weerslag hebben op de koopkracht, aangezien er minder mensen zullen zijn die deze verminderde leencapaciteit door de inbreng van spaargeld kunnen opvangen. iii. Andere invloedsfactoren en conclusies Andere factoren beïnvloeden onze vooruitzichten voor de vastgoedmarkt. Ze werden in de vorige ING Focus Real Estate (2012 II) uiteengezet en zijn weinig veranderd. Een daling van de leencapaciteit zal niet helemaal door de inbreng van spaargeld kunnen worden gecompenseerd De fiscaliteit kan ook een negatieve impact hebben en de demografie zal weinig impact hebben op de prijzen buiten de stedelijke centra voor 201 Aangezien de leencapaciteit zal dalen, is er alleen nog het spaargeld om die daling op te vangen en zo de koopkracht op de vastgoedmarkt op peil te houden (kredieten verlengen is niet langer een optie 3 ). Om een rentestijging van 100 basispunten goed te maken, moet de eigen inbreng met ongeveer 1% toenemen (dus gemiddeld van 38% naar % van de aankoopprijs als we uitgaan van de situatie van vandaag). Dat is wel niet onmogelijk, maar we mogen ook niet vergeten dat het aanpassingsvermogen van de persoonlijke inbreng niet oneindig is, zeker omdat deze inbreng zeer slecht verdeeld is (veel kredietnemers kunnen zich dus niet aanpassen) en dat beleggers erder voor financiële activa opteren. De spectaculaire aanpassing van de eigen inbreng die noodzakelijk is om de markt stabiel te houden na een rentestijging, zal er dus hoogstwaarschijnlijk niet helemaal komen (zie ING Focus RE 2012 II). Buiten de inkomstengroei blijven er dan nog twee factoren ter ondersteuning van de markt over: de fiscaliteit en de demografie. In de ING Focus Real Estate 2012 I concludeerden we dat de impact van de komende fiscale hervormingen op de prijzen vanaf 201 tussen % en 20% zou schommelen (extreem geval waarin de aftrekbaarheid van de leningskosten ook voor de oude contracten zou worden afgeschaft). Zo is gebleken dat de fiscaliteit waarschijnlijk niet langer een steunfactor voor de markt zou zijn en zelfs een recessief effect zou hebben, in mindere mate weliswaar dan dat van de rentestijging (schatting van %). In de ING Focus Real Estate 2011 II werd trouwens aangetoond dat de impact van de demografie op de prijzen neutraal was geweest, maar dat dit vooral afhangt van het vermogen van de bouwsector om zich aan de nieuwe demografische tendensen aan te passen. Dat is de reden waarom dit maar opgaat buiten de stedelijke zones, waar de bouw zich niet op natuurlijke wijze kan aanpassen aan de vraag, waardoor het effect van de lokale overbevolking zich uiteraard laat voelen op de prijzen. In feite zal de demografie waarschijnlijk geen beslissende ondersteuning voor de prijzen bieden voordat de effecten van de vergrijzing zich werkelijk laten voelen (vanaf 3 De financiële crisis heeft de mogelijkheden om de risico's op te lange looptijden te effectiseren sterk verminderd. De financiële crisis en de daaruit vloeiende nieuwe regels dreigen dus als gevolg te hebben dat de looptijd van de hypothecaire leningen niet meer kan worden verlengd. Als we de cijfers afronden, krijgen we in 2012 voor een gemiddeld onroerend goed van euro een lening van euro (dat is een maandlast van 800 euro per maand, gedurende 20 jaar, tegen een rentevoet van 3,7%) en een eigen inbreng van euro. Om een maandlast van 800 euro te behouden na een renteverhoging van 100 basispunten, valt de lening terug tot euro waardoor een extra eigen inbreng van euro nodig is. In dat geval stijgt de eigen inbreng van naar euro (+1%) op euro. 8

9 201), en dat op een verschillende wijze naargelang de markten (zie ING Focus Real Estate 2011-II). De bruuske activiteitsdaling in de bouwsector valt immers ook te verklaren door de sociologische veranderingen als gevolg van de crisis sinds 2009 (de daling van het aantal nieuwe gezinnen). Die veranderingen impliceren dat het aantal gebouwde huizen voor het ogenblik ruimschoots voldoende is voor het aantal nieuwe gezinnen en dat er algemeen genomen dus nog geen risico op woningschaarste is (waarbij de situatie verschilt van gewest tot gewest en zeker in de grote stedelijke centra). Het risico op een opwaartse druk op de prijzen is dus klein. Een gevaar voor de toekomst is dat de vernietiging van de productiecapaciteit in de sector (door het indrukwekkende aantal faillissementen) deze zal belemmeren om zich aan te passen wanneer de vorming van het aantal gezinnen aan een inhaalbeweging begint, maar het is nog te vroeg om daarover een uitspraak te doen. Onze verwachtingen voor een correctie na 201 (waar we 0% prijsgroei verwachten) blijven dus ongewijzigd. Als we ten slotte de gevolgen van potentiële fiscale veranderingen (ongeveer % zie hoger) combineren met de gevolgen van een mogelijke renteverhoging (namelijk % à 7% per schijf van 100 basispunten), kan de correctie wel tot meer dan 1% oplopen als de inflatie laag blijft (waardoor de inkomens stagneren). Een dergelijke prijscorrectie op de Belgische markt zal het prijspeil van de woningen overigens niet erg ver in de tijd terugbrengen. Het is trouwens waarschijnlijk dat die correctie over meerdere jaren gespreid zal zijn. Nieuwe reële prijsdalingen (zoals in 2008, 2009 en 2012) zijn dus al te verwachten na Als voor elke stijging van de gemiddelde rente met 100 basispunten het gevolg op de koopkracht gelijk is aan 10% (zie hoger) en als met de extra inbreng van spaargeld nog maar 0% daarvan kan worden opgevangen, dan zal het potentiële effect op de prijzen van elke stijging met 100 basispunten ongeveer % bedragen. 9

10 Disclaimer De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening weer van de analist(en) over de onderliggende securities en/of over de uitgevende instanties en geen enkel deel van de beloning van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. Deze publicatie is gemaakt namens de ING in dit verband zijnde ING Groep N.V., gevestigd in Nederland, en enkele van haar dochtermaatschappijen en/of branches, en enkel en alleen bedoeld ter informatie van haar cliënten. ING is onderdeel van ING Group (in dit verband zijnde ING Groep N.V. en haar dochters en gelieerde ondernemingen). Deze publicatie geeft geen investment advies noch is het een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enige financieel instrument. Hoewel redelijke zorg is besteed om er zeker van te zijn dat de informatie opgenomen in dit rapport is niet onjuist of misleidend ten tijde van de publicatie, geeft ING geen garantie dat de informatie accuraat of compleet is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING Group en al haar bestuurders, werknemers, en aan haar gerelateerde cliënten mogen, voor zover toegestaan bij wet, lange of korte posities houden of anderszins belang hebben bij enige transactie of investment (derivaten hieronder begrepen) waarnaar wordt verwezen in deze publicatie. Bovendien mag ING Group diensten op het gebied van bank, verzekering en asset management aanbieden en leveren aan, of zulke diensten afnemen van, elke vennootschap waarnaar wordt verwezen in deze publicatie. Noch ING noch enige van haar directeuren of werknemers accepteren enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. Enige investering waarnaar wordt verwezen kan significant risico inhouden, zijn niet noodzakelijkerwijze mogelijk in alle jurisdicties, zijn wellicht illiquide en zijn wellicht niet geschikt voor elke investeerder. De waarde van, of inkomsten uit, enige investering waarnaar wordt verwezen kunnen fluctueren en/of kunnen zijn ontstaan door veranderingen in de wisselkoers. Resultaten behaald in het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Investeerders dienen hun eigen investeringsbeslissingen te nemen zonder te vertrouwen op deze publicatie. Alleen investeerders met voldoende kennis en ervaring op financieel gebied om de verdiensten en risico s te kunnen beoordelen kunnen overwegen om te investeren in enige uitgevende instantie of markt zoals hierin beschreven. Andere personen dienen geen enkele actie te nemen op basis van deze publicatie. Deze publicatie is in het Verenigd Koninkrijk alleen uitgegeven aan personen beschreven in artikelen 19, 7 en 9 van de Financial Services and Markets Act 2000 (Financial Promotion) Order 200 en is niet bestemd om te worden verspreid, direct of indirect, naar enige ander klasse van mensen (hieronder private investors begrepen). De publicatie is in Italië alleen uitgegeven aan personen beschreven in artikel 31 van Consob Regulation No. 1122/98. Deze publicatie is in de Verenigde Staten van Amerika alleen uitgegeven aan Qualified Institutional Buyers (QIB s) en grote bedrijven. Cliënten dienen contact op te nemen en hun transacties uit te voeren via analisten van een ING entiteit in hun eigen jurisdictie tenzij toepasselijk recht anders toestaat. ING Bank N.V., haar branches en/of haar dochterondernemingen zijn allen geregistreerd en staan onder toezicht bij de betrokken nationale toezichthouders. ING Bank N.V. heeft een vergunning van De Nederlandsche Bank (DNB) en staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan de Amstelveenseweg 00, 1081 KL Amsterdam, Nederland en is onder nummer ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. ING Financial Markets LLC, lid van NYSE, NASD en SIPC en onderdeel van ING, heeft onder de toepasselijke voorwaarden de verantwoordelijkheid geaccepteerd voor de distributie van dit rapport in de Verenigde Staten. Voor de publicaties in België is de verantwoordelijke uitgever Peter Vanden Houte, Marnixlaan 2, 1000 Brussel. 10

ING Focus Belgian Real Estate

ING Focus Belgian Real Estate ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr. November 2010 ING Focus Belgian Real Estate Wat komt er na het herstel? Belangrijkste gemiddelde prijzen ( 000 eur) 300 250 200 150 100 Bron: ADSEI Appartementen

Nadere informatie

ING Focus Belgian Real Estate

ING Focus Belgian Real Estate ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 1 Nr. 11 I Mei 11 ING Focus Belgian Real Estate Bouwgrond: zeldzaam goed in België Belangrijkste gemiddelde prijzen 75,, 5, 15, 75, Appartementen en studios Woonhuizen

Nadere informatie

De Belgen en sparen (1/2)

De Belgen en sparen (1/2) _ Focus on the Belgian economy Economic Research De Belgen en sparen (1/2) Philippe Ledent Economic Research, ING België Brussel (32) 2 547 31 61 Philippe.ledent@ing.be November 2009 De Belgische burger

Nadere informatie

ING Dashboard Belgian economy

ING Dashboard Belgian economy ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July N - 1 September Economische activiteit : Het ging niet goed met de economische activiteit in het tweede kwartaal. En ook het derde kwartaal wordt nog lastig, zoals blijkt

Nadere informatie

ING Focus Belgian Real Estate

ING Focus Belgian Real Estate ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr. Mei 2012 ING Focus Belgian Real Estate Fiscale uitdagingen van de vastgoedmarkt Belangrijkste gemiddelde prijzen 350 300 250 200 150 100 Bron: ADSEI Appartementen

Nadere informatie

ING Focus. Hersteld vermogen dankzij het sparen. Nr 2010-4 Augustus 2010

ING Focus. Hersteld vermogen dankzij het sparen. Nr 2010-4 Augustus 2010 ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr 2010-4 Augustus 2010 BBP-groei ING Focus Hersteld vermogen dankzij het sparen 2.0% 0.0% -2.0% -4.0% -6.0% 2009 2010 2011 2012 ING Focus bekijkt deze maand de evolutie

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015 Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015 n 26 T/3 www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 99,8 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 103,4 105,9 94,1 94,9 102,8 98,9

Nadere informatie

De Belgische vastgoedmarkt en de demografische uitdagingen

De Belgische vastgoedmarkt en de demografische uitdagingen ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 13 oktober 2011 De Belgische vastgoedmarkt en de demografische uitdagingen Belangrijkste gemiddelde prijzen 350 300 250 200 150 100 Appartementen Economic Research

Nadere informatie

De vastgoedmarkt in 2009: correctie in zicht

De vastgoedmarkt in 2009: correctie in zicht Economic Research De vastgoedmarkt in 2009: correctie in zicht Julien Manceaux Economic Research, ING België Brussel (32) 2 547 33 50 Julien.manceaux@ing.be Philippe Ledent Economic Research, ING België

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Verantwoordelijke uitgever: Erik Van Tricht, Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, Bergstraat, 30-34 - 1000 Brussel Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen VASTGOEDACTIVITEIT

Nadere informatie

notarisbarometer 2012 : meer vastgoedtransacties in België Vastgoedactiviteit in België www.notaris.be 106,4 106,8 101,6 99,2 100 99,2 99,8

notarisbarometer 2012 : meer vastgoedtransacties in België Vastgoedactiviteit in België www.notaris.be 106,4 106,8 101,6 99,2 100 99,2 99,8 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 15 Oktober - december Trimester 4 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

notarisbarometer 94,1 2012 Trim 1

notarisbarometer 94,1 2012 Trim 1 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 14 Juli - september Trimester 3 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Oktober - december 2014 n 20 T/1 5 jaar www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 99,2 99,8 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 102,8 94,1 94,9 98,9

Nadere informatie

ING Focus Vermogen. Hoe eigendom de ongelijkheden vermindert. Nr. 2013 5 5 september 2013 ECONOMIC RESEARCH

ING Focus Vermogen. Hoe eigendom de ongelijkheden vermindert. Nr. 2013 5 5 september 2013 ECONOMIC RESEARCH ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr. 2013 5 5 september 2013 ING Focus Vermogen Hoe eigendom de ongelijkheden vermindert Bruto financieel vermogen 1100 1000 900 800 700 600 500 400 93 96 99 02 05

Nadere informatie

Januari 2013. Krediet en overmatige schuldenlast: wat leren wij uit de cijfers 2012 van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren?

Januari 2013. Krediet en overmatige schuldenlast: wat leren wij uit de cijfers 2012 van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren? Januari 2013 Krediet en overmatige schuldenlast: wat leren wij uit de cijfers 2012 van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren? Analyse uitgevoerd voor het Observatorium Krediet en Schuldenlast Duvivier

Nadere informatie

EVOLUTIE VAN DE MARKT

EVOLUTIE VAN DE MARKT Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Oktober - december n 27 T/4 www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 103,4 105,9 94,9 102,8 98,9 101,4 99,2 105,0

Nadere informatie

ING Focus Vermogen. De markten doen de littekens van de crisis niet vervagen. Nr. 2014 2 28 augustus 2014 ECONOMIC RESEARCH

ING Focus Vermogen. De markten doen de littekens van de crisis niet vervagen. Nr. 2014 2 28 augustus 2014 ECONOMIC RESEARCH ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 21 Nr. 214 2 28 augustus 214 ING Focus Vermogen De markten doen de littekens van de crisis niet vervagen Bruto financieel vermogen 12 11 1 9 8 7 6 5 4 93 96 99 2 5 8 11

Nadere informatie

De vastgoedactiviteit stabiliseert zich na de forse stijging van eind 2011

De vastgoedactiviteit stabiliseert zich na de forse stijging van eind 2011 Notarisbarometer 1ste trimester 212 I. Vastgoedactiviteit in België 12 11 1 9 8 87,7 11,6 1, 99,2 99,7 99,8 94,1 11, 99,2 12,6 94,9 16,4 16,8 7 6 29-Trim 1 29-Trim 2 29-Trim 3 29-Trim 4 21-Trim1 21-Trim2

Nadere informatie

Wat met de prijsstijgingen op de woningmarkt?

Wat met de prijsstijgingen op de woningmarkt? Economics department Wat met de prijsstijgingen op de woningmarkt? Ivan Van de Cloot Economic Research, ING België Brussel (3) 547 3161 Ivan.Van-de-cloot@ing.be maart 8 Als de prijzen stegen door de babyboomers

Nadere informatie

Hypothecair krediet: duurzame groei

Hypothecair krediet: duurzame groei Beroepsvereniging van het Krediet Persbericht Hypothecair krediet: duurzame groei Brussel, 6 mei 2011 In het eerste trimester van 2011 werden 24% meer hypothecaire kredieten verstrekt dan in het eerste

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

10 dingen over rente die beleggers moeten weten

10 dingen over rente die beleggers moeten weten Online Seminar Beleggen 10 dingen over rente die beleggers moeten weten Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 13 augustus 2013

Nadere informatie

Vastgoed is een bron van een kapitaalstroom met een jaarlijks debiet van vermoedelijk omtrent 1/3 BBP Vastgoed is zowel voor particulieren als voor

Vastgoed is een bron van een kapitaalstroom met een jaarlijks debiet van vermoedelijk omtrent 1/3 BBP Vastgoed is zowel voor particulieren als voor Vastgoed is een bron van een kapitaalstroom met een jaarlijks debiet van vermoedelijk omtrent 1/3 BBP Vastgoed is zowel voor particulieren als voor bedrijven vaak de grootste financiële investering ooit

Nadere informatie

DE RESIDENTIELE VASTGOEDMARKT IN BELGIE. Turnhout Donderdag, 12 Juni 2014

DE RESIDENTIELE VASTGOEDMARKT IN BELGIE. Turnhout Donderdag, 12 Juni 2014 DE RESIDENTIELE VASTGOEDMARKT IN BELGIE Turnhout Donderdag, 12 Juni 214 2 Dé vastgoedmarkt bestaat niet 3-15 -1-5 5 1 15 Arendonk Baarle-Hertog Balen Beerse Dessel Geel Grobbendonk Herentals Herenthout

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

TREVI-VASTGOEDINDEX OP 30/06/2014: 108,70. Correctie of daling van de prijzen, tijd om te kopen!

TREVI-VASTGOEDINDEX OP 30/06/2014: 108,70. Correctie of daling van de prijzen, tijd om te kopen! PERSBERICHT 01 juli 2014 TREVI Group J. Hazardstraat 35 1180 Brussel Tel. +32 2 343 22 40 / Fax +32 2 343 67 02 TREVI-VASTGOEDINDEX OP 30/06/2014: 108,70 Correctie of daling van de prijzen, tijd om te

Nadere informatie

ING Focus external trade

ING Focus external trade ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr. 2011-3 31 mei 2011 ING Focus external trade Nog meer van de groeimarkten profiteren Groei van het bbp 2% 1% -1% -2% -3% -4% 9 2010 2011 2012 BE EZ Bron: Thomson

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt pagina 1 van 8 Gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Januari 2011 Inleiding Beste lezer, Voor

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Opties. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group

Opties. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Valutaopties 4 Twee valutaoptiecontracten 4 Waarom valutaopties

Nadere informatie

Wat brengt 2010? Goede reclame. Vince 24-04-2010 Pag. 4

Wat brengt 2010? Goede reclame. Vince 24-04-2010 Pag. 4 Vince 24-04-2010 Pag. 4 Wat brengt 2010? Het stond in de sterren geschreven dat 2009 geen hoogvlieger zou zijn voor de Belgische vastgoedmarkt. In de jaren tussen 2003 en 2005 werden nog jaarlijkse groeicijfers

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Metal Index Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Metal Index Note High Risk Equity Interest Other ING Metal Index Note 175% participatie in de mogelijke stijging van een metalen-index 60% garantie van de nominale waarde op einddatum Maximum aflossing: 187,50% van de

Nadere informatie

Vooral boven water huishouden lost extra af

Vooral boven water huishouden lost extra af Juli 2015 naar recordhoogte 96 punten Vooral boven water huishouden lost extra af De staat op zijn hoogste stand ooit. In het tweede kwartaal van 2015 steeg de barometer met maar liefst 5 punten van 91

Nadere informatie

ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER

ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER ARTIKEL 1 Ook in juli 2013 worden de spaarrente's verder verlaagd Bron: financieel Dagblad d.d. 7 augustus 2013 De rentestijging op de kapitaalmarkt

Nadere informatie

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Annemarie van Gaal Ondernemer & financieel deskundige Bob Homan Manager ING Investment Office Amsterdam, 8 oktober 2013 Agenda 1. Wat is beleggen

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Renovatiekredieten populairder dan ooit

Renovatiekredieten populairder dan ooit Persbericht Beroepsvereniging van het Krediet Renovatiekredieten populairder dan ooit Brussel, 10/9/2009 De Beroepsvereniging van het Krediet (BVK), lid van Febelfin, heeft haar statistieken inzake hypothecair

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

Woningprijzen in Vlaanderen. Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven

Woningprijzen in Vlaanderen. Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven Woningprijzen in Vlaanderen Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven De ontwikkeling van de woningprijs Een indruk van de achterliggende factoren Paul de Vries Voorstellen Onderzoeksinstituut

Nadere informatie

Opties. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Een onderneming van de KBC-groep

Opties. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Een onderneming van de KBC-groep Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Valutaopties 4 Drie valutaoptiecontracten 4 Waarom valutaopties

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel Page 1 of 6 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel en aan wat? door Phi-Rana di, 2013-11-12 15:45 Phi-Rana Er wordt vaak gezegd

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Welkom. Datum: 25 april 2014

Welkom. Datum: 25 april 2014 Welkom Datum: 25 april 2014 Even voorstellen Ronald Stoel Directeur Personal Banking Ingrid van Doremalen Financial Planner ING Private Banking 2 Uw geldzaken op orde voor nu en later, dát is Financieel

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 De Hypotheek Index geeft ieder kwartaal inzicht in het consumentengedrag op het gebied van hypotheken. De kerncijfers zijn afkomstig van De Hypotheker die met ruim 10 procent

Nadere informatie

Verantwoord krediet voor de autofinanciering. Brussel, 9 januari 2013

Verantwoord krediet voor de autofinanciering. Brussel, 9 januari 2013 Verantwoord krediet voor de autofinanciering Brussel, 9 januari 2013 Overzicht 1. Autofinanciering voor particulieren in 2012 2.1 De automarkt in België 2.2 De markt van het consumentenkrediet in België

Nadere informatie

Kentering op de Europese woningmarkten

Kentering op de Europese woningmarkten Na een hausse die twaalf jaar duurde, is nu in de meeste Europese landen waaronder Nederland een afvlakking van de huizenprijsstijging te zien. In enkele landen dalen de prijzen zelfs. Een belangrijke

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

Belgische vastgoedfiscaliteit past niet in Europees keurslijf

Belgische vastgoedfiscaliteit past niet in Europees keurslijf Belgische vastgoedfiscaliteit past niet in Europees keurslijf In het kader van haar jaarlijkse groeistrategie heeft de Europese Commissie een aantal aanbevelingen geformuleerd over de vastgoedfiscaliteit

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Grafische voorstelling 4 2. Bull strategieën 5

Nadere informatie

Hypothecair krediet 1ste trimester 2014 : verdere daling aanvragen en verstrekkingen

Hypothecair krediet 1ste trimester 2014 : verdere daling aanvragen en verstrekkingen Persbericht Hypothecair krediet 1ste trimester 2014 : verdere daling aanvragen en verstrekkingen Brussel, 8 mei 2014 In het eerste trimester van dit jaar werden er 42.000 hypothecaire kredietovereenkomsten

Nadere informatie

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant...

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... De Pensioenkrant Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... Het probleem Levensstandaard behouden wordt moeilijker Uit cijfers van het nationaal instituut voor statistiek

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Basisstrategieën 2 2. Voorbeelden van toepassingen 2 3. Grafische

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Januari 2012 Jan van Nispen Inleiding Sinds 2008 zijn woorden zoals crisis, financieringsproblemen, waarborgen en bailouts niet meer uit de

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis

De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis De besparingen van Amerikaanse gezinnen bereikten vlak voor de crisis een naoorlogs dieptepunt. Na de crisis moeten huishoudens fors

Nadere informatie

TREVI VASTGOEDINDEX OP 30/06/2012: Voorspellers kunnen zich vergissen. Cijfers liegen nooit.

TREVI VASTGOEDINDEX OP 30/06/2012: Voorspellers kunnen zich vergissen. Cijfers liegen nooit. PERSBERICHT 09 juli 2012 TREVI Group J. Hazardstraat 35 1180 Brussel Tel. +32 2 343 22 40 / Fax +32 2 343 67 02 TREVI VASTGOEDINDEX OP 30/06/2012: Voorspellers kunnen zich vergissen. Cijfers liegen nooit.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Rabo AEX Click Note. Van 24 januari tot 11 februari, 15.00 uur kunt u inschrijven op dit aantrekkelijke beleggingsproduct.

Rabo AEX Click Note. Van 24 januari tot 11 februari, 15.00 uur kunt u inschrijven op dit aantrekkelijke beleggingsproduct. Rabo AEX Click Note Rabo AEX Click Note De AEX-index heeft het afgelopen jaar per saldo weinig beweging laten zien. Voor de belegger die denkt dat de AEX-index de komende jaren een stijgende lijn zal laten

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Mei 212 Jan van Nispen Inleiding De start van de financiële crisis ligt nu al enkele jaren achter ons, maar in 211 voelden we nog steeds de

Nadere informatie

Rabo Performance Plus Note

Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Wie een voorsprong krijgt, maakt meer kans op een overwinning. Wilt u die voorsprong? Stap dan nu in de Rabo Performance Plus Note en beleg in een

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 12 november 2015 Sectorcommentaar Metaal en mijnbouw Door Marina Hagoort, beleggingsanalist van het ING Investment Office In dit rapport vindt u onze vooruitzichten

Nadere informatie

Woningmarkt blijft aantrekken in tweede kwartaal

Woningmarkt blijft aantrekken in tweede kwartaal STRIKT EMBARGO tot dinsdag 15 juli 2014 10.00 uur! PERSBERICHT Aan Van : de financieel-economische redacties en vakpers : de Nederlandse Vereniging van Makelaars o.g. en vastgoeddeskundigen Betreft : NVM

Nadere informatie

Hypothecair krediet : het recordjaar 2010

Hypothecair krediet : het recordjaar 2010 Beroepsvereniging van het Krediet Persbericht Hypothecair krediet : het recordjaar 2010 Brussel, 9 februari 2011 - De Beroepsvereniging van het Krediet (BVK), lid van Febelfin, de Belgische federatie van

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Toenemende interesse voor commercieel real estate

Toenemende interesse voor commercieel real estate Sectorvisie Commercieel Real Estate ING Economisch Bureau Toenemende interesse voor commercieel real estate Grootste opleving in bedrijfsruimtemarkt Naar verwachting zullen de beleggingsvolumes in 211

Nadere informatie

De Belg en zijn spaargedrag (2/2): het budget

De Belg en zijn spaargedrag (2/2): het budget _ Focus on the Belgian economy Economic Research De Belg en zijn spaargedrag (2/2): het budget Oscar Bernal Economic Research, ING België Brussel (32) 2 547 39 95 oscar.bernal@ing.be Julien Manceaux Economic

Nadere informatie

Vooruitzichten economie en financiële markten

Vooruitzichten economie en financiële markten Vooruitzichten economie en financiële markten Bob Homan, ING Investment Office Grip op je Vermogen Den Haag, 9 oktober 2015 Vraag 1 Hoeveel % is de wereldindex (in Euro s) van hoogtepunt (15/4) tot dieptepunt

Nadere informatie

Long Term Secured Notes: u wint over de gehele lijn

Long Term Secured Notes: u wint over de gehele lijn Long Term Secured Notes: u wint over de gehele lijn >> U zult beleggen in een obligatie met AAA-rating. >> Gedurende de eerste 10 jaar ontvangt u een van coupon van minimum 4% bruto. >> Vervolgens, tot

Nadere informatie

Hypothecaire kredietverlening neemt verder toe in tweede trimester

Hypothecaire kredietverlening neemt verder toe in tweede trimester Beroepsvereniging van het Krediet Persbericht Hypothecaire kredietverlening neemt verder toe in tweede trimester Brussel, 9 september 2010 - De Beroepsvereniging van het Krediet (BVK), lid van Febelfin,

Nadere informatie

Bodem bereikt in Nederlandse Economie

Bodem bereikt in Nederlandse Economie Bodem bereikt in Nederlandse Economie 8 november 213 Every picture tells a story Keijser Capital Research Nico van Geest RBA Nico.vangeest@keijsercapital.nl (1) Het consumenten vertrouwen, zoals door het

Nadere informatie

Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten

Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten Thema-analyse Belfius Research Februari 2016 Inleiding De rente staat op een historisch laag niveau. Voor een 10-jarig krediet betaalt de Belgische

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

VLAAMS WONINGFONDS VAN DE GROTE GEZINNEN cvba PERSBERICHT de Meeûssquare, 26-27 21 mei 2008 1000 BRUSSEL BLIKVANGER VAN HET ACTIVITEITENVERSLAG 2007

VLAAMS WONINGFONDS VAN DE GROTE GEZINNEN cvba PERSBERICHT de Meeûssquare, 26-27 21 mei 2008 1000 BRUSSEL BLIKVANGER VAN HET ACTIVITEITENVERSLAG 2007 VLAAMS WONINGFONDS VAN DE GROTE GEZINNEN cvba PERSBERICHT de Meeûssquare, 26-27 21 mei 2008 1000 BRUSSEL KBO 0421 111 543 RPR Brussel BLIKVANGER VAN HET ACTIVITEITENVERSLAG 2007 Dankzij het ter beschikking

Nadere informatie

Reverse Exchangeable Notes. Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever.

Reverse Exchangeable Notes. Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever. Reverse Exchangeable Notes Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever. 02 Reverse Exchangeable Notes Reverse Exchangeable Notes Profiteer van een vaste

Nadere informatie

ING Inflatie Protectie Note

ING Inflatie Protectie Note Protection Equity Interest Other Deze brochure is opgesteld voor de aanbieding van deze Note en is na sluiting van de inschrijvingsperiode niet meer geactualiseerd. Voor actuele informatie met betrekking

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010 11 Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in John Gebraad Publicatiedatum CBS-website: 3-11-211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

ING Focus External trade

ING Focus External trade ECONOMIC RESEARCH ING FOCUS July 2010 Nr. 2012 5 9 oktober 2012 ING Focus External trade De Belgische buitenlandse handel doorheen de crisis Bbp-groei 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0,0% -0,5% -1,0% 2010 2011 2012

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015 Technische Analyse Het stappenplan Agenda Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse? Het stappenplan Gemiddelden

Nadere informatie

VCB vraagt handhaving van woonbonus en aanpassing van kredietvoorwaarden

VCB vraagt handhaving van woonbonus en aanpassing van kredietvoorwaarden Bij meerderheid van aannemers daalt orderboek voor huizen en flats VCB vraagt handhaving van woonbonus en aanpassing van kredietvoorwaarden Bij 54% van de aannemers ligt het aantal orders voor nieuwe huizen

Nadere informatie

Driemaandelijkse beslissing van de Nationale Bank van België inzake het contracyclische bufferpercentage (1 januari 2016): 0 %

Driemaandelijkse beslissing van de Nationale Bank van België inzake het contracyclische bufferpercentage (1 januari 2016): 0 % Driemaandelijkse beslissing van de Nationale Bank van België inzake het contracyclische bufferpercentage (1 januari 2016): 0 % Krachtens artikel 5, 2 van Bijlage IV van de Bankwet heeft de Nationale Bank

Nadere informatie

kortlopende kredieten langlopende kredieten buitenlandse banken1

kortlopende kredieten langlopende kredieten buitenlandse banken1 Observatorium voor krediet aan niet-financiële vennootschappen de Berlaimontlaan 14 BE-1000 Brussel Tel. +32 2 221 26 99 Fax +32 2 221 31 97 BTW BE 0203.201.340 RPM Brussel 2010-05-20 Links: kredietobservatorium

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM Data & Research 15 januari 2015 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het vierde kwartaal van 2014 nog steeds een opwaartse

Nadere informatie