Macro Visie. Belfius Research

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Macro Visie. Belfius Research"

Transcriptie

1 juni 2015 Macro Visie Belfius Research Dr. Geert Gielens Chief Economist Topic: het spaargedrag van de Belgische gezinnen onder de loep. 2 V.S.: de consument ontwaakt na een winterslaap. 7 EZ: geen deflatiegevaar meer. 9 België: betere vooruitzichten voor werkgelegenheid. 11 Rente: impact van de FOMC vergadering en de Grexit koorts. 14 Japan: sterk Q1 voedt het herstel op de arbeidsmarkt. 16 China: de economie kan een steuntje in de rug gebruiken. 17 Forex: euro houdt stand ondanks Grexit dreiging. 18 Prognosetabel 20 Stefan Hulpiau Senior Economist Frank Maet Senior Economist

2 Special Topic: het spaargedrag van de Belgische gezinnen onder de loep. Sinds de financiële crisis van 2008 en de daaropvolgende recessie bevindt de spaarquote van de Belgische gezinnen zich in een dalende trend. Een paar jaar geleden stonden de Belgische gezinnen bekend als fanatieke spaarders en kregen ze vaak de titel spaarkampioenen van Europa toegedicht. Maar sinds de financiële crisis van 2008 en de daaropvolgende recessie bevindt de spaarquote van de Belgische gezinnen zich in een dalende trend. De spaarquote in ons land was zeer stabiel rond gemiddeld 16,5% vóór het uitbreken van de crisis. In 2009 werd een piek behaald van 18,4% omdat de particuliere consumptie in dat jaar slechts toenam met 0,2%, terwijl het beschikbaar inkomen steeg met 2,1%. Nadien maakte de spaarquote een duik (tot 13,5% in 2013) omdat in de periode de consumptie een positieve groei kende, terwijl het beschikbaar inkomen kromp. Dank zij het herstel van de inkomensgroei in 2014 kon de spaarquote terug aantrekken tot 13,9%. Volgens het Federaal Planbureau zal de spaarquote van de gezinnen verder dalen de komende jaren: van 14,0% in 2015 tot 13,3% in 2016, 13,1% in 2017 en 13,0% in Figuur 1. Spaarquote (%) van de gezinnen - internationaal Figuur 2. België: spaarquote (%) vs jaargroei (%) van het inkomen en de consumptie. Bron: Factset; NBB; FPB. 2

3 Belfius Macro visie Het spaargedrag van de Belgische gezinnen onder de loep. juni 2015 Het mediaan netto vermogen van de Belgische huishoudens is euro. Vermogen geconcentreerd bij oudere leeftijdsgroepen Onderstaande tabel geeft (in 1000 euro) de spreiding van het netto vermogen van de totale bevolking en van enkele leeftijdscategorieën voor een selectie van percentielen. Het gaat hier dus om de gemiddelde waarde van het roerend en onroerend vermogen na aftrok van de financiële verplichtingen van een gezin uit dat percentiel. Het bevestigt nogmaals de zeer ongelijke spreiding van de vermogens. Het mediaan netto vermogen van de Belgische huishoudens is euro. Tien procent van de Belgische gezinnen heeft echter minder dan euro netto vermogen, terwijl 10 procent van de huishoudens meer dan euro netto waard is. Het huishouden waar de top 5 procent begint bezit netto iets meer dan een miljoen. Het vermogen neemt natuurlijk toe met de leeftijd en van de 65+ heeft 90% een netto vermogen van meer dan euro. Tabel 1. Cijfers percentielwaarden mediaan netto vermogen per leeftijdscategorie (in 1000 euro) Bron: Centrum voor Sociaal Beleid Universiteit Antwerpen P10 P20 P30 P40 P50 P60 P70 P80 P90 P95 Totaal 2,7 18,6 78,5 149,7 206,0 274,6 359,6 481,8 686,7 1058,0 16 tot 32 jaar 0,3 2,0 3,9 9,0 29,8 52,5 105,6 166,2 253,5 335,0 33 tot 48 jaar 1,9 10,0 49,0 99,1 173,2 223,0 303,5 396,1 572,5 814,4 49 tot 64 jaar 13,5 69,0 166,4 232,0 295,4 356,6 428,5 560,5 766,0 1145, ,0 103,8 173,2 215,8 285,0 365,0 481,0 629,1 984,5 1423,0 Tabel 2. Verdeling van de inkomensdecielen. Bron: Centrum voor Sociaal Beleid Universiteit Antwerpen Bron: FOD Economie Huishoudbudgetonderzoek 2010; Belfius 3

4 Belfius Macro visie Het spaargedrag van de Belgische gezinnen onder de loep. juni 2015 Inkomen en spaargedrag De dominantste theorie over het spaargedrag is de levenscyclus hypothese. De statistieken bevestigen de belangrijke rol van het inkomen in het spaargedrag. In de economische literatuur zijn er in de 20ste eeuw talrijke hypotheses geformuleerd over het spaargedrag van personen. Eén van de theorieën waar nog steeds vaak naar gerefeerd wordt, is de psychological law van Keynes (1936). Daarin worden acht motieven opgelijst waarom individuen sparen, waarvan het voorzorgsmotief (sparen om mogelijke tegenvallers op te vangen), het doelmotief (sparen voor specifieke doeleinden zoals de aankoop van een woning ), het vermogensmotief en het verervingsmotief de belangrijkste zijn. Later legt het economisch onderzoek in toenemende mate de nadruk op het inkomen als belangrijkste determinant van het spaargedrag. De dominantste theorie waarbij sparen en inkomen gerelateerd worden is de life-cycle of levenscyclus hypothese (LCH, Modigliani en Brumberg, 1954). Volgens de LCH is ieder individu een perfect rationeel wezen dat zijn consumptieniveau gedurende zijn levensloop op een constant niveau wil houden om zijn/haar nut over de levenscyclus te maximaliseren. Als het beschikbaar inkomen het gewenste consumptieniveau overtreft, dan wordt er gespaard. In het andere geval wordt er ontspaard. De statistieken bevestigen de belangrijke rol van het inkomen in het spaargedrag. Op basis van het nationaal huishoudbudgetonderzoek (2010) kunnen we de spaarquote berekenen per inkomensdeciel. Daaruit blijkt dat er pas gespaard wordt vanaf het deciel 40, wat overeenkomt met een gemiddeld jaarlijks netto inkomen per gezin van De lagere inkomensdecielen hebben dus een negatieve spaarquote die bij het laagste deciel oploopt tot 54% van het nettoinkomen. Naarmate het inkomen toeneemt, loopt de spaarquote sterk op en bereikt voor het hoogste inkomensdeciel (> ) gemiddeld 44%. Figuur 3. België - Spaarquotes volgens inkomensdeciel Bron: Huishoudbudgetonderzoek 2010; eigen berekeningen 4

5 Belfius Macro visie Het spaargedrag van de Belgische gezinnen onder de loep. juni 2015 Onderzoek toont aan dat er ook na de pensionering vaak nog gespaard wordt door invloed van het verervingsmotief. Leeftijd en spaargedrag Een gevolg van de LCH is dat de leeftijd van het individu een rol kan spelen in de spaarvorming via de evolutie van het inkomen vóór, tijdens en na de intrede op de arbeidsmarkt. Concreet betekent dit dat er gespaard wordt wanneer het individu actief is op de arbeidsmarkt en dat er ontspaard wordt na het einde van de loopbaan wanneer het inkomen daalt. Deze theorie impliceert dat mensen na hun pensionering ontsparen om de consumptie op peil te houden, maar we zien dat er in de realiteit vaak afgeweken wordt van dit theoretische stramien. Zo is gebleken bij een onderzoek van de Nederlandse gezinnen (1) dat er na pensionering gemiddeld wel nog gespaard wordt en dat het vermogen slechts weinig wordt opgesoupeerd, zelfs op heel hoge leeftijd. Er werd vastgesteld dat slechts weinig gepensioneerden de eigen woning verkopen, waardoor het vermogen op peil blijft. Waarschijnlijk speelt het verervingsmotief (je kinderen/nabestaanden geld willen achterlaten) een relatief grote rol in het spaargedrag van de gepensioneerden. Uit onderzoek naar jongere spaarders blijkt dat het doelmotief en het voorzorgsmotief de belangrijkste redenen zijn om te sparen. Voor de Belgische gezinnen beschikken we enkel over data voor het pensioensparen en de levensverzekeringen die een verband leggen tussen de leeftijd en het spaargedrag (zie tabel 3). (1): Van Oijen, Alessie, Kalwij (2014) Saving behavior and portfolio choice after retirement. Netspar Panel Papers. Tabel 3. Pensioensparen en langetermijnsparen aandeel van de vorming (2012) volgens leeftijdscategorie 5

6 Belfius Macro visie Het spaargedrag van de Belgische gezinnen onder de loep. juni 2015 In 2012 waren er bijna 2,5 miljoen pensioenspaarders die samen bijna 1,9 miljard euro gestort hebben. Ongeveer 30% van de pensioenspaarders was jonger dan 38 jaar en ze stonden voor 27% van de stortingen. De grootste groep pensioenspaarders zit in de leeftijdsklasse 48 tot 57 jaar en ze stonden voor bijna 31% van de stortingen. De individuele levensverzekering in het kader van het langetermijnsparen is minder populair bij de jongere generaties: ongeveer 14% van de contracten en 9% van de premies. Opnieuw is de leeftijdsklasse 48 tot 57 het belangrijkst met 33,2% van de contracten en 37,4% van de premies. Op langere termijn kan de vergrijzing van de samenleving gaan wegen op de spaarquote. We sluiten niet uit dat in de toekomst de vergrijzing van de samenleving gaat wegen op de vorming van de financiële activa in België. Vergeleken met onze buurlanden zijn onze wettelijke pensioenen relatief laag en vervangen ze maar een deel van het beschikbare inkomen vòòr pensionering, wat op termijn kan leiden tot een daling van de gemiddelde spaarquote. In Japan, waar de vergrijzing van de bevolking verder gevorderd is dan in Europa, is de bruto spaarquote spectaculair gedaald van bijna 19% aan het begin van de jaren 80 tot 0% in Gaan we de volgende decennia in België dezelfde richting uit? Figuur 4. Japan bruto spaarquote van de gezinnen Bron: FOD Economie 6

7 VS: de consument ontwaakt na een winterslaap. De Amerikaanse economische groei is aan het herstellen na een uitzonderlijk zwak eerste kwartaal. Een hoog consumentenvertrouwen en een toename van de koopkracht zal de consumentenbestedingen verder ondersteunen. Na een zwak eerste kwartaal, waarbij het Amerikaanse BBP met 0,7% op jaarbasis daalde, gaven de macro datarapporten van de afgelopen weken aan dat de economische conjunctuur in de V.S. is verbeterd zonder dat er echter sprake is van een forse versnelling van de activiteit. De negatieve groei tijdens het eerste trimester was voor een groot stuk te wijten aan statistische ruis en tijdelijke factoren, zoals de extreem lage temperaturen, de impact van de sterke dollar op de uitvoer en de val van de olieprijs die zwaar woog op de productie van de schaal-olie industrie. In de loop van het tweede kwartaal zouden deze effecten moeten wegebben en een resem andere indicatoren lijken het herstel in het tweede trimester te bevestigen. Zo was er de verrassend sterke groei van de kleinhandelsverkopen na een tegenvallende omzet in februari-april (figuur 5). De Amerikaanse consument is eindelijk wakker geworden na een lange winterslaap en spendeerde in mei 1,2% meer dan in april en 2,7% meer dan in mei Vooral de autoverkopen oogden spectaculair de afgelopen maanden en bereikten in mei het hoogste peil in tien jaar tijd (figuur 6). Het consumentenvertrouwen bevindt zich op een hoog niveau en dat zal de komende maanden waarschijnlijk zo blijven. Er werden in mei 280,000 nieuwe banen geschapen, wat sterker was dan verwacht. De sterke vraag op de arbeidsmarkt wordt stilaan vertaald naar een sterkere opwaartse druk op de lonen, die in mei 2,3% hoger lagen dan een jaar ervoor. Samen met de lage olieprijs zal dit de koopkracht van de Amerikaanse gezinnen bevorderen en de uitgaven ondersteunen in de aanloop naar de zomer. Figuur 5. V.S.: Maand-en jaargroei van de kleinhandelsverkopen en consumentenvertrouwen. Figuur 6. Geannualiseerde autoverkopen (per miljoen) Bron: FACTSET 7

8 Ondanks de loonsverhogingen blijft de brede inflatie onder controle door een ruimer capaciteitsoverschot. Op het vlak van de inflatie waren de cijfers de afgelopen weken minder éénduidig. Zo was er de robuustere looninflatie in het arbeidsrapport en een hogere kerninflatie (+1,8%) in mei. Maar op basis van de favoriete inflatie-indicator van de centrale bank de personal consumption expenditure -index pf PCE-index uit het trimestriële BBP-rapport - blijkt dat de inflatiedruk in mei verder is afgenomen wanneer abstractie wordt gemaakt van de volatiele energie-en voedselcomponenten. We zien de inflatie in de V.S. de komende maanden niet spectaculair oplopen omdat er nog voldoende capaciteitsoverschot is in de industrie om een eventuele sterkere vraag op te vangen. De capaciteitsbezetting bereikte een niveau van 79,8% in november van vorig jaar, maar sindsdien is de bezetting gedaald tot 79%. Zoals te zien is op de grafiek hieronder, is een daling van het capaciteitsgebruik vrij zeldzaam in een economische heropleving. We verwachten daarom in de tweede helft van het jaar dat het huidige capaciteitsoverschot gaat krimpen, en in het tweede semester samen met het effect van de hogere nominale lonen geleidelijk voor een normalisering zal zorgen van de brede inflatie in de V.S. Figuur 7. V.S.: evolutie van de inflatie indicatoren. Figuur 8. V.S.: capaciteitsbezetting van de industrie (%) Bron: Factset 8

9 Eurozone: geen deflatiegevaar meer. In het eerste kwartaal van 2015 groeide het bbp van de eurozone met 0,4% tegenover het voorgaande kwartaal. De indicator van het economisch sentiment in de eurozone blijft op een zeer hoog niveau. In het eerste kwartaal van 2015 groeide het bbp van de eurozone met 0,4% tegenover het voorgaande kwartaal en tegenover het zelfde kwartaal van 2014 beliep de groei 1,0%. De groei is nu beter gespreid want de landen uit de periferie dragen ook bij tot de toename van de activiteit: Spanje 0,9%, Portugal 0,4% en Italië 0,3%. Positief was ook de groei met 0,6% in Frankrijk, terwijl de Duitse groei met 0,3% iets beneden de verwachtingen bleef, maar algemeen wordt verwacht dat deze groeivertraging van voorbijgaande aard is. De private consumptie nam toe met 0,5% (0,4% in voorgaand kwartaal) en leverde aldus een positieve bijdrage van 0,3% procentpunt tot de groei van het bbp. De bruto vorming van vast kapitaal nam toe met 0,8% (0,4% in voorgaand kwartaal) en leverde een positieve bijdrage van 0,2 procentpunt tot de groei van het bbp. De export steeg wel met 0,6% (0,8% in voorgaand kwartaal), maar omdat de import toenam met 1,2% (0,8% in voorgaand kwartaal) leverde de netto export een negatieve bijdrage tot de groei van het bbp in het eerste kwartaal. De tewerkstelling nam toe met 0,1% tegenover het voorgaande kwartaal en tegenover een jaar geleden bedroeg de toename 0,8%. De ECB verwacht voor 2015 een bbp-groei van 1,5% en in 2016 zou deze oplopen tot 1,9%. De indicator van het economisch sentiment in de eurozone bleef in mei onveranderd tegenover april (103,8 punten). Het blijft niettemin een zeer hoog niveau in vergelijking met voorgaande jaren. Een toename van het vertrouwen in de dienstensector, de handel en de bouwsector werd geneutraliseerd door een kleine afname van het vertrouwen bij de consumenten, terwijl het vertrouwen in de industrie onveranderd bleef. De consumenten beoordeelden de toekomstige algemene economische situatie iets minder positief. Figuur 9. Eurozone: evolutie van het bbp 0,8 0,6 0,4 GDP (ESA 2010), Q-Q % ch, SA, WDA - Euro area (Left) GDP (ESA 2010), Y-Y % ch, SA, WDA - Euro area (Right) 1, Figuur 10. Eurozone: indicatoren van het vertrouwen Economic sentiment indicator, Euro area (Right) Industrial confidence indicator, Euro area (19 countries) (Left) Consumer confidence indicator, Euro area (Left) ,2 0, ,2-0, ,4-0, ,8-1,5 04/ / / / / / /2015 Bron: Factset

10 In april kwam de groei van de industriële productie uit op 0,1% tegenover maart, wat beneden de verwachtingen was (0,4%). De sterke groei van de productie in Duitsland (0,8%) werd vrijwel geneutraliseerd door een afname in elk van de overige vier grote economieën van de eurozone. Tegenover april 2014 lag de industriële productie 0,8% hoger. De productie in de bouwsector lag in april 0,3% hoger dan in de voorgaande maand, maar in vergelijking met een jaar geleden was er geen wijziging. Het volume van de omzet in de kleinhandel steeg in april met 0,7% tegenover de voorgaande maand en in vergelijking met een jaar geleden lag deze 2,2% hoger. In april was er een verdere kleine daling van de werkloosheidsgraad In mei is de inflatie in de eurozone opgelopen tot 0,3% op jaarbasis In april was er een verdere kleine daling van de werkloosheidsgraad tot 11,1% tegenover 11,2% de vorige maand. Een jaar geleden was dit nog 11,7%. Er is dus verbetering, maar de afname van de werkloosheid verloopt traag. De verschillen tussen de lidstaten blijven zeer groot want de werkloosheid ligt laag in Duitsland (4,7%), terwijl deze, hoewel ook dalend, nog steeds zeer hoog ligt in Griekenland (25,4%) en Spanje (22,7%). De jeugdwerkloosheid bij de jongeren dan 25 jaar lag gemiddeld op 22,3% in de eurozone, maar ook hier kent men grote variaties gaande van een minimum in Duitsland (7,2%) tot een maximum in Griekenland (50,1%). In mei is de inflatie in de eurozone opgelopen tot 0,3% op jaarbasis, komende van 0,0% in april, -0,1% in maart, -0,3% in februari en -0,6% in januari. De periode van negatieve inflatie ligt dus duidelijk achter ons. Het effect van de gedaalde energieprijzen (-4,8% in mei) zal geleidelijk wegebben uit het inflatiecijfer. De onderliggende inflatie (zonder energieen voedingsprijzen) is niet negatief geweest en beloopt nu reeds 0,9% op jaarbasis. De ECB verwacht dat de eurozone over geheel 2015 een inflatie zal kennen van 0,3%, maar in 2016 zou deze reeds terug oplopen tot 1,5% en in 2017 zelfs 1,8% bereiken (ongeveer het objectief van de ECB). Figuur 11. Eurozone: evolutie werkloosheid Figuur 12. Eurozone: inflatie en onderliggende inflatie Harmonized Unemployment Rate - Euro Area (Right) Number of unemployed, Thous Persons - Euro Area (Left) 12,5 12 4,5 4 3,5 Euro Area Harmonized CPI (% YoY) Euro Area Core inflation (% YoY) 11, , ,5 1, , ,5 0-0, Bron: Factset 10

11 België: betere vooruitzichten voor werkgelegenheid. In het eerste kwartaal van 2015 bedroeg de economische groei 0,3% in vergelijking met het voorgaande kwartaal. Het ondernemersvertrouwen verstevigde in alle bedrijfstakken. BBP en componenten De NBB bevestigde dat de economische groei in het eerste kwartaal van ,3% bedroeg in vergelijking met het voorgaande kwartaal en 0,9% in vergelijking met de zelfde periode vorig jaar. Ten opzichte van het voorgaande kwartaal steeg de toegevoegde waarde met 0,2 % in de industrie en met 0,4 % in de diensten. In de bouw daarentegen daalde de activiteit met 0,8 %. De consumptieve bestedingen van de gezinnen stegen met +0,7 %, maar de overheidsconsumptie daalde met -0,1%. De investeringen van de huishoudens in woongebouwen kenden een daling met -0,6% en ook de bedrijfsinvesteringen gingen er met -0,9% op achteruit, maar de overheidsinvesteringen vertoonden een toename met 0,7%. De netto uitvoer van goederen en diensten droeg licht positief bij aan de groei van het bbp (+0,2 procentpunt), aangezien de uitvoer ietwat meer is gestegen (+0,5 %) dan de invoer (+0,3 %). We verwachten dat de groei zal aanhouden in de volgende kwartalen en dat over geheel 2015 het bbp zal toenemen met ongeveer 1,3%. Indicatoren van het vertrouwen De conjunctuurbarometer van de NBB is in mei voor de vierde maand op rij gestegen. Het ondernemersvertrouwen verstevigde in alle bedrijfstakken, maar vooral in de handel. De handelaars verwachten een forse stijging van de vraag. In de verwerkende nijverheid is de verbetering van het bedrijfsklimaat toe te schrijven aan een gunstiger beoordeling van de totale orderpositie. In de bouwnijverheid werd het herstel van het optimisme hoofdzakelijk gedragen door een nieuwe versteviging van de vooruitzichten qua vraag en een toegenomen benutting van het Figuur 13. België: groei (%) van het bbp Figuur 14. België: indicatoren van het vertrouwen 4 3 Belgium GDP (% 1 Q) Belgium GDP (% 1 Y) 10 5 Belgium Consumer Confidence Indicator Belgium Industrial Confidence Indicator '05 '06 '07 '08 '09 '10 '11 '12 '13 ' Bron: Factset 11

12 Het vertrouwen van de consumenten is in mei, na een zekere stabilisatie in de twee voorgaande maanden, terug opgeveerd. In het eerste kwartaal van 2015 is de binnenlandse werkgelegenheid licht gestegen materieel. In de dienstverlening aan bedrijven toonden de ondernemers zich optimistischer over het toekomstige verloop van hun eigen bedrijfsactiviteit en van de algemene marktvraag. Het vertrouwen van de consumenten is in mei, na een zekere stabilisatie in de twee voorgaande maanden, terug opgeveerd. De indicator bereikt aldus zijn hoogste waarde in vier jaar. De algemene economische situatie voor de volgende maanden wordt duidelijk rooskleuriger ingeschat en de vrees voor een toename van de werkloosheid is aanzienlijk teruggelopen. De consumenten zien hun spaarmogelijkheden in de komende twaalf maanden toenemen. Werkgelegenheid en werkloosheidsgraad De binnenlandse werkgelegenheid kende, na een kleine terugval in 2013 (-0,3%), een bescheiden toename in 2014 (+0,4%). In het eerste kwartaal van 2015 is de binnenlandse werkgelegenheid licht gestegen (+0,2 %) ten opzichte van het voorgaande trimester (+0,6 % op jaarbasis). Volgens het Federaal Planbureau (FPB) verbeteren de vooruitzichten onder impuls van de aantrekkende groei. In 2015 zouden er banen gecreëerd worden (+0,6%) en in de volgende jaren zou dit geleidelijk verder oplopen en in 2017 zelfs bereiken (+0,9%). In de periode zou het netto aantal gecreëerde banen gemiddeld ongeveer nieuwe eenheden belopen. Ondanks die verbetering van de werkgelegenheid zou de (geharmoniseerde) werkloosheidsgraad slechts bescheiden afnemen, rekening houdend met de verwachte groei van het arbeidsaanbod. De werkloosheidsgraad zou dalen van 8,5% in 2014 tot 8,4% in 2015, 8,2% in 2016, 8,0% in 2017 en in 2020 zou deze toch nog 7,7% belopen. Figuur 15. België: evolutie inflatie (% 1 jaar) Figuur 16. België: evolutie energieprijzen (% 1 jaar) 5 BELGIUM HICP (% 1 Y) EURO AREA HICP (% 1 Y) Belgium HICP Energy (% YoY) Euro Area HICP Energy (% YoY) Bron: Factset 12

13 De periode van negatieve inflatie lijkt dus reeds achter ons te liggen De inflatie in België, gemeten door de geharmoniseerde index van consumptieprijzen, ligt nu met 0,8% terug boven deze in de eurozone (0,3%) Inflatie en inflatieverwachtingen In mei is de inflatie, gemeten door de nationale consumptieprijsindex, gestegen tot 0,56%, komende van 0,29% in april. De gezondheidsindex steeg tot 0,87% tegenover 0,68% in april. De periode van negatieve inflatie lijkt dus reeds achter ons te liggen en het FPB voorziet nu voor geheel 2015 een inflatie van 0,4%, die in 2016 reeds zou oplopen tot 1,3% en op dat niveau zou stabiliseren in De inflatie in België, gemeten door de geharmoniseerde index van consumptieprijzen, ligt nu met 0,8% terug boven deze in de eurozone (0,3%) en in onze buurlanden en dit ondanks de sterkere daling van de energieprijzen bij ons (-5,2%) dan in de eurozone (-4,8%). De voornaamste reden is de sterkere stijging van de dienstenprijzen in België (2,4%) dan in de eurozone (1,3%). De onderliggende inflatie ligt in België (1,5%) dan ook merkelijk hoger dan in de eurozone (0,9%). Figuur 17. België: evolutie dienstenprijzen (% 1 jaar) Figuur 18. België: onderliggende inflatie (% 1 jaar) 3 Belgium HICP Services (% YoY) Euro Area HICP Services (% YoY) 2,5 Belgium HICP Core Inflation (% YoY) Euro Area HICP Core Inflation (% YoY) 2, ,5 1, ,5 0, Bron: Factset 13

14 Rente: impact van de FOMC vergadering en de Grexit koorts. De rentemarkten reageerden matig positief na de vergadering van de centrale bank die grotendeels de bestaande rentevooruitzichten bevestigde. De FOMC leden zijn het erover eens dat de korte rente opgetrokken wordt in de loop van 2015 maar er heerst onenigheid over hoe snel dit moet gebeuren. In de Verenigde Staten daalde de rente op het vijfjaars staatspapier enkele basispunten naar 1,62% na de tweedaagse vergadering van het FOMC, het rentecomité van de centrale bank. De Federal Reserve liet zoals verwacht haar officiële kortetermijnrente overanderd in een band tussen 0,0% en 0,25% maar gaf wel signalen dat er een renteverhoging overwogen wordt in september. Volgens de centrale bank groeit de Amerikaanse economie aan een gezapig tempo na een tegenvallend eerste kwartaal. Net als in maart maakte Fed-voorzitster Janet Yellen duidelijk dat er twee voorwaarden moeten vervuld zijn om de rente te verhogen. Ten eerste moet het herstel in de arbeidsmarkt aanhouden en bovendien moet de consumenteninflatie op middellange termijn rond 2% schommelen. De afgelopen weken kregen we via het arbeidsrapport bewijzen dat stilaan aan beide voorwaarden wordt voldaan, zodat een eerste renteverhoging in september heel plausibel wordt. 15 van de 17 leden van het rentecomité zijn het er over eens dat er best dit jaar gestart wordt met een beleid van renteverstrakking, maar er is geen overeenstemming aan welk tempo dit moet gebeuren. De grafiek onderaan, die zoals gebruikelijk wordt toegevoegd aan de notulen van de rentevergadering, illustreert de verdeeldheid bij de FOMC-leden. Sommige leden verwachten slechts één renteverhoging dit jaar ten belope van 25 bps terwijl 10 van de 17 leden een agressievere verstrakking voorzien dit jaar met 50 of zelfs 75 bps. Op basis van de 3-maands USD Forward Rate Agreements (FRA) prijzen de financiële markten momenteel slechts een renteverhoging in van 25 bps in de loop van 2015, wat zich dus onder de consensus bevindt van de FOMC-leden. Figuur 19. Prognose van de Fed funds rente door de F.O.M.C. leden per jaareinde. Bron: Federal Reserve FOMC Minutes 14

15 Naarmate de deadline van 30 juni naderde werden de financiële markten van Europa in toenemende mate gedomineerd door de Griekse schuldencrisis. Op die datum moet de Griekse staat een lening van 1,5 miljard aan het IMF terugbetalen. Wanneer dat niet gebeurt is er meteen sprake van wanbetaling. De onderhandelingen tussen de Griekenland en haar schuldeisers verliepen zeer moeizaam, maar voorlopig bleven de zenuwen op de financiële markten van de eurozone onder controle. Na de aanzienlijke klim van de langetermijnrentes van mei en begin juni die vooral te wijten was aan sterker dan verwachte groei-en inflatiecijfers in de eurozone, is de houding op de obligatiemarkten afwachtend. In de kernlanden van de eurozone is de rente op 10-jaars overheidspapier ongeveer 10 basispunten gedaald maar de rentespreads met de perifere landen van de eurozone (Italië, Spanje, Portugal) zijn de afgelopen dagen toegenomen door de Grexit-koorts. Ons basisscenario blijft dat er uiteindelijk een compromis zal uitgewerkt worden tussen beide partijen waardoor een wanbetaling en Grexit kan vermeden worden. Wanneer het water tussen Griekenland en het IMF toch te diep blijft en een wanbetaling niet kan vermeden worden, dan kan de situatie wel of niet resulteren in een exit van Griekenland. Als de ECB zou beslissen om de ELA (Emergency Liquidity Assistance) kredietlijnen dicht te draaien als reactie op de wanbetaling, ligt Griekenland de facto uit de eurozone. Waarschijnlijk zal de ECB dit scenario ten allen koste willen ontlopen om grotere chaos en onrust op de financiële markten te vermijden. Op korte termijn zal een dergelijk scenario gepaard gaan met een verwijding van de rentespreads in de eurozone, maar op langere termijn is het gevaar voor de rest van de eurozone beperkt. De blootstelling van Europese banken aan Griekenland is de afgelopen jaren immers sterk afgebouwd zodat het risico op een systeemcrisis als miniem wordt gezien. Figuur 20 Rentespreads vs Duits overheidspapier (looptijd 10 jaar) Bron: Belfius 15

16 JAPAN: sterk Q1 voedt het herstel op de arbeidsmarkt. De economische groei in Q was verrassend sterk door een robuuste groei van de kapitaalinvesteringen. De arbeidsmarkt toont duidelijke tekenen van herstel. Hogere looninflatie is een bondgenoot in de strijd tegen Japanse deflatie. In contrast met de V.S. waar het eerste kwartaal op het vlak van de economische groei zwaar teleurstelde, kan Japan terugblikken op een verrassend sterk eerste trimester. De geannualiseerde kwartaalgroei van het BBP voor Q1 werd opwaarts herzien van 2,4% naar 3,9%. Het was de sterkste kwartaalgroei sinds de verhoging van de consumptietaks in april De groei tijdens het eerste kwartaal werd in grote mate gedragen door een sterke toename van de bedrijfsinvesteringen en een opbouw van de voorraden. Wanneer het effect van de voorraadopbouw uit de data wordt gefilterd blijft er nog 1,7% groei over, wat nog altijd behoorlijk is in vergelijking met vorig jaar. Ook het tweede trimester is goed van start gegaan met een 3,0% jaarop-jaar groei van de bedrijfsbestellingen, wat suggereert dat de kapitaalsinvesteringen de sterkere trend kunnen doortrekken naar Q2. Het aantrekken van de economische groei in Japan is ook waar te nemen op de arbeidsmarkt: het aantal vacatures is opnieuw gestegen naar de recordniveaus van 2006, wat zich de komende kwartalen zou moeten vertalen naar een nominale stijging van de lonen. Een normale looninflatie is onontbeerlijk om eindelijk af te rekenen met het deflatiespook dat de Japanse economie al meer dan een decennia terroriseert. De jaargroei van de consumenteninflatie kelderde in april naar 0,6% (van 2,4% in maart) door het basiseffect van de consumptietaksverhoging die werd doorgevoerd in april Dit effect vertroebelt enigszins de werkelijke inflatietrend, en het blijft voor de Bank of Japan dus wachten op de inflatiedata van mei/juni om te beoordelen of het kwantitatieve verruimingsbeleid al dan niet moet uitgebreid worden. Figuur 21. Japan: kwartaalgroei(geannualiseerd; %) van het BBP. Figuur 22. Japan: hoopgevend herstel op de arbeidsmarkt. Bron: Factset 16

17 CHINA: de economie kan een steuntje in de rug gebruiken. In China zijn de omstandigheden stilaan rijp voor een rondje nieuwe stimulus maatregelen om een verdere afkoeling van de economische activiteit te milderen. De inflatie daalde naar 1,2% in mei en opent de deur voor een verlaging van de officiële beleidsrente. In China zijn de omstandigheden stilaan rijp voor een rondje nieuwe stimulus maatregelen door de beleidsmakers in Beijing om een verdere afkoeling van de economische activiteit te milderen. De consumentenverkopen blijven op een behoorlijk peil maar de rest van de Chinese economie heeft het moeilijk. Vooral de exportsector heeft last van de reële appreciatie van de impliciet aan de dollar gekoppelde Chinese munt. In het eerste kwartaal vertraagde de jaar-op-jaar groei van de totale uitvoer naar 4,6%, vergeleken met 8,5% en 13% voor de twee voorafgaande kwartalen. Ook de investeringsgroei is blijven teruglopen sinds de start van het jaar en de productie op de residentiële bouwmarkt krimpt nog steeds aan een duizelingwekkend tempo nadat de vastgoedzeepbel van de vorige jaren werd doorprikt. Terzelfdertijd steekt de deflatievrees opnieuw de kop op nadat de inflatie in mei daalde naar 1,2% en deze is daarmee nog verder verwijderd van de 3% inflatiedoelstelling die de Chinese centrale bank nastreeft. Een aangewezen moment dus voor een extra renteknip, nadat de PBoC (People s Bank of China ) eerder dit jaar reeds de reserveverplichtingen voor banken aanzienlijk versoepelde. In het verleden heeft de centrale bank telkens in stappen van 0,25% haar rente aangepast, en zal dat stramien wellicht blijven volgen in de tweede helft van Op basis van het verloop van de rente op de 1- jaars staatsobligatie, anticiperen de financiële markten momenteel op een officiële renteverlaging met 50 basispunten tussen nu en het einde van het jaar. Figuur 23. China: jaargroei(%) van de (residentiële) bouwproductie. Figuur 24. China: monetaire beleidsrente en inflatie. Bron: Factset 17

18 FOREX: euro houdt stand ondanks Grexit dreiging. EUR-USD De klim van de langetermijnrentes in de eurozone gaf de euro de voorbije weken de wind in de zeilen. De agressieve verkoopgolf die de Europese obligatiemarkten in haar greep houdt sinds eind april heeft de afgelopen weken de 10y UST vs Bund rentespread verder doen vernauwen, wat de U.S. dollar in het defensief heeft geduwd. De 10-jaars UST-Bundspread daalde van 164 basispunten aan het einde van mei naar 153 basispunten per 15 juni. Na een stevige klim begin juni bleef de EUR-USD wisselkoers boven 1,1250 noteren ondanks de toenemende kans van een wanbetaling door Griekenland, die potentieel een faillissement van Griekenland kan veroorzaken en vragen zou opwerpen over de toekomst van de eurozone. Na de FOMC meeting van midden juni verloor de dollar extra terrein omdat sommige Fed-bestuurders voorzichtiger leken dan bij de vorige vergadering in hun renteprognoses. Lager-dan-verwachte Amerikaanse inflatiedata voor mei gaven een nieuwe duw aan de euro die een niveau van 1,14 bereikte, maar die winst kon niet worden geconsolideerd door de aanzwellende geruchten van een bank-run in Griekenland. Wanneer de spelers van het Griekse drama eindelijk tot een vorm van een oplossing kunnen komen, zal na de euforie de aandacht geleidelijk terugkeren naar de economische fundamentals. Figuur 25. EUR-USD vs 10j staatsobligaties Duitsland V.S. renteverschil Bron: Factset 18

19 We blijven van mening dat de divergentie in het monetair beleid van de Fed en de ECB de Atlantische rentespread zal doen verwijden in de tweede helft van 2015 door toenemende speculatie over de nakende renteverstrakking in de V.S. Deze wijdere rentespread zou de euro opnieuw lager moeten duwen tegenover de greenback, maar we anticiperen geen spectaculaire depreciatie van de euro omdat de centrale bank in Washington, na een renteverhoging in september, geen haast zal maken met de daarop volgende renteverstrakkingen. USD- JPY Na de val van de inflatiecijfers groeiden de verwachtingen dat Kuroda een eventuele expansie van het QQE-beleid van de centrale bank zou aankondigen, maar die verwachtingen werden niet ingelost wat de USD-JPY koers belette om het 125 yen niveau te testen. Na de forse beweging van eind mei, verloor de dollar ook tegenover de Japanse yen wat terrein in juni, van 125,6 yen per dollar naar 123. Er werd op de wisselmarkten met belangstelling uitgekeken naar de persconferentie van Bank of Japan gouverneur Kuroda. Na de val van de inflatiecijfers groeiden de verwachtingen dat Kuroda een eventuele expansie van het QQE-beleid van de centrale bank zou aankondigen, maar die verwachtingen werden niet ingelost, wat de USD-JPY koers belette om het 125 yen niveau opnieuw te testen. Op langere termijn verwachten we dat de U.S. dollar opnieuw zal appreciëren tegenover de Japanse yen, maar de spelers op de forex markt lijken te wachten op een verbale tussenkomst van de BoJ die het zwakke yen beleid benadrukt als een instrument om de inflatie richting 2% te duwen. Figuur 26. USD-JPY Bron: Factset 19

20 Belfius Macro visie Prognosetabellen juni 2015 PROGNOSETABELLEN * Vooruitzichten BBP ( % jaar-op-jaar) CPI vooruitzichten ( % jaarop-jaar) V.S. 2,4 2,5 2,5 1,6 0,3 1,8 Eurozone 0,8 1,5 1,9 0,4 0,3 1,0 Duitsland 1,5 1,8 2,0 0,8 0,3 1,0 België 1,0 1,3 1,5 0,5 0,4 1,0 Japan -0,1 1,1 1,8 2,6 0,6 1,0 China 7,4 7,0 6,6 2,0 1,2 1,6 ** 23/06/15 Q3 15 Q4 15 Q1 16 Q2 16 3mnd $ 0,28 0,50 0,70 0,95 1,20 3mnd 0,0 0,05 0,05 0,05 0,10 10j IRS $ 2,36 2,40 2,55 2,70 2,90 10j IRS 1,23 1,30 1,35 1,40 1,40 EUR-USD 1,14 1,10 1,08 1,06 1,07 USD-JPY 123, , EUR-GBP 0,72 0,70 0,70 0,69 0,69 *: GDP/CPI vooruitzichten zijn gemiddelden **: alle vooruitzichten van de financiële markten gelden op het einde van de periode 20

Macro Visie. Belfius Research. V.S.: lagere BBP-groei in Q1 door zwakke uitvoer. 2. Eurozone: economische data evolueren beter dan het sentiment.

Macro Visie. Belfius Research. V.S.: lagere BBP-groei in Q1 door zwakke uitvoer. 2. Eurozone: economische data evolueren beter dan het sentiment. april 216 Macro Visie Belfius Research V.S.: lagere BBP-groei in Q1 door zwakke uitvoer. 2 Eurozone: economische data evolueren beter dan het sentiment. 3 Japan : kans op recessie zaait twijfel over belastingverhoging.

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Macro Visie. Belfius Research. V.S.: kan de lage olieprijs zich vertalen naar sterkere groei? 2. Eurozone: economische groei beliep 1,5% in 2015.

Macro Visie. Belfius Research. V.S.: kan de lage olieprijs zich vertalen naar sterkere groei? 2. Eurozone: economische groei beliep 1,5% in 2015. februari 2016 Macro Visie Belfius Research V.S.: kan de lage olieprijs zich vertalen naar sterkere groei? 2 Eurozone: economische groei beliep 1,5% in 2015. 5 Japan: de centrale bank grijpt naar het negatieve

Nadere informatie

Macro Visie. Belfius Research

Macro Visie. Belfius Research januari 216 Macro Visie Belfius Research V.S.: chaos op de financiële markten overschaduwt economische data 2 Eurozone: trage maar gestage verbetering op de arbeidsmarkt. 3 België: lagere groei en hogere

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Oktober 212 1 1 - -1-1 -2-2 -3-3 22 23 24 2 26 27 28 29 21 211 212 Seizoengezuiverde en afgevlakte reeks Seizoengezuiverde brutoreeks De conjunctuurbarometer

Nadere informatie

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België

Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Conjunctuurbarometer van de Nationale Bank van België Februari 212 1 1 - -1-1 -2-2 -3-3 22 23 24 2 26 27 28 29 21 211 212 Seizoengezuiverde en afgevlakte reeks Seizoengezuiverde brutoreeks De conjunctuurbarometer

Nadere informatie

ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN 2003

ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN 2003 Brussel, 10 maart 2003 Federaal Planbureau /03/HJB/bd/2027_n ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN 2003 Veelbelovend herstel wereldeconomie in eerste helft van 2002 werd niet bevestigd in het tweede halfjaar In het

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Macro Visie. Belfius Research. V.S.: kans op renteverhoging in juni neemt toe 2. Eurozone: behoorlijke groei in eerste kwartaal 4

Macro Visie. Belfius Research. V.S.: kans op renteverhoging in juni neemt toe 2. Eurozone: behoorlijke groei in eerste kwartaal 4 mei 2016 Macro Visie Belfius Research V.S.: kans op renteverhoging in juni neemt toe 2 Eurozone: behoorlijke groei in eerste kwartaal 4 China: hogere inflatie komt ongelegen. 7 Rente: ECB in wait & see

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015 BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : Europa Griekenland heeft een akkoord kunnen bereiken met zijn schuldeisers waardoor de rentevoeten in

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016

PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 05/2015 09/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016 Geharmoniseerde

Nadere informatie

Communiqué. Verloop van de Belgische uitvoermarkten

Communiqué. Verloop van de Belgische uitvoermarkten INSTITUT DES COMPTES NATIONAUX INSTITUUT VOOR DE NATIONALE REKENINGEN BUREAU FÉDÉRAL DU PLAN FEDERAAL PLANBUREAU Communiqué 20.06.2003 Economische Begroting 2004 Overeenkomstig de wet van 21 december 1994

Nadere informatie

De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016

De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016 Instituut voor de nationale rekeningen PERSCOMMUNIQUÉ 28-4-2016 Links: Publicatie NBB.Stat Algemene informatie De economische groei bedraagt 0,2 % in het eerste kwartaal van 2016 Over het hele jaar 2015

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex - november 2015 De Belgische inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex stijgt in november naar 1,4%, ten

Nadere informatie

ALGEMEEN OMZET FEBRUARI 2016 16/02/2016. Boordtabellen Horeca. Synthese:

ALGEMEEN OMZET FEBRUARI 2016 16/02/2016. Boordtabellen Horeca. Synthese: FEBRUARI 2016 16/02/2016 Boordtabellen Horeca Synthese: De omzetgroei in de horeca zet door en is het sterkst in restaurants en logies. De horeca inflatie blijft op een hoog niveau. Het aantal arbeidsplaatsen

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

Financial Markets weekly 17 oktober 2011

Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Algemeen Het herstel in de financiële markten zette zich ook in de voorbije week verder door. Onder beleggers was sprake van een grotere bereidheid tot meer risk

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Het ondernemersvertrouwen stabiliseert in november

Het ondernemersvertrouwen stabiliseert in november 25--24 Links: NBB.Stat Algemene informatie Maandelijkse conjunctuurenquête bij de bedrijven - november 25 Het ondernemersvertrouwen stabiliseert in november Na de aanmerkelijke stijging in oktober, is

Nadere informatie

Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten

Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten Thema-analyse Belfius Research Februari 2016 Inleiding De rente staat op een historisch laag niveau. Voor een 10-jarig krediet betaalt de Belgische

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

De economische groei bedraagt 0,3 % in het eerste kwartaal van 2015. De economische activiteit stijgt met 1,1 % over het hele jaar 2014

De economische groei bedraagt 0,3 % in het eerste kwartaal van 2015. De economische activiteit stijgt met 1,1 % over het hele jaar 2014 Instituut voor de nationale rekeningen 2015-04-29 Links: Publicatie NBB.stat Algemene informatie De economische groei bedraagt 0,3 % in het eerste kwartaal van 2015 De economische activiteit stijgt met

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Oktober - december 2014 n 20 T/1 5 jaar www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 99,2 99,8 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 102,8 94,1 94,9 98,9

Nadere informatie

juni MARKTCOMMENTAAR

juni MARKTCOMMENTAAR 2015 juni MARKTCOMMENTAAR INHOUDSOPGAVE INLEIDING Terwijl een grote meerderheid een gunstige afloop verwachte van de onderhandelingen tussen Griekenland en zijn schuldeisers, werden deze onderhandelingen

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Economische opleving, een zegen voor de aandelenmarkt?

Economische opleving, een zegen voor de aandelenmarkt? Economische opleving, een zegen voor de aandelenmarkt? Frank Lierman Chief Economist Dexia Bank België Quest Investor Club Osterriethhuis, Antwerpen 11.2.2 1 1. Verenigde Staten: een te snelle expansie?

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Economische visie op 2015

Economische visie op 2015 //5 Economische visie op 5 Nieuwjaarsbijeenkomst VNO-NCW regio Zwolle Björn Giesbergen januari 5 Inhoud Visie op 5 Europa: toekomstige koploper of eeuwige achterblijver? (conjunctuur/financiële markten)

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Groei van het BBP. Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd. Bron: IMF

Groei van het BBP. Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd. Bron: IMF VKW Metena stelt voor: Outlook 2010 Met dank aan Groei van het BBP Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd Bron: IMF Groei van het BBP Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd Bron: IMF 2009 2010 VS Eurozone

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB06-074 13 juli 2006 9.30 uur Uitgaven huishoudens hoger dan inkomsten De Nederlandse economie is in 2005 met 1,5 procent gegroeid. Het voor inflatie gecorrigeerde

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis

De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis De besparingen van Amerikaanse gezinnen bereikten vlak voor de crisis een naoorlogs dieptepunt. Na de crisis moeten huishoudens fors

Nadere informatie

De Sisyphus-economie. Wordt 2015 een kopie van 2014 of verwachten we meer? Peter Vanden Houte Chief Economist ING Belgium

De Sisyphus-economie. Wordt 2015 een kopie van 2014 of verwachten we meer? Peter Vanden Houte Chief Economist ING Belgium De Sisyphus-economie Wordt 2015 een kopie van 2014 of verwachten we meer? Peter Vanden Houte Chief Economist ING Belgium 1 Europese herstel is stop-and-go proces 2 BBP-evolutie sinds de start van de crisis

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

februari MARKTCOMMENTAAR

februari MARKTCOMMENTAAR februari 2015 MARKTCOMMENTAAR INHOUDSOPGAVE INLEIDING Een maand na de aankondiging van de Quantitative Easing door de Europese Centrale Bank zijn de rentemarkten ongeveer gestagneerd terwijl de rendementen

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Vooruitzichten 6-7 Economisch Bureau Nederland december Nederlandse economie: groei houdt aan De Nederlandse economie groeide in met ongeveer % - tweemaal zoveel als in 4.

Nadere informatie

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M)

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M) 1) Geef de omschrijving van trendmatige groei. 2) Wat houdt conjunctuurgolf in? 3) Noem 5 conjunctuurindicatoren. 4) Leg uit waarom bij hoogconjunctuur de bedrijfswinsten zullen stijgen. 5) Leg uit waarom

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen

CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen Persbericht PB14 037 02 06 2014 16.00 uur CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen Koopkracht van werknemers in gezondheids- en welzijnszorg steeg in 2008-2012 elk jaar Zelfstandigen en pensioenontvangers

Nadere informatie

Visie op 2010 Hoop op herstel

Visie op 2010 Hoop op herstel Visie op 21 Hoop op herstel Dr. A.E. (Annelies) Hogenbirk 15 december 29 Rabobank Economisch Onderzoek Agenda Terugblik op de recessie Mondiale economische ontwikkelingen Groene loten Waar zit de groei?

Nadere informatie

Is de financiële en economische crisis voorbij?

Is de financiële en economische crisis voorbij? Is de financiële en economische crisis voorbij? Beschouwingen n.a.v. het jaarverslag 2009 van de NBB Jan Smets 1. Een zeer zware recessie 2. Een even sterk antwoord 3. Green shoots 4. Risico's 5. Geen

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Beleggingsstrategie. Zeer defensief. ingsstrategie

Beleggingsstrategie. Zeer defensief. ingsstrategie Zeer defensief ingsstrategie Beleggingsklimaat Ontwikkeling en vooruitzichten beleidsrente VS 1,5 EMU 0,5 12-2010 12-2011 12-2012 12-2013 12-2014 12-2015 Ontwikkeling en vooruitzichten tienjaarsrente 5,0

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Eurozone. Trage hervatting van de groei

Eurozone. Trage hervatting van de groei Trage hervatting van de groei Te midden van de onrust rond de Europese schuldencrisis werd de economische groei in de eurozone in het eerste kwartaal van voorzichtig hervat. Voor de komende kwartalen verwachten

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015

BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015 BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015 Beleggingsdoelstelling Het BIF Active Multi Allocation Fund streeft naar een rendement gelijk aan of hoger dan zijn benchmark. Het investeringsproces

Nadere informatie

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur mai 3 mei 2013 Wat moet men onthouden? 1. Belgische economie sinds begin 2011 amper nog gegroeid 2. Uitvoer en investeringen

Nadere informatie

Economische ontwikkelingen en overheidsfinanciën in 2012. Economische ontwikkelingen in België en evolutie van de rentevoeten

Economische ontwikkelingen en overheidsfinanciën in 2012. Economische ontwikkelingen in België en evolutie van de rentevoeten Published on Rapports annuels (http://5046.lcl.fedimbo.be) Accueil > Printer-friendly PDF Economische ontwikkelingen en overheidsfinanciën in 2012 Economische ontwikkelingen in België en evolutie van de

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie Ieder kwartaal peilen VKW Limburg en UNIZO-Limburg naar het aanvoelen van de Limburgse ondernemers en bedrijfsleiders over de economische gang van zaken in de bedrijven. De resultaten van deze bevraging

Nadere informatie

Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1 2.6 Bruto vaste kapitaalvorming 4.2 5.9 4.

Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1 2.6 Bruto vaste kapitaalvorming 4.2 5.9 4. Kerncijfers voor de Belgische economie Wijzigingspercentages in volume - tenzij anders vermeld Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen Publicatiedatum CBS-website: 1 oktober 27 Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek Voorburg/Heerlen 27 Verklaring der tekens. =

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

Inleiding tot de economie Test december 2008 H17 tem H25 VERBETERING 1

Inleiding tot de economie Test december 2008 H17 tem H25 VERBETERING 1 Inleiding tot de economie Test december 2008 H17 tem H25 VERBETERING 1 Vraag 1 Bin. Munt/Buit. munt Hoeveelheid buitenlandse munt Beschouw bovenstaande grafiek met op de Y-as de hoeveelheid binnenlandse

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

notarisbarometer 2012 : meer vastgoedtransacties in België Vastgoedactiviteit in België www.notaris.be 106,4 106,8 101,6 99,2 100 99,2 99,8

notarisbarometer 2012 : meer vastgoedtransacties in België Vastgoedactiviteit in België www.notaris.be 106,4 106,8 101,6 99,2 100 99,2 99,8 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 15 Oktober - december Trimester 4 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015

Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Commentaren De 3-maandelijkse conjunctuurenquête van

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015 Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015 n 26 T/3 www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 99,8 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 103,4 105,9 94,1 94,9 102,8 98,9

Nadere informatie

KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015

KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015 KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015 Terugblik De aandelenmarkten presteerden het afgelopen kwartaal boven verwachting. De behaalde koerswinsten waren ongekend. Hiermee is het eerste kwartaal van 2015

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent Arbeidsmarkt in vogelvlucht Gemiddeld over de afgelopen vier maanden is er een licht stijgende trend in de werkloosheid. Het aantal banen van werknemers stijgt licht en het aantal openstaande vacatures

Nadere informatie

AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2. Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting

AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2. Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2 Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting 1 21/08/2015 Waarom AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2? Volgende reeks

Nadere informatie

In de eurozone concentreerde de activiteit zich op de korte looptijden in de kernlanden en op de lange looptijden in de perifere landen

In de eurozone concentreerde de activiteit zich op de korte looptijden in de kernlanden en op de lange looptijden in de perifere landen De forse verlaging van de rente in de laatste versoepelingscyclus van de monetaire autoriteiten deed de overheidsrente in heel wat belangrijke landen, waaronder Duitsland, Frankrijk, Zweden, Denemarken

Nadere informatie

Economische conjunctuur 2014-2015 en uitdagingen voor de Belgische economie. April 2014 Edwin De Boeck Chief Economist KBC Groep

Economische conjunctuur 2014-2015 en uitdagingen voor de Belgische economie. April 2014 Edwin De Boeck Chief Economist KBC Groep Economische conjunctuur 1-1 en uitdagingen voor de Belgische economie April 1 Edwin De Boeck Chief Economist KBC Groep Internationale conjunctuur Wat zeggen de ondernemers? Ondernemersvertrouwen in de

Nadere informatie

Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015)

Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015) 17 December 2015 Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015) Gisteravond heeft de Centrale Bank van de VS eindelijk een renteverhoging aangekondigd. Dit was slechts één van

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Voorjaar 2015 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

Conjunctuurbericht. Maart 1999

Conjunctuurbericht. Maart 1999 Conjunctuurbericht PB99-068 25 maart 1999 7.30 uur Maart 1999 Algemeen: stemming minder positief Een tweetal belangrijke stemmingsindicatoren duidt op een tanend optimisme bij zowel industriële producenten

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Economische Berichten nr. 42 20 oktober 2015

Economische Berichten nr. 42 20 oktober 2015 Economische Berichten nr. oktober UPDATE VOORUITZICHTEN WERELDECONOMIE Wereldeconomie groeit aan twee snelheden De wereldeconomie gaat in door een periode van groeivertraging. De verzwakkende groeidynamiek

Nadere informatie