Citation for published version (APA): Paramarta, J. E. (2014). Spondyloarthritis: From disease phenotypes to novel treatments

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Citation for published version (APA): Paramarta, J. E. (2014). Spondyloarthritis: From disease phenotypes to novel treatments"

Transcriptie

1 UvA-DARE (Digital Academic Repository) Spondyloarthritis: From disease phenotypes to novel treatments Paramarta, Jacky Link to publication Citation for published version (APA): Paramarta, J. E. (2014). Spondyloarthritis: From disease phenotypes to novel treatments General rights It is not permitted to download or to forward/distribute the text or part of it without the consent of the author(s) and/or copyright holder(s), other than for strictly personal, individual use, unless the work is under an open content license (like Creative Commons). Disclaimer/Complaints regulations If you believe that digital publication of certain material infringes any of your rights or (privacy) interests, please let the Library know, stating your reasons. In case of a legitimate complaint, the Library will make the material inaccessible and/or remove it from the website. Please Ask the Library: or a letter to: Library of the University of Amsterdam, Secretariat, Singel 425, 1012 WP Amsterdam, The Netherlands. You will be contacted as soon as possible. UvA-DARE is a service provided by the library of the University of Amsterdam ( Download date: 08 Jul 2018

2 APPENDICES Nederlandse samenvatting Dankwoord PhD portfolio Curriculum vitae List of publications &

3 NEDERLANDSE SAMENVATTING Spondyloartritis (SpA) is één van de meest voorkomende vormen van chronische ontstekingsreuma. Ongeveer % van de Westerse bevolking heeft deze ziekte. SpA is een ziekte met veel verschillende uitingen, waardoor er veel heterogeniteit bestaat tussen patiënten. De chronische ontsteking manifesteert zich voornamelijk in het axiale skelet (de wervelkolom en de sacro-iliacale gewrichten oftewel de heiligbeen gewrichten) en de perifere gewrichten (in het bijzonder de grote gewrichten van de benen zoals de knieën en enkels). Patiënten presenteren zich met rugpijn (met name s nachts en erger in rust dan bij beweging), pijnlijke en gezwollen gewrichten, en stijfheid. SpA staat echter ook bekend om de extra-articulaire manifestaties zoals in de ogen (uveitis oftewel irisontsteking), huid (psoriasis) en darmen (de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa). Naast chronische ontsteking zorgt SpA ook voor structurele schade in de botten, waarbij het frappant is dat het aan de ene kant botten kan destrueren en aan de andere kant juist excessieve botnieuwvorming veroorzaakt. Dit kan resulteren in syndesmofyten (botbruggen) en zelfs tot volledige ankylose (vergroeiing) van bot, met in de wervelkolom een zogenaamde bamboo spine tot gevolg. SpA leidt tot beperkingen in het dagelijks leven, wat ook implicaties heeft op socio-economisch gebied aangezien SpA zich meestal manifesteert op een leeftijd tussen de 20 en 40 jaar. Het is nog niet bekend hoe SpA ontstaat, maar er is steeds meer bewijs voor het concept dat alle verschillende manifestaties behoren tot één ziekte. Dit impliceert ook dat de behandelingen die effectief zijn voor de ene ziektemanifestatie waarschijnlijk ook effectief zijn voor de andere manifestaties van SpA. Dit proefschrift is opgebouwd uit wetenschappelijke artikelen over verschillende studies die dit concept ook ondersteunen. Fenotypes van spondyloartritis Vroege ziekte In Hoofdstuk 3 hebben we gekeken naar verschillende soorten weefsels die zijn ontstoken bij SpA. Dit hebben we in kaart gebracht door middel van MRI-scans en biopten van het gewrichtsweefsel, het synovium. Hierbij zagen wij dat zowel synovitis (ontsteking van het weefsel dat de binnenzijde van gewrichten bekleed) als ook enthesitis (ontsteking van de aanhechtingsplaats van spieren op bot) een belangrijke component vormen bij vroege SpA. Er waren geen verschillen in de omvang en lokalisatie van enthesitis tussen SpA en reumatoïde artritis (RA), een andere veelvoorkomende vorm van chronische ontstekingsreuma. Er bestaat een hypothese die suggereert dat enthesitis belangrijk is in het ontstaan van SpA en dat synovitis slechts hiervan een gevolg is, terwijl bij RA enthesitis verwaarloosbaar zou zijn en synovitis juist belangrijk. De resultaten van ons onderzoek weerspreken deze hypothese, waarbij wij onderstrepen dat er verder onderzoek gedaan moet worden naar de moleculaire en cellulaire processen die geactiveerd worden bij het ontstaan van SpA, zodat er goede specifieke therapieën ( targeted therapies ) ontwikkeld kunnen worden. Klassieke fenotypische classificatie SpA bevat verschillende subtypes waarvan de ziekte van Bechterew (ook wel spondylitis ankylopoetica genoemd) en artritis psoriatica de meest bekende zijn. De andere subtypes zijn: 198

4 reactieve artritis, SpA geassocieerd met een inflammatoire darmziekte (ziekte van Crohn of colitis ulcerosa) en ongedifferentieerde SpA. Het meeste onderzoek aangaande SpA betreft alleen de ziekte van Bechterew en artritis psoriatica. Dit is onterecht aangezien er steeds meer bewijs is dat de verschillende subtypes behoren tot één ziekte en alle subtypes mee moeten worden genomen om een volledig beeld van SpA te schetsen. Eén patiënt kan namelijk ook gediagnosticeerd worden met verschillende subtypes/diagnoses: hij of zij kan bijvoorbeeld de ziekte van Bechterew, artritis psoriatica en SpA geassocieerd met een inflammatoire darmziekte hebben. De subtypes kunnen zich achtereenvolgens manifesteren in de loop van de tijd of zelfs tegelijkertijd aanwezig zijn. In Hoofdstuk 4 vergelijken we het klinisch beeld van ongedifferentieerde SpA met de ziekte van Bechterew en artritis psoriatica en komen tot de conclusie dat deze inderdaad niet wezenlijk van elkaar verschillen wat betreft ziekte activiteit en respons op zogenaamde TNF blokkers. Deze TNF blokkers zijn gericht tegen het ontstekingseiwit TNF en behoren tot de groep biologicals en zijn zeer effectief voor de behandeling van de ziekte van Bechterew en artritis psoriatica. Aangezien wij in dit hoofdstuk laten zien dat het ook effectief is voor ongedifferentieerde SpA pleiten wij ervoor om deze therapie ook beschikbaar te maken voor deze patiëntengroep. Momenteel mogen TNF blokkers namelijk niet worden voorgeschreven voor deze patiëntengroep en wordt deze therapie voor deze indicatie niet vergoed door de verzekering. Ook pleiten wij ervoor dat in toekomstige klinische trials met nieuwe medicijnen niet alleen patiënten met de ziekte van Bechterew en artritis psoriatica worden geïncludeerd, maar ook patiënten met andere SpA subtypes. Classificatie in axiale en perifere ziekte Aangezien de klassieke fenotypische classificatie nadelen kent, bestaat er sinds een paar jaar een nieuwe classificatie in axiale en perifere ziekte. In Hoofdstuk 5 laten we zien dat deze nieuwe criteria echter perifere ziekte onderschatten. Er blijkt namelijk een grote groep patiënten te zijn die zowel axiale als perifere ziektemanifestaties heeft. Het is daarom artificieel om ze als strikt axiaal of perifeer te bestempelen, waardoor een deel van deze groep niet meer voldoet aan de nieuwe criteria. Juist de groep met gecombineerde ziektemanifestaties blijkt de hoogste ziekteactiviteit te hebben. In dit hoofdstuk stellen wij voor om de criteria aan te passen waardoor deze patiëntengroep adequaat geclassificeerd kan worden. Nieuwe behandelingen voor spondyloartritis & Optimaal gebruik van reeds bestaande effectieve therapieën In Hoofdstuk 6 hebben wij de TNF blokker adalimumab getest in een gerandomiseerde placebogecontroleerde dubbelblinde klinische trial voor patiënten met perifere SpA die niet voldoen aan de criteria voor de ziekte van Bechterew of artritis psoriatica. De patiënten behandeld met adalimumab ondervonden een snelle en significante daling van hun ziekteactiviteit, terwijl de patiënten die placebo kregen een stabiele ziekteactiviteit hadden. Dit versterkt onze boodschap van Hoofdstuk 4 waarin we al betoogden dat ook patiënten met minder typische vormen van SpA behandeld moeten kunnen worden met TNF blokkers, ook buiten studieverband in de dagelijkse praktijk. Nederlandse samenvatting 199

5 Remissie na stoppen van biologicals TNF blokkers zijn zeer prijzig en zijn niet zonder bijwerkingen. Daarom hebben wij in Hoofdstuk 7 gekeken of het mogelijk is om adalimumab te stoppen als de ziekte rustig is na adequate behandeling met deze TNF blokkers. Dit hebben we onderzocht in een vervolgstudie van Hoofdstuk 6 bij patiënten met perifere SpA. Helaas blijkt dat meer dan 70% van de patiënten binnen 16 weken weer symptomen van SpA ontwikkelen. Toekomstige studies moeten uitwijzen of het misschien mogelijk is om langzaamaan de dosis te verminderen of de dosis interval te verhogen in plaats van de therapie in één keer te stoppen. Tegenstanders van deze strategie claimen dat dit soort strategieën antilichamen tegen TNF blokkers induceren, waardoor de TNF blokkers niet meer werkzaam zijn. In Hoofdstuk 8 hebben wij onderzoek gedaan naar deze antilichamen gericht tegen TNF blokkers. Wij zagen echter geen correlatie tussen deze antilichamen met klinische respons op behandeling of het ontstaan van recidief symptomen na het stoppen van de behandeling. Daarom denken wij dat deze antilichamen klinisch niet relevant zijn. Nieuwe veelbelovende therapeutische opties Er bestaat nog steeds een noodzaak voor nieuwe therapieën, ook al is de behandeling van SpA fors verbeterd sinds de introductie van TNF blokkers. Ongeveer 40% van de patiënten reageert onvoldoende op de behandeling of moet de behandeling stoppen vanwege bijwerkingen. Daarnaast is het effect van TNF blokkers niet blijvend en ontstaat er recidief van symptomen na het stoppen van deze therapie, zoals wij al in Hoofdstuk 7 hebben laten zien. Bovendien lijkt de botnieuwvorming, wat ook een invaliderende manifestatie kan zijn van SpA, niet te worden geremd door TNF blokkers, ook niet bij patiënten bij wie de klinisch symptomen onder controle zijn. In Hoofdstuk 9 bespreken we de rationale om te interveniëren in de interleukine (IL-23)/ IL-17 as (een as die een steeds belangrijkere rol lijkt te spelen bij chronische ontstekingsziekten) als aangrijpingspunt voor nieuwe behandelingen voor SpA. Eén van de belangrijke studies die op deze as aangrijpt, beschrijven wij in Hoofdstuk 10. In dit hoofdstuk beschrijven wij de gerandomiseerde placebogecontroleerde dubbelblinde klinische trial met secukinumab (anti- IL-17 therapie) bij patiënten met de ziekte van Bechterew. De resultaten van deze klinische trial zijn zeer positief en veelbelovend, zowel op het niveau van klinische symptomen, MRIscans, bloeduitslagen als ook genetisch onderzoek. Naast deze trial zijn er de afgelopen jaren nog meer studies beschreven die succesvol aangrijpen op de IL-23/IL-17 as. Bovendien lopen er momenteel nog verscheidene trials die de lange termijn effecten van deze therapieën onderzoeken, maar ook meer mechanistische studies die proberen duidelijk te krijgen waarom deze therapieën effectief zijn om meer duidelijkheid te krijgen in de pathofysiologie van SpA. Tot slot beschrijven we in Hoofdstuk 11 onze gerandomiseerde placebogecontroleerde dubbelblinde klinische trial met het medicijn nilotinib. Dit is een medicijn die al geregistreerd is voor de behandeling van chronische myeloïde leukemie, maar grijpt ook aan op mest cellen. Uit eerder onderzoek van onze groep blijken mest cellen een belangrijke rol te spelen in SpA, waardoor we nu hebben getest of het remmen van deze mest cellen met nilotinib ook effectief kan zijn als behandeling van SpA. Dit blijkt inderdaad het geval te zijn voor perifere SpA patiënten, aangezien wij zowel een positief effect tonen op het niveau van het synovium, het bloed en de klinische symptomen. 200

6 Samenvattend hebben we met het onderzoek wat opgenomen is in dit proefschrift proberen bij te dragen aan de groeiende kennis over SpA. De verschillende studies ondersteunen het concept dat SpA één ziekte vormt, waarbij we pleiten voor onderzoek en behandeling van SpA als geheel zonder exclusie van minder typische subtypes. In het bijzonder lijkt de IL-23/IL-17 as een veelbelovende aangrijpingspunt voor nieuwe therapieën voor SpA. Bovendien zal het onderzoek naar hoe deze therapieën werken meer duidelijkheid bieden in de pathofysiologie van SpA, waardoor er in de toekomst nog betere targeted therapies ontwikkeld kunnen worden. & Nederlandse samenvatting 201

7 DANKWOORD Dit proefschrift is het resultaat van een mooie, leerzame tijd en zou niet tot stand zijn gekomen zonder de hulp van vele mensen om mij heen. Een aantal personen wil ik hier in het bijzonder bedanken. Allereerst wil ik alle patiënten bedanken die hebben geparticipeerd in de verschillende studies voor dit proefschrift. Bedankt voor jullie inzet om de extra bezoeken aan het ziekenhuis te brengen en de bereidheid om extra bloed af te laten nemen, artroscopieën te ondergaan en aan placebogecontroleerd onderzoek deel te nemen. Zonder jullie deelname zou dit proefschrift er niet zijn geweest. Dominique, bedankt dat je mij enthousiast hebt gemaakt voor dit promotietraject. Ook al had ik eigenlijk niet door dat ik bij jou aan het solliciteren was, ik ben super blij en trots met en op dit werk. Dank voor je begeleiding, feedback, betrokkenheid, grenzeloze steun en vertrouwen. Een betere (co-)promotor had ik mij niet kunnen wensen. Ik heb heel veel van je geleerd, zowel op het gebied van onderzoek doen als ook daarbuiten. Bedankt voor alle kansen die je me hebt gegeven. Paul-Peter, bedankt dat ik bij de KIR mocht komen promoveren. Ik waardeer de vrijheid die je hebt gegeven om het klinisch onderzoek naar spondyloartritis steeds verder uit te breiden. Je enthousiasme en energie zijn aanstekelijk. Dank ook dat je mij hebt aangenomen voor de Reumatologie opleiding. De leden van de promotiecommissie Prof. dr. J.W.J. Bijlsma, Prof. dr. R.B.M. Landewé, Prof. dr. M.A. de Rie, Prof. dr. P.M. van Hagen en Dr. A.W.R. van Kuijk wil ik hartelijk danken voor het beoordelen van mijn proefschrift en de bereidheid zitting te nemen in de commissie. Ivy en Maureen, mijn paranimfen, jullie ken ik al zo veel langer dan mijn promotietijd. Ivy, dag 1 Geneeskunde en nu 13 jaar later nog steeds vriendinnen en ook collega s, super! Maureen, na de Spijkenisse/Almere cultuurshock inmiddels zelfs al 14 jaar verder! Ik ben dankbaar voor jullie support, gezelligheid en vriendschap op het werk maar vooral ook daarbuiten. Leen, jij hebt mij wegwijs gemaakt in de wondere wereld van de SpA-poli en klinische trials. De georganiseerde manier van aanpak die ik van jou heb geleerd heeft mij enorm geholpen. Dank voor je betrokkenheid en de input die je nog steeds geeft. Karen, oud-kamergenootje en overbuur, thanks voor alle gesprekken die we hebben gehad. Inmiddels ben jij ook al soort van deel van de Asian invasion geworden... Man Wai, oud-roomie, inmiddels ook al helemaal gewend aan al die vrouwen en het geklets om je heen? Na al het kamer hoppen voelt de F4-141/148-hoek nog steeds als mijn F4-thuis. Tanja, wat was ik blij toen jij het klinische team van onze groep kwam versterken Dank voor al je hulp met alle studievisites en alles eromheen. Ook de andere nurses Lia, Ruud en Arja die hiervoor nog hebben geholpen aan het SpA onderzoek, bedankt! En de andere nurses Margot, Mariane, Marieke, Angelina en Dulci het was altijd vol in het hok maar zeker wel gezellig! Iedereen van team Dominique die hierboven nog niet genoemd is, van nu en vroeger, bedankt voor de leuke tijd! Leonie, Nataliya en Troy, jullie zijn er al vanaf het begin, bedankt voor het warme welkom op K0. Iris, dank voor je hulp met de experimenten. Melissa, Talia, Dees en Inka, bedankt voor jullie hulp met het verwerken van alle samples. Leonieke en Janneke, succes met het vervolg 202

8 van alle klinische trials! Carmen, het invullen van de SpA-formulieren heeft toch leuke artikelen opgeleverd! Ioana, thank you for your help with the enthesitis study. Also Gabriela, Tineke, Hulda, Christine, Nathalie, Maartje, Marein, Thais and Kristin, thanks for a great time! Marjolein, Frieda, Marieke H., Caroline, Maartje, Jeffrey, Dorothee, Anne, Mary, Peter, Marleen, Paul, Marieke D. en Carolien de arts-onderzoekers van de afgelopen 5,5 jaar. Bedankt voor jullie support en gezelligheid in de F4 wandelgangen, tijdens congressen, zeilweekend en de andere leuke momenten! Cristina, Ines and Olga, when are we going to have some nice Indonesian/ Chinese/Korean/Vietnamese/ dinner again? Afra, bedankt voor het invoeren van de vele SpA-poli formulieren en andere administratie. Rolinka, ook jij bedankt voor het invoeren van ecrfs. Aad, dank voor je hulp met randomisatieprogramma s. Nathasja, de METC-logistiek is een stuk inzichtelijker geworden door jou Artroscopie team en iedereen van G1 die heeft geholpen bij de bloedverwerking, thanks! Stafleden en AIOS van de KIR en vooral de dokters van de SpA poli, bedankt dat jullie patiënten hebben gemotiveerd om deel te nemen aan mijn onderzoek. Daan, dank voor je hulp met randomiseren. Ook reumatologen buiten het AMC die patiënten hebben doorverwezen voor mijn onderzoek, bedankt! De samenwerkingspartners buiten de KIR wil ik bedanken voor de mooie publicaties die zijn voortgevloeid uit onze samenwerking. Mario en Chris, het enthesitis artikel is een mooi stuk geworden. Maud (samen met Leen en Hans Bijlsma die al hierboven zijn genoemd), dank voor je inzet voor de SpA poli in het UMCU. Interne Geneeskunde en Cardiologie opleiders, supervisors en collega s, jullie wil ik bedanken voor de begeleiding en gezelligheid die ik sinds de start van mijn opleiding ervaren heb. Ik heb enorm veel zin in de rest van mijn opleiding! Internisten, cardiologen en longartsen van het Westfriesgasthuis, de klinische basis die jullie mij hebben gegeven tijdens mijn ANIOS-tijd is mij nog steeds zeer waardevol. Ook al is het alweer een hele tijd geleden, ik denk nog steeds met veel plezier terug aan deze periode. Bedankt hiervoor! Vrienden en familie (in de breedste zin van het woord), ik wil jullie bedanken voor jullie steun, gebeden en blijvende interesse in mijn onderzoek en werk, ook al lijkt het voor sommigen van jullie een eeuwigheid te duren voordat ik op een gegeven moment echt klaar hoop te zijn met zowel mijn promotie- als opleidingstraject. Bedankt ook voor de gezelligheid, makan-makan, tripjes in Nederland, Europa of nog verder, en alle andere leuke dingen. Zonder ontspanning zou dit boekje er ook nooit zijn geweest. Ik waardeer dat jullie mij niet vergeten ondanks mijn soms redelijk volle agenda en rare werktijden. Het is onmogelijk om iedereen hier op te noemen en daarom kies ik ervoor om niemand specifiek bij naam te noemen, maar ik ben super dankbaar dat jullie allemaal op mijn pad zijn gekomen! & Dankwoord Saya berterima kasih bahwa saya dikaruniai Tuhan keluarga yang penuh kasih di Indonesia dan Australia, dan di mana juga. Harap kalian juga ikut bergembira dengan promosi Doktor S3 saya. Terima kasih untuk doa-doa kalian. 203

9 Lieve papa en mama, ook al leek het jullie aanvankelijk beter dat ik geen Geneeskunde zou gaan doen, jullie hebben mij altijd gesteund en staan altijd voor mij klaar. Bedankt voor alles wat jullie mij hebben gegeven en bijgebracht. Ik weet dat jullie heel trots op mij zijn en ik ben trots dat jullie mijn ouders zijn. Thank you all for everything. I feel blessed! 204

10

11 PhD PORTFOLIO Name PhD student J.E. Paramarta PhD period April 2009 March 2013 Courses Basis cursus Regelgeving en Organisatie Klinisch Wetenschappelijk Onderzoek ECTS (BROK) AMC Federation of Clinical Immunology Societies (FOCIS) Advanced Course in Basic ECTS & Clinical Immunology in Scottsdale, USA Practical Biostatistics AMC ECTS American College of Rheumatology (ACR) Basic research pre-conference: ECTS The Immunobiology of B Cells: From Antibodies to Immunoregulation Cursus Snel lezen Tijdwinst.com ECTS Advanced Immunology AMC/VUmc/Sanquin ECTS Scientific Writing in English for Publication AMC ECTS Cursus Time Management Tijdwinst.com ECTS ACR Basic research pre-conference: Bone pathophysiology in inflammatory ECTS and rheumatic disorders in Chicago, USA European League Against Rheumatism (EULAR) Epidemiology Course in Berlin, ECTS Germany ACR Basic research pre-conference: Mesenchymal cells in rheumatic diseases: ECTS Tissue erosion/invasion vs. fibrosis in Washington D.C., USA Translational Immunology School from the European Network for Translational Immunology Research and Education (ENTIRE) in Potsdam, Germany ECTS Presentations A prospective inception cohort study of the clinical presentation and response to treatment of undifferentiated spondyloarthritis versus ankylosing spondylitis and psoriatic arthritis ACR/ARHP Annual Scientific Meeting in Atlanta, USA (oral presentation) ECTS EULAR Annual European Congress of Rheumatology in London, UK ECTS (poster presentation) NVR (Nederlandse Vereniging voor Reumatologie) Najaarsdagen in ECTS Arnhem, the Netherlands (oral presentation) Spondyloarthritis: A Clinical Comparison Between Men and Women ACR/ARHP Annual Scientific Meeting in Chicago, USA (poster presentation) ECTS Is enthesitis the primary immunopathological lesion in HLA-B27-associated experimental and human spondyloarthritis? EWRR (European Workshop for Rheumatology Research) in Stockholm, ECTS Sweden (poster presentation) EULAR Annual European Congress of Rheumatology in Berlin, Germany (oral presentation) ECTS 206

12 Efficacy and safety of adalimumab for the treatment of peripheral arthritis in spondyloarthritis patients without ankylosing spondylitis or psoriatic arthritis ACR/ARHP Annual Scientific Meeting in Washington D.C., USA ECTS (poster tour presentation) Fast relapse upon discontinuation of tumor necrosis factor blocking therapy in patients with peripheral spondyloarthritis EULAR Annual European Congress of Rheumatology in Madrid, Spain ECTS (poster tour presentation) HLA-B27 positive versus HLA-B27 negative spondyloarthritis: different phenotypes but similar disease burden EULAR Annual European Congress of Rheumatology in Madrid, Spain ECTS (poster presentation) Differences and similarities of spondyloarthritis classification subgroups defined by the Assessment of SpondyloArthritis international Society (ASAS) EULAR Annual European Congress of Rheumatology in Madrid, Spain (poster ECTS presentation) ACR/ARHP Annual Scientific Meeting in San Diego, USA (poster presentation) ECTS Targeting synovial mast cells in spondyloarthritis: a proof-of-concept study with nilotinib a tyrosine kinase inhibitor EULAR Annual European Congress of Rheumatology in Paris, France (oral presentation) ECTS Conferences European Workshop on Immune Mediated Inflammatory Diseases (ewimid) ECTS in Lisbon, Portugal ACR/ARHP Annual Scientific Meeting in Atlanta, USA ECTS EULAR Annual European Congress of Rheumatology in London, UK ECTS NVR (Nederlandse Vereniging voor Reumatologie) Najaarsdagen in Arnhem, ECTS the Netherlands ACR/ARHP Annual Scientific Meeting in Chicago, USA ECTS EWRR Workshop in Stockholm, Sweden ECTS EULAR Annual European Congress of Rheumatology in Berlin, Germany ECTS ACR/ARHP Annual Scientific Meeting in Washington D.C., USA ECTS EULAR Annual European Congress of Rheumatology in Madrid, Spain ECTS ACR/ARHP Annual Scientific Meeting in San Diego, USA ECTS EULAR Annual European Congress of Rheumatology in Paris, France ECTS Seminars and workshops Weekly department research seminars AMC ECTS Weekly department clinical education AMC ECTS PhD student retreat Center for Immunology Amsterdam ECTS Assessment of SpondyloArthritis international Society (ASAS) Educational ECTS workshop in München, Germany Improving your graphs and tables for publication and presentation ECTS & PhD portfolio 207

13 Lecturing 4th European Conference of Rheumatology for General Practitioners (ERCGP) in ECTS Lisbon, Portugal. A Practical Course on Rheumatology: How to deal with early arthritis? Spondyloarthritis Preceptorship for Novartis ECTS 208

14 CURRICULUM VITAE Jacqueline (Jacky) Elizabeth Paramarta werd op 6 augustus 1983 geboren in Amsterdam. Nadat zij in 2001 cum laude was geslaagd voor het gymnasium aan het Willem de Zwijger College in Bussum begon zij aan de studie geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam. Een jaar later heeft zij cum laude haar propedeuse behaald. Tijdens de opleiding geneeskunde heeft zij stages gedaan in het verre buitenland: in Sydney (verpleeghulp stage), Singapore en Kuala Lumpur (wetenschappelijke stage). In 2007 behaalde zij haar artsendiploma. Aansluitend werkte zij als ANIOS bij de Interne Geneeskunde, Cardiologie en Longziekten in het Westfriesgasthuis in Hoorn (opleiders Dr. W.G. Meijer en Dr. D.C.G. Basart). In 2009 besloot zij promotieonderzoek te gaan doen bij de Klinische Immunologie en Reumatologie van het Academisch Medisch Centrum/Universiteit van Amsterdam onder supervisie van haar promotores Prof. Dr. D.L.P. Baeten en Prof. Dr. P.P. Tak, waarvan dit proefschrift wat nu voor u ligt het resultaat is. Tijdens het eerste half jaar van haar promotietraject heeft zij in de weekenden nog diensten gedraaid in het Westfriesgasthuis om gaten in het rooster op te vullen en haar klinische ervaring op peil te houden. Naast het verrichten van voornamelijk klinisch onderzoek en in beperkte mate ook laboratoriumonderzoek heeft zij tijdens haar promotietraject geparticipeerd in de polikliniek en de diensten van de Reumatologie. In april 2013 is zij begonnen met de vooropleiding Interne Geneeskunde (opleider Prof. Dr. J.B.L. Hoekstra/Dr. S.E. Geerlings) als onderdeel van haar opleiding tot reumatoloog (opleider Dr. N. de Vries) aan het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. & Curriculum vitae 209

15 LIST OF PUBLICATIONS 1. Turina MC, Yeremenko N, Paramarta JE, De Rycke L, Baeten D. Calprotectin (S100A8/9) as serum biomarker for clinical response in proof-of-concept trials in axial and peripheral spondyloarthritis. Arthritis Res Ther Aug 19;16(5):413. [Epub ahead of print] 2. Paramarta JE, Baeten DL. Adalimumab serum levels and antidrug antibodies towards adalimumab in peripheral spondyloarthritis: No association with clinical response to treatment or with disease relapse upon treatment discontinuation. Arthritis Res Ther Jul 29;16(4):R160. [Epub ahead of print] 3. Paramarta JE, Baeten D. Response to: Paying attention to enthesitis in early untreated arthritis: MRI for the evaluation of enthesitis, by Zhou et al. Ann Rheum Dis. Published Online First 18 July doi: /annrheumdis Yeremenko N, Paramarta JE, Baeten D. The interleukin-23/interleukin-17 immune axis as a promising new target in the treatment of spondyloarthritis. Curr Opin Rheumatol Jul;26(4): Paramarta JE, Baeten D. Spondyloarthritis: from unifying concepts to improved treatment. Rheumatology (Oxford) Sep;53(9): Baeten D, Baraliakos X, Braun J, Sieper J, Emery P, van der Heijde D, McInnes I, van Laar JM, Landewé R, Wordsworth P, Wollenhaupt J, Kellner H, Paramarta J, Wei J, Brachat A, Bek S, Laurent D, Li Y, Wang YA, Bertolino AP, Gsteiger S, Wright AM, Hueber W. Anti-interleukin- 17A monoclonal antibody secukinumab in treatment of ankylosing spondylitis: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Lancet Nov 23;382(9906): Paramarta JE, De Rycke L, Ambarus CA, Tak PP, Baeten D. Undifferentiated spondyloarthritis vs ankylosing spondylitis and psoriatic arthritis: a real-life prospective cohort study of clinical presentation and response to treatment. Rheumatology (Oxford) Oct;52(10): Paramarta JE, Heijda TF, Baeten DL. Fast relapse upon discontinuation of tumour necrosis factor blocking therapy in patients with peripheral spondyloarthritis. Ann Rheum Dis Sep 1;72(9): Paramarta JE, van der Leij C, Gofita I, Yeremenko N, van de Sande MG, de Hair MJ, Tak PP, Maas M, Baeten D. Peripheral joint inflammation in early onset spondyloarthritis is not specifically related to enthesitis. Ann Rheum Dis Apr;73(4) Paramarta JE, De Rycke L, Heijda TF, Ambarus CA, Vos K, Dinant HJ, Tak PP, Baeten DL. Efficacy and safety of adalimumab for the treatment of peripheral arthritis in spondyloarthritis patients without ankylosing spondylitis or psoriatic arthritis. Ann Rheum Dis 2013 Nov 1;72(11): Cantaert T, Yeremenko NG, Teitsma CA, Van Duivenvoorde LM, Paramarta JE, Tak PP, Baeten DL. Altered BANK1 expression is not associated with humoral autoimmunity in chronic joint inflammation. Rheumatology (Oxford) Feb;52(2):

16 12. Franco Salinas G, De Rycke L, Barendregt B, Paramarta JE, Hreggvidstdottir H, Cantaert T, van der Burg M, Tak PP, Baeten D. Anti-TNF treatment blocks the induction of T celldependent humoral responses. Ann Rheum Dis Jun;72(6): Cantaert T, Doorenspleet ME, FrancoSalinas G, Paramarta JE, Klarenbeek PL,Tiersma Y, Van der Loos CM, De Vries N, Tak PP, Baeten DL. Increased numbers of CD5+ B lymphocytes with a regulatory phenotype in spondylarthritis. Arthritis Rheum Jun;64(6): Paramarta JE, Baeten D, De Rycke L. Synovial tissue response to treatment with TNF blockers in peripheral spondyloarthritis. Open Rheumatol J. 2011;5: & List of publications 211