Initiële business case

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Initiële business case"

Transcriptie

1 -aanbod organisatie Initiële business case Waterschap Hollandse Delta Waterschap Riierenland Inter Access Datum: 27 maart 2013 Versie: 1.2 Versie: 1.2 1

2 Documenthistorie Goedkeuring De hieronder genoemde personen hebben kennis genomen an de inhoud an het document en deze goedgekeurd: Versie Datum Naam Functie Handtekening Renata Lochocki Projectmanager Jean-Pierre Coenen Projectmanager Inter Access De olgende personen hebben kennis genomen an de inhoud an dit document: Versie Datum Naam Functie Handtekening Eric Arnts Afdelingshoofd Facilitaire Diensterlening WSRL Han Derkx Afdelingshoofd I&A WSHD Distributie Dit document is aan de onderstaande personen erstuurd: Versie Datum Naam Functie Organisatie Versie: 1.2 2

3 Inhoudsopgae Versie: 1.2 3

4 Versie: 1.2 4

5 Versie: 1.2 5

6 Voorwoord Voor u ligt het eindresultaat an het project "Samenwerking IT-aanbod organisaties an WSRL en WSHD. Doel an dit project was om in een korte tijd een isie op de nieuwe gezamenlijke ICT-aanbod organisatie te ontwikkelen en een business case (BC) op te leeren ten behoee an besluitorming. In dit document wordt het adies beschreen dat antwoord moet geen op de raag: is er een business case oor structurele samenwerking op het gebied an ICT-aanbod en hoe kan orm worden gegeen aan één ICT-aanbod organisatie en één ICT-infrastructuur oor WSHD en WSRL. Dit adies beantwoordt deze kernragen. Met in de bijlagen een uitgebreide beschrijing an: Aanpak SOLL situatie in 2016 Business case 2016 en het tussenrapport t.a.. de IST situatie. Dit document geeft inzicht in alle aspecten die an belang zijn om tot samenoeging an de ICT-aanbod organisaties en IT-infrastructuren te komen en in de consequenties an deze samenoeging. Zo ontstaat de mogelijkheid om een goed onderbouwd besluit te nemen OF en HOE de integratie an beide ICT-aanbod organisaties tot stand kan komen. Bij het aststellen an de gewenste situatie (SOLL 2016) is nadrukkelijk rekening gehouden met de astgestelde gezamenlijke isie op Informatieoorziening. De geschetste ICT-aanbod organisatie sluit hierop aan. We beschrijen hoe deze nieuwe organisatie er moet uitzien en ia welk groeipad deze tot stand komt. Verder zijn de knelpunten in beide ICT-aanbod organisaties in kaart gebracht en worden concrete adiezen gegeen om deze op te lossen. Lopende samenwerkingsacties an de ICTteams kunnen geborgd worden in het hier geschetste grotere kader. Dit document is tot stand gekomen in een constructiee samenwerking tussen medewerkers an beide waterschappen en consultants an Inter Access. In workshops, door interiews en documenten studie is het beeld an IST situatie ontstaan. Verolgens is in gezamenlijkheid richting gegeen aan de SOLL situatie. De projectgroep (de teamleiders an de IT-teams, Informatieoorziening managers en ertegenwoordigers an OR) en het team management (de afdelingshoofden, de projectmanager WSHD/WSRL en projectmanager Inter Access) hebben de nodige input geleerd die bijgedragen heeft aan de kwaliteit an dit document. De in dit document geschetste isie op de inrichting an de nieuwe ICT-aanbod organisatie in 2016 wordt oorgelegd aan de besturen an WSHD en WSRL. Bij positiee bestuurlijke besluitorming kan de olgende fase an dit traject starten. Doel an deze fase is het opleeren an een transitieplan dat beschrijft welke stappen moeten worden genomen om met een gezamenlijke ICT-aanbod organisatie an start te gaan. Versie: 1.2 6

7 Leeswijzer Dit document is opgebouwd uit een managementsamenatting, waarin het adies an Inter Access t.a.. de gezamenlijke ICT-aanbod organisatie en gezamenlijke ICT-infrastructuur is beschreen en een aantal belangrijke keuzes aan de bestuurders worden oorgelegd. In bijlage 1 wordt de aanpak beschreen en uitgangspunten, aannames en beperkingen weergegeen. Bijlage 2 beschrijft de gewenste situatie in 2016, geeft concrete adiezen en schetst een groeipad, op elk an de onderdelen an de gehanteerde, integrale aanpak oor ICT raagstukken: de Standardized Integrated Management Approach (SIMA). De beschrijingen an de gewenste infrastructuur en het applicatielandschap in deze tweede bijlage zijn wat meer akinhoudelijk, technisch an aard. Toch raden we het lezers an buiten dit akterrein aan, om deze pagina s te bekijken. Met name de toegeoegde plaatjes maken het de lezer mogelijk om zich, op hoofdlijnen, een beeld te ormen an de gewenste situatie op het lak an infrastructuur en applicaties. Daarna wordt in bijlage 3 de business case toegelicht. Tot slot indt u in bijlage 4 een weerslag an de huidige situatie bij WSHD en WSRL. De inhoud an deze bijlage is gelijk aan de inhoud an het Tussenrapport t.a.. de IST situatie, zoals astgesteld door de stuurgroep d.d Versie: 1.2 7

8 Business case oor een gezamenlijke ICT-aanbod organisatie Inleiding Oerheidsorganisaties zijn in hoge mate aangewezen op de inzet an ICT om aan de aan hen gestelde taken te kunnen uitoeren. Een efficiënte oerheid die aandacht heeft oor klantgericht werken, lage administratiee lasten en een interactief bestuur krijgt onermijdelijk te maken met steeds complexer wordende raagstukken op het gebied an informatisering en automatisering. Vanuit de organisatie bestaat een steeds groter wordende behoefte aan informatisering, terwijl tegelijkertijd steeds meer eisen worden gesteld aan de ICT-infrastructuur. De waterschappen WSHD en WSRL worden ook met deze ontwikkelingen geconfronteerd. Vanuit het besef an deze druk op de afzonderlijke ICT-aanbod organisaties, maar ooral ook anuit de ambitie om aan de gestelde eisen te kunnen oldoen, is onderzocht óf samenwerking erstandig is, en hoe deze orm gegeen kan worden. Kernraag Is er een business case oor structurele samenwerking op het gebied an ICT-aanbod? Zo ja, hoe dient deze samenwerking er erolgens uit te zien? Doelstelling Deze kernraag kan worden beantwoord door te beoordelen of door de inrichting an de gezamenlijke ICT-aanbod organisatie de olgende doelstellingen kunnen worden gerealiseerd: Efficiency en effectiiteit an de bedrijfsoering erbeteren. o Verbeteren an de diensterlening o Realiseren an kostenbesparing o Verminderen an de kwetsbaarheid o Vergroten an de slagkracht o Ontwikkelingen en landelijke ereisten beter het hoofd bieden Versie: 1.2 8

9 Business Case Om de kernraag te beantwoorden is een business case opgesteld. In deze business case beschouwen we de initiële business case (haalbaarheidsstudie) waarin oordelen met name kwalitatief benoemd zijn en inzicht gegeen wordt in het besparingspotentieel. De business case wordt in meer detail beschreen in bijlage 3. In deze business case geen we het effect weer an te maken keuzes op het besparingspotentieel. Deze keuzes allen uiteen in de acht deelgebieden, zoals hiernaast weergegeen. Op elk an deze deelgebieden zijn meerdere keuzes mogelijk. Deze keuzes zijn erolgens in kaart gebracht op het continuüm an geen besparing tot maximale besparing. Daarna is per keuze bepaald welk besparingspotentieel daarmee kan worden behaald. Scenario s Op basis an de in het boenstaande beschreen keuzes zijn erolgens samenhangende erander-scenario s met betrekking tot de ICT-aanbod organisatie onderkend. Daarna is het besparingspotentieel per scenario bepaald en ergeleken met de huidige bestedingen (WSHD: 7.2 miljoen en WSRL 8.2 miljoen). Versie: 1.2 9

10 Dit alles heeft geleid tot de olgende 3 scenario s: Scenario 1: Geen eranderingen in bedrijfsprocessen en applicaties Business IV ICT De erandering blijft beperkt tot de ICT-aanbod organisatie. Het standaard procesmodel ISM is ingeoerd én de organisatie werkt conform binnen de ICT sector algemeen gebruikte standaarden en best practices (BISL, ASL en ITIL). Integratie, consolidatie en koppeling an de ICT infrastructuur an WSHD en WSRL. Besparingen binnen de business als geolg an minder erstoringen an de ICT-diensterlening. Beoordeling scenario m.b.t. doelstellingen: Verbeteren an de diensterlening + Realiseren an kostenbesparing (oplopend tot 1,3 miljoen in 2023 = 8%) + Verminderen kwetsbaarheid + Vergroten slagkracht 0 Ontwikkelingen en landelijke ereisten beter het hoofd bieden 0 Scenario 2: Nieuwe bedrijfsprocessen en applicaties gezamenlijk inrichten Business IV ICT In 2014 worden erbeteringen doorgeoerd in de ICT-aanbod organisatie en in de ICT-infrastructuur (geen erschil met scenario 1). Vanaf 2015 worden alle eranderingen in bedrijfsprocessen en applicaties gezamenlijk doorgeoerd. Zo lang bestaande bedrijfsprocessen en applicaties oldoen wordt niet gestandaardiseerd en geconsolideerd. Zo wordt (in meer dan 10 jaar) toegewerkt naar gezamenlijke bedrijfsprocessen en applicaties, en wellicht wordt dat doel niet bereikt. In 2023 is 75% an de bedrijfsprocessen en applicaties an WSHD en WSRL gelijk. Besparingen binnen informatie oorziening en binnen ICT-aanbod als geolg an standaardisatie an applicaties. Beoordeling scenario m.b.t. doelstellingen: Verbeteren an de diensterlening + Realiseren an kostenbesparing (oplopend tot 2,7 miljoen in 2023 = 18%) + Verminderen kwetsbaarheid + Vergroten slagkracht + Ontwikkelingen en landelijke ereisten beter het hoofd bieden + Versie:

11 Scenario 3: Geleidelijke standaardisatie an bedrijfsprocessen en applicaties Business IV ICT In 2014 worden erbeteringen doorgeoerd in de ICT-aanbod organisatie en in de ICT-infrastructuur (geen erschil met scenario 1). Vanaf 2015 worden alle eranderingen in bedrijfsprocessen en applicaties gezamenlijk doorgeoerd. In 2016 wordt een programma opgestart om alle bestaande bedrijfsprocessen en applicaties te standaardiseren. In ongeeer 7 jaar wordt stap-oor-stap toegewerkt naar gezamenlijke, gestandaardiseerde bedrijfsprocessen en applicaties. In 2023 is 90% an de bedrijfsprocessen en applicaties an WSHD en WSRL gelijk. Grotere besparingen binnen informatie oorziening en binnen ICT-aanbod als geolg an standaardisatie an applicaties. Beoordeling scenario m.b.t. doelstellingen: Verbeteren an de diensterlening ++ Realiseren an kostenbesparing (oplopend tot 3,3 miljoen in 2023 = 21%) ++ Verminderen kwetsbaarheid ++ Vergroten slagkracht ++ Ontwikkelingen en landelijke ereisten beter het hoofd bieden + De olgende transitiekosten zijn opgenomen in de doorrekening an de business case oor elk an de scenario s 1 tot en met 3: De boenstaande transitiekosten betreffen alleen de inrichting an de nieuwe ICTaanbodorganisatie en de integratie an ICT-infrastructuren. De transitiekosten met betrekking tot standaardisatie an bedrijfsprocessen en applicaties zijn bij de berekening an de business case per scenario buiten beschouwing gebleen. Deze transitiekosten zijn onderdeel an de inesteringsbeslissingen die, in de komende jaren, per bedrijfsproces en per applicatie zullen worden genomen. Anders gezegd, de transitiekosten met betrekking tot afzonderlijke bedrijfsprocessen en applicaties worden meegenomen in de reguliere besluitorming ten aanzien an inesteringen. Versie:

12 Conclusie ten aanzien an de business case Er is een positiee business case oor de gezamenlijke ICT-aanbod organisatie. De samenwerking draagt bij aan de doelstellingen én er zijn structurele besparingen mogelijk binnen de ICT-aanbod organisatie an 8 % (= 1,3 miljoen; zie scenario 1 in de onderstaande grafiek 1 ) Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 Referentienieau Verder zijn er grote besparingsmogelijkheden als geolg an standaardisatie an bedrijfsprocessen en gelijktijdige standaardisatie an applicaties, zoals we in scenario 3 (langzaam oplopend naar 21% = 3,3 miljoen in 2023) hebben kunnen zien. In de onderstaande grafiek wordt het besparingspotentieel op het lak an bedrijfsprocessen en applicaties opgeteld, en per scenario ergeleken Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 Referentienieau = De grafiek geeft het besparingspotentieel aan oor elk an de beschreen scenario s. Het referentienieau is het besparingspotentieel bij olledige integratie an bedrijfsprocessen en applicaties. Versie:

13 Meer dan de helft an het totale besparingspotentieel an de ICT-aanbod organisatie is afhankelijk an (erregaande) consolidatie en integratie op het lak an bedrijfsprocessen en applicaties. Onafhankelijk an het gekozen scenario is actiee betrokkenheid an de business noodzakelijk. Verwacht effect op formatie De erschillende scenario s hebben ieder een ander effect op de benodigde formatie an de ICT-aanbod organisatie. Belangrijk is om goed te begrijpen dat de benodigde formatie wordt beïnloed door te maken keuzes ten aanzien an bedrijfsprocessen, applicaties, afbakening tussen ICT-raag en ICTaanbod-organisatie, arbeidsoorwaarden, ermindering an inhuur etc. Voor dieper inzicht, en erdere uitsplitsing an het effect op de formatie, per scenario, erwijzen wij naar bijlage 3.7: Verwacht effect op formatie. Al met al komen we tot de onderstaande inschatting an het erwacht effect op de formatie an de ICT-aanbod organisatie, per scenario: 60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 10,00 0,00 huidige fte's Personeel huidige fte's Scenario 1 55,41 55, Scenario 2 55,41 55, Scenario 3 55,41 55, Versie:

14 De gezamenlijke ICT-aanbod organisatie Nu we het eerste deel an de kernraag: Is er een business case oor structurele samenwerking op het gebied an ICT-aanbod? positief hebben kunnen beantwoorden geen we in het onderstaande aan hoe deze samenwerking er erolgens dient uit te zien. Taakgebied Het taakgebied an de ICT aanbod organisatie omat: Kantoorautomatiseringsdiensten Sericedesk-, werkplek-, kantoorapplicatie-, netwerk-, serer-, database- en dataopslagdiensten. Telefonie, print, fax en beeiliging. Applicatiediensten Technisch en operationeel beheer an applicaties. Functioneel beheer an generieke, organisatiebrede applicaties. ICT-adies, -architectuur en Voorbereiden, realiseren, bewaken en ondersteunen an - projecten ernieuwingen anuit de ICT-aanbod organisatie. Algemene diensten Serice leel management, financieel beheer an ICT diensten, logistieke diensten. Aansluiting op de algemene bedrijfsoeringprocessen zoals P&C cyclus, HRM, communicatie, facilitair, juridisch, algemeen beleid In bijlage 2, de beschrijing an de SOLL situatie, wordt het taakgebied an de ICT-aanbod organisatie in meer detail beschreen. Kenschets an de nieuwe organisatie De huidige situatie is in de loop an dit onderzoek in kaart gebracht en erolgens is de gewenste situatie bepaald. Ons oorstel oor de inrichting an de gezamenlijke ICT-aanbod organisatie in 2016 kenmerkt zich onder andere door: Huidige situatie (IST) Gewenste situatie (SOLL) Serices De operationele ondersteuning door de ICT afdelingen an beide waterschappen is gebaseerd op impliciete erwachtingen en wordt geleerd op basis an best effort anuit een grote betrokkenheid an de medewerkers. Doordat de raag niet altijd eenduidig en helder is kan de geleerde dienst afwijken an de erwachting. Processen WSHD en WSRL hebben een beperkte inrichting an de serice support (operationele IT beheer) processen. De serice deliery (tactische IT beheer) processen zijn bij beide organisaties niet beschreen, en worden ook niet als zodanig uitgeoerd. Het ontbreken an het serice leel management proces, waarbinnen relatiebeheer met de klanten en (project-) portfolio management plaats indt, wordt door beide ICT aanbodorganisaties als een gemis eraren. Serices De standaard diensterlening is beschreen in een serice catalogus. Afspraken met de raagkant an beide waterschappen zijn astgelegd in een SLA. Ook de diensten die door externe leeranciers, ia de ICT-aanbod organisatie worden geleerd, liggen ast in een SLA. Processen Er zijn standaard processen oor het realiseren an ICT serices. Verder zijn opleiding en training an alle medewerkers geregeld. Het managen an resources en problemen is geborgd. De actiiteiten en processen zijn gedocumenteerd en gedefinieerd. De organisatie is op een dusdanige wijze ingericht dat er sprake is an continue proceserbetering. Er zijn mechanismen en processen ontwikkeld om, op basis an kwantitatiee en kwalitatiee kengetallen, oortdurend en gestuurd erbeteringen aan het proces mogelijk te maken. Versie:

15 Met andere woorden: het standaard procesmodel ISM is ingeoerd én de organisatie werkt conform binnen de ICT sector algemeen gebruikte standaarden en best practices (BISL, ASL en ITIL). Organisatie Er zijn duidelijke erschillen in de organisatiestructuur an beide organisaties. ICT-aanbod alt bij WSRL onder de afdeling Facilitaire Diensterlening en bestaat uit de teams Applicatiebeheer en Systeem- en netwerkbeheer. WSRL heeft één centraal team oor de Informatieoorziening. I&A bij WSHD is een eigen afdeling en bestaat uit de teams Technisch beheer ICT, ICT Serice (Sericedesk) en Team Algemeen (projecten, licentiebeheer en adies). De informatie coördinatoren maken deel uit an een lijnafdeling an waaruit zij informatie coördinatie erzorgen oor het hun toegewezen informatiedomein. De functie informatiemanager is centraal belegd. Beide ICT-aanbod organisaties zijn tamelijk gericht op de dagelijkse operatie (beheer) en operationele wijzigingen (projecten). Door het ontbreken an een ICT architect zijn ICT innoatie en ernieuwing bij beide organisaties niet structureel geborgd. Organisatie Een procesgerichte ICT-aanbod-organisatie, onder aansturing an één afdelingsmanager. Deze bestaat uit 4 teams: Een team Frontoffice dat zich bezighoudt met de dagelijkse operationele contacten met de gebruikers. Hierin is de Sericedesk en het procesmanagement ondergebracht. De teams Technisch beheer en Applicatie beheer zijn samen erantwoordelijk oor de beschikbaarheid an de diensterlening. Het ierde team richt zich op ICT adies. Dit team is minder bezig met dagelijkse operatie en is ooral bezig met erbetering en ernieuwing an het ICT-aanbod. Vanuit dit team wordt adies gegeen met betrekking tot ICT architectuur en - infrastructuur Tools De ondersteunde tooling bij WSHD en WSRL is gelijkwaardig. Beide serice management tools oldoen. Beide waterschappen hebben een groot aantal system management tools, een bepaald nieau an consolidatie en standaardisatie is noodzakelijk. Compliance Er is bij beide organisaties geen actueel informatie beeiligingsbeleid; eel beeiligingsmaatregelen worden anuit betrokkenheid bij het waterschap ingeoerd. Audits inden regelmatig plaats. Calamiteitenplannen ontbreken. Objecten De infrastructuur an WSHD en WSRL ertoont een groot aantal gelijke structuren en onderdelen. Gemaakte productkeuzes in het erleden zorgen oor erschillen tussen de beide omgeingen. Tools De sericedesk wordt door 1 serice management tool ondersteund. Dit systeem is geschikt oor procesmanagement an ICT beheerprocessen. Gebruikers hebben de mogelijkheid om zelf calls in te leggen of deze deels geautomatiseerd op te lossen. De systemmanagementtools die gebruikt worden zijn de standaard beheertools die door de leerancier worden meegeleerd. Compliance Er wordt oldaan aan wet- en regelgeing en aan in de markt erkende normenkaders. Audits inden regelmatig plaats. Beeiligingsbeleid en calamiteitenplannen zijn up-todate. Objecten De infrastructuur en het applicatielandschap zijn (uiteindelijk) oor beide waterschappen gelijk en geïntegreerd. Het applicatielandschap an beide waterschappen erschilt behoorlijk. Versie:

16 Op het gebied an de infrastructuur (zie bijlage 2.10) adiseren wij: integratie, consolidatie en koppeling an de ICT infrastructuur an WSHD en WSRL. Voor rijwel alle oorgestelde eranderingen in de infrastructuur bestaat een hele heldere business case: minder kwetsbaarheid, meer kwaliteit en lagere kosten. Het grootste deel an deze eranderingen kan plaats inden in 2014/2015. De integratie, consolidatie en koppeling an de ICT infrastructuur zorgt oor een goede solide basis oor de benodigde erdere ontwikkelingen in het applicatielandschap (zie bijlage 2.11). Gezien de complexiteit en de grote mate an samenhang en onderlinge beïnloeding tussen applicaties adiseren wij nadrukkelijk een stapsgewijze erandering / consolidatie an zowel bedrijfsprocessen als applicaties oer een periode an meerdere jaren. Om deze eranderingen in het applicatielandschap in goede banen te leiden adiseren wij alle potentiële eranderingen anuit 5 perspectieen (business, informatieoorziening, infrastructuur, financieel en change management) te beoordelen. Op basis an deze beoordeling kan een samenhangende eranderplanning worden gemaakt. Wij achten het erstandig om oor elke applicatie deze 5 perspectieen in kaart te brengen in oorbereiding op de transitie an het project Samenwerking IT-aanbod organisaties an WSRL en WSHD. Zo kan worden geborgd dat de afstemming tussen de ICT raag en het ICT aanbod tot de juiste resultaten leidt oor de bedrijfsoering an de waterschappen als geheel. Virtuele organisatie, gastheermodel of SSC? Een an de belangrijkste keuzes bij het inrichten an de eentuele nieuwe ICT-aanbod organisatie is de positionering ten opzichte an de waterschappen. Er zijn drie inrichtingsarianten, namelijk: Virtuele organisatie; Gastheermodel Shared serices center, een nieuwe organisatie met een aparte juridische entiteit, naast de beide waterschappen. Virtuele organisatie In het irtuele organisatie model blijen medewerkers in dienst an het waterschap waar ze in de huidige situatie ook in dienst zijn. Voor nieuwe medewerkers moet dan een keuze oor een waterschap gemaakt worden. Het oordeel an deze orm is dat er oor de medewerkers weinig impact is. Het nadeel ligt ooral bij algemene bedrijfsprocessen, b er moeten binnen de nieuwe organisatie twee beoordelingssystemen worden gehanteerd. Voor wat betreft juridische orm indt bij deze organisatieorm geen erandering plaats. Versie:

17 Gastheermodel Bij het gastheermodel wordt de nieuwe ICT-aanbod organisatie inclusief personeel onderdeel an één an de twee waterschappen. Voor het andere waterschap geldt dat de ICT-aanbod organisatie dus een externe leerancier is. Voordeel an deze orm is dat ook oor de algemene bedrijfsprocessen een eenduidige werkwijze, namelijk die an de gastheer, an toepassing is. Een nadeel is dat de organisatie oor sommige medewerkers wel er an hun woonplaats komt te liggen. Een speciaal aandachtspunt is dat de medewerkers die an organisatie eranderen onderdeel worden an een reeds bestaande organisatie met een eigen cultuur en eigen arbeidsoorwaarden. Een goed Sociaal Plan is an groot belang. Voor wat betreft juridische orm indt bij deze organisatieorm geen erandering plaats. Goede erankering an onderlinge afspraken is cruciaal. Shared serices center Een Shared Serice Center kan in het kort omschreen worden als een resultaaterantwoordelijke eenheid met als taak het leeren an gespecialiseerde diensten aan, in dit geal, twee waterschappen. Bij een shared serices center is de nieuwe ICT-aanbod organisatie op juridisch afstand geplaatst an beide waterschappen. In deze nieuwe organisatie kan dus oor alles een passende oplossing worden geïmplementeerd. Het oordeel an een shared serices center is dat dit lean and mean kan worden opgezet als een pure ICT-aanbod-organisatie. Het nadeel is dat er een compleet nieuwe organisatie moet worden opgezet. Het shared serices center is de organisatieorm die het meest kan meegroeien. Het aansluiten an meer externe (waterschaps-) klanten kan relatief gemakkelijk. Verder kan het SSC het meest flexibel omgaan met inbesteding dan wel uitbesteding an (nieuwe) taken. Het SSC kan omgaan met meerdere sourcing strategieën. Versie:

18 Indien de waterschappen kiezen oor een aparte organisatie adiseren wij een Shared Serices Center in te regelen op basis an een gemeenschappelijke regeling in de zin an de Wet op de gemeenschappelijke regelingen. Bij een gemeenschappelijke regeling, in de orm an een openbaar lichaam, kunnen de doelstellingen het beste erwezenlijkt worden. Het openbaar lichaam is de meest gebruikte en zwaarste orm an samenwerking op basis an de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het is de enige orm an publiekrechtelijke samenwerking met rechtspersoonlijkheid. Hierdoor kan een SSC zelfstandig in het maatschappelijk erkeer optreden en bijoorbeeld eigen personeel in dienst nemen en fondsen beheren. Conclusie t.a.. juridische orm Wij raden een keuze oor de irtuele organisatie af. Het irtuele karakter ondergraaft de kracht an de ICT-aanbod organisatie in het spel om te komen tot ergaande standaardisatie an werkprocessen, infrastructuren en applicaties. Verder belemmert het de ontwikkeling en doorgroei an medewerkers en de culturele eenheid an de ICT-aanbod organisatie. Verder denken wij dat duidelijkheid omtrent de positie an de ICT-aanbod organisatie oor ICT medewerkers an groot belang is. De keuze tussen het gastheermodel en het SSC is minder eenoudig. De financiële business case an beide ormen ligt, naar onze erwachting, dicht bij elkaar. Voor wat betreft het afsluiten en openbreken an contracten (en dus het behalen an schaaloordelen) en met name oor wat betreft errekening an BTW is er erder specialistisch onderzoek nodig. Mocht het boenstaande specialistisch onderzoek inderdaad niet tot grote erschillen leiden, dan moeten de olgende afwegingen tot een keuze leiden: Afweging * Binnen 5 jaar uitbreiding an ICT-aanbod organisatie? Een aparte ICT-aanbod organisatie kan makkelijker worden uitgebreid. * Twijfels oer neutrale diensterlening richting beide waterschappen? De gastheer moet neutraal diensten erlenen naar WSHD en WSRL. * Aparte organisatie leidt tot extra bestuurlijke drukte? Aansturing an ICT-aanbod organisatie leidt tot een ongewenste, extra, bestuurslaag. * Kleine erandering oor (een deel an) het personeel Voor de ICT-aanbod medewerkers an de gastheer erandert er weinig. Keuze SSC SSC gastheer gastheer Binnen zowel het gastheermodel als het SSC blijft het personeel ambtenaar. Versie:

19 Wij adiseren nadrukkelijk om één an beide waterschappen te kiezen als standplaats an de nieuwe ICT-aanbod organisatie, onafhankelijk an de keuze oor het gastheermodel of het SSC. Een andere, derde, standplaats raden wij af. Wel adiseren wij om, bij zowel WSHD als WSRL, werkplekken ter beschikking te (blijen) stellen aan de ICT-aanbod organisatie, zodat de reistijd beperkt blijft. Vanuit ICT-perspectief hebben wij geen oorkeur oor een standplaats bij WSHD of WSRL. Naast bestuurlijke oerwegingen, dienen pragmatische oerwegingen, zoals beschikbaarheid en prijs an kantoor- en sererruimtes en reisafstand an personeel de doorslag te geen. Groeipad Wij adiseren een stapsgewijs groeipad, in de periode an 2013 tot 2016, zowel binnen de ICT-aanbod organisatie (Serices, Processen, Organisatie en Tools), als op het gebied an infrastructuur, maar zeker op het lak an eranderingen in bedrijfsprocessen en applicaties. Het deies is geleidelijke integratie en consolidatie an organisatie, infrastructuur en applicaties, waarbij tegelijkertijd stapsgewijs erbeteringen worden doorgeoerd in besturende, tactische en operationele processen. Dit groeipad wordt in meer detail beschreen in bijlage 2. De oornaamste keuzes in het boenstaande groeipad betreffen het ambitienieau en het erandertempo met betrekking tot bedrijfsprocessen en applicaties ( de lichtgele blokken ). Deze keuzes bepalen eeneens in grote mate de business case, zoals eerder beschreen. Versie:

20 Additionele afweging We hebben in het oorgaande de conclusie getrokken dat er een positiee business case is oor een gezamenlijke ICT-aanbod organisatie oor WSHD en WSRL. Zo lang bedrijfsprocessen, applicaties, werkwijze en infrastructuur gestandaardiseerd kunnen worden, zal er als de schaalgrootte stijgt sprake zijn an een positiee business case. Samenwerking tussen WSHD en WSRL is niet rijblijend. In de beschreen scenario s erlechten de waterschappen steeds erder met elkaar op het lak an bedrijfsprocessen en applicaties (scenario 2 en 3) en ICT infrastructuur (scenario 1,2 en 3). Daarom is het belangrijk om met oertuiging oor elkaar te kiezen. Eerst met elkaar erlechten en erolgens binnen een paar jaar weer ontlechten is duur (wel de lasten, niet de lusten) en frustrerend! Om zo eel mogelijk rendement te halen uit de samenwerking is het erstandig om afspraken te maken oer de stapsgewijze standaardisatie an de bedrijfsprocessen en applicaties. Versie:

21 BIJLAGEN -aanbod organisatie Waterschap Hollandse Delta Waterschap Riierenland Inter Access Datum:18 maart 2013 Versie: 1.1 Versie:

22 Bijlage 1. Aanpak en uitgangspunten 1.1 Inleiding en scope Voor aanang an dit project is gezocht naar een gestandaardiseerde aanpak oor soortgelijke IT raagstukken. Na marktonderzoek bleek het SIMA model (Standardized Integrated Management Approach) het meest geschikt om tot het geraagde resultaat te komen. Met SIMA worden alle facetten die an inloed zijn op de inrichting en kwaliteit an IT diensterlening geborgd en een hoge kwaliteit an het eindresultaat wordt gegarandeerd. Door de toepassing an SIMA model en rekening houdend met de opleering an de producten zoals deze door PRINCE2 (projectmanagement methode) worden oorgeschreen is de scope an dit project bepaald. Het project kent 3 fasen, namelijk initiatiefase en 2 uitoeringsfasen. De uitwerking an IST (te inden in bijlage 4) en SOLL (bijlage 2) beperkt zich tot het zo breed mogelijk benoemen an alle aspecten (het wat) die an belang zijn oor de orming an de isie op de inrichting an de nieuwe ICT-aanbod organisatie (medio 2016) met als uitgangspunt 1 gezamenlijke ICT-infrastructuur. De erdere uitwerking an die aspecten (het ontwerp) en de inrichting eran allen buiten de scope an dit project. Er wordt wel geadiseerd oer de prioritering en planning an het ontwerp en inrichting. Om tot de gewenste kwaliteit an de inhoudelijke aspecten te komen zijn workshops georganiseerd. Voorafgaand aan de workshops zijn interiews gehouden met geselecteerde medewerkers, inentarisaties uitgeoerd an de releante onderdelen en documenten bestudeerd. Het opgeleerde eindresultaat is de gezamenlijke erantwoordelijkheid an de waterschappen en InterAccess. (bron: PID project Samenwerking IT-aanbod organisaties an WSRL en WSHD ) 1.2 IST, SOLL en business case In dit document indt u de resultaten an het bepalen an de huidige situatie (IST), de gewenste situatie (SOLL) en de business case. Dit document is input oor besluitorming an de bestuurders an WSHD en WSRL ten aanzien an de orm, tijdpad, ambities en doelstellingen an de samenwerking. Bij een positief besluit oer de samenwerking zal in een olgende fase het transitieplan 2013 worden uitgewerkt. Versie:

23 1.3 De SIMA-aanpak In dit document is, aan de hand an de SIMA aanpak, beschreen hoe de nieuwe ICT-aanbod organisatie oor WSHD en WSRL ingericht zal zijn en wordt geschetst op elk an de deelterreinen hoe het groeipad er uit zal zien. SIMA is de integrale aanpak oor ICT raagstukken an Inter Access en staat oor Standardized Integrated Management Approach. SIMA onderscheidt de olgde zes aspecten, Serices, Processen, Organisatie, Tools, Compliance en Objecten. 1.4 De wijze waarop dit document tot stand is gekomen Om de situatie an de ICT afdelingen an WSHD en WSRL inzichtelijk te maken zijn workshops gehouden. De workshops zijn gehouden rond de SIMA SPOT&CO thema s: Workshop oer Serice en Compliance; Workshop oer Objecten (IT- en Telecom-infrastructuur); Workshop oer Processen, Organisatie en Tools. De aanpak an de business case is besproken en afgestemd met de stuurgroep. Teens zijn interiews gehouden en aangeleerde documenten bestudeerd. Verslagen an de workshops zijn beschikbaar in het project dossier. Versie:

24 1.5 Uitgangspunten, aannames en beperkingen De olgende brondocumenten zijn als uitgangspunten gebruikt: Project Initiatie Document en Projectplan Samenwerking IT-aanbod organisaties an WSRL en WSHD an ; De presentatie: Visie op IV WSHD WSRL is gebruikt als kader oor de totale inentarisatie; De beindingen uit het Tussenrapport IST situatie, zoals astgesteld d.d Voor de begroting is gebruikgemaakt an het aangeleerde excel bestanden: ICT kosten WSRL en WSHD.xls, d.d Inesteringen WSRL en WSHD.xls, d.d Personeelskosten cf begroting en salarisadm.xls, d.d De constateringen m.b.t. processen oor WSHD zijn deels gebaseerd op Het rapport ITSM processcan Waterschap Hollandse Delta 3 an 2012; Aanname Dit onderzoek heeft alleen betrekking op de (eentuele) tot standkoming an een gezamenlijke ICT-aanbod organisatie oor WSHD en WSRL. Beperkingen Aangezien de scheiding tussen Informatie Voorziening en ICT-aanbod bij beide waterschappen erschillend is wordt in de beschrijing an de IST situatie de informatieoorziening wel beschouwd. Procesautomatisering / Technische Automatisering (in het erolg: PA / TA) wordt in de beschouwing niet meegenomen, behale daar waar zij gebruik maken an de infrastructuur en diensterlening an ICT-aanbod. Versie:

25 Bijlage 2. SOLL situatie in Inleiding Deze bijlage beschrijft de gewenste situatie in 2016, geeft concrete adiezen en schetst een groeipad, op elk an de onderdelen an de SIMA-aanpak: SPOT & CO Omschrijing Serices Welke IT diensten worden geleerd en ingekocht? Processen Welke processen zijn ingericht om de diensten te kunnen leeren? Organisatie Hoe ziet de organisatie er uit die de diensten leert? Tools Compliance Objecten Welke tools en technieken ondersteunen de dienstenleering? Op welke wijze wordt geborgd dat de diensterlening in de pas blijft lopen met wet & regelgeing en normen &waarden.? Uit welke objecten (zoals infrastructuur, middleware, databases, applicaties, etc.) is de diensterlening inhoudelijk opgebouwd? Voor elk an de SPOT & CO aspecten de hoofdpunten toegelicht, concrete adiezen gegeen om geconstateerde aandachtspunten uit de IST situatie op te lossen en een groeipad oor de periode tussen 2013 en 2016 geschetst. Versie:

26 2.2 Roadmap 2013 tot 2016 Het deies is geleidelijke integratie en consolidatie an organisatie, infrastructuur en applicaties, waarbij tegelijkertijd stapsgewijs erbeteringen worden doorgeoerd in besturende, tactische en operationele (ICT-beheer) processen. De roadmap 2013 tot 2016 ziet er als olgt uit:. Wij adiseren een stapsgewijs groeipad, in de periode an 2013 tot 2016, zowel binnen de ICT-aanbod organisatie (Serices, Processen, Organisatie en Tools), als op het gebied an infrastructuur, maar zeker ook op het lak an eranderingen in bedrijfsprocessen en applicaties. Dit groeipad wordt, per onderdeel an SPOT&CO, in meer detail beschreen in het erolg an deze bijlage. De oornaamste keuzes in het boenstaande groeipad betreffen het ambitienieau en het erandertempo met betrekking tot bedrijfsprocessen en applicaties ( de lichtgele blokken ). Deze keuzes zijn in de management samenatting beschreen, en in de business case onderbouwd (besparingspotentieel). Versie:

27 2.3 Kenschets an de nieuwe organisatie Ons oorstel oor de inrichting an de gezamenlijke ICT-aanbod organisatie in 2016 kenmerkt zich onder andere door: Huidige situatie (IST) Gewenste situatie (SOLL) Serices De operationele ondersteuning door de ICT afdelingen an beide waterschappen is gebaseerd op impliciete erwachtingen en wordt geleerd op basis an best effort anuit een grote betrokkenheid an de medewerkers. Doordat de raag niet altijd eenduidig en helder is kan de geleerde dienst afwijken an de erwachting. Processen WSHD en WSRL hebben een beperkte inrichting an de serice support (operationele IT beheer) processen. De serice deliery (tactische IT beheer) processen zijn bij beide organisaties niet beschreen, en worden ook niet als zodanig uitgeoerd. Het ontbreken an het serice leel management proces, waarbinnen relatiebeheer met de klanten en (project-) portfolio management plaats indt, wordt door beide ICT aanbodorganisaties als een gemis eraren. Serices De standaard diensterlening is beschreen in een serice catalogus. Afspraken met de raagkant an beide waterschappen zijn astgelegd in een SLA. Ook de diensten die door externe leeranciers, ia de ICT-aanbod organisatie worden geleerd, liggen ast in een SLA. Processen Er zijn standaard processen oor het realiseren an ICT serices. Verder zijn opleiding en training an alle medewerkers geregeld. Het managen an resources en problemen is geborgd. De actiiteiten en processen zijn gedocumenteerd en gedefinieerd. De organisatie is op een dusdanige wijze ingericht dat er sprake is an continue proceserbetering. Er zijn mechanismen en processen ontwikkeld om, op basis an kwantitatiee en kwalitatiee kengetallen, oortdurend en gestuurd erbeteringen aan het proces mogelijk te maken. Met andere woorden: het standaard procesmodel ISM is ingeoerd én de organisatie werkt conform binnen de ICT sector algemeen gebruikte standaarden en best practices (BISL, ASL en ITIL). Organisatie Er zijn duidelijke erschillen in de organisatiestructuur an beide organisaties. ICT-aanbod alt bij WSRL onder de afdeling Facilitaire Diensterlening en bestaat uit de teams Applicatiebeheer en Systeem- en netwerkbeheer. WSRL heeft één centraal team oor de Informatieoorziening. I&A bij WSHD is een eigen afdeling en bestaat uit de teams Technisch beheer ICT, ICT Serice (Sericedesk) en Team Algemeen (projecten, licentiebeheer en adies). De informatie coördinatoren maken deel uit an een lijnafdeling an waaruit zij informatie coördinatie erzorgen oor het hun toegewezen informatiedomein. De functie informatiemanager is centraal belegd. Beide ICT-aanbod organisaties zijn tamelijk gericht op de dagelijkse operatie (beheer) en operationele wijzigingen (projecten). Door het ontbreken an een ICT architect zijn ICT innoatie en ernieuwing bij beide organisaties niet structureel geborgd. Organisatie Een procesgerichte ICT-aanbod-organisatie, onder aansturing an één afdelingsmanager. Deze bestaat uit 4 teams: Een team Frontoffice dat zich bezighoudt met de dagelijkse operationele contacten met de gebruikers. Hierin is de Sericedesk en het procesmanagement ondergebracht. De teams Technisch beheer en Applicatie beheer zijn samen erantwoordelijk oor de beschikbaarheid an de diensterlening. Het ierde team richt zich op ICT adies. Dit team is minder bezig met dagelijkse operatie en is ooral bezig met erbetering en ernieuwing an het ICT-aanbod. Vanuit dit team wordt adies gegeen met betrekking tot ICT architectuur en - infrastructuur Versie:

28 Tools De ondersteunde tooling bij WSHD en WSRL is gelijkwaardig. Beide serice management tools oldoen. Beide waterschappen hebben een groot aantal system management tools, een bepaald nieau an consolidatie en standaardisatie is noodzakelijk. Compliance Er is bij beide organisaties geen actueel informatie beeiligingsbeleid; eel beeiligingsmaatregelen worden anuit betrokkenheid bij het waterschap ingeoerd. Audits inden regelmatig plaats. Calamiteitenplannen ontbreken. Objecten De infrastructuur an WSHD en WSRL ertoont een groot aantal gelijke structuren en onderdelen. Gemaakte productkeuzes in het erleden zorgen oor erschillen tussen de beide omgeingen. Tools De sericedesk wordt door 1 serice management tool ondersteund. Dit systeem is geschikt oor procesmanagement an ICT beheerprocessen. Gebruikers hebben de mogelijkheid om zelf calls in te leggen of deze deels geautomatiseerd op te lossen. De systemmanagementtools die gebruikt worden zijn de standaard beheertools die door de leerancier worden meegeleerd. Compliance Er wordt oldaan aan wet- en regelgeing en aan in de markt erkende normenkaders. Audits inden regelmatig plaats. Beeiligingsbeleid en calamiteitenplannen zijn up-todate. Objecten De infrastructuur en het applicatielandschap zijn (uiteindelijk) oor beide waterschappen gelijk en geïntegreerd. Het applicatielandschap an beide waterschappen erschilt behoorlijk. 2.4 Taakgebied an de ICT-aanbod organisatie In het onderstaande oerzicht geen wij adies welke taken de gezamenlijke ICT-aanbodorganisatie dient te erullen. NB. Voor de helderheid is, bij mogelijke discussiepunten, ook aangegeen als een bepaalde taak nadrukkelijk niet door de ICT-aanbod organisatie dient te worden eruld. ICT-aanbod ICT-aanbod Gezamenlijke Diensten WSHD WSRL ICT-aanbod (huidig) (huidig) organisatie ALGEMEEN Sericedesk : Single point of contact oor gebruikers met betrekking tot het aanragen an diensten, stellen an ragen, melden an incidenten Serice leel management: Bewaakt de kwaliteit en efficiëntie an de diensterlening. Stelt PDC en SLA s op. Rapporteert hieroer. Financieel beheer: Waarborgt een betrouwbare financiële administratie. Bewaakt inesteringen en kosten. Bewaakt opbrengsten en kosten per dienst. Logistieke diensten: inkoop, opslag en erhuizingen an apparatuur en software. Aansluiting op de algemene bedrijfsoeringprocessen zoals P&C cyclus, HRM, communicatie, facilitair, juridisch, algemeen beleid ja deels ja deels deels ja deels deels ja ja ja ja ja ja ja Versie:

29 ICT-aanbod ICT-aanbod Gezamenlijke Diensten WSHD WSRL ICT-aanbod (huidig) (huidig) organisatie KANTOORAUTOMATISERRINGSDIENSTEN Autorisatie beheer: leeren an toegang tot de informatieoorziening ja ja ja Werkplek diensten: Leeren en erangen an PC s en laptops ja ja ja Kantoorapplicatie diensten: leeren en herstellen an mail en andere ja ja ja office toepassingen Netwerk diensten: leeren en herstellen an netwerken en de toegang ja ja ja anuit externe locatie ia internet. Sererbeheer ja ja ja Database beheer ja ja ja Dataopslag diensten: opslaan, uitwijk, back up, restore en herstel an ja ja ja bestanden. Back-ups worden bewaard op een andere locatie dan de datacentra. Print, kopieer en fax diensten: leeren en herstellen an printers, copiers ja ja ja en faxen Telefonie diensten: leeren en erangen an aste en mobiele telecommunicatie- en randapparatuur. Beheer an telefoonnummers. ja ja ja Beheren an telefoniecentrales, telecommunicatielijnen ja ja ja Technische beeiliging an de complete IT en Telecom infrastructuur. ja ja ja Gebruikersondersteuning oor alle kantoorautomatiseringsdiensten. ja ja ja Herstellen en oorkomen an erstoringen in de kantoorautomatiseringsdiensten. Zo nodig in samenwerking met de externe leerancier. ja ja ja APPLICATIEDIENSTEN Applicatiebeheer: het installeren an nieuwe releases (of patches) an ja ja ja applicaties en het ondersteunen an functioneel beheer. Het in de lucht houden an applicaties en het maken an back-ups en het ja ja ja restoren an de databases / applicaties na eentuele problemen. Herstellen, oorkomen an erstoringen in applicaties. Zo nodig in ja ja ja samenwerking met de externe leerancier an de applicatie. Het bewaken an de technische kwaliteit (consistentie, juistheid, nee nee nee actualiteit, enz.) an de data. Het erzamelen an erzoeken tot wijziging an de applicatiesoftware deels deels nee Het autoriseren an gebruikers binnen applicaties deels ja ja Het testen an de technische werking an een applicatie deels ja ja Versie:

30 ICT-aanbod ICT-aanbod Gezamenlijke Diensten WSHD WSRL ICT-aanbod (huidig) (huidig) organisatie Het maken (bouwen en technisch testen) an complexe rapportages op erzoek an informatie coördinatie. Complexe rapportage ragen speciale expertise o.a. an de impact oor de ICT-aanbod diensterlening Functioneel beheer an generieke, organisatiebrede applicaties. Inclusief het ondersteunen an eindgebruikers in het gebruik an applicaties, het (laten) aanpassen en testen an applicatiesoftware en het beheer an user-id s en wachtwoorden an applicaties. Functioneel beheer an afdelingsspecifieke applicatiesoftware. Inclusief het ondersteunen an eindgebruikers in het gebruik an applicaties, het (laten) aanpassen en testen an applicatiesoftware en het beheer an user-id s en wachtwoorden an applicaties. Het opleiden an nieuwe eindgebruikers oor generieke, organisatie brede applicaties. Het opleiden an nieuwe eindgebruikers oor afdelingsspecifieke applicaties. Het schrijen an gebruikershandleidingen oor generieke, organisatie brede applicaties. Het schrijen an gebruikershandleidingen oor afdelingsspecifieke applicaties. nee ja ja deels deels nee deels deels nee deels deels nee deels deels nee deels deels nee deels deels nee ICT ADVIES, -ARCHITECTUUR EN PROJECTEN ICT Project- en implementatiemanagement ja nee ja Ontwerp en bewaking an IT en telecom architectuur. Op erzoek an informatieoorziening adies geen met betrekking tot ICT en telecom architectuur. Adies met betrekking tot de isie an de ICT-aanbod organisatie op toekomstige IT en telecom ontwikkelingen nee nee ja ja deels ja Kwaliteitsmanagement om te oldoen aan afgesproken normen nee nee ja Op erzoek an informatie coördinatie geen an ICT adies ja ja ja Adies met betrekking tot de inrichting an de informatieoorziening. deels nee nee Informatiemanagement: Vaststellen en erbeteren an de informatieoorziening in het algemeen, indiiduele informatiesystemen, e.d. om de bedrijfsprocessen optimaal te ondersteunen. Analyseert behoeften an deelnemende waterschappen. deels nee nee Het opstellen an informatie- en beeiligingsplannen. deels nee nee Het opstellen an ICT-securitymanagement plannen (incl. deels deels ja uitwijkoorziening), in lijn met de informatie- en beeiligingsplannen. N.B. Boenstaande taak inulling en de beheerdomeinen functioneel-, applicatie- en technischbeheer zijn gebaseerd op isie_op_iv_wshd_wsrl (sheets 52, 58, 76, 77 en 78). Versie:

31 2.5 Serices Het aspect serices beschrijft de totale diensterlening an de nieuwe ICT-aanbod organisatie aan beide waterschappen. Het is an belang dat zowel bij de business, informatie coördinatie en de ICT-aanbod organisatie helder is an wat deze diensten inhouden en wat an alle partijen erwacht mag worden. Belangrijk aspect an de diensterlening is het olwassenheidsnieau. Het olwassenheidsnieau is een indicatie oer het nieau an in control zijn. Belangrijk is dat alle betrokken partijen op ongeeer het zelfde nieau acteren, want ook hier geldt dat de ketting is zo sterk als de zwakste schakel. Een belangrijk onderdeel an serices is de afspraak oer de financiën. Naast de diensten die aan de business worden geleerd, allen onder serices ook de diensten die an externe partijen afgenomen worden. Adiezen m.b.t. Serices: Inoeren per: Adies: Klant 2013 tot 2016 Stel heldere, transparante SLA s op met zowel interne als externe klanten. Deze SLA s en zijn kort en bondig en beschrijen diensterlening en randoorwaarden in heldere, oor de business begrijpelijke, taal. Oer de kwaliteit an de diensterlening wordt gerapporteerd aan de hand an afgesproken criteria. 2013: Generieke SLA s 2014 tot 2016: Specifieke SLA s 2013 Oer het (al dan niet) onderkennen en ondersteunen an VIP s worden heldere afspraken gemaakt tot 2016 Diensterlening aan externe klantengroepen wordt zoeel mogelijk gestandaardiseerd: dezelfde diensten en hetzelfde serice nieau Elke dienst heeft een prijs per gebruiker die met de klant wordt errekend Laat jaarlijks een Klant Teredenheid Onderzoek doen door een extern bureau Rapporteer maandelijks oer de geleerde diensterlening. Deze rapportage is gebaseerd op KPI die oor de business an belang zijn Stel een Product Diensten Catalogus op oor alle gestandaardiseerde generieke diensten tot 2016 Stel een specifieke SLA op oor niet generieke diensten die toch door ICT-aanbod geleerd worden,. Versie:

32 Inoeren per: Adies: Leerancier 2013 Breng in kaart bij welke leeranciers schaaloordelen kunnen worden geboekt bij samenwerking tussen WSHD en WSRL. Maak afspraken oer (het openbreken an) contracten en tarieen. Inoeren per: Adies: Diensten 2013 Prioriteer diensten en bedrijfsprocessen en functies. Leer beheer- en supportdiensten conform deze prioritering en afspraken in de SLA s tot 2016 In het transitie traject moet een keuze gemaakt moet worden oer de positionering an functioneel - en applicatiebeheer m.b.t. specifieke business applicaties tot 2016 Beleg het beheer an serers t.b.. Technische Automatisering bij het samenwerkingserband. Ook hier zijn schaaloordelen mogelijk tot 2016 Laat technisch beheer de regie oeren oer uitbestede diensten Koppel de ICT en Telecom infrastructuur an WSHD en WSRL op een zodanige manier aan elkaar dat ze elkaars uitwijkoorziening kunnen zijn Maak onderlinge afspraken oer gebruik an elkaars (ICT) oorzieningen in geal an een calamiteit Maak een calamiteitenplan en test dit op regelmatige basis Maak 1 wachtdienst oor beide waterschappen. Inoeren per: Adies: Financiering 2014 tot 2016 Wij adiseren om te gaan afrekenen op basis an afgenomen diensten, conform een Producten- en Dienstencatalogus en SLA s. Hierdoor kunnen ooraf heldere afspraken oer wat wordt geleerd tegen welke oorwaarden en oor welke prijs worden gemaakt en erolgens efficiëntie oordelen worden geboekt bij het leeren an deze diensten tot 2016 Door, per afdeling, af te rekenen op basis an afgenomen diensten wordt de business meer kostenbewust en zal actieer gestuurd worden op prijs / kwaliteit erhouding tot 2016 Maak de kosten oor de geleerde diensten 1 keer per kwartaal inzichtelijk oor de klant tot 2016 Per kwartaal betaalt de klant het budget oor de geplande afname an diensten ooruit. Per kwartaal wordt het erschil tussen de gerealiseerde en de geplande afname an de diensten ereffend. De wijze an ereffening kan later worden bepaald. Versie:

33 Groeipad m.b.t. Serices: Serices Bijdrage aan bedrijfsoering: Heldere afspraken oer de te leeren ICT-aanbod diensten; ja ja Kosten an ICT-aanbod worden oor de waterschappen inzichtelijk ja ja Serice gerichte rapportage ja ja Heldere serice afspraken met leeranciers deels ja Klantgerichte serice rapportage nee ja Doorbelasting op basis an geleerde diensten nee ja 2014: De aangeboden dienst is één generieke ICT dienst oor de waterschappen. Deze dienst behelst dat de ICT 7*24 uur beschikbaar is oor gebruik met uitzondering an onderhoudsperiode(n). Ondersteuning en support wordt tijdens kantoortijd geleerd. Buiten kantoortijd is een wachtdienst bereikbaar oor urgente erstoringen. Het olwassenheidsnieau an deze dienst is dat de ICT support in 80% an de geallen binnen de afgesproken tijd kan worden gegarandeerd. De niet support diensten (b niet standaard changes, adies, projecten e.d.) worden geleerd op basis an inspanningserplichting. In 2014 stellen wij oor om de ICT-aanbod kosten oor de afgenomen diensten inzichtelijk te maken en de ICT diensterlening te financieren op basis an een jaarbudget per medewerker. In deze fase worden niet zulke hoge eisen gesteld aan de beide Waterschappen. 2016: Vanuit de 2014 situatie kan stap-oor-stap de ontwikkeling worden gemaakt naar het olgende ontwikkelingsnieau: De aangeboden diensten meer specifiek gedefinieerd op basis an een (groep) applicatie(s) en meer generieke Kantoorautomatiseringsdiensten. Op deze manier kunnen specifieke diensten meer toegespitst worden op de eisen en wensen die bij een bepaalde dienst horen. Hierdoor kan geleidelijk een gedifferentieerder aanbod worden gemaakt en hoeft niet oor elke dienst het hoogste nieau an diensterlening worden geboden. ICT support kan in 90% an de geallen binnen de afgesproken tijd worden gegarandeerd. De niet support diensten (b niet standaard changes, adies, projecten e.d.) worden geleerd op basis an inspanningserplichting en een ooraf gemaakte planning. Vanaf 2016 stellen wij oor een kwartaal budget op basis an erwacht gebruik ten laste te laten komen aan de waterschappen en dit budget te ereffenen op basis an gerealiseerd gebruik. Dit ereffenen indt plaats op het olgende budget. Het onderkennen en leeren an andere, specifiekere, diensten ergt dat de ICT-aanbod organisatie de eisen en wensen m.b.t. een gedifferentieerder aanbod kan onderscheiden, bewaken en beheersen. Om op basis an planning afspraken te kunnen maken ereist een eenduidige raagstelling anuit de waterschappen. Versie:

34 2.6 Processen Voor de nieuwe ICT-aanbod organisatie is het out of the box ISM framework oldoende om het operationele beheer te organiseren. Het ISM framework leert, integreert en ontsluit de middelen die ICT-aanbod nodig heeft oor de inrichting en besturing an de beheerorganisatie. Met ISM kan de beheerorganisatie snel en efficiënt bepalen en astleggen wat er moet gebeuren, wanneer en door wie, en met behulp an welke middelen. Het ISM-framework bestaat uit: - een compact procesmodel met slechts 6 processen, gebaseerd op ITIL en ASL, de processen zijn: afspreken (serice leel management), uitoeren (operations management), herstellen (incident management), ernieuwen (change management), oorkomen (quality management) en informeren (configuration management) - de inrichting an de helpdesktool, 1-op-1 afgeleid an het procesmodel; - templates oor procedures en werkinstructies die aansluiten op het procesmodel: - koppelingen naar rollen en functies; - rapportagetemplates. In een operationele omgeing zijn al deze middelen aan elkaar gekoppeld, waardoor alle informatie eenoudig te benaderen is. ISM oorziet alleen in de tactische en operationele ICT-aanbod processen. Daarom ragen beleidsaspecten als architectuur en sourcing strategie extra aandacht. Ook algemene bedrijfsprocessen zoals HRM, Financieel management, facilitaire management e.d. zullen moeten worden ingericht. De inrichting an deze processen bepaalt door de positienering an de nieuwe organisatie ten opzicht an de waterschappen. Adiezen m.b.t. Processen: Inoeren per: Adies: 2014 Voer het ISM Framework in tot 2016 Om tot een oorspelbare en te erantwoorden diensterlening te komen is een erdere inrichting noodzakelijk an ICT beheerprocessen: Serice Leel Management, Change Management, Operations Management, Incident Management, Configuration Management en Problem Management tot 2016 Om tot beheerste ernieuwing an ICT-aanbod te komen zijn naast de zes boengenoemde processen an de functies ICT architectuur, ICT adies, licentiebeheer en projectmanagement noodzakelijk De geautomatiseerde ondersteuning an proces- en sericegericht werken moet worden erbeterd Stel een eigen ICT-isie op om daarmee richting te geen aan de nieuwe ICT-aanbod organisatie. Versie:

35 Groeipad m.b.t. Processen: Processen Bijdrage aan bedrijfsoering: Een eenduidige manier an werken binnen ICT beheerorganisatie geeft een betrouwbaar nieau an diensterlening ICT (-aanbod) projecten zijn oorspelbaar op de aspecten scope, tijd, kwaliteit en kosten. Helder aanspreekpunt en taakerdeling tussen bedrijfsoering en ICT-aanbod oor b.. het oplossen an erstoringen of oor bijdrage aan eranderingen. ja deels deels ja ja ja Een ingericht en operationeel ICT beleidsproces. nee ja In 2014 is het ISM-framework in geoerd. Hierdoor is de ICT diensterlening in control. In 2016 is naast het ISM-framework een ICT beleidscyclus ingeoerd. Deze beleidscyclus start een half jaar oor de begrotingscyclus en is erop gericht om in een roegtijdig stadium (proactief) de ICT raag te onderkennen. Hierdoor kan de ICT diensterlening sericegericht opereren. 2.7 Organisatie Voor de inrichting an de nieuwe organisatie zijn de olgende uitgangspunten gebruikt: De gezamenlijke isie op de informatieoorziening; ( Visie op IV WSHD WSRL, ersie 0.99). In deze isie is de afstemming tussen ICT-raag en ICT-aanbod als olgt uitgewerkt: Zo weinig mogelijk oerhead; Het scheiden an processturing en uitoering; Versie:

36 Het scheiden an operationele en tactische & strategische werkzaamheden; Lijnmanagement kan procesmanagement oerrulen; Voor proces/afdeling specifieke applicaties ligt het beheer bij de betreffende afdeling. Op basis an deze criteria stellen wij de olgende organisatie structuur oor: Deze organisatie bestaat uit 4 teams. Een team waarbij de dagelijkse ondersteuning aan de gebruikers wordt geleerd en de kwaliteit an de diensterlening door procesmanagement wordt bewaakt. De teams Technisch beheer en Applicatie beheer zijn samen erantwoordelijk oor de beschikbaarheid an de diensterlening. Het ierde team richt zich op ICT adies. Dit team is minder bezig met dagelijkse operatie en is ooral bezig met erbetering en ernieuwing an het ICT-aanbod. Vanuit dit team wordt adies gegeen met betrekking tot ICT architectuur en -infrastructuur Gedurende de transitiefase zal moeten worden bepaald hoe de aansturing an deze teams binnen het functiegebouw en in de praktijk orm gegeen wordt. Voor een goede afstemming tussen raag en aanbod is oerleg op alle nieaus nodig. Op strategisch nieau indt dit oerleg plaats in de I-raad. Daarnaast is binnen zowel WSHD als WSRL de CIO-rol helder belegd. Het tactisch, niet dagelijks, oerleg indt plaats tussen ICT Architect en Serice leel management aan aanbodzijde en informatieoorziening an beide waterschappen. De dagelijkse communicatie met gebruikers erloopt ia de Serice desk. Versie:

37 Om kwalitatiee goede diensten te kunnen blijen borgen is een ICT isie noodzakelijk, met daaraan gekoppeld een ontwikkelingsprogramma oor medewerkers an de nieuwe ICTaanbod organisatie. Deze, nog te ontwikkelen isie, moet terdege rekening houden met het gewenste nieau an olwassenheid an de ICT-aanbod organisatie. Volwassenheid is een kenmerk an een organisatie waarmee het nieau an in control wordt aangegeen. De mogelijke nieaus zijn: Nieau 5, Businessgericht; Nieau 4, Klantgericht; Nieau 3, Sericegericht; Nieau 2, Beheerst; Nieau 1, Technologie gedreen. Adiezen m.b.t. Organisatie: Inoeren per: Adies: Organisatie / Algemeen 2013 Gedurende de transitie zullen de functiebeschrijingen en waarderingen gelijkgeschakeld moeten worden. Verschillen in primaire en secundaire arbeidsoorwaarden moeten eerst in kaart worden gebracht, en erolgens kleiner worden gemaakt tot 2016 Actief beleid om de leeftijdsopbouw an het samenwerkingserband eenwichtiger te maken achten wij noodzakelijk Aandacht oor culturele aspecten, oor de neuzen een kant op krijgen en oor ontwikkeling an teamgeoel zijn an groot belang gedurende de transitie en erder. Opleidingen en certificeringen 2014 tot 2016 Ontwikkel een, en stuur op, een actief ontwikkel pad oor medewerkers. Maak afspraken oer training, opleiding en ontwikkeling op basis an behoefte an de organisatie en wens an het personeel. Versie:

38 Organisatiestructuur 2014 ICT-aanbod oert het licentie en contract beheer uit, is erantwoordelijk oor ICT adiezen en erzorgt ICT projectleiding 2014 Benoem medewerkers in één of meerdere rollen (architect, change manager, applicatiebeheerder) binnen de nieuwe ICT-aanbod organisatie Kies oor een centrale sericedesk (telefonisch, mail en Portal) tijdens kantoortijden (7:30-17:30 uur) Benoem oor het back-office een teamleider die erantwoordelijk is oor de 4 irtuele beheerteams: o applicatie beheer op locatie WSHD; o applicatie beheer op locatie WSRL; o Systeem- en Netwerkbeheer op locatie WSHD; o Systeem- en Netwerkbeheer op locatie WSRL Applicatie beheer oor niet afdelingsspecifieke applicaties wordt geconsolideerd in de ICT-aanbod organisatie tot 2016 Maak een keuze om Firewall beheer zelf uit te oeren OF uit te besteden aan een externe partij De meewerkend oorman an het front-office team kan deze rol eentueel combineren met de rol an Serice leel manager 2014 De meewerkend oorman an het team ICT-architectuur, -adies en -projectmanagement kan deze taak eentueel combineren met een an der uitoerende rollen Bestuurders dienen een keuze te maken t.a..: (zie managementsamenatting) o Shared serices center o Gastheermodel o Virtuele organisatie Groeipad m.b.t. Organisatieinrichting: Organisatie Bijdrage aan bedrijfsoering: Heldere organisatiestructuur ja ja Helder aanspreekpunt en taakerdeling tussen bedrijfsoering en ICT-aanbod ja ja Volwassenheidnieau oor een oorspelbare diensterlening Beheerst Sericegericht Langere termijn HRM beleid en uitoering, anuit de ICT-aanbod organisatie waardoor de continuïteit an de diensterlening gewaarborgd wordt. nee ja 2014: Door het astleggen an de diensterlening als generieke ICT-aanbod dienst en het inrichten an de beheerprocessen met een heldere taak erdeling binnen de ICT-aanbod organisatie is de organisatie op olwassenheidsnieau Beheerst. Hierdoor is het ook mogelijk om de kosten an de diensterlening inzichtelijk te maken. Dit nieau an diensterlening stelt geen hoge eisen aan de business. Versie:

39 2016: Door het astleggen an diensterlening op basis an applicaties en het doorbelasten an de geleerde diensten (op basis an afgesproken en geleerde diensten) kan op diensten worden gestuurd. Dit is een kenmerk an olwassenheidsnieau Sericegericht. Dit nieau an diensterlening ereist minimaal het olwassenheidsnieau Beheerst an de business en informatie coördinatie. 2.8 Tools Een serice management tool is nodig oor een adequate ondersteuning en besturing an de werkwijze op basis an de ingerichte processen en astgelegde organisatie. Aangezien Clientèle (het serice management tool an WSHD) al ISM compatible is, is anuit ICT-aanbod perspectief de keuze oor Clientèle als serice management tool oor de hand liggend. Om de werkdruk oor de ICT-aanbod organisatie te erminderen adiseren wij het melden an calls te ondersteunen door een selfserice portal. In dit self serice portal kunnen gebruikers hun erzoeken zelf inleggen. Door de juiste inrichting kan de kwaliteit an de diensterlening naar de gebruikers zelfs worden erhoogd. Door de inzet an een self serice automation oplossing kan de eindgebruiker zelf een aantal eenoudige oplossing creëren. Een sprekend oorbeeld is het zelf resetten an een ergeten password. De kracht an self serice automation tools zal de komende jaren sterk toenemen. Het implementeren an een totaal oplossing oor het monitoren an managen an de ICT infrastructuur is een kostbare aangelegenheid. De winst die oor een organisatie als de nieuwe ICT-aanbod organisatie ontstaat bij het aanschaffen en implementeren an zo n framework staat in geen erhouding tot de kosten. Aangezien bij beide waterschappen oor monitoring en beheer an componenten al gebruik gemaakt wordt an leerancier specifieke (system management) tools en deze werkwijze oldoet is het terug brengen an het aantal tools ooralsnog oldoende. Adiezen m.b.t. Tools: Inoeren per: Adies: Serice Management Tools 2014 tot 2016 Standaardiseer op 1 serice management tool, incl. self-serice portal en self-serice automation, Wij adiseren Clientele als serice management tool omdat dit tool reeds ISM compliant is. 2014: 1 serice management tool 2016: Self-serice portal en self-serice automation Versie:

40 System Management Tools 2014 Onderzoek of het aantal point solutions kan worden afgebouwd. Minder erschillende tools maken integraal beheer makkelijker en ereisen minder specialistische kennis Het integreren an de architecturen an WSHD en WSRL is een kans om het beheer integraal op te zetten, te rationaliseren en efficiënter te maken. Groeipad m.b.t. Tools: Tools Bijdrage aan bedrijfsoering: Tooling ondersteunt werkwijze en maakt het mogelijk gebruikers te informeren oer de status an b.. het oplossen an erstoringen. Tools monitoren de ICT diensterlening en maken proactief beheer mogelijk. Hierdoor worden erstoringen oorkomen of sneller geconstateerd. Hierdoor stijgt de kwaliteit an diensterlening. Gebruikers kunnen zelf ia een selfserice portal registeren en de status an de afhandeling olgen ja ja deels ja deels ja 2014: Eén serice management tool en een beperkt aantal system management tools op basis an leerancier specifieke point solutions. 2016: Naast de ingezette tools (uit 2014) is het zaak een self-serice portal in te richten oor eenoudig en ooraf gedefinieerde producten en diensten. Inoering an self-serice automation maakt het mogelijk om eenoudige ICT-taken (zoals bijoorbeeld het resetten an een wachtwoord) bij de gebruiker zelf te leggen. 2.9 Compliance Compliance is het begrip waarmee wordt aangeduid dat organisatie werkt in oereenstemming met de geldende wet- en regelgeing en andere extern en intern opgelegd normen. Daarnaast beat dit begrip ook het zich erantwoorden oer de naleing. Compliancy betekent oor de nieuwe ICT-aanbod organisatie dat bepaald moet worden hoe aan alle gestelde normen wordt oldaan. Hieroor zijn een aantal normen beschikbaar. Voor een ICT-aanbod organisatie zijn de meest oorkomende normen: ISO oor serice management en ISO oor informatie beeiliging. Versie:

41 Adiezen m.b.t. compliance: Inoeren per: Adies: Beleid 2014 Informatiebeeiliging erdient structureel meer aandacht. De CIO moet beraagd worden, door informatieoorziening, om het gewenste beeiligingsnieau ast te stellen. Op basis an het informatiebeeiligingsbeleid stelt de ICT-aanbod organisatie het ICT beeiligingsbeleid op Verantwoordt de diensterlening op basis an een Third Party Mededeling (toetsing aan de Norm ISO 20000) Audits en Normen 2014 Gebruik bij audits een aanaarde standaard b NEN ICT-aanbod hoort primair erantwoordelijk te zijn oor licentiebeheer, ook als de business specifieke software decentraal beheerd wordt, dit om schaaloordelen en centrale afspraken met leeranciers mogelijk te maken. Binnen de business zal licentiebeheer al snel onoldoende aandacht krijgen ICT-aanbod stuurt actief op efficiënt gebruik an licenties Resultaten an audits moeten leiden tot bijstelling an beleid en tot concrete maatregelen. ICT medewerkers worden hierbij actief betrokken. Technische beeiliging 2014 Voer fysieke scan- en penetratie testen eens per 2-3 jaar uit Doe restores en test deze minimaal 1 * per 3 maanden in het kader an continuiteitsbeheer Doe minimaal 1* per jaar continuïteit (uitwijk) test. Groeipad m.b.t. compliance: Compliance Bijdrage aan bedrijfsoering: Voldoen aan wet en regelgeing ja ja Voldoen aan binnen Nederland erkende en gestandaardiseerd externe normen nee ja Verantwoording op basis an audits oer de ICT diensterlening deels ja Dit maakt het erantwoord om kosten an de ICT diensterlening inzichtelijk te maken Verantwoording op basis an een externe erklaring (zogenaamde Third Party Mededeling) oer de gehele bedrijfsoering binnen de ICT-aanbod organisatie. Hierdoor kan op een erantwoorde wijze doorbelasting plaatsinden. nee ja Versie:

42 2014: De business heeft een set an normen waaraan oldaan moet worden door de nieuwe ICTaanbod organisatie. Naast de normen anuit de business heeft de ICT-aanbod organisatie anuit haar professie een eigen set an normen en waarden. Op basis an audits wordt erantwoord dat de ICT diensterlening plaatsindt op olwassenheidsnieau Beheerst. 2016: De business eist dat informatiebeeiliging is geregeld op basis an ISO De ICT-aanbod organisatie erantwoordt dat ze minimaal op olwassenheidsnieau Sericegericht haar diensten leert op basis an ISO Beide normen worden jaarlijks getoetst door middel an een audit op de bedrijfsoering an de ICT-aanbod organisatie. De resultaten an de audit kunnen dienst doen als TPM-erklaring (Third Party Mededeling) aan de business. Versie:

43 2.10 Objecten (IT en Telecom infrastructuur) Inleiding WSHD en WSRL willen hun huidige ICT omgeingen door ontwikkelen. De erdere doorontwikkeling en consolidatie naar een gecombineerde ICT infrastructuur bieden de mogelijkheid de diensterlening naar de klanten, zowel intern als extern, te erbeteren en het beheer te ereenoudigen. In een organisatie waar alle medewerkers kennis hebben an ICT, waar alle belangrijke producten op het gebied an ICT tot het productenpallet behoren, is het maken an keuzes oor eigen gebruik an producten essentieel. Bij deze keuzes spelen aspecten als standaardisatie, beheerinspanning en kosten een belangrijke rol. Voor de totstandkoming an dit document zijn de onderstaande eisen en de input an de workshops als kader en uitgangspunten aangehouden. Eisen aan infrastructuur (uit Visie op IV WSHD WSRL, ersie 0.99, pagina 19) In 2014 wordt een begin gemaakt met het koppelen an de beide datacentra. Systemen, applicaties en werkplekken worden zoeel mogelijk met standaardoplossingen ingeuld, zoals onder andere werkplek irtualisatie, sererhosting, backup etc. Versie:

44 In 2016 is er een gecombineerde ICT infrastructuur, erdeeld oer beide locaties. Door het consolideren an applicaties, irtualisatie, platformen, en ICT infrastructuur wordt een kostenbesparing gerealiseerd De beoogde oplossing De effectiiteit an de medewerker bij WSHD en WSRL is steeds aker de bepalende factor oor succes. Samenwerken binnen en buiten de organisatie, los an tijd en plaats, wordt de norm. Met gebruik an alle mogelijke communicatiekanalen. Onderstaand het Inter Access model een integrale, flexibele en kostentransparante werkpleken communicatieoplossing: Inter Access heeft oor deze werkplek- en communicatieoplossing een referentie architectuur opgesteld, welke is gebaseerd op een aantal bouwstenen, zie onderstaand figuur. Versie:

45 Referentie Architectuur Het high-leel design an de SOLL situatie oor WSHD en WSRL bestaat uit de olgende bouwstenen: Datacenter serices: Housing (power, cooling, cabling, et cetera); Platform serices: Serers, Storage, Network, personal hardware; Infrastructure serices: Identity & Access management, File Serices, Remote Access, Monitoring, Data Protection, Application Deployment, Configuration Management, Network serices; Applications: Collaboration, Unified Communications, Kantoor Automatisering, Business applications; Presentation: Serer Based Computing, Client-Serer, Virtual Desktop Infrastructure, Webbased, target platform; Security: Serices (Aailability, Integrity, Confidentiality), Processen, Organisatie, Technologie, Compliancy, Objecten; Beheer: Serices, Processen, Organisatie, Tooling, Compliancy, De Application en Presentation serices bieden het merkbare en zichtbare: een desktop, applicaties, portals, , et cetera. Deze worden beheerd en bestuurd door de onderliggende en onzichtbare infrastructuur, platform en datacenterserices. Daarnaast zijn oer alle lagen heen de beeiliging en beheerserices ingericht. Die bieden onder meer de betrouwbaarheid en integriteit en daarnaast de gereedschappen en oorwaarden om de SLA s waar te maken en beheerinspanning zoeel mogelijk te minimaliseren. Met deze architectuur wordt in het samenwerkingserband oorzien in een olledig geregelde, betrouwbare en eilige ICT infrastructuur. Uitbreidingen op het gebied an applicatiediensten Versie:

46 kunnen eenoudig worden geïmplementeerd, omdat de onderliggende platformdiensten zorg dragen oor zaken als backup, monitoring, patch management, etc.. Architectuur principes De belangrijkste architectuur principes an de referentie architectuur, welke de basis ormen oor een geïntegreerde en geconsolideerde ICT infrastructuur oor WSHD en WSRL, zijn: Anytime, anyplace, met any deice kunnen werken en oer informatie beschikken; Flexibele ICT infrastructuur; Integratie met bedrijfsapplicaties; Technologisch fundament, waarin infrastructuur, Operating System, connectiity, en systeembeheer, inclusief security, zijn geborgd. Voor WSHD en WSRL betekent Any Deice dat in de toekomst gekozen kan worden uit een shortlist an gesupporte deices (CYOD, Choose Your Own Deice). Visie werkplek Het moet oor een gebruiker mogelijk zijn om tijd- en plaatsonafhankelijk toegang te krijgen tot alle of bepaalde bedrijfsapplicaties. Belangrijk is om de afhankelijkheden binnen de desktop los te koppelen. Hierdoor is er meer flexibiliteit mogelijk, zonder dat dit ten koste gaat an de gebruikerseraring. Hardware laag De oplossing maakt het mogelijk dat een grote diersiteit aan client hardware erbinding kan maken met de published desktops. De applicaties worden aangeboden anuit het datacenter. Hierbij maken beheerde clients rechtstreeks erbinding met de applicatieportal. Operating System laag Het operating systeem is op basis an Windows 64-bit. Uitzonderingen zijn mogelijk om een Windows 32-bit operating system in te zetten oor legacy applicaties. Applications laag In de applications laag worden de applicaties beschikbaar gesteld. Dit wordt mogelijk gemaakt door een applicatie irtualisatie component. De applicaties worden op de best mogelijke manier aangeboden aan de eindgebruiker. Dit kan per applicatie erschillen. Uitgangspunt is irtualisatie tenzij. Data, user settings laag In de geconsolideerde oplossing worden gebruikersspecifieke instellingen centraal opgeslagen om er oor te zorgen dat de gebruiker een uniforme gebruikerseraring heeft. Op elk deice kan de gebruiker zijn gepersonaliseerde applicatie instellingen teruginden. Dit wordt op een efficiënte manier gedaan, waardoor de aanlogtijden niet ertragen. Dit betekent concreet dat er geen erschil is oor de gebruiker of hij/zij op een fysiek deice (PC, laptop) werkt of op een irtuele desktop (Choose Your Own Deice) Versie:

47 High-leel ontwerp In het samenwerkingserband tussen WSHD en WSRL is de werkplek in de SOLL situatie gebaseerd op de toepassing an dierse irtualisatie technieken. Een efficiënt samenwerkingserband is gebaseerd op de olgende onderdelen: - Gestandaardiseerde hardware en software (een shortlist an uniforme producten oor WSHD en WSRL) - Gekoppelde netwerken - Geïntegreerde telefonie - Geconsolideerde externe netwerken - Synchronisatie tussen de storage systemen op beide locaties - Single serer irtualisatie farm (hyperisor) - Uitwijk an irtuele serers naar andere locatie - Applicatie integratie (uniforme applicaties oor alle gebruikers an WSHD en WSRL) - Werkplek integratie (uniforme werkplek oor alle gebruikers met erschillende deices (Choose Your Own Deice) Desktop irtualisatie Gebruikers kunnen gehoste desktops benaderen anaf iedere gewenste locatie, op elk apparaat met een (ondersteunde) browser, binnen de begrenzingen an het netwerk en zolang de hardware dat toestaat. Dit betekent onder meer dat de desktop onafhankelijk is an het onderliggende besturingssysteem, Een hybride desktopmodel wordt gehanteerd, waarbij een mix an Hosted Shared Desktops (oude naam: SBC) en Hosted VM-based Desktops (Virtual Desktop Infrastructure) mogelijk is. Door de inzet an reerse seamless technologie (VDX) wordt het mogelijk om een lokale applicatie op een fat client te integreren in de irtuele desktop. De keuze is gebaseerd op een afweging tussen kosten, soort applicaties en type gebruikers Door de werkplek in lagen te erdelen kan met elke desktoporm de oordelen op het gebied an flexibiliteit behaald worden. Hosted VM-based Desktops (Virtual Desktop Infrastructure) biedt extra flexibiliteit op het gebied an installatie an applicaties door gebruikers. Hiermee kunnen de olgende functionaliteiten worden erkregen: Admin rechten oor applicaties; Gebruikers kunnen geheel zelfstandig willekeurige applicaties installeren; Specifieke CAD of andere CPU/grafisch intensiee applicaties; 32-bit Operating System ondersteuning op kleine schaal. Applicatie irtualisatie Applicaties worden op één of meerdere centrale serers geplaatst in de orm an irtuele packages. De eindgebruiker krijgt enkel een snelkoppeling. Als deze snelkoppeling opgestart wordt, indt er controle plaats op autorisaties. Verolgens wordt de applicatie naar de werkplek gestuurd (streaming). De applicatie wordt daarna opgestart in een eigen, afgeschermde omgeing. Dit betreft zowel Kantoor Automatisering applicaties als Proces Automatisering applicaties (ofwel de specifieke bedrijfsapplicaties an WSHD en WSRL) Versie:

48 De applicaties worden op basis an groepslidmaatschap toegekend. Indien een gebruiker lid is an een bepaalde autorisatiegroep wordt automatisch de snelkoppeling an de applicatie zichtbaar. Dit leert het olgende op: Performance: een applicatie kan sneller in de organisatie gebracht worden; Manageability: eenoudige stappen anaf applicatie packaging tot en met applicatieerwijdering; Stability: erbeteren stabiliteit an de werkplek doordat applicatie conflicten niet oor komen. User settings irtualisatie In een Windows omgeing wordt gebruik gemaakt an profielen om de gebruikersinstellingen in op te slaan. In de praktijk blijkt dat na erloop an tijd een Windows profiel oor problemen kan zorgen, ooral op het gebied an inlogtijden. In de SOLL situatie adiseert Inter Access gebruik te maken an een zogenaamd hybride profiel, een lokaal profiel oor de basis instellingen en een tool om de specifieke gebruikersinstellingen in te kunnen opslaan. Op deze manier worden de gebruikersinstellingen losgekoppeld an de werkplek, maar ook an het operating system. Serer irtualisatie In het samenwerkingserband tussen WSHD en WSRL bestaat een uniforme irtualisatie omgeing (hyperisor) oor de irtuele werkplekken, Kantoor Automatisering applicaties Proces Automatisering applicaties. Uitgangspunt is irtualisatie tenzij. Door het gebruik an een uniforme hyperisor wordt het eenoudiger om workloads te erdelen op basis an resourcegebruik oer beide locaties. Teens maakt de hyperisor het mogelijk om een hogere mate an beschikbaarheid mogelijk te maken. Door de combinatie met shared storage kunnen workloads eenoudig erplaatst worden naar een andere fysieke serer of locatie Adiezen In de olgende paragrafen wordt de geüniformeerde omgeing in de SOLL situatie in het samenwerkingserband an WSHD en WSRL besproken, aan de hand an het Inter Access Referentie model. Teens zijn de adiezen gebaseerd op de eraringen en best practices, Inter Access heeft gelijke geirtualiseerde werkplek omgeingen meerdere malen met succes bij haar klanten geïmplementeerd. In onderstaande figuren worden de IST en SOLL omgeingen bij de Waterschappen weergegeen. Versie:

49 Huidige Situatie Versie:

50 SOLL situatie 2016 Datacenter serices Het uitgangspunt is dat in de SOLL situatie 2016 beschikken WSHD en WSRL beide op hun eigen locatie oer een on-premises datacenter beschikken, welke ia een netwerkerbinding gekoppeld zijn. Met deze datacenter oplossing kunnen applicaties op een an beide locaties draaien en kan de data redundant oer beide locaties erdeeld worden. Inter Access adiseert een koppeling tussen beide netwerken middels een redundante glas erbinding. Door toepassing an xwdm (Waelength Diision Multiplexing) kunnen zowel het LAN als het SAN an beide locaties oer deze erbinding gekoppeld worden. De glaserbinding leert een hoge bandbreedte en een zeer lage latency, waardoor er geen bottlenecks zijn oor replicatie en site fail-oer. Wanneer de redundante glas-erbinding oer twee erschillende routes loopt, wordt een extra bescherming gerealiseerd tegen een onderbreking door bij. kabelbreuk (zoals door graafwerkzaamheden). Afgewogen moet worden of dit de extra kosten an deze tweede glaserbinding waard is. Versie:

51 Het alternatief is een 10Gb WAN erbinding. Deze kent echter een hoge latency, en de bandbreedte is gelimiteerd. De eenmalige kosten oor een glas erbinding zijn weliswaar hoger dan oor een 10Gb WAN erbinding, echter de maandelijkse kosten zijn oor een glas erbinding substantieel lager, en de glas erbinding biedt meer en betere mogelijkheden oor de toekomst. Uiteindelijk is er een break-een point in kosten, waarna de glaserbinding in exploitatie goedkoper is. Platform serices De platformserices bestaan uit serer hardware, storage, netwerk en irtualisatie. De werkplek oplossing is onafhankelijk an het onderliggende platform door de irtualisatie technologie. Storage systemen In de huidige situatie maakt WSRL gebruik an HP 3PAR storage systemen, terwijl WSHD gebruik maakt an de HP EVA systemen. De courante 3PAR systemen zijn an een latere generatie en bieden meer mogelijkheden dan de oudere EVA systemen.inter Access adiseert een consolidatie an de storage systemen naar één type en de storage omgeing te erdelen oer beide locaties. Het ligt daarbij oor de hand dat er een keuze gemaakt wordt oor het meest courante type, de HP 3PAR. Het oordeel an deze keuze is teens dat er gebruik gemaakt kan worden an de reeds aanwezige kennis. De geconsolideerde storage systemen kunnen worden uitgebreid in capaciteit. De data an WSHD en WSRL wordt dan oergebracht op het geconsolideerde storage systeem. Hiermee wordt een potentiele besparing in onderhoudskosten oor de HP EVA systemen gerealiseerd, welke kan oplopen tot 30%. Door de data redundant oer beide omgeing te erdelen wordt een bescherming tegen erlies bij calamiteiten gerealiseerd, met een snelle disaster recoery. Serers Inter Access adiseert het aantal type serers te reduceren tot één merk, zodat een potentiele besparing in aanschaf-, onderhoud- en beheer kosten wordt gerealiseerd en in toekomstige aanbestedingen een gezamenlijke aanschaf kan worden gedaan. Dit leert een potentiele besparing an 10-15% op aanschaf-, onderhouds- en beheerkosten. Teens adiseert Inter Acces het aantal Operating Systems terug te brengen tot één type en één ersie. Dit betekent dat het HPUX platform bij WSHD wordt gemigreerd naar Windows. Waar mogelijk dienen de Windows platformen gelijk getrokken te worden naar één Windows ersie. Dit leert een potentiele kostenbesparing op in licentiekosten, beheer en onderhoud an 30-40% op het Operating System nieau. Versie:

52 Netwerk Door de koppeling an het LAN en het SAN wordt een flexibelere en beter beheersbare ICT infrastructuur erkregen. WSHD en WSRL maken beide gebruik an Brocade SAN switches. Bij koppeling an de SAN omgeingen dient er op toe gezien te worden dat de bandbreedte op het hoogste nieau wordt ingeregeld (8Gb/s). WSHD maakt gebruik an HP LAN switches, WSRL an Cisco LAN switches. Inter Access adiseert de LAN switches te standaardiseren op één merk, zodat een potentiele kostenbesparing in aanschaf, onderhoud en beheer kan worden gerealiseerd an 10-15%. Inter Access adiseert het LAN bij WSRL uit te breiden door onderscheid te maken in Core switches en Serer switches, op eenzelfde manier als bij WSHD. Dit raagt een eenmalige inestering, maar leert een betere uptime. Backup en archiering Inter Access adiseert het aantal backupoplossingen te reduceren tot een uniforme oplossing op beide locaties, op een Windows platform. Dit leert een potentiele besparing in licentie-, onderhoud- en beheerkosten an 10-20%. Om een snelle restore mogelijk te maken WSHD en WSRL gebruik an een staging oplossing, waar de backup data oor korte termijn bewaard wordt, waarna het naar tape geschreen wordt. WSHD maakt gebruik an een HP VLS systeem, WSRL maakt gebruik an een EMC DataDomain systeem. Inter Access adiseert een uniforme staging oplossing, zodat kostenbesparing gerealiseerd kan worden op aanschaf, beheer en onderhoud. Unified Communications Door het uniformeren an de telefonie oplossing oer de Alcatel telefooncentrales op beide locaties wordt en het uitbreiden an de functionaliteit door het toepassen an een Unified Communications oplossing wordt de gebruiker een always connected oplossing geboden. WSHD is hier oortrekker en heeft reeds een aantal erbeteringen doorgeoerd, zoals VoIP connect (Voice oer IP) en lokaal GSM. Wanneer de telefonie oplossing gelijk getrokken wordt oer beide locaties, wordt ook hier een anytime, anyplace, any deice oplossing oor alle gebruikers gecreëerd, onafhankelijk an de locaties. Daarnaast wordt een uitwijk serice bij calamiteiten geboden (088-nummer an WSHD naar WSRL, nummer an WSRL naar WSHD). Beide calamiteiten schakelingen zijn mogelijk bij gebruik an VoIP Connect en SIP- trunking. Externe netwerken Door het combineren en consolideren an de lopende contracten oor de externe netwerken wordt het oor de gebruikers mogelijk anuit remote locaties het Kantoor Automatisering en het Proces Automatisering netwerk bij zowel WSHD als WSRL te bereiken. Dit betekent bijoorbeeld dat er één (redundante) internet erbinding en één (redundante) KPN One erbinding is naar beide locaties. Dit leert een potentiele besparing an 15-20% in de contracten met de proiders doordat schaaloordeel wordt uitgenut. Versie:

53 Infrastructure serices De Infrastructure serices ormen de basis an de infrastructuur. De technologieën die geadiseerd worden zijn als olgt te beschrijen: Serer irtualisatie Inter Access adiseert de serer irtualisatie te baseren op één type hyperisor. Daarnaast adiseert Inter Access de applicaties op HP IVM omgeing (Integrity Virtual Machine) bij WSHD te migreren naar Windows, of in het uiterste geal naar Linux op VMware. Dit leert een potentiele kostenbesparing in licenties, onderhoud en beheer an 10-15%. Door de hyperisor farm te erdelen oer beide locaties wordt een hoge beschikbaarheid gecreëerd bij uital an een serer host (high aailability) of de gehele locatie (disaster recoery). Applicatie irtualisatie Hieroor adiseert Inter Access een uniforme oplossing oor WSHD en WSRL. Dit leert een kostenefficiënte applicatiedistributie op. De applicatie irtualisatie behoeft geen additionele infrastructuur. De bestanden die olgen uit de applicatie irtualisatie worden door middel an CIFS aangeboden aan de gebruikers. Door het gebruik an Applicatie proisioning in combinatie met Applicatie deployment worden de serers oorzien an geirtualiseerde applicaties, waardoor gebruikers een optimale gebruikerseraring krijgen. Remote Access Om de gebruikers te kunnen oorzien an een thuiswerkplek, adiseert Inter Access een Gateway toe te passen. Hiermee wordt het mogelijk dat een gebruiker op elk moment anaf elk deice een erbinding kan maken met zijn business applicaties. Door deze Gateway redundant uit te oeren wordt deze oplossing hoog beschikbaar gemaakt. Mocht er gekozen worden oor een Citrix Access Gateway oplossing, dan adiseert Inter Access teens een Citrix Cloud Gateway Express oplossing. Platform deployment Voor zowel de deployment an Windows serers en desktops adiseert Inter Access een uniforme oplossing in combinatie met Windows. Dit zorgt oor een olledig geautomatiseerde uitrol an de Windows serer (inclusief rollen) of laptop. Door gebruik te maken an de integrale oplossing wordt zorg gedragen oor applicatiedistributie, indien applicatieirtualisatie oor een specifieke applicatie geen optie is. Met de inzet an deze technologieën bespaart men in de kosten oor wat betreft aanschaf, maar ook het beheer an de omgeing wordt ereenoudigd met de inzet an deze tooling. Workspace Management WSHD en WSRL maken reeds gebruik an RES Workspace Manager. Voor de uniforme desktopbeleing an de eindgebruiker adiseert Inter Access gebruik te maken an de reeds bestaande RES Workspace Manager. Voor de stabiliteit an Terminal serers worden Versie:

54 technologieën uit de RES Workspace Manager set toegepast. Teens wordt met RES Workspace Manager het security beleid technisch ingeuld op het gebied an screensaer en USB gebruik. RES Workspace Manager is beschikbaar in drie erschillende modules: Composition & Personalisation; Adanced Administration; Security & Performance. De meerwaarde an de module Adanced Administration is onder meer de mogelijkheid oor Instant Reports en de uitoerige logging an gebruikerssessies waardoor troubleshooting oor 1 e en 2 e lijns helpdesk eenoudig wordt gemaakt. De module Security & Performance geeft de mogelijkheid om het besturingssysteem te beeiligen tegen ongewenste applicaties, hierdoor wordt de omgeing eiliger (irussen en trojans kunnen hiermee geweerd worden) en stabieler doordat IT kan aangeen welke applicaties opgestart mogen worden. Dit betekent dat er, bij oorkeur zo snel mogelijk, een keuze gemaakt dient te worden om de Virtual Desktop Infrastructure oplossing bij WSRL niet erder uit te bouwen. Dit leert een potentiele kostenbesparing in licentie-, beheer- en onderhoudskosten an 10-15%. Proisioning Voor het uitrollen an een uniforme Desktop omgeing adiseert Inter Access een uniforme Proisioning Serices. Hiermee kan anuit een centrale opslag een single image worden uitgerold, waardoor de irtualisatie serers identiek zijn aan elkaar. Hiermee kan een eenduidige uitrol an de omgeing plaatsinden. Met de Microsoft Deployment toolkit kan het Windows besturingssysteem uitgerold worden, waarna de irtualisatei software en de basislaag an applicaties geïnstalleerd kan worden. Doordat dat deproisioning serers cruciaal zijn oor de diensterlening, adiseert Inter Access deze dubbel uit te oeren, zodat de proisioning serers als hoog beschikbaar paar geconfigureerd kunnen worden. Application serices Boenstaande methodiek welke geadiseerd wordt oor de distributie naar de nieuwe werkplek oplossing, is ook geschikt oor de distributie naar de bestaande omgeing. De werkplek oplossing is hiermee ook technisch geschikt oor de implementatie oer de bestaande fat clients (laptops/desktops) en serer infrastructuur. Presentation serices De Presentation serice zorgt oor het publiceren an een desktop. Hieroor adiseert Inter Access gebruik te maken an een uniforme oplossing De erbinding tot de desktop wordt oornamelijk gedaan anaf een client op de werkplek, thuis of onderweg. Via de client wordt een webbrowser gestart, waarna erbinding gemaakt kan worden ia de webinterface. Versie:

55 Conclusie Conclusies / business case per component Voor het realiseren an boenstaande doelarchitectuur dienen keuzes gemaakt te worden oor uniforme componenten, daar waar nu nog erschillende componenten gebruikt worden. Dit betekent dat er componenten uit gefaseerd worden dan wel geheel erangen worden. Naast een kostenbesparing in aanschaf, onderhoud en beheer kan teens een kostenbesparing gerealiseerd worden in het gezamenlijk aanbesteden oor de aanschaf an nieuwe componenten. Consolidatie heeft een effect op de kwetsbaarheid kwaliteit en kosten an de componenten. In onderstaand oerzicht wordt weergegeen wat de effecten zijn, zo wordt duidelijk wat de business case is per component. Component Kwetsbaarheid Kwaliteit Kosten 1 Glaserbinding Redundante glaserbinding Consolidatie storage + replicatie Consolidatie serers Consolidatie OS (uitfasering HPUX) Consolidatie LAN Consolidatie SAN Consolidatie Backup en Archiering Unified Communications Consolidatie externe netwerken Uniforme serer irtualisatie Stretched serer farm Uniforme Desktop Uniforme Applicatie irtualisatie Uniforme Remote Access Uniforme Deployment en proisioning Legenda: 0 neutraal + positiee bijdrage + + substantieel positiee bijdrage - negatiee bijdrage - - substantieel negatiee bijdrage NB: een min bij kosten betekent dat de kosten hoger worden. Als we de boenstaande tabel beschouwen zien we dat het oergrote deel an de oorgestelde eranderingen in componenten (3 tot en met 8, 11 tot en met 16) een hele heldere de business case bestaat: minder kwetsbaarheid, meer kwaliteit en lagere kosten. Glaserbinding (1): erhoging an kwaliteit is an groot belang oor het goed functioneren an de infrastructuur als geheel. Versie:

56 Redundante glaserbinding (2): Wanneer de redundante glas-erbinding oer twee erschillende routes loopt, wordt een extra bescherming gerealiseerd tegen een onderbreking door bij. kabelbreuk (zoals door graafwerkzaamheden). Afgewogen moet worden of dit opweegt tegen de extra kosten an deze tweede glaserbinding. Unified Communications (9): ermindering an kwetsbaarheid en erhoging kwaliteit is zodanig dat het opweegt tegen de extra kosten. Conclusies t.a.. transitie Wij adiseren om de geschetste eranderingen in de ICT-infrastructuur door te oeren tussen medio 2014 en medio In de periode tot medio 2014 worden de eranderingen oorbereid. Voor alle infrastructuur componenten worden keuzes gemaakt, onderzoek gedaan en experts geraadpleegd. De wensen anuit de business worden in meer detail astgesteld. Betrokkenheid an functioneel beheerders anuit de business is noodzakelijk om deze eranderingen naar wens door te oeren. Medio 2014 wordt een begin gemaakt met het koppelen an de beide datacentra. Systemen, applicaties en werkplekken worden zoeel mogelijk met standaardoplossingen ingeuld, zoals werkplek irtualisatie, sererhosting, backup etc. Deze erandering resulteert in een gecombineerde ICT infrastructuur, erdeeld oer beide locaties. Deze gecombineerde ICTinfrastructuur zorgt oor een goede, stabiele basis oor eranderingen in bedrijfsprocessen en applicaties. Vanuit de ICT-aanbod organisatie wordt rekening gehouden met een additioneel benodigd projectbudget an ,- oor externe ondersteuning gedurende de transitie. Deze additionele projectkosten zijn opgenomen in de business case. De kosten oor de eranging an IT-infrastructuur hardware en software zijn in de meerjaren beleidsplannen an WSHD en WSRL opgenomen en kunnen gebruikt worden oor de inrichting an de nieuwe IT-infrastructuur. Bij de inrichting an de IT-infrastructuur moet ook rekening worden gehouden met de wensen die oortloeien uit het gezamenlijk Informatie Beleidsplan Versie:

57 De gewenste infrastructuur in meer detail Onderstaande platen geen de infrastructuur an de IST en de SOLL 2016 situatie weer. IST situatie Versie:

58 SOLL situatie Versie:

59 2.11 Objecten (Applicatielandschap) Inleiding De opbouw, structuur en mate an standaardisatie an het applicatielandschap bepalen in grote mate de werkzaamheden die de ICT-aanbod organisatie moet errichten om deze applicaties in de lucht te houden. Kortom, het applicatielandschap bepaalt in grote mate welke technisch beheer en applicatiebeheer-werkzaamheden erricht dienen te worden. Dus: de (efficiëntere) inrichting an het applicatielandschap bepaalt mede het besparingspotentieel an de ICTaanbod organisatie Aansluiting op de isie op informatieoorziening De uitwerking an de SOLL situatie an het applicatielandschap an de beide waterschappen bouwt oort op, en sluit nadrukkelijk aan bij de Visie op informatieoorziening WSHD en WSRL. In deze isie wordt op basis an omgeingsfactoren, ontwikkelingen in ICT en organisatiedoelen de architectuur op hoofdlijnen bepaald. Verolgens wordt in het kader an deze architectuur ingegaan op de informatiebehoefte an de bedrijfsfuncties en de informatiesystemen om in deze behoefte te oorzien. Voor het bepalen an de informatieoorzieningsbehoefte is uitgegaan an de bedrijfsfuncties an het waterschap (bron: WILMA). Versie:

60 Bedrijfsfuncties an het waterschap (WILMA). In de erdere beschrijing an de Visie op informatieoorziening WSHD en WSRL worden de bedrijfsfuncties en de daaruit afgeleide informatiefuncties ertaald naar informatiesystemen. Op basis an de omgeingsfactoren, organisatiedoelen en technologietrends, de behoeften an de bedrijfsfuncties en de mogelijkheden die de markt op het gebied an de betreffende informatiefuncties biedt, zijn informatiefuncties in informatiesystemen geclusterd. Hierbij is uitgegaan an drie principes: Geen dubbele functionaliteit, dus functionaliteit zoeel mogelijk in één systeem; Daar waar functionaliteit oldoet, geen eranderingen in informatiesystemen; Kostenbewust handelen. Daarna geeft de Visie op informatieoorziening WSHD en WSRL de eisen aan informatiesystemen en gegeens weer: Eisen aan informatiesystemen en gegeens (uit Visie op IV WSHD WSRL, ersie 0.99, pagina 16) Versie:

61 Onderstaand plaatje geeft de isie op informatiesystemen weer, waarin ook de eisen anuit de speerpunten zijn erwerkt. Toelichting 1. Dierse goed ingerichte kerndatabases met helder afgebakende gegeensgroeperingen zodat deze, per proces naar behoefte met erschillende functionaliteit, uitgeraagd kunnen worden. 2. Als solide fundament om de grip op gegeens goed te ontsluiten een aantal specifieke systemen met unieke taken. 2a) Asset Management systeem, inclusief een Geografisch Informatie Systeem. 2b) Document Management systeem (eentueel met zaaksysteem functie). 2c) Relatiemanagement systeem (CRM). 2d) Workflow Control systeem. 3. Een geïntegreerd systeem met als kernfunctionaliteit P&O, Projectondersteuning, Budgettering, Subsidies, Urenadministraties en Inkoop/contracten. Systemen genoemd onder nummer 2 kunnen ook deel uitmaken an een geïntegreerde systeem, maar omdat dit andersoortige specifiek functionaliteit raagt, lijkt het erstandiger om hieroor een aparte systemen te kiezen 4. Waterschapspecifieke systemen, met als functionaliteit ontwerpen, modelleren, heffen en innen, meten, bedienen en ergunningen/handhaen. Enerzijds zijn deze systemen specifiek oor de bedrijfsfuncties, anderzijds oldoet de functionaliteit an deze systemen nog. 5. Nice to haes in een geïntegreerd systeem zijn: (5a) Portalen, (5b) Dashboards (met Analyse en Data Mining functionaliteit). Deze informatiefuncties kunnen eentueel ook deel uitmaken an een geïntegreerd systeem, maar kunnen ook als aparte informatiesystemen functioneren. (uit Visie op IV WSHD WSRL, ersie 0.99, pagina 37) Versie:

62 Het huidige applicatielandschap (IST) De beschreen isie op informatiesystemen is erolgens, in een aantal stappen, door ertaald naar applicatiesystemen. De applicaties zijn in kaart gebracht op basis an de bedrijfsfuncties en bedrijfsprocessen, conform de standaard architectuur oor waterschappen WILMA (zie ). Zo ontstaat een oerzicht an de situatie an het applicatielandschap in kaart gebracht.deze plaat geeft een oerzicht an 53 gelijke applicaties (rood), 69 additionele applicaties bij WSRL (groen) en 94 bij WSHD (blauw).. Conclusie t.a. Applicatielandschap: De bedrijfsfuncties en processen an beide waterschappen zijn in grote lijnen gelijk. De erschillen zitten in de inrichting an deze processen. Het applicatielandschap an beide waterschappen erschilt behoorlijk. Op het lak an applicaties bestaan grote mogelijkheden tot standaardisatie en daardoor tot kostenbesparingen. Bedenk hierbij wel dat échte standaardisatie an applicaties niet zonder standaardisatie in de bedrijfsprocessen kan. Versie:

63 Versie:

64 De gewenste situatie t.a.. het applicatielandschap (SOLL) Om de gewenste situatie t.a.. het applicatielandschap te bepalen is de IST situatie in erband gebracht met de, in de inleiding beschreen, isie op informatiesystemen. Op de olgende pagina worden concrete applicaties gekoppeld aan de isie op informatiesystemen. Zo wordt helder welke applicaties logisch met elkaar samenhangen en welke bedrijfsfuncties ze bedienen. De nummering geeft aan op welk speerpunt de betreffende applicaties betrekking hebben. Op de pagina s 60 tot en met 62 indt u erolgens de doorertaling an deze isie op gezamenlijke informatie-oorziening naar een concreet informatiebeleidsplan , zoals opgesteld door de IV-functie an WSHD en WSRL. In dit schema is de prioritering aangegeen oor de olgorde an de realisatie an de speerpunten uit deze isie en de daaraan gekoppelde actiiteiten. IBP 2015 Versie:

65 Versie:

66 Versie:

67 Versie:

68 Tot de geplande ontwikkelingen behoren de olgende implementaties an de nieuwe informatiesystemen of toepassingen: Speer punt Geplande inestering 3 Workflowsysteem 3a Geïntegreerd systeem oor ondersteunende processen aantal applicaties WSHD aantal applicaties WSRL WSHD en WSRL aantal gelijke applicaties HWH SOLL b HRM systeem JA 1 2b Document managementsysteem 2a Asset Management c Relatiemanagement systeem 4 Specifieke functionaliteit 4a IRIS Nieuwe ersie an 2 JA 1 Integraal Resultaatgericht Informatiesysteem (IRIS) 4b Afalwaterzuiering JA (x2) 6 Totaal aantal applicaties =49 Door de bijbehorende processen gezamenlijk in te richten en de nieuwe applicaties gezamenlijk selecteren, implementeren en beheren (scenario 2 2 ) zal het aantal te beheren applicaties met ca. 43 afnemen (an 49 naar ca. 6). Dit is ca. 15% an het totaal aantal applicaties (269) an beide waterschappen. 2 Scenario 2: Nieuwe processen gezamenlijk inrichten en nieuwe applicaties gezamenlijk selecteren Versie:

69 Als deze lijn wordt oortgezet oor de onderstaande werkprocessen kan door de standaardisatie an die processen en consolidatie an de bestaande applicaties (scenario 3 3 ) het aantal applicaties met 22 afnemen (an 34 naar 12). Na deze consolidatieslag zal het totaal aantal an de te consolideren applicaties (IST 2012) met 31% afnemen en te beheren met 24%. Speer punt Geplande inestering aantal applicaties WSHD aantal applicaties WSRL WSHD en WSRL aantal gelijke applicaties HWH 4c Digispectie d Vergunningerlening en 1 JA 1 handhaing 4d 2 4e Eigendommenbeheer 1 JA 1 4e 1 4f Mobiele schouw h Calamiteiten i Klantcontacten en beheer IT en Facilitaire processen 4j Beheer architecturen en processen 4k Metadatabeheer l Onderhoud en beheer technische tekeningen (AutoCad) en beheer Klicmeldingen 4m Raadplegen, bewerken en beheren an geografische informatie (GIS toepassingen) (x2) 12 Totaal aantal applicaties =34 SOLL 2016 Na de realisatie an IBP zal nog 69% an alle applicaties moeten worden geconsolideerd. Het tempo an deze consolidatieslag zal afhangen an de behoefte an de bedrijfsprocessen en beschikbaarheid an de functionaliteit in andere reeds in gebruik genomen applicaties. Voorkeur kan worden gegeen aan 42 applicaties die zowel door WSRL als WSHD worden gebruikt. aantal applicaties WSHD aantal applicaties WSRL WSHD en WSRL aantal gelijke applicaties Totaal IBP (=11) 83 IST (=53) 269 Na de realisatie an IBP (=42) 186 % geconsolideerd 34% 42% 20% 31% % oergebleen applicaties 66% 58% 80% 69% 3 Scenario 3: Geleidelijke standaardisatie bedrijfsprocessen en bestaande applicaties consolideren Versie:

70 Stapsgewijze erandering in het applicatielandschap Inleiding Wij onderschrijen de olgordelijkheid anuit het perspectief an informatieoorziening, maar om de uiteindelijke olgorde an initiatieen te bepalen moeten meerdere perspectieen worden meegenomen. Perspectieen om uiteindelijke olgorde an eranderingen in het applicatielandschap te bepalen: 1) Bedrijfsprocessen 2) Informatieoorziening 3) Infrastructuur 4) Financieel 5) Change management Het is zaak om oerwegingen anuit elk perspectief in kaart te brengen, en erolgens afweging maken welke prioriteiten worden gesteld en welke olgorde wordt bepaald. Bepalen welke applicatie het eerst moet worden opgepakt kan niet goed plaats inden als men deze 5 perspectieen niet goed in kaart heeft gebracht. Vanuit het perspectief an de bedrijfsprocessen Het perspectief an de bedrijfsprocessen, de business, hoort te allen tijde het dominante perspectief te zijn. Welke eranderingen in de bedrijfsprocessen zijn gepland? Voor welke eranderingen in de bedrijfsprocessen is de beste business case? Welke eranderingen inden plaats als geolg an eranderingen in wet- en regelgeing? Binnen dit perspectief wordt de grote lijn bepaald, waarop de andere perspectieen kunnen aanullen. Vanuit perspectief an de informatieoorziening Zoals de Visie op informatieoorziening WSHD en WSRL aangeeft impliceert de ordening in de ijf deelgebieden, zoals weergegeen in , ook een zekere olgordelijkheid in het plannen an initiatieen (zie pagina 60 tot 62). De basis ( grip op gegeens ) moet nadrukkelijk eerst op orde zijn, daarna kan er effectief worden gewerkt aan oerzicht an objecten, dossiers en documenten en projecten, erolgens is functionaliteit aan de beurt en ten slotte de portals en dashboards. Vanuit perspectief an de ICT infrastructuur Op het lak an infrastructuur is het erstandig om anuit de techniek naar boen te werken ia applicaties naar specifieke ondersteuning op maat an de bedrijfsprocessen. Zo is er altijd een goede, stabiele, gestandaardiseerde ondergrond waarop nieuwe elementen kunnen worden gebouwd. Een goed infrastructuur gebouw begint bij een goede fundering. Versie:

71 Vanuit financieel perspectief Vanuit financieel perspectief dient, om de erandering in de richting an de gewenste isie kostenefficiënt uit oeren, zorguldig in kaart gebracht te worden wanneer actia zijn afgeschreen, wanneer contracten en licenties aflopen of opengebroken kunnen worden en welke inesteringsbudgetten en -planning bestaan. Deze analyse moet binnen beide waterschappen plaatsinden. Vanuit erandermanagement perspectief De eranderbereidheid, de complexiteit an de erandering en de erandercapaciteit / beschikbaarheid medewerkers moeten terdege worden meegenomen bij het bepalen an de olgorde an eranderingen binnen het applicatielandschap. Deze factoren gecombineerd bepalen de realiseerbaarheid an de erandering. Daarnaast is het erstandig de impact an de erandering, de kwalitatiee en kwantitatiee business case an elke indiiduele aanpassing in het applicatielandschap in kaart te brengen. hebben. Het is erstandig om het eerst die eranderingen door te oeren die de hoogste impact en realiseerbaarheid Daarnaast is het, anuit dit eranderperspectief, nodig te beseffen dat elke erandering wel ergens pijn eroorzaakt. Denk eraan om de pijn gelijkmatig te erdelen oer de beide waterschappen en oer erschillende afdelingen. Versie:

72 Conclusie t.a., de SOLL situatie m.b.t. het applicatielandschap Gezien de complexiteit en de grote mate an samenhang en onderlinge beïnloeding tussen applicaties adiseren wij nadrukkelijk een stapsgewijze erandering / consolidatie an applicaties oer een periode an meerdere jaren. Bedenk hierbij wel dat een heldere bestuurlijke keuze oor een gezamenlijke toekomst an de ICT-aanbod organisaties an WSHD en WSRL noodzakelijk is. Eerst met elkaar erlechten en erolgens binnen een paar jaar weer ontlechten is duur en frustrerend! Op het gebied an de infrastructuur (zie bijlage 2.10) adiseren wij: integratie, consolidatie en koppeling an de omgeingen an WSHD en WSRL. Deze erandering indt oor het grootste gedeelte plaats in Dit zorgt oor een goede solide basis oor erdere ontwikkelingen in het applicatielandschap. Om de eranderingen in het applicatielandschap in goede banen te leiden moeten alle potentiele eranderingen anuit deze 5 perspectieen (business, informatieoorziening, infrastructuur, financieel en change management) worden beoordeeld. Op basis an deze beoordeling kan een samenhangende eranderplanning worden gemaakt. Wij achten het erstandig om oor elke applicatie deze 5 perspectieen in kaart te brengen ter oorbereiding op de transitie an het project Samenwerking IT-aanbod organisaties an WSRL en WSHD. Zo kan worden geborgd dat de afstemming tussen de ICT raag en het ICT aanbod tot de juiste resultaten leidt oor de bedrijfsoering an de waterschappen als geheel. De potentiële besparingen binnen de business case worden grotendeels bepaald door besparingen als geolg an standaardisatie an bedrijfsprocessen en standaardisatie an applicaties (zie ook scenario 3 (19%) in bijlage 3: Business Case). Het besparingspotentieel is groot, maar alleen te halen oer een langere periode. Terugerdientijden zullen naar erwachting liggen rond de 5 jaar; rekening houdend met het gelijk trekken an bedrijfsprocessen, het uitfaseren an oude applicaties, aanschaf en inrichting an nieuwe applicaties en het opleiden an beheerders en gebruikers. Kortom, op het lak an standaardisatie an bedrijfsprocessen en applicaties zit de échte business case! Deze besparingen zijn niet mogelijk zonder een trekkers -rol an de business, anders zal dit besparingspotentieel niet gerealiseerd worden. Het gelijk maken an de bedrijfsprocessen is een oorwaarde is om binnen het applicatielandschap olledig te consolideren. In het gezamenlijke Informatie Beleids Plan (IBP) zijn prioriteiten gesteld en inesteringsbudgetten bepaald. De geplande inesteringen zijn beschreen in : De gewenste situatie t.a.. het applicatielandschap. Het IBP is een goede eerste stap, erdere uitwerking an de plannen, inesteringen en initiatieen is noodzakelijk. Versie:

73 Bijlage 3. Business Case Inleiding In de business case, zoals beschreen in het erolg an deze bijlage, beschouwen we de initiële business case (haalbaarheidsstudie) waarin oordelen met name kwalitatief benoemd zijn en inzicht gegeen wordt in het besparingspotentieel. In het onderstaande wordt eerst uitgelegd hoe de business case tot stand is gekomen, en erolgens worden de resultaten toegelicht. 3.2 Besparingspotentieel Dit besparingspotentieel wordt bepaald door het erschil tussen de kostenontwikkeling bij ongewijzigd beleid ergeleken met de kostenbepaling an een bepaald scenario. In de grafiek hiernaast is b. het besparingspotentieel an scenario 1 gelijk aan het opperlak an het groene lak (dit terwijl de kosten in scenario 1 an dit oorbeeld gelijk blijen) en dat an scenario 2 is gelijk aan het gele + groene lak. Effect an keuzes op besparingspotentieel In deze business case beschouwen we het effect dat te maken keuzes hebben op het besparingspotentieel. Deze keuzes allen uiteen in een achttal deelgebieden: Het besparingspotententieel wordt bepaald door keuzes aan business kant t.a.. 1. Juridische orm 2. Standaardisatie an bedrijfsprocessen En door keuzes binnen de ICT-aanbod organisatie t.a..: 3. Serices 4. Processen 5. Organisatie 6. Tools 7. Compliance 8. Objecten: Infrastructuur en applicaties Versie:

74 Op elk an deze deelgebieden zijn meerdere keuzes mogelijk. Deze keuzes zijn erolgens in kaart gebracht op het continuüm an geen besparing tot maximale besparing. Daarna is per keuze bepaald welk besparingspotentieel daarmee kan worden behaald. Het percentage besparingen is bij elke punt op elke lijn bepaald 3.3 Transitiekosten In de berekening an de business case per scenario zijn de olgende (additionele) posten reeds meegenomen: Additionele kosten Raming Organisatieorm Projectkosten Transitie (2013) Projectkosten Implementatie ICT-aanbod organisatie (2013 / 2014) Infrastructuur Projectkosten Transformatie Infrastructuur (2014 / 2015) IT Processen Projectkosten ISM TOTAAL Versie:

75 3.5 Scenario s Verolgens zijn samenhangende erander-scenario s met betrekking tot de ICT-aanbod organisatie zijn onderkend. Versie:

76 Deze scenario s hebben de olgende kenmerken gemeenschappelijk: - Snelle integratie an ICT aanbod organisatie en de ICT infrastructuur - Geleidelijke erbeteringen in procesmatig werken De erschillen tussen deze scenario s zitten in de ambitie en de snelheid waarmee processen en applicaties worden gestandaardiseerd. Hierna is in oerleg met de stuurgroep het olgende groeipad onderkend: an geen erandering in bedrijfsprocessen en applicaties (1), nieuwe processen en applicaties gezamenlijk inrichten (2), ia geleidelijke standaardisatie an bedrijfsprocessen en applicaties (3) en misschien in de toekomst naar olledige integratie an bedrijfsprocessen en applicaties Doorrekenen an business case per scenario Daarna is de business case er scenario bepaald, met inachtneming an het boenstaande groeipad. Het resulterende besparingspotentieel is erolgens ergeleken met huidige bestedingen (WSHD: en WSRL ) Scenario 1: Geen eranderingen in bedrijfsprocessen en applicaties Snelle integratie an ICT aanbod organisatie en de ICT infrastructuur Geleidelijke erbeteringen in procesmatig werken GEEN VERANDERINGEN in bedrijfsprocessen en applicaties Versie:

77 Scenario 1: Geen eranderingen in bedrijfsprocessen en applicaties Business IV ICT De erandering blijft beperkt tot de ICT-aanbod organisatie. Het standaard procesmodel ISM is ingeoerd én de organisatie werkt conform binnen de ICT sector algemeen gebruikte standaarden en best practices (BISL, ASL en ITIL). Integratie, consolidatie en koppeling an de ICT infrastructuur an WSHD en WSRL. Besparingen binnen de business als geolg an minder erstoringen an de ICT-diensterlening. Beoordeling scenario m.b.t. doelstellingen: Verbeteren an de diensterlening + Realiseren an kostenbesparing (oplopend tot 1,3 miljoen in 2023 = 8%) + Verminderen kwetsbaarheid + Vergroten slagkracht 0 Ontwikkelingen en landelijke ereisten beter het hoofd bieden Scenario 2: Nieuwe bedrijfsprocessen en applicaties gezamenlijk inrichten Snelle integratie an ICT aanbod organisatie en de ICT infrastructuur Geleidelijke erbeteringen in procesmatig werken NIEUWE processen en applicaties gezamenlijk inrichten Scenario 2: Nieuwe bedrijfsprocessen en applicaties gezamenlijk inrichten Business IV ICT In 2014 worden erbeteringen doorgeoerd in de ICT-aanbod organisatie en in de ICT-infrastructuur (geen erschil met scenario 1). Vanaf 2015 worden alle eranderingen in bedrijfsprocessen en applicaties gezamenlijk doorgeoerd. Zo lang bestaande bedrijfsprocessen en applicaties oldoen wordt niet gestandaardiseerd en geconsolideerd. Zo wordt (in meer dan 10 jaar) toegewerkt naar gezamenlijke bedrijfsprocessen en applicaties, en wellicht wordt dat doel niet bereikt. In 2023 is 75% an de bedrijfsprocessen en applicaties an WSHD en WSRL gelijk. Besparingen binnen informatie oorziening en binnen ICT-aanbod als geolg an standaardisatie an applicaties. Beoordeling scenario m.b.t. doelstellingen: Verbeteren an de diensterlening + Realiseren an kostenbesparing (oplopend tot 2,7 miljoen in 2023 = 18%) + Verminderen kwetsbaarheid + Vergroten slagkracht + Versie:

78 Ontwikkelingen en landelijke ereisten beter het hoofd bieden Scenario 3: Geleidelijke standaardisatie an bedrijfsprocessen en applicaties Snelle integratie an ICT aanbod organisatie en de ICT infrastructuur Geleidelijke erbeteringen in procesmatig werken Geleidelijke standaardisatie an ALLE bedrijfsprocessen en applicaties Scenario 3: Geleidelijke standaardisatie an bedrijfsprocessen en applicaties Business IV ICT In 2014 worden erbeteringen doorgeoerd in de ICT-aanbod organisatie en in de ICT-infrastructuur (geen erschil met scenario 1). Vanaf 2015 worden alle eranderingen in bedrijfsprocessen en applicaties gezamenlijk doorgeoerd. In 2016 wordt een programma opgestart om alle bestaande bedrijfsprocessen en applicaties te standaardiseren. In ongeeer 7 jaar wordt stap-oor-stap toegewerkt naar gezamenlijke, gestandaardiseerde bedrijfsprocessen en applicaties. In 2023 is 90% an de bedrijfsprocessen en applicaties an WSHD en WSRL gelijk. Grotere besparingen binnen informatie oorziening en binnen ICTaanbod als geolg an standaardisatie an applicaties. Beoordeling scenario m.b.t. doelstellingen: Verbeteren an de diensterlening ++ Realiseren an kostenbesparing (oplopend tot 3,3 miljoen in 2023 = 21%) ++ Verminderen kwetsbaarheid ++ Vergroten slagkracht ++ Ontwikkelingen en landelijke ereisten beter het hoofd bieden Besparingspotentieel per deelgebied Op elk an de 8 deelgebieden (organisatieorm, bedrijfsprocessen, applicaties, infrastructuur, tools, ICT organisatie en ICT processen) is nagegaan wat de mogelijke besparingen zijn, en hoe groot het effect an deze besparingen is, bij welke keuze dit effect oorkomt en of het effect op het besparingspotentieel substantieel of klein is. De gehanteerde percentages worden toegelicht in de onderstaande paragrafen. Versie:

79 3.6.1 Begroting en meerjarenbeleidsplan Voor de berekening an de besparingspercentages is uitgegaan an de begroting 2013 en MJBP an WSHD en WSRL: In de eerste kolom an de onderstaande exploitatie- en inesteringsbegrotingen zijn regelnummers aangegeen. In de paragrafen tot en met wordt erwezen naar deze regelnummers. Zo kunt u, desgewenst, de detailopbouw an de business case per scenario olgen. Vergelijking an de exploitatie-begroting 2013 an WSRL en WSHD. Versie:

80 Inesteringen in het kader an het meerjarenbeleidsplan Organisatieorm De organisatieorm bepaalt, met name op basis an de juridische entiteit, welke besparingen mogelijk zijn. Een grotere ICT-aanbod organisatie, met een juridische status die het mogelijk maakt grotere contracten (oor medewerkers an WSHD als WSRL gezamenlijk) af te sluiten, kan schaaloordelen boeken met betrekking tot: - Inkoopoordeel licenties (5-10%) - Beheerkosten contracten (10-20%); minder contracten, dus minder werk. - Minder serice leel management (10-25%) Daarnaast is rekening gehouden met projectkosten oor Transitieplan en oor de Implementatie an de ICT-aanbod organisatie. Versie:

81 Scenario Latere jaren NB. Voor wat betreft het afsluiten en openbreken an contracten (en dus het behalen an schaaloordelen) en met name oor wat betreft errekening an BTW is er erder specialistisch onderzoek nodig. Item Effect op WSHD WSRL Besparingspotentieel (x 1000) IST 2013 (x 1000) IST 2013 Schaaloordeel / contractomang + betere onderhandelingspositie Licenties % 5% 10% 10% 10% 2 0% 5% 10% 10% 10% 3 0% 5% 10% 10% 10% max 0% 5% 10% 10% 10% Bron: Exploitatiebegroting, regel 11. Vermindering aantal contracten met leeranciers Beheerkosten contracten % 0% 10% 15% 20% 2 0% 0% 10% 15% 20% 3 0% 0% 10% 15% 20% max 0% 0% 10% 15% 20% Bron: Exploitatiebegroting, regel 1 WSHD (1,5 fte) en regel 3 WSRL (0,5 fte) Vermindering interne afspraken en contracten Beheerkosten serice leel management % 0% 10% 15% 25% 2 0% 0% 10% 15% 25% 3 0% 0% 10% 15% 25% max 0% 0% 10% 15% 25% Bron: Exploitatiebegroting, regel 1 (WSHD 0,25 fte en WSRL 0,25 fte) Externe Projectkosten Transitieplan (bij gezamenlijk project) Aanname (-) 40 (-) % 0% 0% 0% 0% 2 100% 0% 0% 0% 0% 3 100% 0% 0% 0% 0% max 100% 0% 0% 0% 0% Zie 3.3 Transitiekosten. Externe Projectkosten Implementatie ICT-aanbod organisatie (bij gezamenlijk project) Aanname (-) 80 (-) % 65% 0% 0% 0% 2 35% 65% 0% 0% 0% 3 35% 65% 0% 0% 0% max 35% 65% 0% 0% 0% Zie 3.3 Transitiekosten. Leeswijzer: 5% besparingspotentieel in scenario 1, in 2014 betekent een besparing an 5% an: = bij WSHD en = bij WSRL. Versie:

82 Scenario Latere jaren Bedrijfsprocessen Het besparingspotentieel binnen de bedrijfsprocessen is het grootste besparingspotentieel. Standaardisatie an bedrijfsprocessen betekent an twee bedrijfsprocessen (bij WSDH en WSRL) één nieuw proces maken. Dit leert enorme besparingen op: binnen de bedrijfsprocessen, binnen informatieoorziening en binnen ICT-aanbod. NB. In de doorrekening an de scenario s is zijn de besparingen in de bedrijfsprocessen zelf NIET meegenomen. In deze doorrekening wordt enkel berekend welke besparingen binnen de ICT-aanbod organisatie door standaardisatie an de bedrijfsprocessen mogelijk worden gemaakt. Item Effect op WSHD WSRL Besparingspotentieel (x 1000) IST 2013 (x 1000) IST 2013 Mate an standaardisatie an bedrijfsprocessen Besparingen binnen bedrijfsprocessen PM PM 1 PM 2 3 Inesterings- kosten binnen bedrijfsprocessen max PM PM 1 PM 2 3 Kosten informatie- oorziening max % 0% 0% 0% 0% 2 0% 0% 10% 12% 15% 3 0% 0% 10% 20% 25% max 0% 0% 10% 20% 40% Bron: Exploitatiebegroting, regel 2 Projectkosten IV % 0% 0% 0% 0% 2 0% 5% 10% 12% 15% 3 0% 5% 20% 35% 35% max 0% 5% 20% 35% 50% Bron: Inesteringsbegroting, 15% an regel 16 en 18 Versie:

83 Scenario Latere jaren Applicaties Besparingen op het applicatielandschap lopen parallel op met standaardisatie binnen de bedrijfsprocessen. Een gestandaardiseerd proces kan ook gestandaardiseerd ondersteund worden. Dit deelgebied leert eeneens grote besparingen op binnen de bedrijfsprocessen, binnen informatieoorziening en binnen ICT-aanbod. Item Effect op WSHD WSRL Besparingspotentieel (x 1000) IST 2013 (x 1000) IST 2013 Mate an standaardisatie an applicaties Onderhouds- + licentiekosten applicaties % 0% 0% 0% 0% 2 0% 0% 8% 10% 12% 3 0% 0% 10% 15% 15% max 0% 0% 10% 15% 20% Bron: Exploitatiebegroting, regel 11. Projectkosten ICT % 5% 10% 10% 10% 2 0% 5% 15% 20% 25% Bron: Inesteringsbegroting, 10% an regels 17 en % 5% 20% 35% 35% max 0% 5% 20% 35% 50% Kosten applicatiebeheer % 0% 0% 0% 0% 2 0% 5% 10% 12% 15% 3 0% 5% 10% 15% 20% max 0% 5% 15% 25% 35% Bron: Exploitatiebegroting, regel 1 en 3 (4,75 fte WSHD en 6,92 fte WSRL) Voor een meer gedetailleerd oerzicht an het applicatielandschap, planningen en ramingen erwijzen wij naar bijlage : De gewenste situatie t.a.. het applicatielandschap (SOLL). Versie:

84 Scenario Latere jaren ICT Infrastructuur Op het gebied an de infrastructuur (zie bijlage 2.10) adiseren wij: integratie, consolidatie en koppeling an de ICT infrastructuur an WSHD en WSRL. Hierdoor ontstaat de facto 1 gezamenlijke ICT infrastructuur. Voor rijwel alle oorgestelde eranderingen in de infrastructuur bestaat een hele heldere business case: minder kwetsbaarheid, meer kwaliteit en lagere kosten. Het grootste deel an deze eranderingen kan plaats inden in Ondanks deze heldere business case, met duidelijke besparingsmogelijkheden, hebben wij in het kader an de doorrekening an de scenario s gekozen oor een oorzichtige inschatting an het besparingspotentieel, langzaam oplopend an 0% in 2013 tot 5% in Item Effect op WSHD WSRL Besparingspotentieel (x 1000) IST 2013 (x 1000) IST 2013 Standaardisatie en consolidatie ICT Infrastructuur Raming IBP % 2% 3% 4% 5% 2 0% 2% 3% 4% 5% Bron: Inesteringsbegroting, 90% an regels 17 en % 2% 3% 4% 5% max 0% 2% 3% 4% 5% Kosten transformatie infrastructuur (-) 500 (-) % 60% 40% 2 0% 60% 40% 3 0% 60% 40% max 0% 60% 40% Zie 3.3 Transitiekosten. Versie:

85 Scenario Latere jaren ICT Serices Op het lak an serices leidt 1 standaard serice oor alle klanten an de ICT-aanbod organisatie tot de mogelijkheid om de diensterlening (erder) te stroomlijnen. De eraring leert dat dit een besparing kan opleeren an 2 tot 5 % an de ICT beheerkosten. Item Effect op WSHD WSRL Besparingspotentieel (x 1000) IST 2013 (x 1000) IST standaard sericenieau ICT beheerkosten % 2% 3% 4% 5% 2 0% 2% 3% 4% 5% 3 0% 2% 3% 4% 5% max 0% 2% 3% 4% 5% Bron: Exploitatiebegroting regel 1 (6 fte WSHD en 75% an 11 fte TB WSRL) ICT Processen Het standaard procesmodel ISM wordt ingeoerd én de organisatie gaat werken conform binnen de ICT sector algemeen gebruikte standaarden en best practices (BISL, ASL en ITIL). Dit leidt tot besparingen in beheerkosten, in kosten per incident, probleem en wijziging. Besparingen binnen de business als geolg an minder erstoringen an de ICTdiensterlening. In de berekening an de business case zijn de geraamde projectkosten oor de inoering an het standaard procesmodel ISM opgenomen. Versie:

86 Scenario Latere jaren Item Effect op WSHD WSRL Besparingspotentieel (x 1000) IST 2013 (x 1000) IST 2013 Besparingen in business als geolg an minder erstoring Aanname % 70% 80% 90% 100% 2 0% 70% 80% 90% 100% Kosten beheer Werkzaamheden ICT Beheer 3 0% 70% 80% 90% 100% max 0% 70% 80% 90% 100% % 5% 5% 5% 5% 2 0% 5% 5% 5% 5% 3 0% 5% 5% 5% 5% max 0% 5% 5% 5% 5% Bron: Exploitatiebegroting regel 1 (6 fte WSHD en 75% an 11 fte TB WSRL). Kosten per incident, probleem en wijziging Sericedesk werkzaamheden % 10% 15% 20% 20% 2 0% 10% 15% 20% 20% 3 0% 10% 15% 20% 20% max 0% 10% 15% 20% 20% Bron: Exploitatiebegroting regel 1 (4 fte WSHD en 25% an 11 fte TB WSRL). Projectkosten ISM (bij gezamenlijk project) Eenmalig (-) 120 (-) % 34% 2% 2% 2% % 34% 2% 2% 2% onderhoud, % 34% 2% 2% 2% afschrijing max 60% 34% 2% 2% 2% Zie 3.3. Transitiekosten ICT Organisatie De meeste an potentiele besparingen op dit lak hebben we reeds onderkend in de andere deelgebieden. Deze zijn natuurlijk niet dubbel geteld in de business case. Een belangrijke kostenerhogende factor is het gelijktrekken an functiewaarderingen en primaire en secundaire arbeidsoorwaarden. De eraring is dat dit een opwaarts effect heeft op de personeelskosten an ongeeer 2%. Versie:

87 Scenario Latere jaren Item Effect op WSHD WSRL Besparingspotentieel (x 1000) IST 2013 (x 1000) IST 2013 Efficiënter werken, als geolg an standaardisatie en consolidatie an infrastructuur, applicaties en bedrijfsprocessen. Effect op aantal FTE en minder inhuur. Werkzaamheden % 5% 10% 15% 15% netwerk tot KA 2 0% 5% 10% 15% 20% 3 0% 5% 15% 25% 25% max 0% 5% 15% 25% 35% Bron: Exploitatiebegroting regel 1 (6 fte WSHD en 75% an 11 fte TB WSRL). Sericedesk % 5% 15% 25% 25% werkzaamheden 2 0% 5% 20% 25% 30% 3 0% 5% 20% 25% 35% max 0% 5% 20% 35% 35% Bron: Exploitatiebegroting regel 1 (4 fte WSHD en 25% an 11 fte TB WSRL). Gelijktrekken functiewaardering en arbeidsoorwaarden Personeelskosten % -2% -2% -2% -2% 2 0% -2% -2% -2% -2% 3 0% -2% -2% -2% -2% max 0% -2% -2% -2% -2% Bron: Exploitatiebegroting regel 1, 2 en 3. Toeoegen ICT architect aan formatie Aanname: 1 fte in schaal 11 (-) 47 (-) % % % max 0% ICT Tools Standaardisatie an twee helpdesktools oor WSHD en WSRL samen, naar een helpdesktool oor de ICT-aanbod organisatie leidt een mogelijke besparing an 5 %. Standaardisatie an beheertools, in lijn met standaardisatie an de ICT infrastructuur zou tot besparing an 5 % moeten kunnen leiden, afhankelijk an het scenario. Deze post is opgenomen als Pro Memorie en dus niet meegerekend in de business case. Versie:

88 Scenario Latere jaren Item Effect op WSHD WSRL Besparingspotentieel (x 1000) IST 2013 (x 1000) IST 2013 Standaardisatie beheertooling Standaardisatie sericedesktooling Kosten PM PM 1 0% 5% 5% 5% 5% beheertools 2 0% 5% 5% 5% 5% 3 0% 5% 5% 5% 5% max 0% 5% 5% 5% 5% Kosten % 5% 5% 5% 5% sericedesk 2 0% 5% 5% 5% 5% tools 3 0% 5% 5% 5% 5% max 0% 5% 5% 5% 5% Bron: Exploitatiebegroting regel 11 (Clientele en Axxerion). 3.7 Besparingspotentieel per scenario (uitgesplitst) In het onderstaande zijn, per scenario, de procentuele besparingen weergeen: Scenario 1 Versie:

89 Scenario 2 Scenario Verwacht effect op formatie De erschillende scenario s hebben een ander effect op de benodigde formatie an de ICTaanbod organisatie. Dit wordt in de onderstaande paragraaf beschreen. Belangrijk hierbij is om goed te begrijpen dat deze effecten worden beïnloed door te maken keuzes ten aanzien an bedrijfsprocessen, applicaties, afbakening tussen ICT-raag en ICTaanbod-organisatie, arbeidsoorwaarden, ermindering an inhuur etc. Versie:

90 Maar al met al komen we tot de onderstaande inschatting an het erwacht effect op de formatie an de ICT-aanbod organisatie, per scenario: 60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 10,00 0,00 huidige fte's Personeel huidige fte's Scenario 1 55,41 55, Scenario 2 55,41 55, Scenario 3 55,41 55, Het patroon an deze grafieken erloopt nagenoeg hetzelfde oor WSHD en WSRL: 30,00 30,00 25,00 25,00 20,00 20,00 15,00 Scenario 1 15,00 Scenario 1 Scenario 2 Scenario 2 10,00 Scenario 3 10,00 Scenario 3 5,00 5,00 0,00 0,00 huidige huidige fte's fte's Verloop formatie WSHD Verloop formatie WSRL Versie:

91 De erschillende scenario s hebben een ander effect op de benodigde formatie per werkeld. In de onderstaande grafieken onderscheiden we Technisch Beheer, Applicatiebeheer, ICT Adies en Informatieoorziening en oerige functies. Scenario 1: Oerig ICT Adies + IV Applicatiebeheer Technisch Beheer 0 huidige fte's Latere jaren Personeel huidige fte's Latere jaren Scenario 1 Technisch Beheer Applicatiebeheer ICT Adies + IV Oerig Scenario 2: 60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 10,00 Oerig ICT Adies + IV Applicatiebeheer Technisch Beheer 0,00 huidige fte's Latere jaren Personeel huidige fte's Latere jaren Scenario 2 Technisch Beheer Applicatiebeheer ICT Adies + IV Oerig Versie:

92 Scenario 3: 60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 10,00 Oerig ICT Adies + IV Applicatiebeheer Technisch Beheer 0,00 huidige fte's Latere jaren Personeel huidige fte's Latere jaren Scenario 3 Technisch Beheer Applicatiebeheer ICT Adies + IV Oerig Conclusie Er is een positiee business case oor de gezamenlijke ICT-aanbod organisatie. De samenwerking draagt bij aan de doelstellingen én er zijn structurele besparingen mogelijk binnen de ICT-aanbod organisatie an 8 % (= 1,3 miljoen; zie scenario 1 in de onderstaande grafiek 4 ) Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 Referentienieau = De grafiek geeft het besparingspotentieel aan oor elk an de beschreen scenario s. Het referentienieau is het besparingspotentieel bij olledige integratie an bedrijfsprocessen en applicaties. Versie:

93 Verder zijn er grote besparingsmogelijkheden als geolg an standaardisatie an bedrijfsprocessen en gelijktijdige standaardisatie an applicaties, zoals we in scenario 3 (langzaam oplopend naar 21% = 3,3 miljoen in 2023) hebben kunnen zien. In de onderstaande grafiek wordt het besparingspotentieel op het lak an bedrijfsprocessen en applicaties opgeteld, en per scenario ergeleken Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 Referentienieau Meer dan de helft an het totale besparingspotentieel an de ICT-aanbod organisatie is afhankelijk an (erregaande) consolidatie en integratie op het lak an bedrijfsprocessen en applicaties. Onafhankelijk an het gekozen scenario is actiee betrokkenheid an de business noodzakelijk. Versie:

94 Bijlage 4. IST situatie eind Doelstelling Het doel an deze bijlage is het, aan de hand an de SIMA aanpak, beschrijen an de huidige situatie an ICT-aanbod en informatieoorziening an WSHD en WSRL. SIMA is de integrale aanpak oor ICT raagstukken an Inter Access en staat oor Standardized Integrated Management Appoach. SIMA onderscheidt de olgde zes aspecten, Serices, Processen, Organisatie, Tools, Compliance en Objecten. Per aspect wordt eerst een korte beschrijing an de beindingen gegeen. Verolgens olgt een ergelijking an de situatie bij WSHD en WSRL. Elk onderdeel wordt met conclusies afgesloten. De beindingen en de scores zijn afgeleid an de in de ICT sector algemeen gebruikte standaarden en best practices (BISL, ASL, ITIL, CMM en INK), ze beschrijen afwijkingen ten opzichte an een, op een basis nieau functionerende, proces gerichte IT-organisatie. Versie:

95 4.2 Uitgangspunten, aannames en beperkingen De olgende brondocumenten zijn als uitgangspunten gebruikt: Project Initiatie Document en Projectplan Samenwerking IT-aanbod organisaties an WSRL en WSHD an ; Voor de begroting is gebruikgemaakt an de aangeleerde excel bestanden: ICT kosten WSRL en WSHD.xls, d.d Inesteringen WSRL en WSHD.xls, d.d Personeelskosten cf begroting en salarisadm.xls, d.d De constateringen m.b.t. processen oor WSHD zijn deels gebaseerd op Het rapport ITSM processcan - Waterschap Hollandse Delta 3 an 2012; De presentatie: Visie op IV WSHD WSRL is gebruikt als kader oor de totale inentarisatie; Aanname Op basis an het PID wordt uitgegaan dat het samen gaan alleen betrekking heeft op de ICT afdelingen. Beperkingen Aangezien de scheiding tussen Informatie Voorziening en ICT bij beide waterschappen erschillend is wordt in de beschrijing an de IST situatie de informatieoorziening wel beschouwd. Procesautomatisering / Technische Automatisering (in het erolg: PA / TA) wordt in de beschouwing niet meegenomen, behale daar waar zij gebruik maken an de infrastructuur en diensterlening an ICT. 4.3 De wijze waarop de beschrijing an de IST tot stand is gekomen Om de situatie an de ICT afdelingen an WSHD en WSRL inzichtelijk te maken zijn workshops gehouden. De workshops zijn gehouden rond de SIMA SPOT&CO thema s: Workshop oer Serice en Compliance; Workshop oer Objecten (IT- en Telecom-infrastructuur); Workshop oer Processen, Organisatie en Tools. De workshops zijn gehouden op woensdagmiddagen 14, 21, 28 noember Teens zijn interiews gehouden en zijn aangeleerde documenten bestudeerd. Verslagen an de workshops zijn beschikbaar in het project dossier. Versie:

96 4.4 Beindingen en conclusies Leeswijzer Uit de workshops en de ontangen documenten zijn onderstaande conclusies getrokken op elk an de aspecten an SIMA: Serices, Processen, Organisatie, Tools, Compliance en Objecten. Per deelgebied worden in tabelorm constateringen en scores weergegeen. NB. Deze scores beoordelen niet de kwaliteit an de diensterlening, maar de inrichting an de (beheer) processen. De scores zijn afgeleid an de in de ICT sector algemeen gebruikte standaarden en best practices (BISL, ASL, ITIL, CMM en INK). Wij beseffen terdege dat de gegeen scores in een aantal geallen nuancering missen, maar ten behoee an het oerzicht, en het aanzwengelen an de discussie, hebben we toch gekozen om deze weer te geen. Oranje en rode scores behoeen aandacht, de geleerde kwaliteit is niet noodzakelijkerwijs onder de maat. Constateringen: Constatering geldt. Constatering geldt niet. x Niet an toepassing. Scores: Geen oordeel / niet an toepassing. Conform Best Practice. Wijkt (deels) af an Best Practice. Verbetering is mogelijk op onderdelen. Wijkt af an Best Practice. Actie is gewenst. Wijkt af an Best Practice. Actie is noodzakelijk. Versie:

97 4.4.2 Serices Serices beschrijft de afgesproken diensterlening aan de klant(en) an de ICT organisatie. Belangrijke belangrijke zaken zijn: ken ik de klant, welke diensten worden er geleerd, welke diensten worden ingekocht an externe leeranciers, is er inzicht in de kosten, en hoe wordt er gerapporteerd? Beindingen: De operationele ondersteuning door de ICT afdelingen an beide waterschappen is gebaseerd op impliciete erwachtingen en wordt geleerd op basis an best effort anuit een grote betrokkenheid an de medewerkers. Doordat de raag niet altijd eenduidig en helder is kan de geleerde dienst afwijken an de erwachting. Alleen met een aantal externe afnemers zijn afspraken oer de diensterlening astgelegd in SLA s (Serice Leel Agreements). Beide organisaties rapporteren niet structureel oer de performance an de geleerde diensterlening. Binnen de waterschappen indt geen doorbelasting plaats op basis an geleerde diensten. Elke afdeling draagt een ast bedrag per medewerker bij aan het ICT budget. De externe partijen betalen een ergoeding oor de geleerde diensten Belangrijke erschilpunten tussen WSHD en WSRL zijn: WSHD heeft wel een wachtdienst (ondersteuning buiten kantoortijd) en WSRL niet; WSHD heeft een telefonische bereikbare ICT sericedesk, bij WSRL moeten de gebruikers zelf hun call registeren; Bij WSHD worden alle IT middelen betaald uit het aste ICT budget, bij WSRL worden aan te schaffen specifieke producten betaald door de aanrager. Generieke producten worden wel uit een centraal budget betaald. Versie:

98 Beindingen in meer detail: Constatering WSHD WSRL Klant >>> Interne klanten op operationeel nieau: gebruikers. Interne klanten op tactisch nieau: proceseigenaren. Deze bepalen de eisen en wensen oor hun proces. CIO/Opdrachtgeer (directie ertegenwoordiging) Informele ondersteuning an VIP's Externe klantgroepen (Aquon, aantal gemeenten) Externe klantgroepen (BSR) SLA's met interne klanten x x SLA's met externe klanten De organisatie erwacht een hogere beschikbaarheid dan ICT denkt te moeten leeren. De echte beschikbaarheid wordt eigenlijk bepaald door wat haalbaar is oor de ICT afdeling. I-Raad adiseert de directies oer de kaders an de ICT diensterlening Aantal FTE s (ast) Constatering WSHD WSRL Leeranciers >>> Met alle leeranciers zijn formele contracten afgesloten oer de diensterlening. Versie:

99 Constatering WSHD WSRL Diensten >>> Leeren an ICT en telecom oorzieningen (PC s, laptops, i-pads, telefoons etc.) aan eindgebruikers ICT infrastructuur beheer Netwerkbeheer Telecommunicatie beheer Applicatiebeheer an organisatie brede applicaties Eindgebruikers ondersteuning Adies en beleidsondersteuning ICT Project management x ICT Project resourcing en uitoering Sericedesk (telefonisch en mail) tijdens kantoortijden (7:30-17:00 uur) Sericedesk (mail of Portal) tijdens kantoortijden (7:30-17:30 uur) Wachtdienst t.b.. PA / TA buiten kantoortijden en in het weekend x Beheer en support connectiiteit t.b.. PA / TA Beheer an serers t.b.. PA / TA Technisch beheer oert regie oer uitbestede diensten (bij. Firewall) x Bewaking an de uitnutting en looptijd an licenties door Applicatie beheer Verantwoordelijkheid licentiebeheer ligt bij de business, IT geeft geraagd adies Applicatie beheer ondersteunt het consolideren an lokale applicaties. Applicatie beheer doet een acceptatie toets en knoppen test op de geleerde (er)nieuw(d)e applicatie door een applicatie leerancier. Geen applicatie ontwikkeling, maar wel klein onderhoud. Regie oer raamoereenkomsten met leeranciers an applicaties en externe ondersteuning door Applicatie beheer Het is beleid dat Business specifieke applicaties door de business worden beheerd Alle beheer- en supportdiensten worden geleerd op basis an Best Effort en beschikbare capaciteit. Er is geen formele prioritering an diensten en bedrijfsprocessen en -functies. Op basis an professioneel inzicht worden die zaken opgepakt die het meest urgent en of belangrijk zijn. Er is geen uitwijkoorziening geregeld als er een calamiteit ontstaat m.b.t. de ICT en Telecom infrastructuur. De ICT afdeling erwacht bij een olledige uital an de ICT infrastructuur binnen zes weken weer up and running te zijn. Back ups worden buiten het kantoor bewaard op een andere locatie an het waterschap. Tijdens (waterschap) calamiteiten is ICT 7*24 beschikbaar en heeft een response tijd an kleiner dan 2 uur. Als een calamiteit buiten kantoortijd ontstaat zijn er formeel afspraken oer de bereikbaarheid (bij WSHD ia wachtdienst, bij WSRL ia een belboom) Versie:

100 Constatering WSHD WSRL Rapportages >>> Rapportages oor sturing en erantwoording an IT processen zijn beschikbaar, maar worden onoldoende gebruikt. Er indt geen formele schriftelijke rapportage plaats oer de geleerde diensten. Wel rapporteren de teamleiders tijdens het ICT MT oerleg. Uit het laatst gehouden Klant Teredenheidsonderzoek bleek de ICT afdeling een ruime oldoende te scoren. Constatering WSHD WSRL Financiering >>> Het centrale IT Budget is gebaseerd op basis an het aantal medewerkers. De kosten worden per medewerker aan de afdelingen doorbelast - Klanten kunnen zelf bepalen welke ICT middelen zij kopen (wel check bij het Team- Algemeen), deze worden erolgens betaald anuit het centrale ICT budget; - Aankoop, onderhoud en inrichtingskosten an de specifieke applicaties worden door de betreffende afdelingen betaald Projecten worden anuit de opdrachtgeer gefinancierd Externe diensten worden aangeraagd door ICT en geleerd anuit het ICT budget. Niet project specifieke externe diensten worden aangeraagd door ICT en geleerd anuit het ICT budget. Conclusie t.a.. Serices: Voor beide organisaties geldt dat de diensterlening niet oorspelbaar en te erantwoorden is. Afspraken oer het HOE en WAT an de diensterlening zijn eelal impliciet. Inspanningen inden eelal plaats op basis an best effort. Versie:

101 4.4.3 Processen Zijn de beheerprocessen zodanig ingericht dat de oereengekomen diensterlening olledig ondersteund wordt (bij. ITIL of ASL)? Beindingen: Beide organisaties hebben een beperkte inrichting an de serice support (operationele IT beheer) processen. Niet alle processen zijn beschreen en de beschrijing wordt niet altijd gehanteerd. WSHD heeft een centrale CMDB (Configuratie Management Database) oor de registratie an ICT middelen. WSRL heeft meerdere CMDB s oor de registratie an de ICT middelen. De serice deliery (tactische IT beheer) processen zijn bij beide organisaties niet beschreen, en worden ook niet als zodanig uitgeoerd. Het ontbreken an het serice leel management proces, waarbinnen relatiebeheer met de klanten en (project-) portfolio management plaats indt, wordt door beide ICT aanbod-organisaties als een gemis eraren. Zowel bij WSHD als bij WSRL wordt PRINCE2 als basis gebruikt oor het uitoeren an projecten. WSRL heeft een eigen projectmanagement methode. Deze is geënt op PRINCE2. Beindingen in meer detail: Constatering WSHD WSRL Beheerprocessen >>> In mei 2012 is een onderzoek gedaan naar procesmatig werken bij I&A. x Procesgericht werken op relatief laag nieau De klantenorganisatie is redelijk tot goed tereden. De geautomatiseerde ondersteuning an proces- en sericegericht werken moet worden erbeterd. De beschreen project management methode (gebaseerd op PRINCE2) wordt in de praktijk nageleefd; Versie:

102 Kwantitatiee gegeens: Omschrijing WSHD Aantal in 2012 (gemiddeld per maand) WSRL Aantal (per maand) Calls (TOTAAL) SEN beheer 125 Applicatiebeheer Incidenten Wijzigingen Serice request Problems 2 - Projecten (per jaar) 30 afgerond 26 afgerond Adiezen (per jaar) Bij WSRL worden niet alle calls geregisterd. Het totaal aantal calls is in werkelijkheid hoger. Bij WSRL worden de calls per taak en niet per proces bijgehouden. Proceskenmerken bij WSHD: Serice leel Change Incident Operations Configuration Problem management management management management management management Beschreen ± (PDC) ja ± ja nee Nee beperkt Gehanteerd nee ja ja Beperkte sturing ja ± (deels) Nee TVB belegd nee ± ja nee ja ja Procedure + werkinstructie beschikbaar nee ± Uitoering beperkt beschreen nee ± ± Mondeling / beperkt beschreen ± Gedateerd Proceskenmerken bij WSRL: Serice leel Change Incident Operations Configuration Problem management management management management management management Beschreen deels deels deels Gehanteerd deels deels deels TVB belegd ja ja ja Procedure + werkinstructie beschikbaar ± ± Versie:

103 Conclusie t.a.. Processen: Om tot een oorspelbare en te erantwoorden diensterlening te komen is een erdere inrichting noodzakelijk an ICT beheerprocessen: o Serice Leel Management o Change Management o Operations Management o Incident Management o Configuration Management o Problem Management De projectmanagement aanpak is bij beide waterschappen gebaseerd op de PRINCE2 methodiek. Versie:

104 4.4.4 Organisatie Is de beheerorganisatie zodanig ingericht dat de processen optimaal uitgeoerd kunnen worden (taken, beoegdheden, erantwoordelijkheden, cultuur, leiderschap, kennis en competenties)? Beindingen: Algemeen Vooral bij WSRL hebben beheerders grote rijheid en doen dingen eelal naar hun eigen (professionele) inzicht. Dat geldt in mindere mate ook oor WSHD; hier zijn de werkprocessen iets meer gestandaardiseerd. Bij WSRL lijkt de bedrijfscultuur sowieso wat informeler dan bij WSHD. Voor beide organisaties geldt dat de betrokkenheid an de medewerkers bij de doelstelling an de klantorganisatie groot is. Dat uit zich onder andere in de manier waarop wordt omgegaan met erstoringen buiten de afgesproken sericetijden. Voor beide waterschappen is de CAO Waterschappen met functieschalen an toepassing. Beide waterschappen hanteren echter wel een ander functiehuis. WSRL hanteert generieke functiebeschrijingen, terwijl WSHD ICT-gerelateerde functiebeschrijingen gebruikt. Constatering WSHD WSRL Organisatie / Algemeen >>> ICT is onderdeel an de afdeling facilitaire diensterlening Binnen I&A zijn specifieke functie profielen per rol gedefinieerd. Er wordt gebruik gemaakt an algemene functie profielen die ook buiten ICT worden gebruikt. De beoordelingssystematiek is olgens de CAO. Gemiddelde functie schaal IT Gemiddelde leeftijd an medewerkers (ICT) 43,4 46,7 De cultuur binnen het waterschap is tamelijk formeel. De cultuur is minder formeel. Versie:

105 Opleidingen en certificeringen Voor beide organisaties geldt dat er geen formeel ontwikkelpad oor medewerkers bestaat. Opleidingen en certificeringstrajecten worden geolgd naar de behoefte an dat moment en an de indiiduele medewerkers. Ze zijn nauwelijks gericht op de behoefte an de organisatie. Doorstroom an medewerkers is meer uitzondering dan regel. Het komt wel oor maar sporadisch. Als medewerkers erder willen, gaan ze buiten de organisatie op zoek. Ook nieuwe medewerkers komen aak an buiten. Dat geldt ook oor een aantal teamleiders. Constatering WSHD WSRL Opleidingen en certificeringen >>> Er is een actief ontwikkel pad oor de medewerkers binnen I&A. Er indt soms wel doorstroming plaats naar een ander team. In het IRP worden afspraken gemaakt oer opleidingen en ontwikkelingen x x Training, opleiding en certificering indt plaats op basis an behoefte. Organisatiestructuur Er zijn duidelijke erschillen in de organisatiestructuur an beide organisaties. ICT alt bij WSRL onder de afdeling Facilitaire Diensterlening en bestaat uit de teams Applicatiebeheer en Systeem- en netwerkbeheer. WSRL heeft één centraal team oor de Informatieoorziening. I&A bij WSHD is een eigen afdeling en bestaat uit de teams Technisch beheer ICT, ICT Serice (Sericedesk) en Team Algemeen (projecten, licentiebeheer en adies). De informatie coördinatoren maken deel uit an een lijnafdeling an waaruit zij informatie coördinatie erzorgen oor het hun toegewezen informatiedomein. De functie informatiemanager is centraal belegd. Beide ICT organisaties zijn tamelijk gericht op de dagelijkse operatie (beheer) en operationele wijzigingen (projecten). Door het ontbreken an een ICT architect zijn ICT innoatie en ernieuwing bij beide organisaties een ondergeschoen kindje. Sturing op innoatie en ernieuwing is conform de isie op informatieoorziening belegd bij de functie Informatieoorziening. Versie:

106 De taken an Procesautomatisering / Technische Automatisering zijn bij beide waterschappen buiten de ICT en IV teams belegd. De ICT teams erzorgen echter wel een aantal beheertaken ten behoee an PA / TA. Constatering WSHD WSRL Organisatiestructuur >>> Het team Algemeen oert het licentie en contract beheer uit. Dit team is ook erantwoordelijk oor de ICT adiezen en anuit dit team wordt indien nodig projectleiding erzorgd. De teamleider SEN erult de ICT adies functie. ICT projectleiding wordt oer het algemeen erzorgd door IV (teams). Licentiebeheer oor business specifieke applicaties wordt (erspreid) bij de business belegd. ICT is primair erantwoordelijk oor het licentiebeheer. Het licentie beheer ligt bij de business oor business specifieke software. ICT is oor deze licenties niet erantwoordelijk. Voor generieke software ligt het licentie beheer bij de ICT afdeling. ICT ondersteunt de business door te rapporteren oer aantal gekochte ersus het aantal in gebruik genomen licenties. Een ICT architect is aanwezig. x x Sericedesk wordt bemenst door 4 personen. De beheerder an de dag doet de eerste lijnsondersteuning (Serice desk). Alle medewerkers an SEN zijn bij toerbeurt beheerder an de dag, punt an aandacht is de communicatie met de klant. Technisch beheer beheert de: - Systemen - Netwerken - Storage Werkplek en webbeheer wordt erzorgt door de serice desk Firewall beheer is uitbesteed aan een externe partij x Applicatie beheer is en wordt geconsolideerd in de ICT afdeling x Conclusie t.a.. organisatiestructuur: De taken erdeling tussen de business, informatie oorziening en ICT is oor beide organisaties erschillend; Applicatiebeheer oor niet geconsolideerde applicaties ligt nog bij decentrale afdelingen. Hierdoor kan onoldoende aandacht besteed worden aan standaardisatie (conform Visie op IV WSHD WSRL ) en WILMA (architectuur). Versie:

107 Personele bezetting Beide organisaties hebben op het eerste oog ongeeer 28 fte erdeeld oer dierse teams. Worden de beheer- en support functies beschouwd dan heeft WSHD de beschikking oer 16,01 fte en WSRL oer 17,85 fte. WSHD heeft naast de beheer- en support functie een team an 5,82 fte (senior) adiseur I&A. Bij WSRL is het afdelingshoofd erantwoordelijk oor 2 IT-teams (0,28 fte) en oor 5 andere teams (0,72 fte) binnen de afdeling Facilitaire Diensterlening. WSHD heeft een aparte ITafdeling met een fulltime afdelingshoofd. WSRL heeft oor de Informatieoorziening een centraal team an 9,42 fte. WSHD heeft 1 fte informatiemanager en 2,78 fte informatie coördinatoren. Versie:

108 Conclusie: De grootte an de ICT teams en de IV teams erschilt per waterschap, maar het totaal is in absolute zin gelijk. Verhoudingsgewijs zijn de personele kosten an WSHD 21 % hoger dan an WSRL. (zie het aspect Personeel in de begroting op de olgende pagina) De plek an ICT adies in beide organisaties erschilt. De omang an Informatieoorziening erschilt flink (3,78 s 9,42 fte) maar.. Het totaal aantal fte's an I&A adies + Informatieoorziening an WSHD is nagenoeg gelijk aan het aantal fte's an het team informatieoorziening an WSRL (9,6 s. 9,42 fte). Begroting De olgende basisgegeens worden gebruikt ter ergelijking an de beide waterschappen: BASISGEGEVENS (d.d ) WSHD WSRL Totale begroting WS % % Aantal FTE (ast) % % Grootte beheersgebied in ha % % Aantal inwoners % % Voor het ergelijken an de (ICT en IV) kosten wordt uitgegaan an begroting an WSHD en WSRL oor Deze worden erolgens ergeleken aan de hand an de boenstaande basisgegeens: per FTE, per ha en per inwoner. Dit leidt tot de olgende resultaten: WSHD WSRL ICT budget % ICT budget % ICT / totaal budget WS 4,54 % 95% ICT / totaal budget 4,77 % 100% ICT budget per FTE % ICT budget per FTE % ICT budget per ha 70,48 173% ICT budget per ha 40,85 100% ICT budget per inwoner 8,25 95% ICT budget per inwoner 8,64 100% Versie:

109 De ICT budgetten an beide waterschappen t.o.. de totale begroting erschillen licht (4,5% WSHD s. 4,8% WSRL). De totale ICT begroting per FTE is bij WSHD 12% hoger dan bij WSRL ( WSHD s WSRL). Dit erschil kan deels erklaard worden anuit het schaaloordeel an WSRL t.o.. WSHD. De ergelijking an het ICT budget per ha oegt, ons inziens, niet eel informatie toe. In de aanloop naar dit rapport hebben we ook het ICT budget per werkplek beschouwd. Gezien de erschillen in gebruik en administratiee astlegging an thin clients, werkstations, laptops en tablets achten wij deze cijfers onoldoende betrouwbaar. Daarom is de ergelijking an het ICT budget per werkplek niet opgenomen. De erschillen tussen de waterschappen zijn groter als we deze kosten per FTE op de erschillende aspecten beschouwen: WSHD / FTE % WSRL / FTE % Personeel % Personeel % Hardware + Software % Hardware + Software % onderhoud onderhoud Telecommunicatie % Telecommunicatie % Rente + afschrijing % Rente + afschrijing % Het grote erschil tussen de relatiee personele kosten an beide waterschappen (21 %) komt doordat WSHD rijwel eeneel ICT en IV medewerkers heeft als WSRL, maar minder fte s binnen de totale organisatie. Een belangrijke nuancering hierbij is dat WSRL een aantal diensten uitbesteedt, terwijl bij WSHD deze taken door eigen personeel worden uitgeoerd (bijoorbeeld: telecom adies, beheer an routers en firewalls en beheer an contracten en licenties). Het totaal an hardware en software onderhoud is opgebouwd uit de kosten die worden gemaakt oor Onderhoud hard- en software, Onderhoud toepassingssoftware, incl. het Waterschapshuis, Personeel an derden en Adieskosten. Uiteindelijk leidt deze ergelijking tot een erschil an 7% in het oordeel an WSRL. Op het lak an telecommunicatie (25 %) is WSHD weer behoorlijk goedkoper. Op het lak an rente en afschrijing laat WSRL (+30%) mogelijk meer kosten ia de exploitatie lopen, waardoor de kosten oor rente en afschrijing afnemen. Bij WSHD zijn de hogere Versie:

110 afschrijing en rente kosten eroorzaakt door de inesteringen an de inrichting an het nieuwe gebouw in Bij WSHD beschikt I&A oer een centraal budget oor alle licenties en onderhoudscontracten. Bij WSRL worden afdelingsspecifieke licenties en onderhoudscontracten betaald door de desbetreffende afdeling. Deze kosten zijn wel bij de ICT kosten opgenomen. Conclusie: Op basis an deze ergelijking an de ICT budgetten achten wij het waarschijnlijk dat behoorlijke besparingen en efficiency winsten bij beide waterschappen mogelijk zijn. De erschillen per aspect zijn substantieel en opallend. Om dit besparingspotentieel te benutten is actiee betrokkenheid an de business nodig. In het SOLL rapport zullen wij erschillende scenario s beschrijen waarin we erder ingaan op dit besparingspotentieel, en de rol die de business daarin kan spelen. Versie:

DATUM BEHANDELING IN D&H 21 ĩtieì 2013. commissie 0 MBH (12 juni 2013) SAMENWERKING ICT-AANBOD ORGANISATIES VAN WSRL EN WSHD, INITIËLE BUSINESSCASE

DATUM BEHANDELING IN D&H 21 ĩtieì 2013. commissie 0 MBH (12 juni 2013) SAMENWERKING ICT-AANBOD ORGANISATIES VAN WSRL EN WSHD, INITIËLE BUSINESSCASE DATUM VERGADERING 27 juni 2013 BIJLAGE(N) 2 AGENDAPUNTNUMMER. - DATUM BEHANDELING IN D&H 21 ĩtieì 2013 commissie 0 MBH (12 juni 2013) est;-. AAN DE VERENIGDE VERGADERING B1300279 SAMENWERKING ICT-AANBOD

Nadere informatie

DUURZAAM. Digitaal Archief

DUURZAAM. Digitaal Archief DUURZAAM Digitaal Archief Introductie Hans Mannaert Organisatie, commercie, financiën Frans Wessels Beheer, certificering Sybolt an der Schoot Techniek, ontwikkeling Agenda Inleiding Architectuur / Continuïteit

Nadere informatie

De Organisatie. pagina 1. mbo nederland: competent in examinering? Examenverslag mbo 2005 2006. Examenverslag mbo 2005 2006. versie december 2006

De Organisatie. pagina 1. mbo nederland: competent in examinering? Examenverslag mbo 2005 2006. Examenverslag mbo 2005 2006. versie december 2006 De Organisatie mbo nederland: Examenerslag mbo 2005 2006 pagina 1 competent in examinering? ersie december 2006 Examenerslag mbo 2005 2006 Inhoud examenerslag mbo 2005 2006 Examenerslag mbo 2005 2006 pagina

Nadere informatie

Richtlijn voor integer en transparant bestuur en toezicht

Richtlijn voor integer en transparant bestuur en toezicht Richtlijn oor integer en transparant bestuur en toezicht oktober 2009 Commissie Goernance Kinderopang NVTK en bdko uitgae Nederlandse Vereniging oor Toezichthouders in de Kinderopang (NVTK) www.ntk.nl

Nadere informatie

Richtlijn voor integer en transparant bestuur en toezicht

Richtlijn voor integer en transparant bestuur en toezicht Richtlijn oor integer en transparant bestuur en toezicht herziene uitgae januari 2013 januari 2013 Commissie Goernance Kinderopang NVTK en bdko uitgae Nederlandse Vereniging oor Toezichthouders in de Kinderopang

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

governance code kinderopvang uitwerkingen

governance code kinderopvang uitwerkingen goernance code kinderopang Raad an Toezicht-model 2 toezichthoudend bestuur-model 3 instruerend bestuur-model 4 BV zonder RC-model 5 BV met RC-model 6 eenmanszaak-model Commissie Goernance Kinderopang

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

ISM: BPM voor IT Service Management

ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management Het jonge IT-vakgebied wordt bestookt met allerlei frameworks om grip te krijgen op de input en output: ITIL, ASL, BiSL, COBIT en

Nadere informatie

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen.

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen. Applicatiebeheer het beheren van applicaties. [functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. Beheer (beheren) Control Onder de activiteit applicatiebeheer valt de ontwikkeling,

Nadere informatie

U wilt (zelf) iets veranderen

U wilt (zelf) iets veranderen U wilt (zelf) iets eranderen aan uw huurwoning Wat moet u weten? U wilt iets eranderen aan uw woning om er nog meer an te genieten. En dan hebben we het niet oer andere gordijnen of een andere loerbedekking.

Nadere informatie

WIJKT AF per 1-1-2014, op de volgende onderdelen

WIJKT AF per 1-1-2014, op de volgende onderdelen Checklist Code Pensioenfondsen: Stichting Bedrijfstakpensioenfonds oor het Schilders-, Afwerkings- en Glaszetbedrijf (Bpf Schilders) Datum checklist: 18 september 2014 (astgesteld) De pensioenfondsen mogen

Nadere informatie

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels.

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens en Adri Cornelissen In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens Alleen een organisatie die

Nadere informatie

Security Management Een principle-based aanpak met ISM & FSM

Security Management Een principle-based aanpak met ISM & FSM Security Management Een principle-based aanpak met ISM & FSM Jan van Bon @Servitect 18 september 2014 PvIB Jan van Bon Ontwikkeling & verspreiding van kennis mbt Service Management Dir. Inform-IT Manager

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Inkopen van ICT. Inkopen Complexe Techniek? 20 april 2009

Inkopen van ICT. Inkopen Complexe Techniek? 20 april 2009 : Inkopen Complexe Techniek? 20 april 2009 Ir. Richard Heijne den Bak MTD Teamleider IT-inkoop/pakketselectie Mitopics Docent Nevi Inkoopacademie Inhoud Voorstellen Context IT-inkoop Omgaan met complexiteit

Nadere informatie

Voortgangsrapportage december 2014

Voortgangsrapportage december 2014 Voortgangsrapportage december 2014 op basis an het erbeterplan september 2013 Inhoud: 1. Inleiding 2. Samenatting erbeterplan 3. Status per cluster 4. Financiën Bijlage: alle aanbeelingen op een rij 1.

Nadere informatie

SVHT-IT. Mission statement

SVHT-IT. Mission statement SVHT-IT Mission statement Wij leveren oplossingen en diensten aan het MKB op het gebied van ICT, waarbij service, flexibiliteit en een persoonlijke relatie met de klant voorop staan SVHT-IT is een onderneming

Nadere informatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Auteur: Remy Stibbe Website: http://www.stibbe.org Datum: 01 mei 2010 Versie: 1.0 Whitepaper implementatie workflow in een organisatie 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving all-in beheer

1 Dienstbeschrijving all-in beheer 1 Dienstbeschrijving all-in beheer De all-in beheer overeenkomst van Lancom is modulair opgebouwd. U kunt bij Lancom terecht voor deelgebieden zoals helpdesk ondersteuning of backup, maar ook voor totale

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Vragenlijst ten behoeve van opstellen continuïteitsplan

Vragenlijst ten behoeve van opstellen continuïteitsplan Vragenlijst ten behoeve van opstellen continuïteitsplan Soorten risico s Data (digitaal of op papier) zijn voor langere tijd niet beschikbaar Applicaties (software) zijn voor langere tijd niet beschikbaar

Nadere informatie

Business Service Management Eén ERP-oplossing voor al uw beheer

Business Service Management Eén ERP-oplossing voor al uw beheer WHITEPaPER: BUSINESS SERVICE MANAGEMENT Business Service Management Eén ERP-oplossing voor al uw beheer IT SERVIcE PRoVIDER auteur: Herman Rensink WHITEPAPER: BUSINESS SERVICE MANAGEMENT 2 Met GENSYS levert

Nadere informatie

Ant: B Dit is het doel van het proces.

Ant: B Dit is het doel van het proces. In welk proces vormt het voor aanpassingen in de informatievoorziening beschikbaar gestelde budget een mandaat voor besluitvorming? A: Contractmanagement B: Financieel management C: Transitie D: Wijzigingenbeheer

Nadere informatie

september 2015 - A.M. van Essen, L.M. Sluys Tympaan Instituut Sociale wijkteams bekeken: Leiderdorp - Tympaan Instituut - info@tympaan.

september 2015 - A.M. van Essen, L.M. Sluys Tympaan Instituut Sociale wijkteams bekeken: Leiderdorp - Tympaan Instituut - info@tympaan. september 2015 - A.M. an Essen, L.M. Sluys Tympaan Instituut I Inhoud blz 1 2 3 4 Inleiding 1.1 Aanleiding 1 1.2 Vraagstelling 1 1.3 Aanpak 1 1.4 Leeswijzer 2 Kenmerken werkgebied 2.1 Kenmerken werkgebied

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Openstellingsbesluit LEADER provincie Groningen

PROVINCIAAL BLAD. Openstellingsbesluit LEADER provincie Groningen PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgae an proincie Groningen. Nr. 1006 26 februari 2015 Openstellingsbesluit LEADER proincie Groningen Besluit an Gedeputeerde Staten der proincie Groningen an 17 februari 2015,

Nadere informatie

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer Kennismaking 1 Beheer Van project naar beheer Grootschalige Vernieuwing Applicatiebeheer

Nadere informatie

INLEIDING HIGH AVAILABILITY Bart Muijzer SUN Microsystems Nederland

INLEIDING HIGH AVAILABILITY Bart Muijzer SUN Microsystems Nederland <bart.muijzer@holland.sun.com> INLEIDING HIGH AVAILABILITY Bart Muijzer SUN Microsystems Nederland Introductie In dit paper wordt een introductie gegeen an het begrip High Aailability en hoe dit te implementeren.

Nadere informatie

Samenvatting strategisch plan

Samenvatting strategisch plan Samenatting strategisch plan 1. Inleiding Dit strategisch plan geeft op hoofdlijnen aan waar het Epilepsiefonds oer drie jaar wil staan. Leidend daarbij zijn de isie en de missie en de daaruit olgende

Nadere informatie

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI getronicspinkroccade.nl Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI Machteld Meijer Zeist, 3 oktober 2006 Inhoud Domeinen en modellen Functioneel beheer en BiSL Rol van BiSL in SPI 1 Goed functioneel

Nadere informatie

Van idee tot ICT Oplossingen

Van idee tot ICT Oplossingen Van idee tot ICT Oplossingen Het A utomatiseren B eheren C ontroleren van Informatie Systemen Historie Parnassia Groep Parnassia: fusie organisatie 1999 2 Psychiatrische ziekenhuizen Verslavingszorg Zuid

Nadere informatie

ESM: Enterprise Service Management. Toepassing op Functioneel Beheer. Jan van Bon. Bio. Linked

ESM: Enterprise Service Management. Toepassing op Functioneel Beheer. Jan van Bon. Bio. Linked ESM: Enterprise Service Management Een standaard voor multidisciplinaire Shared Service Centers Toepassing op Functioneel Beheer LinkedIn: www.linkedin.com/in/jvbon Email: janv@nbon.nl Web: www.inform-it.org

Nadere informatie

ERserver. iseries. Opslagoplossingen

ERserver. iseries. Opslagoplossingen ERserer iseries Opslagoplossingen ERserer iseries Opslagoplossingen Copyright IBM Corp. 2002. Inhoudsopgae Opslagoplossingen................................ 1 Nieuw oor V5R2.................................

Nadere informatie

Servicecentrum Drechtsteden. Workshop Integrale (Externe) Dienstverlening 7 november 2012 Lenny Mans & Jos Boer

Servicecentrum Drechtsteden. Workshop Integrale (Externe) Dienstverlening 7 november 2012 Lenny Mans & Jos Boer Servicecentrum Drechtsteden Workshop Integrale (Externe) Dienstverlening 7 november 2012 Lenny Mans & Jos Boer 1 Het netwerkconcept van het servicecentrum Drechtsteden is vernieuwend! Deelnemers Deelnemers

Nadere informatie

Dienstbeschrijving. Efficon Shared Services

Dienstbeschrijving. Efficon Shared Services Dienstbeschrijving voor Efficon Shared Services Datum: 7 juni 2012 Versie: 1.0 Uitgebracht door: 4Minds Services & Solutions Adres Duwboot 5 Email: support@4minds.nl Website: www.4minds.nl Support: 030-221

Nadere informatie

Efficiency door de BRP?

Efficiency door de BRP? Efficiency door de BRP? VIAG Congres 7 oktober 2013 Efficiency door de BRP? Samenwerking in de regio Alkmaar Door Alex Huisman (adviseur Informatievoorziening & automatisering gemeente Langedijk) Applicatiesanering

Nadere informatie

THIS is IT! Kadaster en Sourcing Stella Kuin & Robert Schotman 3 februari 2011

THIS is IT! Kadaster en Sourcing Stella Kuin & Robert Schotman 3 februari 2011 THIS is IT! Kadaster en Sourcing Stella Kuin & Robert Schotman 3 februari 2011 Agenda : Kadaster en Sourcing Proces Sourcing strategie Meerjaren Beleidsplan Kadaster Verkaveling HR aspecten Marktconsultatie

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Beschrijving Code Pensioenfondsen ACTIE TOT NALEVING VAN DE NORMEN PER 1-1-2014, OF MOTIVERING AFWIJKEND BELEID

Beschrijving Code Pensioenfondsen ACTIE TOT NALEVING VAN DE NORMEN PER 1-1-2014, OF MOTIVERING AFWIJKEND BELEID Beschrijing Code Pensioenfondsen Checklist Code Pensioenfondsen: Stichting Bedrijfstakpensioenfonds oor het Schilders-, Afwerkings- en Glaszetbedrijf (Bpf SAG) Datum checklist: 30 maart 2016 (astgesteld)

Nadere informatie

I&A Integraal bestuurd

I&A Integraal bestuurd I&A Integraal bestuurd I&A-besturingsmodel samenvatting Datum: 25-04-2014 Versie: 1.0 1 Doelstellingen van het I&A-besturingsmodel De positie van informatievoorziening en automatisering (I&A) de afgelopen

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Plan van Aanpak Deelproject: Inrichting & Infrastructuur SSC

Plan van Aanpak Deelproject: Inrichting & Infrastructuur SSC Plan van Aanpak Deelproject: Inrichting & Infrastructuur SSC Versie: februari 2006 Doel overkoepelend deelproject Het project ontwikkeling Shared Service Center van de gemeente Leiden bestaat uit een vijftal

Nadere informatie

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet 1 Wilbert Teunissen wilbert.teunissen@sogeti.nl Cloud Cases Strategie De rol van Functioneel Beheer 2 Onderwerpen 1. Context? Hug 3. the Impact cloud! FB 2.

Nadere informatie

Cloud Services Uw routekaart naar heldere IT oplossingen

Cloud Services Uw routekaart naar heldere IT oplossingen Cloud Services Uw routekaart naar heldere IT oplossingen Uw IT schaalbaar, altijd vernieuwend en effectief beschikbaar > Het volledige gemak van de Cloud voor uw IT oplossingen > Goede schaalbaarheid en

Nadere informatie

Onderwijsgroep Tilburg. De Blauwdruk van Onderwijsgroep Tilburg

Onderwijsgroep Tilburg. De Blauwdruk van Onderwijsgroep Tilburg Onderwijsgroep Tilburg De Blauwdruk van Onderwijsgroep Tilburg Even voorstellen Jan Schrevel jan@jsad.nl +31625181818 Projectleider Blauwdruk Joël de Bruijn jdebruijn@onderwijsgroeptilburg.nl +31614241587

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK PARTICULIERE VO-SCHOOL WINFORD STEBO DEN HAAG. Afdelingen mavo, havo en vwo. Definitieve rapportage

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK PARTICULIERE VO-SCHOOL WINFORD STEBO DEN HAAG. Afdelingen mavo, havo en vwo. Definitieve rapportage RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK PARTICULIERE VO-SCHOOL WINFORD STEBO DEN HAAG Afdelingen mao, hao en wo Definitiee rapportage Plaats: Den Haag BRIN-nummer: 30BH-0 HB-nummer: 3526404 Onderzoek

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren!

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! (de mens in het proces) Ronald Vendel Business Development manager Ruim 20 jaar ervaring Gestart in 1990 Software specialisme: Procesmanagement (BPM)

Nadere informatie

Betere koppeling processen door helder onderscheid

Betere koppeling processen door helder onderscheid outsourcing f Betere koppeling processen door helder onderscheid Een keten van functioneel, applicatieen technisch beheer De noodzaak tot standaardisatie en professionalisering van applicatiebeheer is

Nadere informatie

Definitief rapport van het herinspectiebezoek aan Erasmushiem te Leeuwarden op 19 november 2013

Definitief rapport van het herinspectiebezoek aan Erasmushiem te Leeuwarden op 19 november 2013 Definitief rapport an het herinspectiebezoek aan Erasmushiem te Leeuwarden op 19 noember 2013 Zwolle, december 2013 V1000027 Rapport an het herinspectiebezoek aan Erasmushiem te Leeuwarden op 19 noember

Nadere informatie

Paulusschool 2014-2015. Abcoude

Paulusschool 2014-2015. Abcoude s c h o o l g i d s school Inhoud 2 1. Een woord ooraf pag. 3 en 4 2. Onze identiteit pag. 5 3. De organisatie pag. 7 en 8 4. Aanmelden an uw kind pag. 9-11 5. De ontwikkeling an de kinderen 5.1 bij de

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel Brede Basisschool De Vuurvogel Helmond

Schoolondersteuningsprofiel Brede Basisschool De Vuurvogel Helmond Schoolondersteuningsprofiel Brede Basisschool De Vuurogel Helmond Typering an onze school Brede Basisschool De Vuurogel heeft zich ontwikkeld tot een school met 400 leerlingen en 35 personeelsleden. Brede

Nadere informatie

Aanvraagformulier voor een levensverzekering

Aanvraagformulier voor een levensverzekering Polisnummer Aanraagformulier oor een leenserzekering Naam erzekeraar Lees óór het inullen de Toelichting bij het formulier. Waarom dit formulier? Met dit formulier raagt u een leenserzekering aan. U ult

Nadere informatie

Power Systems. Live Partition Mobility IBM

Power Systems. Live Partition Mobility IBM Power Systems Lie Partition Mobility IBM Power Systems Lie Partition Mobility IBM Opmerking Lees oordat u deze informatie en het product gaat gebruiken de informatie in Kennisgeingen op pagina 181. Deze

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Hoofdstuk 11 Antwoordindicaties tussenvragen

Hoofdstuk 11 Antwoordindicaties tussenvragen Hoofdstuk 11 Antwoordindicaties tussenragen 11.1 Hoe zou Winfred een gemeenschappelijke missie en isie kunnen ontwikkelen? Gebruik bijoorbeeld de olgende sleutelwoorden: intern ontwikkelen of met externe

Nadere informatie

LotusLive. LotusLive Handleiding voor de beheerder

LotusLive. LotusLive Handleiding voor de beheerder LotusLie LotusLie Handleiding oor de beheerder LotusLie LotusLie Handleiding oor de beheerder Opmerking Lees eerst Kennisgeingen op pagina 87. Deze uitgae heeft betrekking op LotusLie(tm) en op alle olgende

Nadere informatie

ONVZ Vrije Keuze Zorgplan

ONVZ Vrije Keuze Zorgplan ONVZ Vrije Keuze Zorgplan U staat op het punt uw basiserzekering of een an de aanullende erzekeringen aan te ragen. U wilt onze tandartserzekering of het. Wat u ook kiest, u bent bij ons in goede handen.

Nadere informatie

De Gemeenteraad van Albrandswaard

De Gemeenteraad van Albrandswaard Aan De Gemeenteraad an Albrandswaard Datum Betreft Contactpersoon Doorkiesnummer Email Bijlage(n) Ons kenmerk Uw kenmerk 19 januari 2016 Raadsinformatiebrief bestuursrapportage sociaal domein kwartalen

Nadere informatie

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016 Portfoliomanagement Management in Motion 7 maart 2016 PMO Institute Julianalaan 55 3761 DC Soest I: www.pmoinstitute.com I: www.thinkingportfolio.nl E: info@pmoinstitute.com Tjalling Klaucke E: tj.klaucke@pmoinstitute.com

Nadere informatie

IBM TRIRIGA Versie 10 Release 4.0. Reserveringen beheren Handboek voor de gebruiker

IBM TRIRIGA Versie 10 Release 4.0. Reserveringen beheren Handboek voor de gebruiker IBM TRIRIGA Versie 10 Release 4.0 Resereringen beheren Handboek oor de gebruiker Opmerking Lees eerst Kennisgeingen op pagina 33. Deze publicatie heeft betrekking op ersie 10, release 4, modificatie 0

Nadere informatie

Kansrijke Samenwerking. Presentatie In gesprek Elkaar ontmoeten

Kansrijke Samenwerking. Presentatie In gesprek Elkaar ontmoeten Kansrijke Samenwerking Presentatie In gesprek Elkaar ontmoeten November 2012 Even voorstellen: Harrie van den Bergh Manager Facility Services, GGZ Oost Brabant Facility Services: Inkoop & Magazijn, Techniek

Nadere informatie

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Hoe zet je gezamenlijk een nieuw en succesvol (ICT) Shared Service Center (SSC) op? En hoe zorg je ervoor dat de samenwerking tussen de deelnemende

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Opleiding Leraar Basisonderwijs (PABO) Croho-registratienummer: 34808

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Opleiding Leraar Basisonderwijs (PABO) Croho-registratienummer: 34808 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage an de toetsing an Opleiding Croho-registratienummer: 34808 aan het NVAO Accreditatiekader De isitatie ond plaats op 3 en 17 april 2008 Inhoud an het erslag Identificatie...2

Nadere informatie

ONVZ Vrije Keuze Zorgplan

ONVZ Vrije Keuze Zorgplan ONVZ Vrije Keuze Zorgplan U staat op het punt uw basiserzekering of een an de aanullende erzekeringen aan te ragen. U wilt onze tandartserzekering of het. Wat u ook kiest, u bent bij ons in goede handen.

Nadere informatie

Curriculum Vitae Arno van Klaveren. Persoonlijke gegevens. Profiel. Karakter

Curriculum Vitae Arno van Klaveren. Persoonlijke gegevens. Profiel. Karakter Curriculum Vitae Arno van Klaveren Persoonlijke gegevens naam: Arno van Klaveren adres: De Vriesstraat 3 woonplaats: 2613CA Delft geboortedatum: 27-09-1963 nationaliteit: Nederlands email: info@arnovanklaveren.nl

Nadere informatie

Procesimpactanalyse - Rapport

Procesimpactanalyse - Rapport Procesimpactanalyse - Rapport Rapport Oprichting Steunpunt Archiefdecreet Pilootproject in het kader an de studieopdracht afstemmen an beheerskosten, administratiee lasten, organisatiebeheersing en procesbeschrijing

Nadere informatie

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen Last but not least Hoofdstuk 35 Bijlagen V1.2 / 01 februari 2016 Geen copyright! MCTL is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Gebaseerd op een werk van

Nadere informatie

Aanvraagformulier voor een levensverzekering

Aanvraagformulier voor een levensverzekering Polisnummer Aanraagformulier oor een leenserzekering Naam erzekeraar Waarom dit formulier? Met dit formulier raagt u een leenserzekering aan. U ult hierop de gegeens in op basis waaran de erzekeraar na

Nadere informatie

Examen BiSLF Business Information Management Foundation

Examen BiSLF Business Information Management Foundation Examen BiSLF Business Information Management Foundation Publicatiedatum Startdatum 1 januari 2006 1 oktober 2005 Doelgroep De doelgroep voor deze module heeft in zijn of haar functie een rol bij het aansturen,

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

Workshop Proces- en informatiemanagement. Feike Verweij

Workshop Proces- en informatiemanagement. Feike Verweij Workshop Proces- en informatiemanagement Feike Verweij + Voorstellen Feike Verweij Achtergrond KUN Planologie / Beleidswetenschappen Marktonderzoek & ICT Business Consultant Centric Woningcorporaties HC&H

Nadere informatie

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011 Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Agenda 19.00 19.15 Welkom en inleiding 19.15 19.45 IM Onderzoek 2011 19.45 20.15 Pauze 20.15 21.00 Discussie

Nadere informatie

Kernwaarden versus principes. Johan Hobelman Nieuwegein, november 2011

Kernwaarden versus principes. Johan Hobelman Nieuwegein, november 2011 Kernwaarden versus principes Johan Hobelman Nieuwegein, november 2011 Enkele definities van architectuurprincipes: Fundamentele organisatiespecifieke keuzes Richtinggevende afspraken Regels en richtlijnen

Nadere informatie

Proefexamen ITIL Foundation

Proefexamen ITIL Foundation Proefexamen ITIL Foundation 1. Van welk proces is risicoanalyse een essentieel onderdeel? a. IT Service Continuity Management b. Service Level Management c. Capacity Management d. Financial Management

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur.

Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur. ITIL Wat is ITIL? Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur. Begrippen Rol Functie Proces Proceseigenaar Procesmanager Product Dienst Problem Problem

Nadere informatie

Onderzoek. Andere baten van LAA-adresonderzoeken

Onderzoek. Andere baten van LAA-adresonderzoeken Onderzoek Andere baten an LAA-adresonderzoeken 2 Onderzoek Andere baten an LAA-adresonderzoeken - Maart 2016 Inhoud Managementsamenatting 3 1 Onderzoek naar Andere baten 8 1.1 Onderzoek: inschatting door

Nadere informatie

ICT- en informatiebeleid als speerpunt van strategierealisatie. Ed Clevers Matthé Drost

ICT- en informatiebeleid als speerpunt van strategierealisatie. Ed Clevers Matthé Drost ICT- en informatiebeleid als speerpunt van strategierealisatie Ed Clevers Matthé Drost Wie zijn Ed en Matthé? Ed Clevers Manager PPM bureau ROC Nijmegen E.Clevers@roc-nijmegen.nl 06-19 49 36 72 Matthé

Nadere informatie

Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie

Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie Samenwerking vanuit het perspectief van de Shared Service Organisatie 10 juni 2010 A.W. Siebenga MBA Directeur van ICT Samenwerking Zuidwest Fryslân De andere overheid werkt samen! ICT shared services

Nadere informatie

Shared Service Center ICT Haaglanden. en de digitale snelweg van de Rijksoverheid. Astrid Zwiers Vestigingsmanager Directieteam SSC-ICT Haaglanden

Shared Service Center ICT Haaglanden. en de digitale snelweg van de Rijksoverheid. Astrid Zwiers Vestigingsmanager Directieteam SSC-ICT Haaglanden Shared Service Center ICT Haaglanden en de digitale snelweg van de Rijksoverheid Astrid Zwiers Vestigingsmanager Directieteam SSC-ICT Haaglanden Jaarcongres Strategic Sourcing 16 juni 2015 Even voorstellen:

Nadere informatie

Audit document 2011, Q2. Ballast Nedam

Audit document 2011, Q2. Ballast Nedam Audit document 2011, Q2 Ballast Nedam 1.1. Verantwoordelijkheden CO 2 footprint rapportage Entiteit en persoon Raad an Bestuur Theo Bruijninckx Romeo Malizia Peter an Zwieten Verantwoordelijkheid Strategisch

Nadere informatie

Patch management. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)

Patch management. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Patch management Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst

Nadere informatie

Aanvraagformulier voor een levensverzekering

Aanvraagformulier voor een levensverzekering Polisnummer Aanraagformulier oor een leenserzekering Naam erzekeraar Lees óór het inullen de Toelichting bij het formulier. Waarom dit formulier? Met dit formulier raagt u een leenserzekering aan. U ult

Nadere informatie

Klimaatneutraal renoveren op mutatiebasis Vooronderzoek om tot een klimaatneutrale aanpak over te gaan

Klimaatneutraal renoveren op mutatiebasis Vooronderzoek om tot een klimaatneutrale aanpak over te gaan Klimaatneutraal renoeren op mutatiebasis Vooronderzoek om tot een klimaatneutrale aanpak oer te gaan Colofon Fase: Versie: Datum: Definitief Rapport 2.1 25 augustus 2011 Gegeens Auteur Naam: Studentnummer:

Nadere informatie

Informatie van nu, beschikbaar in de toekomst. Het Rotterdamse E-depot

Informatie van nu, beschikbaar in de toekomst. Het Rotterdamse E-depot Informatie van nu, beschikbaar in de toekomst Het Rotterdamse E-depot Stand van zaken Het Stadsarchief Rotterdam heeft twee opdrachten: Als informatiebeheerder van Rotterdam, klaarstaan voor de digitale

Nadere informatie

Power Systems. Live Partition Mobility

Power Systems. Live Partition Mobility Power Systems Lie Partition Mobility Power Systems Lie Partition Mobility Opmerking Lees oordat u deze informatie en het product gaat gebruiken de informatie in Kennisgeingen op pagina 161. Deze uitgae

Nadere informatie

Identity Management Gebruikers en Rechten in Beheer (GRiB)

Identity Management Gebruikers en Rechten in Beheer (GRiB) Identity Management Gebruikers en Rechten in Beheer (GRiB) Meer grip op hoe we regelen wie wat mag P.J.M. Poos (Piet) Programma manager SNS REAAL organisatie Raad van Bestuur Groepsstaven SNS Bank REAAL

Nadere informatie

BPUG najaar seminar: De rol van PMO in P3 governance. Hier komt tekst Lokale overheid, eigen PMO

BPUG najaar seminar: De rol van PMO in P3 governance. Hier komt tekst Lokale overheid, eigen PMO BPUG najaar seminar: De rol van PMO in P3 governance Hier komt tekst Lokale overheid, Hier eigen komt governance, ook tekst eigen PMO INHOUD 1. INLEIDING 2. ORGANISATIE Gemeente Utrecht Project en Programma

Nadere informatie

Optimalisatie. BMC klantendag 4 maart 2010

Optimalisatie. BMC klantendag 4 maart 2010 Applicatie Portfolio Optimalisatie BMC klantendag 4 maart 2010 Introductie Pim van der Kleij consultant applicatieen servicemanagement Benno Faase consultant servicemanagement 2 Sogeti Professioneel ICT-vakbedrijf

Nadere informatie

Lifecycle Management: opereren onder architectuur. Jan Willem van Veen jwvveen@archixl.nl

Lifecycle Management: opereren onder architectuur. Jan Willem van Veen jwvveen@archixl.nl Lifecycle Management: opereren onder architectuur Jan Willem van Veen jwvveen@archixl.nl Agenda Introductie mijzelf en ArchiXL Korte inleiding Lifecycle Management methodiek Inzicht in status Inzicht in

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Alle diensten via één loket, hoe gaan we dat organiseren! Marco van Dijke (Manager dienst ICT, ROC Zeeland) Bas van Dorst (Sales Director, Planon)

Alle diensten via één loket, hoe gaan we dat organiseren! Marco van Dijke (Manager dienst ICT, ROC Zeeland) Bas van Dorst (Sales Director, Planon) Alle diensten via één loket, hoe gaan we dat organiseren! Marco van Dijke (Manager dienst ICT, ROC Zeeland) Bas van Dorst (Sales Director, Planon) Agenda Ontwikkelingen Service Management Toegevoegde waarde

Nadere informatie

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA.

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven Johan Zandhuis SYSQA Start: 1999 Onafhankelijk Quality Assurance in IT 150 medewerkers (en groeiend) 2 SYSQA Operationeel

Nadere informatie

Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit. ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011

Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit. ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011 Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011 24-11-2011 Profile Consultancy Services State of the art software solutions Project implementation Life-cycle

Nadere informatie

Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 21 November 2013 Utrecht

Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 21 November 2013 Utrecht Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 21 November 2013 Utrecht Agenda Introductie Aanleiding Cloud in het onderwijs Veranderingen voor de organisatie Interactieve workshop Afsluiting 2 Aanleiding

Nadere informatie

Het PMO van PostNL IT

Het PMO van PostNL IT Het PMO van PostNL IT WIN PMO Congres Blik op een kleurrijk PMO Alex Palma, manager IT Projecten 13-03-2014 Wat willen we jullie vertellen? Positionering van projectenorganisatie Waarom een PSO? Implementatiestrategie

Nadere informatie